S05E13 – BGP, RPKI en #NLNOG met Job Snijders

Randal Peelen
Dus JOLO, gewoon beginnen met opnemen en gaan met die banaan.

Floris Bot
Ja, oh, ik ging de door mijn gang spelen. Ja, maar gewoon een gesprek met de name.

Randal Peelen
Dat is een beetje wel mijn rol. Vind ik. Ja, maar dan vooral als je domegans bent hoor. Als je echt weet dat ik deze ook wel, dan moet jezelf gewoon het indekken. Natuurlijk ben ik in deze een beetje domgaan. Welkom bij Met Nerds om tafel. We praten vandaag met. Floris. En mijn naam is Randal Pelen. Onze gastnerd van vandaag is Job Snijders. En als je bij een internetprovider, een hosting tent of een anderzins technisch bedrijf werkt, waar ook netwerkjongens of meisjes werken. Dan is de kans groot dat zij in een groot geheim kanaal deelnemen op een heel onwijs belangrijk IRC-kanaal. En dat IRC-kanaal is dat van NL nog. Dat staat in het kleine, maar oozo belangrijke wereldje bekend als de plek waar kennis en kunde worden uitgewisseld in een informele sfeer. En waar je bij wil horen, want als je internet een keer echt in de fik staat, dan is dat de plek waar het gefixt gaat worden. Job Snijders is oprichter van NLNog en daarom niet alleen internetgeroe, maar ook de vader van het kleine clubje Die Hard Nerds dat het Nederlandse internet up-and running houdt. En als dat nog niet genoeg is, dan heeft Job ook nog bijgedragen aan 15 RFC's, requests for changes, en tekent hij ooit in 3072 uur een Nyung Cat in de Ripe Stadsmon Interface. Job, hartelijk welkom en dank voor je komst. Kun je meer vertellen over wat NL nog precies is en waarom we blij mogen zijn dat bestaat?

Job Snijders
Dankjewel dat ik bij jullie in de uitzending mag zijn en wat kan vertellen over hoe het internet werkt en ook hoe. . En dan nog daarin past. Ja, geen probleem.

Randal Peelen
Je bent wel echt een nerd natuurlijk.

Job Snijders
Dat moet je nu nageven. Ja, ik wou dat ik met zakmes kon rondvliegen, maar dat mag niet. Mag dat niet hè? Ik heb zo'n schitterende ladderman multi-tool waarmee je een heel data center in en uit elkaar kan halen. Dat mag niet in de carry-on luggage vanwege TSA-beveiligingsmaatregelen.

Randal Peelen
Serieus? Je zou er een piloot mee om kunnen leggen.

Job Snijders
Ja, of het vliegtuig uit elkaar schroeven.

Floris Bot
Ja, dat is in principe hetzelfde als een 19-inch rak.

Randal Peelen
Maar is dat een van de dingen die NL nog doet? Hoe leg je NL nog uit aan de luisterende lekt?

Job Snijders
NL nog staat voor Netherlands Network Operator Group. En jarenlang was dat een informeel verband van. Mensen die bij de Nederlandse ISP's werk. Als je kijkt naar het Nederlandse internetlandschap, dat is enorm veranderd in de afgelopen 20, 30 jaar. Vroeger hadden we veel meer ESPs. Dan had je een internet service provider voor mensen die van bepaald soort eten hielden, voor mensen die van Ferraris hielden, voor mensen die. . van een bepaalde religie houden. Voor iedereen was er een ISP. En nu fast forward naar 2019 zijn dat er Nog maar een handvol. Maar die groep mensen, die subcultuur die bestond, die heeft altijd contact met elkaar gezocht om elkaar te helpen, problemen op te lossen. Het internet is een lapjesdeken en elk van die lapjes is een administratief domein. Of in het BGB-protocol heet dat een autonomous system. AS. En zonder de andere lapjes heb je geen internet. Het is een soort gedulde hallucinatie tussen 65. 000 organisaties en dat is dat internet. En zonder. Een sociale backbone, een sociaal netwerk waarbij er altijd wel iemand zal zijn die via jou weer iemand kent, die iemand kent, die iemand kent, die kan helpen met het probleem oplossen. Dat is de functie van deze network operator groups. En in veel landen heb je er een. In Duitsland zit er een, in Engeland. Frankrijk. En het idee dat er per regio zo'n groep fanatici is die elkaar opzoeken. is dat je dan in eigen taal, in informele sfeer, met elkaar kan praten over de techniek.

Randal Peelen
Is het fair voor mij om te zeggen dat zo'n, ja, in dit geval kloppend hart van zo'n organisatie is, denk ik, in jullie geval dat IRC-kanaal. Dat als dat er niet zou zijn een heleboel problemen een stuk langer zouden duren om op te lossen. Is dat fair om te zeggen?

Job Snijders
Het is niet alleen het IRC-kanaal dat hier aan bijdraagt. Dat is een van de communicatieplatformen die NL nog zelf aanbiedt, maar er is ook een e-maillijst. We organiseren elke drie tot vier maanden een event waar mensen samenkomen. Dus die wisselen weer met elkaar telefoonnummers uit. Er zijn meer communicatiekanalen die door NL nog gefaciliteerd worden dan alleen zo'n Archaeus IRC-protocol. Dat is het voordeel van IRC natuurlijk wel dat het altijd werkt en geen dependency heeft op Facebook Connect of Google ID of wat dan ook.

Randal Peelen
Nou, je hebt de server nodig die op een running is natuurlijk.

Job Snijders
Maar ja, dat werkt op een Raspberry Pi.

Randal Peelen
Een groepje servers. Die doen het altijd wel.

Job Snijders
Het is trouwens ook geen geheim kanaal. Als je naar nlnoch. net. Dan staat er het adres en de gedragsregels en wat het thema van het kanaal is. En dan ja, zolang je daaraan houdt. Is iedereen welkom om te praten over hoe internet engineering werkt.

Randal Peelen
Misschien schet ik een iets te romantisch beeld dat ik heb van jullie als organisatie, maar hoe zou jij die club dan. . Aan een leek uitleg, is dat echt een verzameling van mailinglists en dergelijke? Of is het ook nog echt een bedrijfsvoering te noemen?

Job Snijders
Nee, er is geen bedrijfsvoering, er zijn niet producten. Het is een bij elkaar geraapt soortje vrijwilligersprojecten. Dus ja, ik raad niemand aan te proberen er winst mee te maken.

Randal Peelen
Maar kun je er van leven of is iedereen die betrokken is gewoon zelf al ergens aan de bak en doet dit gewoon uit enthousiasme?

Job Snijders
Iedereen is vrijwilliger. We hebben één persoon die we inhuren om te onderhandelen met hotels en restaurants, om te faciliteren dat we. überhaupt bij elkaar kunnen komen.

Randal Peelen
Want dat is nou één keer zo'n godklus.

Job Snijders
Ik ben er niet zo goed in. Maar iedereen in het bestuur, iedereen die projecten aandraagt, die iets willen maken. Die kunnen meedoen en dat kost allemaal geen geld. Dat is een werk van liefde. Hoe is dat ontstaan?

Randal Peelen
Want je bent wel de oprichter als ik me niet vergis.

Job Snijders
En wanneer ook? Ik ben niet de oprichter van het sociale fenoneem NL nog. Dat was gemoduleerd naar de Noord-Amerikaanse Network Operator Group, NAMOG. Toen dat allemaal in gang werd gezet, liep ik nog in Libers rond. Ik ben niet zo heel oud. Maar ik heb wel geholpen met het opzetten van de stichting, zodat ik geen inkomstenbelasting meer zou betalen op de donaties die gebruikt werden om events te organiseren.

Randal Peelen
Dus dat is de truc, Floris.

Job Snijders
Stichtingen. Jullie hebben nog geen stichting?

Randal Peelen
Nee, we zijn een maatschap zeiden wink. Daar moeten we nog maar eens over nadenken of dat de handigste bedrijfsvorm is. Maar daar hebben we het nu niet over.

Floris Bot
Op dat moment dachten wij dat dat het handigste was. Ja, maar dus je bent een stichting begonnen. Bestond toen het communicatiekanaal al? Ja. Dus dat kan ouder zijn dan.

Job Snijders
Het sociale concept is minstens 15 jaar oud.

Floris Bot
Ja, dat klopt eigenlijk wel. Want ik heb ik weet nog dat ik er in 2003 of 2004 of zo op de eerste eeuw rondring.

Job Snijders
Ja, dat kan.

Floris Bot
En zo had je nog een websiteje, Jorine en zo. Dat is helemaal verschrikkelijk. Dat sta ik waarschijnlijk nog steeds op als het nog bestaat.

Randal Peelen
En wat mij opviel in je verhaal is dat je zegt, het zijn eigenlijk netwerkoperators en misschien ook wel ISP's. En misschien waren er vroeger veel meer ISP's dan nu, maar. . Ik werk bij zo'n ISP en ik noem dat dan een internetprovider, dus waar gewoon consumenten een abonnement nemen. Maar ik denk dat dat woord ISP eigenlijk veel breder is geworden dan dat. tijd terug draait en je gaat twintig jaar geleden kijken, want dat was in ISP. Ja, alles waar je iets van diensten kon kopen. Maar tegenwoordig zijn dat misschien ook wel de hostingbedrijven en dergelijke. Dus. Denk je dat de term ISP ook niet heel erg is veranderd in de afgelopen 10, 20 jaar?

Job Snijders
Absoluut. Ja, alles is nu een internet aanbieder. Je koopt een Kindle met een simkaart erin. Amazon vertelt je niet eens meer dat er een sim in zit. Ze zeggen gewoon het werkt altijd. Dat maakt ze toch een soort ISP.

Randal Peelen
Eigenlijk wel ja. En als je het hebt over een operatergroep, wat vinden jullie dan een operator? Wanneer mag je erbij horen?

Job Snijders
Iedereen die erbij wil horen, die mag erbij horen.

Randal Peelen
Oké.

Job Snijders
En je hebt absoluut gelijk dat de scope is. . Iets minder gericht op BGP en routering. En is ook meer systeembeheer of monitoring of cloud orchestration of you name it. Alles wat we gebruiken om het internet te maken wat het is vandaag. Dus daar hoort ook DNS bij of secure cell servers. You name it.

Randal Peelen
Alles wat erbij hoort om het totaalplaatje mooi te maken, dat vindt al een plek binnen NL nog om over te kunnen praten. Zie je wel rode draden daarin of is het gewoon een alle gaatje van onderwerpen?

Job Snijders
Ik denk dat de kernfocus nog wel ligt op routering, maar het is niet alleen maar. internettoegang of internetroutering.

Randal Peelen
Nee, het is ook niet alleen maar langlever lol. Want een heleboel mensen die daar zitten, die doen wel degelijk iets dergelijks voor het werk. Hoe is NL nog zelf in de afgelopen jaren veranderd? Kun je het nog terugherken aan NL nog in de begintijd? Of is het eigenlijk altijd hetzelfde gebleven? Omdat het juist dat sociale aspect heel erg sterk heeft?

Job Snijders
Een aantal mooie veranderingen vind ik dat we sinds een paar jaar meer kennisdelings-events organiseren. Tot een paar jaar geleden was het meer een nieuwjaarsborrel of elkaar informeel vrijdagmiddag opzoeken. En we hebben dat om weten te buigen naar een structureel programma waarbij we elk jaar. Meerdie events hebben waarbij we kennis met elkaar delen, leuke presenters uitnodigen die ons wat kunnen leren. Elkaar weer zien. Elkaar weer zien. Dus daarin hebben we een, ja, noem het een professionaliseringsslag gemaakt.

Randal Peelen
Ja, je bent een soort branchevereniging geworden haast. Ja. Zou je kunnen zeggen. Maar dan zonder leden.

Floris Bot
En die mardeos Breyer ook nog.

Job Snijders
Wat is nog meer veranderd? We hebben een aantal online tools die we aanbieden. Er zijn. Een aantal tools waarbij internet debugging makkelijker wordt. En je zou dat als bedrijf in de markt kunnen zetten. Dat je bijvoorbeeld het NTT Looking Glass. NTT is het bedrijf waar ik voor werk. Maar dat heeft dan, als dat een speciale feature heeft die voor iedereen nuttig is, dat is nog steeds een entity-specifiek product. En dat is niet iets wat mijn concurrentie zou willen gebruiken in de communicatie met hun klant. Dus wat we ook zien binnen NL nog is dat de domeenaam nlnog. net, wat een neutrale naam is, dat aantoont. Wij houden van het internet en we zijn samen bezig dat beter te maken. Dat dus een platform bieden om mensen. . te laten contribueren, maar niet onder de naam van een werkgever, maar onder een neutrale vlag. En op die manier kunnen we meer mensen aanmoedigen te wijzen naar bepaalde kennisbanken of bepaalde online tools.

Randal Peelen
Jammer jij zegt een looking glass, als ik me niet vergis, een soort postcode check eigenlijk zou ik moeten zeggen. Want wat kan ik ergens aan internet krijgen? Of vergis ik me dan?

Job Snijders
Een looking glass is een toeltje om de huidige routeringen in een bepaald stuk net te bekijken.

Randal Peelen
Sorry, dat zat ik daarnaast.

Job Snijders
Als dat de verkeerde kant op wijst, of jij denkt dat je het beter weet, als je dan de ISP contacteert van hé, er is wat mis, ik kan je ook vertellen waar het mis is. Dus een looking glass biedt je een kijkje in de keuken. En dat heeft voor- en nadelen. Sommige restaurants hebben hun keuken open en bloot. En sommige verbergen het achter een muur.

Randal Peelen
Het is wel een mooi bruggetje, want jij zegt eigenlijk routering. En dat gaat hand in hand met het onderwerp waar we het vandaag met je uitgebreid over zouden willen hebben. En dat is BGP, een Border Gateway Protocol. En dat het eigenlijk een onwijs breed en ingewikkeld onderwerp is. Hoe leg jij uit wat BGP is aan iemand die daar nog nooit van heeft gehoord?

Job Snijders
Ik vind die bewegwijzeringsborden boven de snelweg, die kunnen veranderen on the fly, maar wel die mooie blauw-witte look hebben. En dat als er te veel verkeer in. Dat je links gaat, dat ze dan wat meer routeren via binnensteden. En dat het feit dat dat dynamisch kan aangepast worden op afstand en dat al die auto's dan andere routes gaan rijden.

Floris Bot
Of kunnen kiezen dat te gaan doen in ieder geval.

Job Snijders
Of dat Google Maps bijvoorbeeld zegt, hé er is een betere route, wil je switchen naar de betere route? In concept is BGP het protocol om dat soort nieuwe bewegwijzig of geüpdate bewegwijziging met elkaar uit te wisselen. Of anders voor woord, stel jij woont op de Plantage straat en ik woon op de Theodorus-Majowski-straat en wij zetten een PGP-sessie met elkaar op. Dan kan ik aan jou vertellen, via mij kun je de Theodorus Mojowski-straat bereiken. En jij kan mij vertellen dat via jou de plantagiestraat bereikbaar is. En op het dat wij het pakketjes zouden willen uitwisselen, jij hebt een pakketje dat geadresseerd is aan nummer 100 op een straat waarvoor ik aangegeven heb dat Je mij kan benutten die straat te bereiken. Dat is eigenlijk wat BGP is in een notendop. En als iedereen op die manier aan elkaar vertelt, via mij kun je deze straat bereiken, dan heb je een beetje het hele internet bij elkaar.

Randal Peelen
En is het zo dat je daar belangrijke knooppunten hebt die elkaar vertellen hoe je van dat knooppunt alle kanten op kan? Of zijn er ook plekken op aarde waar gewoon die complete tabel te vinden is, de complete route?

Job Snijders
Er zijn rond 65. 000 van dat soort knooppunten. Dat zijn die AS, de autonomous systems. Zo'n administratief domein zou je eigenlijk kunnen zien als een knooppunt met. . meerdere routes verbonden aan andere knooppunten. En sommige van die knooppunten zijn gigantisch. Die zijn verbonden met wel duizend wegen aan duizend andere knooppunten. En andere, zoals bijvoorbeeld mijn thuisnetwerk, die zijn maar verbonden aan één provider. En dus ja, dat is een interessant knooppunt.

Floris Bot
Is er één route?

Job Snijders
Dan is er voor mij nog steeds honderdenduizenden routes. Maar ze reizen allemaal dezelfde plek op.

Floris Bot
Ah ja, oké. Dus jouw eerste stap is één route en daarna kan je. Te breed in toch?

Randal Peelen
Ik kan me nog herinneren dat toen ik in een heel grijs verleden een opleiding IT deed op mbo-niveau in Deventer, waar ik vandaan kom. Ik een behoorlijke eye-opener had toen mij werd uitgelegd hoe IP-adresses eigenlijk zijn opgebouwd. Je hebt dus vier blokjes die van 0 tot 255 kunnen gaan. En als je dat optelt en je begint te tellen bij 0, dan zijn dat dus vier keer 256 mogelijkheden. Dat geeft een ongelooflijk grote hoeveelheid aan mogelijkheden en toch zijn dat er nu te weinig om alle computers op internet aan te gaan duiden. Een van de eerste lessen die wij kregen is, als je een IP-adres op kan schrijven, dan ben je heel goed bezig. Dan kun je een computer in het netwerk aanduiden, maar vroeg of laat zul je het internet op moeten en daar zijn zoveel computers dat je ze niet aan kunt duiden. Dus iedereen thuis heeft een router staan, of een modem noemen ze het vaak in de Volksmond. Het is eigenlijk een router. En die doet de network address translation. Dus natte. Je hebt één extern IP en meerdere computers binnen je huis. Of in je bedrijf staan. Daar begint eigenlijk die routering al waar jij het over hebt. Je zegt ik heb een router. En die kan mij vertellen, ik kan maar één kant op, dat is je internetprovider op. En toch kan die ook intern de weg wijzen. Maar de buitenwereld kan niet bij jouw interne computers komen. Dus daar houdt dat stukje routering dan misschien al op. Wanneer heb je nou BGP nodig? En wanneer is het voldoende om thuis met je veilige router natje gewoon je ding te kunnen doen?

Job Snijders
BGP is handig als je niet afhankelijk wil zijn van een specifieke provider. Dat is in de nood erop het grootste voordeel van BGP. Dat je een stukje onafhankelijkheid verkrijgt. Omdat je. . jezelf representeert op het internet. Op het moment dat jij je eigen autonome systeem hebt en je eigen IP-blok, dat van jou is, dan kun jij zelf connecties leggen met andere providers en vragen Wil jij de rest van de wereld vertellen dat je via jou, via mij deze IP space kan bereiken? En het voordeel van die situatie is dat het moment dat jij ergens anders internettoegang wil inkopen, stel je bent. Niet meer blij met de dienst van KPN, dat je dan naar een ander kan gaan, bijvoorbeeld Liberty Global, en kan zeggen, willen jullie mijn IP-space routeren? En als we daarmee akkoord gaan, dan hoef jij niet om te nummeren. Als je bedrijfscontinuïteit gewaarborgt. En kun je dus zelf bepalen hoe jij aan het internet aansluit.

Randal Peelen
Maar dat kan niet vanaf dat consumentenlijntje dat ik thuis heb staan. Ik kan niet zeggen, nou, ik wil ook zo'n AS-nummer, ik ben ook autonoom en ik ga lekker via mijn eigen internetprovider aankondigen dat ik ook besta. Dat gaat niet werken.

Job Snijders
Dat is niet een product dat veel voorkomt.

Randal Peelen
Hoe gaat dat wel? Ik wil mijn bedrijfscontinuïteit waarborgen. Waar ga ik hangen? Hoe pak ik dat aan?

Job Snijders
Dan bel je de zakelijke afdeling van zo'n ISP op en dan. Kunnen dat soort dingen besproken worden? Kost alleen een boel geld. Ja, dat zie je wel vaker dat zakelijke producten iets meer kosten. Het is ook wezenlijk een ander product, want je hebt een stuk onafhankelijkheid dat je met een internetconsumentenlijn niet hebt. Je hebt meer controle over hoe dingen lopen. Je kan ook makkelijker vertrekken als klant. Dus ik sta niet verbaasd dat de prijs anders is.

Randal Peelen
Nee oké. Eén stap verder, hoe dat dan precies werkt? Want je zegt oké, iedereen kan in basis een bedrijf starten en zeggen ik wil niet. Afhankelijk zijn er van internetprovider waar ik een IP-adres krijg toegewezen en waar ik als ik verhuis dat IP-adres netjes moet inleveren. Nee. Ik wil zelf autonoom zijn. Ik krijg dus een blok IP-adresse. Je krijgt een heleboel. Hoe meer, hoe beter misschien, maar ook hoe duurder. En vervolgens kan ik verkasten van internetproviders hoe vaak ik wil. En toch heb je in die situatie lang niet altijd maar één provider. Je kunt ook een heleboel routes onderling uitwisselen of zelfs met bepaalde doelbestemmingen een overeenkomst sluiten. Hoe kun je dat plaatje best schetsen? Ja, voor mensen die nog nooit zo'n internetknooppunt in het echt hebben gezien.

Job Snijders
Ja, het. Ik kan je wel vertellen, de eerste keer dat je een dataccentrum binnenstapt, je denkt van nou nu staker de kern van het internet, dat het er niet veel duidelijker van wordt. Dat het allemaal erg luid en koud is.

Randal Peelen
Oh, de spaghetti sliert overal.

Job Snijders
Wat mooi. Het concept dat je niet meer afhankelijk bent van één specifieke provider betekent ook dat je meerdere providers tegelijk kan gebruiken. En dat betekent dat je niet alleen je redundantie verbetert. Dus als één provider problemen heeft, dat je dan via andere providers nog steeds bereikbaar bent. Maar het betekent ook dat je kan optimaliseren voor specifieke routeringen. Waarbij je zegt, nou wij hebben een dusdanig grootzakelijk belang. Dat wij niet willen dat er een andere partij tussen jou en mijn router zit. Ik stel voor dat we een dark fiber direct van mijn huis naar jouw huis leggen. op een voorspelbare manier verkeer met elkaar kunnen uitwisselen. Dus er bestaat van alles. Er zijn allerlei.

Floris Bot
Maar je hebt wel een bepaalde mate van intelligentie nodig dus in je apparaat op dat moment.

Job Snijders
Ja, dan heb je een BGB-implementatie nodig.

Floris Bot
Die moeten zo gaan bepalen van, hé, als ik nou, weet ik veel, ik heb een bedrijf, dat zit, weet ik, veel, het centrum van Utrecht. En we gaan nu praten met Google, dan is deze route sneller, of beter, of betrouwbaarder, of whatever redionatie je daar neerzet. Dan de andere route die ik eventueel ook beschikbaar heb. En dan ga je dus al zelf routeren.

Job Snijders
Want in het moment dat ik jou vertel via mij kun je. Overal bij dit IP-blok benaderen. Of inderdaad, ik kan vertellen, je kan via mij alles benaderen. Dan geef ik jou ook metadata mee. Dat heet bijvoorbeeld het AS-pad. Dat is een serie nummers en elk van die nummers representeert een autonome systeem. En de lengte van het AS-pad is een soort indicatie hoe lang de route via mij zou zijn. En het zou dus kunnen dat de lengte van het AS-pad als je. direct met mij connect maar en is want er is geen tussenpersoon tussen jou en mij maar als jij het verkeer zou sturen naar random en hij moet het naar mij toesturen dan Ja, dat wordt langer. Twee gods. En dat kan een expressie zijn dat het een minder gunstig pad is.

Randal Peelen
Maar dat hoeft niet zo. In hoeverre gaat dit allemaal automatisch? Want dat PGP, Border Gateway Protocol, is wel. In basis bedoeld om je een boel werk ook uit handen te nemen. Kijk, je hebt geen systeembeheerders die met de hand lekker routes in gaan zitten typen. Ja, misschien uitzonderingen, maar. . . Die hele tabel as is, de grote boze tabel die wel degelijk bestaat, die heeft wel een boel overlap her en der, als ik me niet vergis.

Job Snijders
Ja, het is fascinerend hoe dat werkt. Zullen we een analogie kunnen maken met DNS? Ben je daar een beetje bekend mee?

Randal Peelen
Nou, ik wel, maar luister misschien niet.

Job Snijders
De truc om een website-URL te confronteren naar iets waar de computer een echte technische connectie mee kan maken, een TCP-connectie. is dat jouw computer vraagt waar zit www. google.

Randal Peelen
com?

Job Snijders
En dan of ja een hoop. . Magie komt er dan een antwoord en dan weet de computer, oké, ik ga een TCP-sessie direct opzetten naar dat IP-adres. En dat. . Is een pool methode. Dus elke keer dat je een vraag hebt, dan stel je die aan het netwerk en dan komt er een antwoord, en afhankelijk van dat antwoord neem je besluiten. Bij BGP is het eigenlijk andersom. Dat is een pushmechaniek. Dus het moment dat ik een nieuwe route leer, omdat ik bijvoorbeeld een nieuwe klant heb aangesloten, of ik sluit een nieuwe. . internetleverancier aan, dan ontvang ik, dan wordt de informatie naar mij toegepoest, dan maakt mijn router een bepaalde berekening van nou. Die hele tabel met 750. 000 bestemmingen, als ik die nu op deze manier inkleed, dan heb ik het optimaal voor mijn netwerk. En dat gebeurt aan de lopende band. Er zijn allemaal berichtjes die worden gestuurd, omdat de internetrouteringstabel verandert altijd. En we moeten ons ook goed realiseren dat er niet één internetrouteringstabel is. Er is niet een plek waar je naartoe kan gaan en zegt, nou doe mij maar het kopietje. Van de officiële layout van vandaag.

Randal Peelen
Het is geen blockchain. De officiële layout van vandaag.

Job Snijders
Nee, het is geen blockchain. Iedereen heeft voor zichzelf een kopie van de tabel. De bestemmingen in die tabel, en momenteel zijn dat er tussen de 750 en 800. 000, die zijn wel redelijk constant voor iedereen. Hij dan roet dus daar naartoe. Dat hangt enorm af van wie jouw leverancier is, met wie jij directe fiberverbindingen hebt opgesteld, in welk land je zit. En dus de invulling van de tabel is voor iedereen anders.

Randal Peelen
Maar je zegt eigenlijk iets heel leuks, want je zegt ook er zijn dus tussen de 750. 000 en de 800. 000 bestemmingen. En dat betekent dat je al die miljoenen of miljarden wat het ook zijn, IP's die je toch wel degelijk kunt maken, wel op kunt delen in logische groepen. Ja, ik heb er zelf wel eens gekscherend gezegd. Stel je nou voor dat het zo was dat je met dat eerste bordje van het IP 255 landen aan kon duiden. Daarna kwamen providers dan wijken en dan huizen. Dat kan natuurlijk niet, maar bij wijze van spreken, er zit wel iets van logica in die IP-adressen volgens mij. Dus er zijn ook wel degelijk blokjes waarvan je kunt zeggen, nou. . Dit hele grote blok moet allemaal die kant op. Dus dat betekent ook dat er een paar blokjes tussen zitten waarvan je denkt, ja godverpierlijk is het, ik moet een route naar dat kleine klote blokje waar nooit iemand komt.

Job Snijders
Ja, maar we kunnen niet aan de grootte van een blokje afleiden hoe belangrijk die bestemming is. Er kunnen hele belangrijke dingen in kleine blokjes zitten, maar er kunnen ook grote blokken zijn waarbij er. .

Floris Bot
In theorie zou je bijvoorbeeld heel Netflix kwijt kunnen in acht IP's. Groep maar even wat hoor. Ja, dat is dan wel een hele hoop traffic, maar heel weinig IP'tjes.

Job Snijders
Inderdaad.

Floris Bot
Terwijl bijvoorbeeld, ik weet nog van vroeger dat IBM had een slash, weet ik veel, één of twee of zo. Tyfes veel IP's. Slash 8. Oké, slash 8. Met 90% ongebreid.

Job Snijders
Een één IP-adres kan zelfs ontzettend veel hosten. Zoals jullie je misschien nog je kunnen herinneren van de Pirate Bay blokkades die geïmplementeerd moesten worden in Nederland. Een van de argumenten die de partij die tegen de blokkade was aandroeg, is dat een IP-adres is niet synoniem voor een website. Er kunnen miljoenen websites op een enkel IP-adres gehoodst zijn. En dat betekent dat als dat IP-adres geblokkeerd wordt, omdat Een van die miljoenen websites, een optie, optie is. Een probleem veroorzaakt waarvan een rechter zegt dat dat moet offline. Dat dat negatieve consequenties kunnen hebben voor die andere honderdenduizenden websites. Nog dat 1 IP-adres. Het loopt allemaal een beetje door elkaar in het internet. De grootte van een blok zegt niet hoe belangrijk het is. Een IP-adres kan miljoenen dingen hosten die voor miljoenen verschillende mensen belangrijk zijn. Dus dat. Lijkt tot de interessante situatie dat relatief kleine incidenten op BGP-technisch vlak, dus bijvoorbeeld één route werkt minder goed, toch desastreuze gevolgen kunnen hebben voor de maatschappij.

Randal Peelen
Ja, kun je daar een voorbeeld van geven?

Job Snijders
Een mooi voorbeeld was eind juni. Dat was op die dag dat KPN problemen had met 112. Die fascinerende verhalen met het NL-alert dat verkeerd werd uitgezonden met het nummer van de Telegraafredactie. En dat de treinen niet meer reden, omdat de treinen blijkbaar afhankelijk zijn van het KPN-netwerk. Een hele maatschappij in Nederland had problemen. Het is allemaal volgens mij best wel goed gekomen. Maar het leidde een beetje af van andere problemen die tegelijk op dat moment op internet bestonden. Want er was een internet service provider in het midden van Amerika. Het is niet eens relevant waar. Dat is gewoon een heel klein.

Randal Peelen
Geografisch niet boeien. Waarschijnlijk kennen de meeste Nederlanders er niks van.

Job Snijders
In een klein dorpje staat een kleine staalfabriek. En die kleine staalfabriek die. Ik dacht, wij moeten een tweede internetaansluiting online brengen, zodat we redundancy of. Of capaciteitsvoordelen. Klinkt verstandig. Ik heb nooit met die mensen gepraat. Ik weet niet wat hun ideeën waren. Maar ze brachten die connectie online en dat resulteerde in problemen voor het hele internet. Want het internet, vooral in context van BGP, berust redelijk op vertrouwen. In principe is het in het protocol zelf. Eigenlijk bijna niks aan beveiligingen.

Randal Peelen
Nee, want je zegt het is push, ik zou dus iets uit kunnen zenden dat niet klopt. Dat zou ik kunnen doen.

Job Snijders
Ja, en als ik niet aan mijn kant additionele stappen onderneem om te verifiëren of wat jij mij poest, of dat ook klopt met een. . Met de werkelijkheid. Er zijn databronnen waar ik in zou kunnen onderzoeken of wat jij mij vertelt een kans van kloppen heeft.

Randal Peelen
Plausibel is, ja.

Job Snijders
Maar in het online brengen van die internetconnectie heeft die staalfabriek alles wat ze leerde van de ene provider ook verteld aan de andere provider. Want ze waren aangesloten bij twee providers op het moment dat ze de tweede connectie online brengen. En vanaf dat moment is die tweede provider. Die kleine staalfabriek gaan gebruiken om verkeer te routeren.

Randal Peelen
Ja, die dacht, oh dat zijn nieuwe routes. Kom maar op.

Job Snijders
Dus we hebben het hier echt over een hele kleine MKB internetverbinding. waarschijnlijk een BGP-implementatie gebruikt die standaard alles aan iedereen vertelt. Dus die alle routeinformatie die hij heeft, poest naar alle Adjacent of naarburige AS-nummers. En dat is een scenario dat prima werkt als je maar één internetconnectie hebt. Want dan kun je dus niet een. Een loop creëren. Maar het moment dat je er twee hebt en een van die twee gelooft ook alles wat er gepoest wordt naar hun, dan kan dat opeens binnen seconde het hele internet op een negen gaan gooien.

Floris Bot
Want dan is iets wat een uitgang zou moeten zijn ineens een ingang geworden, zeg maar.

Job Snijders
Ja, zo zou je het kunnen zien.

Floris Bot
En dan zou dat 20 megabit lijntje, als dat al was van die staafabriek. Wordt er een soort van de kern van het interwebs. Ja. Lach dan. Want dan moet alles over dat lijntje heen.

Job Snijders
Ja, maar goed, dan. Heb je dus over tientallen terabits die tegen de muur aan knallen en nooit aankomen. En waarom dit incident interessant was, het Het had vooral negatieve invloed op de operatie van Cloudflare. Cloudflare is een bekend CDN. Dat zit in dezelfde oplossingsspace als bedrijven zoals Acamai. Maar LeaseWeb heeft ook zelf een CDN. En zij hosten ontzettend veel assets, zoals dat heet, die relevant zijn in de JavaScript wereld. Dus veel bedrijven gebruiken of Cloudflare voor hun website of hebben een afhankelijkheid op JavaScript libraries die op Cloudflare infrastructuur gehost zijn. Dus het moment dat KPN onderuit ging en in Nederland alles een stuk moeilijker werkte dan normaal En mensen gingen zoeken naar informatie over wat we nou eigenlijk aan de hand, werkte het internet ook heel slecht. Omdat een bedrijf dat heel veel invloed heeft op miljoenen websites. Niet door een fout van hunzelf, maar door een fout van een ander minder goed bereikbaar waren. En die bereikbaarheid. Ja, ik vind het wel fascinerend dat vrij kleine foutjes, als dat in de correcte volgorde gebeurt dus, dat staalbedrijf had een configuratiefoutje. De BGP-implementatie die zij gebruikten had blijkbaar niet uit zichzelf de juiste beveiligingen aanstaan. De tweede provider die zij aansluiten had blijkbaar geen beveiligingsmechanismes in gebruik. Dus het moment dat drie van drie operaties op een rijtje misgaan, dan hebben we uren pret.

Randal Peelen
Ja, dus inderdaad, als je het zo nadenkt. Kun je bijna bij wijze van spreken de IT-beheerder van zo'n staalbedrijf. Ja, weet je, dat is niet het kaliber persoon dat heel het internet onder zijn hoede moet hebben. Maar is het op dat moment. moment in de tijd wel geworden, zeg maar. In zijn eentje de herder van het hele internet.

Floris Bot
Ja, maar die hangt waarschijnlijk niet in nanogrond, zul ik maar zeggen. Waarschijnlijk.

Job Snijders
Nee, misschien niet. Maar misschien.

Floris Bot
Misschien ook wel, maar daarna komt hij er toch niet meer bij.

Job Snijders
Nee, maar goed, op dat soort momenten ga je inderdaad in je sociale netwerk vragen van kent iemand. iemand uit die regio en dan kom je misschien iemand die die in de buurt woont van stap in de auto rij er maar naartoe ja trekt snijden lijn maar door ja Maar dit soort dingen kunnen zo gek lopen. Wat ons beeld bij dit soort incidenten is dat er dan mensen achter hun laptop zitten en dat er. . connecties lopen van van die staalfabriek naar de internet service provider en dat dan aan beide kanten er network operation center is die die dat monitoren maar In veel situaties gebeurt dat niet. Het zou heel goed kunnen dat de staalfabriek al de lijn aan hun kant had geprovisioned of klaargemaakt. En dat dan aan de internet service provider kant dagen of uren later het circuit wordt afgemaakt. En als dat dan gebeurt op het moment dat die staalfabriek. Vijf over vijf, het is vrijdag, iedereen is naar huis. Dan heb je dus een gekke situatie dat zo'n fabriek bijdraagt, of routers in zo'n fabriek bijdragen aan een ongewenste situatie. Terwijl er misschien helemaal niet meer op dat moment zelf mensen naar de apparatuur.

Randal Peelen
Maar ze waren niet bezig om de boel te besolemieten ofzo. Niet bewust in ieder geval.

Job Snijders
Nee, zeker niet. En ik denk ook wat jij zegt. Deze persoon die verantwoordelijk was voor het stukje routerconfiguratie in de staalfabriek, die verwijt ik het minste. Want ik verwacht inderdaad niet dat zo'n partij hun core competentie internet maakt. Wat zij zochten was gewoon wij willen aangesloten zijn aan het internet.

Randal Peelen
Dat was handig voor de staalfabriek. En een of andere manager had gezegd, hier dodo, we zijn nu autonomous system implemented, die boel maar. Dus hij pakt gewoon zo'n O'Reilly boek uit de kast. O'Reilly boek. Nou, daar gaan we dan. Zo zou dat best gegaan kunnen zijn.

Job Snijders
En het zou kunnen dat die situatie anders was gelopen als die persoon wel in aanraking was gekomen met organisaties zoals NL nog of NANOG. Want dat is waar je kan leren hoe werkt het nou in praktijk. Ik raad iedereen aan die naar deze podcast luistert en denkt van nou. . Binnenkort moet ik ook dat internet aanzetten op werk. Kom even langs. Kom vooral even langs in het chatkanaal, want dan kunnen we. . erover praten en je wat hints en tips geven.

Randal Peelen
Als dat net zo loopt als ons slack kanaal heb je er binnenkort 900. Dus dat gaat dan weer lekker. Of in ieder geval 900 bij. Hé, wat kunnen we in zijn algemeenheid nou doen als mensheid om ons tegen dit soort dingen te wapenen? Want je zegt eigenlijk met zoveel woorden, er is een hele lange complexe keten die zo zwak is als de zwakste schakel. En tegelijkertijd, maar dan leg ik je even woorden in de mond, want dat heb je niet letterlijk gezegd. Met de ogen dicht filosofeer ik een beetje dat puur in theorie, zeg maar, op papier. Het internet gewoon had kunnen blijven werken als die pijpen naar die staalfabriek maar dik genoeg waren geweest. Het doel was niet optimaal. Maar zeg maar puur hypothetisch in een theoretische situatie was er een omleiding, maar niet per se een doodlopende straat ontstaan.

Job Snijders
Normaal, dat heette in het vak Jargon route leaks, routeringslekken. Het klinkt in het Nederlands op schuw.

Randal Peelen
Met een Engelse term werken hoor, vind u niet erg. Laten we het fuck-ups noemen.

Job Snijders
Dan omdat inderdaad. Omdat het aard langer wordt en het dus zo'n pushmechanisme is waarbij iedereen om je heen vertelt van dus het moment dat jij routeringsinformatie per ongeluk propageert of lekt. . . Dan zou ik jou vertellen, nou via mij kun je van alles bereiken. Maar jij zou observeren dat het pad via mij iets langer is. . heel handig is. En dat leidt in praktijk er eigenlijk toe dat ontzettend veel routeks wel een beetje voor problemen zorgen, maar niet voor katastrofale planeetomvattende events zoals we zagen in in bij de staalfabriek. Want wat daar misging is zij gebruikten een BGP-implementatie die claimt routes te optimaliseren. En dat doet die BGP-implementatie door zogeheten more specifics te injecteren in het administratieve domein dat de staalfabriek zelf is. En de bedoeling met die optimalisaties is dat je zegt, nou, de Theodorus-Mejowski-straat is niet naar links. Maar nummer 1 tot 50 is naar links en nummer 50 tot 100 is naar rechts. En dat kan een modificatie zijn die ik in die staalfabriek doorvoer. En die voor mij handig is, maar dat kan niet zijn dat niet echt bestaat in werkelijkheid. Het kan namelijk zijn dat er helemaal niet links en rechts is naar de theoretische.

Randal Peelen
Dan ben je een beetje het low balance eigenlijk.

Job Snijders
Dat is het doel van dit soort software. En in principe is het doel van loadbalance en het doel van optimaal gebruik maken van je internetcapaciteit is loofanswaardig. Iedereen wilt. Dat de connectivity goed loopt. Het grote probleem zit hem in dat die routeringsinformatie die specifieker was dan dat bekend was op het gele internet. een leugen was. En dat ook die routes, en die vormden een onderdeel van de route. Dus de route leak was 750. 000 internetbestemmingen. Via een langer pad via die staalfabriek. Dus dat gedeelte werd, ja, dat kwam niet zo heel ver, die informatie.

Floris Bot
Dat wordt ook redelijk afgevangen, zeg maar.

Job Snijders
Ja. Maar wat slechter ondervangen werd, waren de leugens, de routeringspaden die helemaal niet bestaan. En het moment dat je op het globale internet routeringsinformatie verspreidt die gefabriceerd is, die niet in de realiteit geenkerd is.

Floris Bot
En die kan je ook niet valideren dan.

Job Snijders
Daar komen ze op. Maar dat is het meest gevaarlijke dat we op dit moment hebben op het internet. Dus het moment dat mensen zeggen, nou ik wil BGP optimalisatiesoftware gebruiken. loont het om goed te onderzoeken hoe ze optimaliseren en of ze dat doen door middel van het verspreiden van Ja, routeringsleugens. Of dat ze dat doen door bijvoorbeeld je routers op een slimme manier te herprogrammeren. Er zijn meerdere wegen naar Rome, maar degene die de. De routeringsinformatie modificeert, dat is een hele gevaarlijke. Dus dan had je dat door dat 20 megabit lijntje richting die staalfabriek niet alleen terabits aan internetverkeer geduwd werden, maar ook. . Al het internetverkeer dat voor de bestemmingen was die slachtoffer waren van die BGP manipulatiesoftware. En Cloudfair was van de bedrijven die geraakt werden, waren zij helaas. . Het hardste geraakt. En dat hebben we toen gemerkt.

Randal Peelen
Maar dat was ook wel eerst toen toeval. Je hint er net al een beetje naar. Er zijn wel manieren om hier iets aan te doen. Kun je daar iets over vertellen? Ja.

Job Snijders
En dit is wat ik voor werk doe. Ik vlieg de wereld rond en dan leg ik mensen uit. Er is een betere manier. We kunnen dit wel. We hoeven niet apathisch achterover te vallen en te zeggen, nou ja, het is verloren, dat internet, het is te groot, we kunnen het niet meer beveiligen. Gelukkig zijn er een aantal stappen die mensen kunnen zetten om de situatie beter te maken. Zo helpt het. De IETF, de Internet Engineering Task Force, is een non-profit organisatie die het BGP-protocol beheert. Dus als er iets veranderd moet worden aan dat protocol, of de betekenis van het vijfde bitje op de lijn, of wat het ook is dat er veranderd moet worden in zo'n protocol, dan gebeurt dat in de ITF. En iedereen kan eraan meedoen. En een product van de ITF zijn zogeheten RFC's. En een RFC is een document dat specificeert hoe een bepaald internetaspect werkt. Andere belangrijke documenten in deze context zijn bijvoorbeeld wat is TLS, wat is DNS, wat is HTTPS, wat is SMTP, al die acroniemen. Die je ziet rond internet. Een groot aantal daarvan komt dus bij de IETF vandaan.

Randal Peelen
Ja, dus het is een standaardenorganisatie die al die protocollen bewaakt. Dat zie je wel vaak op allerlei fronten. Iemand bewaakt HTML5 standaard, iemand bewaakt CSS3 standaard enzovoort.

Job Snijders
Dus ITF gespecificeert op die infrastructuurlaag. En een vrij recente update aan het BGB-protocol was niet een update aan het protocol zelf, maar dat gaf directie naar. . de makers van BGP implementaties. Over hoe ze moeten omgaan met informatie die naar ze gepusht wordt. Zonder dat er additionele configuratie is gedaan. Wat er met die informatie die gepusht is. moet gebeuren. En er was een rotzooi in de markt waarbij sommige BGP-implementaties, als je het meest minimale configureert. Dus dat de sessie upkomt over een circuit, maar verder niks doet, dat ze dan de gepushte informatie weigeren en ook zelf niks pushen. Maar je hebt ook PGP-implementaties die het precies andersom doen, die alles wat ze ontvangen meteen doorgeven aan iedereen die ze kunnen en die alles accepteren. Dit document heet RFC 8212. Dat is ontzettend leuk om te lezen en uit je hoofd te weten.

Randal Peelen
Ja, vooral als je Job Snijders heet.

Job Snijders
Maar. Dat is het type document waarmee je dan bijvoorbeeld naar Cisco of Juniper of Nokia of Huawei of YouName kan gaan en zeggen van, nou. . De apparatuur die jij verkoopt, waar een BGP software op draait, die is niet conform de laatste inzichten op het gebied van hoe we samen geiligen en internet maken. Dus dat is een aspect. We moeten druk zetten op fabrikanten van Zorg dat jouw BGP-implementatie up-to-date is met wat de rest van het internet op dit moment begrijpt als de beste manier om dingen te doen.

Randal Peelen
En dan maar eens software updates netjes doen natuurlijk.

Job Snijders
Ja, ja. Ik ben ontzettend blij dat dat tegenwoordig Chrome en Firefox zichzelf updaten. Als je software updaten overnaat aan mensen, die hebben er nooit zin in.

Randal Peelen
Nee, dat gaat niet goed. Ik ben een uitzondering op de regel volgens mij. Net zoals mijn huis gewoon Picobello in orde hebben en alles opruimen.

Job Snijders
Ja, als er dan zo'n rood badge icoontje staat bij settings op een iPhone, dan. Moet ik daarop klikken tot het weg is?

Randal Peelen
Ja, ik ook. Ik heb ook programma's draaien die gewoon van alle tools die ik op mijn OS draai, gewoon nagaan. Van joh, zijn er nog updates? En ik heb het niet over een packagebeheer ding. Ik heb het gewoon over. Aangeschafte software op mijn laptop. Die gewoon echt checkt: van is alles nog up-to-date?

Job Snijders
Ik wou dat dat ook gebeurde met BGP-routers.

Randal Peelen
Ja, dat zou fijn zijn. Het zijn er zoveel.

Job Snijders
Nee, zijn er belachelijk veel. Ja, minder dan een miljoen denk ik.

Randal Peelen
Oké. We hebben straks RFC 8200 nog wat allemaal geïmplementeerd en iedereen heeft zijn software up-to-date gebracht. Je had het ook over een andere oplossing voor het probleem, een aanvullende oplossing.

Job Snijders
Ja, RPKI. Dat staat voor Resource Public Key Infrastructure.

Randal Peelen
Floris die doet nu zijn vuist in de lucht en die juicht een beetje. Wat heb jij daarmee te maken, Floris? Ik mag er over een paar maanden mijn helemaal in gaan verdiepen. Oh, je mag hierin. Dat mag iedereen, Floris. Iedereen mag zich hierheen gaan verdienen.

Floris Bot
Ik werk bij een bedrijf die doet een certificaat. En certificaten hebben hier toch wel wat mee van doen. Want certificaten gaan ook op PKI-basis. En ik werk voor of ben ingehuurd door de grootste leverancier van dat soort certificaten in de wereld. Je bent nu lekker op deze. Wat houdt een PKI in? Public key infrastructure. In een certificaat zitten twee sleutels, een geheime en een gedeelde. En de gedeelde sleutel kan je niemand anders geven, zodat die jouw bericht kan valideren. Oké, dat is leuk en nu. Nou ja, en daar kan je een hele structuur omheen bouwen en hoe dat allemaal werkt. En voor zover ik heb begrepen Gaan routers dat ook met elkaar doen.

Randal Peelen
Maar moet ik me dat zo voorstellen zoals websites ook beveiligd zijn? Je kunt ergens een certificaat kopen. En dat is bij een partij die alle browsers vertrouwen. Maar er is wel ergens een centraal lijstje van partijen die we hebben besloten te vertrouwen. Zeg ik dat correct of gaat dat de korte korte?

Floris Bot
Dat is een beetje. Oké.

Randal Peelen
Maar dan met DGP.

Floris Bot
Ja, dan in dit geval voor PGP. Ik denk eigenlijk voor routers en niet zozeer voor PGP.

Job Snijders
De crux van RPKI in deze context is dat. . voor RPKI bestond, hadden we eigenlijk geen goede methode om uit te vogelen welke IP-space hoort nou eigenlijk bij welk AS-nummer.

Floris Bot
Dus je kon gewoon zeggen, ik ben AS 4411. En deze IP-ranges horen lekker allemaal bij mij. En dan kon IP-range of AS611 zeggen, daar ben ik niet mee eens, want deze hoort ook bij mij. En dan heb je een uitdaging.

Randal Peelen
Ik ben echt Cloudflare jongens. En Cloudflare zo van. Ik ook.

Floris Bot
En dan zegt Claudij, ik ben nu Amazon. En dan heb je natuurlijk een grote teringbende.

Job Snijders
En dat komt aan de lopende band voor. Want ontzettend veel IP-ranges worden met de hand ingetypt. En als we kijken naar het toetsenbord, dan zitten de vier en de vijf zitten ontzettend dicht bij elkaar.

Randal Peelen
Hebben mij ook. Dan zeg ik, ah relax.

Job Snijders
En ik denk dat dat tot heel veel fouten heeft geleid. Er zijn waarschijnlijk tussen de 10. 000 en 20. 000 incidenten per jaar. Die halen niet allemaal nieuws omdat ze niet. allemaal desastreus zijn. Maar dan moet je denken aan een cijfertje verkeerd en dan krijg je een boos telefoontje van een bedrijf dat zegt ja dat Ben je nu aan het doen?

Randal Peelen
Ja, stomme staalfabriek. Jij hebt geen recht van klagen. Dat jij zelf die type maakt, staalfabriekje uit Midden-Amerika.

Floris Bot
Maar je zou wel, je zou inderdaad op die manier een hele rentje onderuit kunnen trekken, of niet?

Job Snijders
Dus wij kunnen niet vertrouwen wat er in het PGP-protocol zelf verspreid wordt. Als jij naar mij poest van nou, via mij kun je dit en dit bereiken. Er is er niks in die informatie zelf wat ik kan gebruiken om een conclusie te maken of dat klopt of niet. Dus wat ik nodig heb om de informatie die jij mij poest te valideren. is een centrale database waarin staat deze IP-randjes horen bij deze AS-nummers. En dan op het moment dat jij van mij zo'n. .

Randal Peelen
routeringsinformatie gepoest krijgt.

Job Snijders
Kun jij vergelijkingen maken tussen die databronnen die dat soort informatie bevatten? En wat in BGP verteld is. En dan kun je keuzes maken van nou dit geloof ik wel of dit geloof ik niet. En voordat RPKI bestond, waren er ook dat soort databases. Maar geen van die databases had een sterk. . Lekker, spaud. Had de mogelijkheid om aan de consument van die database een cryptografisch valideerbaar. . chain of trust te tonen. Heel veel van dit soort routeringsinformatie werd verspreid in plain text via het WhoS-protocol. En dat was toen, toen dit begon, dus tussen de 10 en 25 jaar geleden, dat was een geaccepteerde manier van zaken doen. Maar nu in 2019, zonder cryptografie durven we bijna niks meer aan te raken. En RPKI is een. Implementatie van dat concept dat er een centrale database moet zijn waarin iedere eigenaar van een IP-blok kan aangeven ik autoriseer dit AS of dat IS of twee ASNs tegelijk. mijn IP space te announcen. En met announcen bedoel ik dus dat je naar anderen poest. Via mij kun je deze IP-range bereiken. Dus RPKI is ook voor het eerst een. Een datastructuur die programmatisch goed benaderbaar is.

Randal Peelen
Wie wilt daar het centrale orgaan in?

Job Snijders
Is dat er al duidelijkheid over? Soortgelijk zoals in de browser TLS wereld zijn er meerdere centrale organen. In de Europese regio is dat. RIPE en CC. Zij hebben een route certificaat en zij zijn ook verantwoordelijk voor het uitdelen van IP space binnen Nederland. Dus iedereen die IP-space aanvraagt op de manier zoals dat hoort, dan ga je naar RIPNCC. Je maakt een contractuele relatie met RIPE NCC. Via een, noem maar het woord gemak, een reseller. En op het er zo'n contractrelatie bestaat, kun je ook een. . weblogin en een account en een PKI-structuur gaan opbouwen. En heb je een programmatisch valideerbare chain of trust tussen de eigenaar van een IP-blok. En RIPE. En dan jouw BGP software. Want mijn BGP software kan al die RPKI data downloaden. Onder andere van RIP, maar ook de andere. route certificaten aanbieders. Dan valideer ik die hele structuur. Dus dan gebruik ik de public keys die beschikbaar zijn om te kijken of de informatie echt getekend was door de mensen die claimen dat het getekend was. En dan gebruik ik dat in het maken van routeringslissingen.

Randal Peelen
Maar dat klinkt toch te logisch voor woorden? Kijk, mijn moeder die krijgt al. Mijn moeder krijgt al jaren te horen dat ze op dat slotje moet letten in de browser als ze de bankwebsite bezoekt. En zeker op het gebied van phishing is dat tegenwoordig een heel groot ding. En ondertussen hebben we de ruggengaad van internet nog niet zover dat daar niet te belletje trekken valt.

Job Snijders
Ja, dat zijn. . Ja, het is fascinerend hoe dat soort dingen lopen.

Randal Peelen
Dit is gewoon menselijk gemak, klinkt het haast.

Job Snijders
Nee, ik denk. . Ik wil niet te snel naar de mens wijzen, want ik vind het al een wonder dat we tot het punt zijn gekomen dat er een beetje internet is.

Randal Peelen
Ja, dat is eigenlijk ook wel weer bijzonder.

Job Snijders
Ik ga het toch laten eerlijk zijn. Ik vind het een geweldige uitvinding die veel goed spreekt.

Floris Bot
Compleet uit de klauwen gelopen eigenlijk.

Job Snijders
Ja, ik denk dat dat in de postmortem wel gezegd kan worden. Dit is uit de hand gelopen. Het mooie met websites is dat je een visuele representatie aan de eindgebruikers hebt. Onder andere het slotje en je hebt maar een paar browserfabrikanten tegenwoordig. Dus als je die overtuigt van als het wat veiliger is, kunnen jullie dat dan op een manier exposen aan de eindgebruikers en onze familie. Op een manier die ook consistent is tussen de browsers. Dus daarom gebruikt iedereen een slotje en groen.

Floris Bot
En nu nog een tekstje, maar die gaat verdwijnen.

Job Snijders
Maar binnen BGP heb je dat niet. Er is geen UI. Dit is een abstracte database.

Randal Peelen
Ja, degenen die ermee te maken hebben, die hebben nog wel eens overwegend zo'n zwart scherm met witte lettertjes. Waarvan alle collega's zeggen, we ben je godsnaam aan het doen. Ja, het meest belangrijke van het internet, oh cool man, koffie.

Job Snijders
Dus het is veel moeilijker om dat soort informatie te. . Bij de juiste mensen omhoog te brengen. Op het moment dat jij niet zo'n slotje ziet, ga je ook niet vraagtekens stellen van waarom is het slotje niet groen. Dus de nieuwsgierigheid die mensen hebben om iets beter te gaan maken is heel moeilijk te prikkelen als het aankomt op BGP. Omdat het erg slecht zichtbaar is. Ik heb met wat vrienden een website gemaakt. Rype. net slash s slash rpki streepje test. En dat was een poging omdat. . . Als je naar die website gaat, dan doet hij met wat slimme JavaScript, wordt er wat getest. En dan komt er een visualisatie met een smiley die of blij kijkt of ongelukkig kijkt. En op het moment dat hij blij kijkt, dan is jouw internet service provider die jouw computer of iPad aan het internet aansluit. Gebruikt wel RPK informatie. En op het moment dat de Smiley ongelukkig kijkt, dan is jouw internet service provider. Nog niet op het punt waarbij ze arbeij informatie gebruiken.

Randal Peelen
Dus ik denk ik typ het in, want dan kan ik die link ook makkelijker in de show notes zetten. En ik krijg gewoon een ontzettend meh gezichtje. Een horizontaal bekie. Dat betekent niet veel goed volgens mij.

Job Snijders
Kun je een klein beetje naar beneden scrollen?

Randal Peelen
Een beetje naar beneden scrollen. Oké, veild. AS6830 Accepts RPKI invalid PGP routes from prefix moeilijk moeilijk Zoals gewitness by your public IP, bla bla bla.

Job Snijders
Dus dat AS 6830, dat is het AS-nummer van Ziggo, ook bekend als Liberty Global. Een van de grootste. Internet aanbieders aan consumenten in Nederland.

Randal Peelen
Ja, we zitten hier op een Ziggo-lijntje klaarblik. Ja. Wel een vlot Ziggo lijntje.

Job Snijders
En Ziggo gebruikt nog niet RPKI-informatie om beter geïnformeerde routeringsbeslissingen te maken. Mijn hoop is dat ze dat wel gaan doen op termijn. Want het moment dat zij dus wel dat soort RPKI-informatie gebruiken. En op het er verkeerde informatie wordt gepusht doordat zo'n staalbedrijf bijvoorbeeld more specifics aan het genereren is die niet geautoriseerd zijn door de eigenaar van de IP Space. Cloudflare heeft natuurlijk. nooit toestemming gegeven aan die staalfabriek om verantwoordelijk te zijn voor de routering.

Randal Peelen
Nee, absoluut niet.

Job Snijders
Dan wordt dat soort verkeerde informatie die naar je gepusht wordt. Kun je dan negeren. Omdat je je router maakt in vergelijking met wat is bekend vanuit de RPG database. En wat is mij verteld in BGP? En als dan bepaalde voorwaarden niet voldaan wordt, dan negeer ik gewoon die informatie en ga ik ervan uit dat het een. misconfiguraties of misschien zelfs een vijandige aanval.

Randal Peelen
Ik zit nu even na te denken en ik vind dit eigenlijk wel een mooi gegeven. Ik ben straks klant van Ziggo. En ik zie dit in mijn beeld staan. Een heel verdrietig smiley. En ik denk bij mezelf, godsamme Ziggo. Ik ben dus hartstikke kwetsbaar voor een internet dat het elk moment niet meer kan doen. En ik heb onder havenklapstoring. Dus. Doe daar eens wat aan. Dus dat is misschien een mooi gegeven. Tegelijkertijd vragen we nu natuurlijk ook met z'n allen in heel Nederland al jaren onze internetproviders op de knietjes of ze alsjeblieft native IPv6 willen ondersteunen. Is het niet weer een van die ontwikkelingen die er toch niet komt? Of in ieder geval heel erg traag.

Job Snijders
Ja, binnen de Internetgemeenschap is er de grap dat we IPv6 overslaan en meteen naar RPKI gaan. Ondanks dat die technologieën vrij weinig met elkaar te maken hebben. Ja, dat is een uitdaging. Ik denk dat Arpikij. veel slagingskans geeft is dat we in de afgelopen twee jaar ontzettend veel media aandacht hebben gezien voor internetproblemen die. . heel goed voorkombaar waren. Cloudflare heeft in blogposts ook stevig van neergetrokken naar alle betrokken partijen. op niet subtiele wijze vertelt wat ze verkeerd hebben gedaan en wat ze kunnen doen om het beter te doen. En ik denk dat dat soort druk heel erg bijdraagt aan de populariteit van RPKI. Wat ook scheelt, RPKI hoef je alleen maar te doen op je BGP border routers. Dus dat zijn dan die grote bakbeesten die. Je gebruikt om je eigen netwerk te knopen aan de rest van het internet.

Randal Peelen
Ja, de machines die duurder zijn dan een auto.

Job Snijders
Ja. Kunnen. Dus per provider heb je er daar een paar van. weet ik veel access, vooral heeft er misschien 10 of minder. Ik heb geen flauw idee, maar dat zijn veel behapbaardere aantallen dan het aantal modems dat uitgedeeld is. En wat ook leuk is, nu we het toch over Access vooral hebben, die hebben een paar weken geleden RPKI aangezet. Dus niet alleen zijn zij de eerste provider die IPv6 aanboodt aan consumenten in Nederland, maar ook ze lopen enorm voor met dingen als RPK. Dus dat vind ik leuk om te zien dat daar de innovatie gedreven wordt door techneuten. Maar ik denk RPKI. Het is anno 2019 vrij makkelijk te implementeren in het grootste deel van de netwerken.

Randal Peelen
Maar wacht even, dit fascineert me nog even. Jij praat erover alsof het al bestaat en al hem tegenwoordig is en iedereen zou het kunnen gebruiken. Tegelijkertijd moet je ook lobbyen en lullen als brugman om het voor elkaar te krijgen. Het protocol is dus al zodanig al lang af. Het is al operationeel, het werkt al. Dus we hebben al besloten wie het centrale orgaan gaat zijn die de certificaten uitdeelt. We hebben het al gebouwd, geprogrammeerd, die softwareupdate is dan klaar en iedereen kan aan de bak. Ja. En toch?

Job Snijders
Dat is ook de boodschap. Je moet het gewoon even aanzetten.

Randal Peelen
Oké, hoe gaan we te werken?

Floris Bot
Ik werk in Nederland al sinds 2011 volgens mij of jou toch?

Randal Peelen
Ja, maar joh, zoveel.

Floris Bot
Er was eerst nog een valse start.

Job Snijders
Ja, RPK had een beetje last van een. Ik noem het een valse start. Toen het. In een het is een ITF product, dus PGP wordt door ITF gemaakt, maar ook arpje. En toen naar tijd hebben ze RPK gemaakt en dat was allemaal mooi en bruikbaar. Maar ze waren er niet goed ingeslaagd om aan netwerkbeheerders uit te leggen, dit moet je echt doen.

Floris Bot
En iedereen gaat dit doen. Dit is belangrijk.

Job Snijders
Dus ze hebben wel het product gemaakt, maar de marketingafdeling bestond niet goed.

Randal Peelen
Ja, en misschien, misschien ben ik heel nee voor, maar misschien was het ook niet vaak genoeg misgegaan nog.

Job Snijders
Er was minder goed inzicht in mainstream media in wat voor problemen er op het internet bestaan. En dat die problemen ook. echt onze dagelijkse levens aantasten.

Randal Peelen
Ja, want als vanavond of binnenkort Netflix en YouTube er allebei een week uit liggen, dan is dat RPKI er snel hoor.

Job Snijders
Ja.

Randal Peelen
En zo is het ook wel weer.

Job Snijders
Zo gaat het ook. Toch? Cloudflare was slachtoffer van een ander routeringsincident een jaar, anderhalf jaar geleden. En toen zei die CEO Matthew Prince, die twitterde van hoe kan in 2018 dit allemaal nog zo'n probleem zijn? En toen antwoordde ik op Twitter van, nou ja, beste Matthew, hier zijn gewoon oplossingen voor, alleen jullie hebben ze niet geïmplementeerd. Oh.

Floris Bot
Ik vond hij niet heel tof.

Job Snijders
Jawel, zij zei bedankt voor de tip. Daar heeft hij intern doorgezet van RPKI, daar moeten we iets mee.

Randal Peelen
Ik heb mij op Twitter laten vertellen.

Floris Bot
Even wat het dude uit de Netherlands.

Job Snijders
Dus toen ging Cloudflare keihard mee aan de slag. Die hebben fenomenaal werk gedaan. Die hebben alle certificaten gemaakt die ze moesten maken. open source software geschreven om voor anderen makkelijker te maken, iets te kunnen doen met RPKI. Die zijn dat gaan uitrollen op hun eigen netwerk, zodat de routers bij Cloudflare die pushberichten routeringsinformatie die incorrecte informatie bevat negeren. En die zijn nu een beetje aan het einde van dat project. Zo goed als af. Dus ze hebben dat ontnettend snel uitgerold door inderdaad te luisteren naar Joe Random op Twitter.

Randal Peelen
Ik zit nu net bij mezelf te denken, moet je dan ook eigenlijk echt wel de hele wereld overvliegen? Of kun je beter een. . Laptopje openen, Twitter erbij en rondkijken wat allemaal misgaat.

Job Snijders
Tot nu toe lijkt het een succesvale aanpak allebei te doen. Maar goed, omdat Cloudfleider het heeft gedaan. Of heeft het uitgerold. Zie je dat het andere bedrijven inspireert? Die zeggen van nou, wij identificeren ons met de vertical waar Cloudflare in zich begint.

Floris Bot
Dus een Akamai of zo, die is het ook gaan doen?

Job Snijders
Nou ja, je ziet dat het daar op de agenda komt of op de radar komt, omdat het inderdaad als grote concurrenten van jou een bepaalde technologie omarmen dan. Moet je op zijn minst huiswerk doen? Is dat iets dat ik ook wil omarmen of gaan we een andere route? En op dit moment is er niet echt een andere technologie die vergelijkbare. . features heeft zoals RPKI. Dus RPKI of het er nou mee eens zijn of. . Nee, dat is niet de goede bewording. Als we ons afvragen of Arpekij wel of niet het juiste paard is om op te winden, er zijn geen andere paarden op dit moment. Dus dat maakt het vrij simpel. Is er wel zicht op een lande paard?

Floris Bot
Of allzien wordt er wel gewerkt aan iets anders? Momenteel niet.

Randal Peelen
Maar laten we het anders zeggen. Bij mij op het kinderdagverblijf is het zo dat 95% van de kinderen moet worden ingeënt en dan is de groep in principe veilig. Wanneer is internet veilig genoeg? Hoeveel partijen moeten er over de brug komen met RPKI voordat we allemaal iets geruster kunnen slapen?

Job Snijders
Dit is een hele leuke vraag. Want ik vind heard immunity een ontzettend interessant fenomeen. En we kunnen dat niet gebruiken in de analogie met RPKI. Alles of niks? Nee, nee, absoluut niet.

Randal Peelen
Dus er is ergens een soort van cut-off point waarvan je zegt, nou, nu kom ik op een heleboel plekken best wel fijn.

Job Snijders
Ik denk dat dat 20 of 30 partijen zijn.

Randal Peelen
Maar wel de juiste partijen.

Job Snijders
Maar dan zeer strategisch partij.

Randal Peelen
En niet staalfabrieken uit Midden-Amerika.

Floris Bot
Nee, die worden dan afgevangen waarschijnlijk.

Job Snijders
Ja, inderdaad. Dus bijvoorbeeld als je kijkt naar hoe de internetbeleving Anno 2019 is. Je kan kiezen uit KPN, Access for All en ZEGO om aan te sluiten. Dus dat zijn er maar drie. Dat is niet heel veel.

Randal Peelen
Dan heb je dat er qua heel erg miskend op dit moment. Maar ga door. We hebben toch wel meer internetproviders.

Job Snijders
Deze drie dekken 90% van de markt. En Dat betekent dat het gros van de mensen die het internet opgaat, maar afhankelijk is van een zeer select aantal partijen. En als die partijen. een verandering maken, dan heeft dat invloed op die 90% van de samenleving. Maar het gaat ook verder, want de afhankelijkheidsketen is niet alleen de internet service provider. Je hebt dat ontzettend veel bedrijven die hosten hun toestanden in de cloud. En dat is maar bij een gelimiteerd aantal partijen. Google, Amazon, DigitalOcean. Er zijn veel meer cloud providers. Maar Amazon zelf is al. gigantisch die hebben een enorme dominantie en deze compressie van de markt dat dat er niet meer duizenden aanbieders zijn maar dat duizenden partijen hun zaak onderbrengen bij maar een handvol of enkele tientallen partijen. Betekent dat de internetervaring niet afhangt van duizenden partijen, maar dat per individu, per. browsing sessie er eigenlijk maar een handvol partijen betrokken is. Dus als we die partijen zover krijgen RPKI te omarmen en ook te promoten, dan ben je er Dit heet de consolidatie van het internet. Een van de dromen van het internet was dat iedereen op elke aansluiting alles kan hosten. Op het moment dat je een IP-adres hebt, kun je je eigen server en je eigen website en je eigen mailserver. allemaal dat soort dingen runnen.

Randal Peelen
Je komt ook een end.

Job Snijders
En daarom was er ook een belangrijk argument voor IPv6 was. Dan kunnen we zorgen dat elke host met elke host op het internet direct kan communiceren zonder dat er wat in het midden zit. Maar dat is niet helemaal gebeurd. Er is helemaal niet dat iedereen alles zelf op een eigen internetverbinding thuis hoost. Heel veel mensen besteden uit naar de cloud omdat dat makkelijker is of veiliger in hun situatie of wat hun besluitvorming ook is Het feit dat er zo'n consolidatie heeft plaatsgevonden, is een opportunity voor RPKI. Want dat betekent dat ik maar een paar bedrijven hoef te overtuigen en dan zijn we er.

Randal Peelen
een jongensdroomwerkelijkheid zien worden. We hebben iemand we hebben je horen vertellen over het oprichten van NL nog en hoe dat een heel mooi clubje enthousiasteling is geworden, dat door vrijwilligers en enthousiastelingen gedragen wordt. Je hebt uitgelegd hoe BGP ongeveer werkt en hoe dat eigenlijk de backbone, de ruggengaat van het internet genoemd mag worden. En we hebben dat medicijn van je te horen gekregen, RPKI, dat uiteindelijk moet gaan zorgen. Dat die ruggengraad overeind blijft en vooral ontzettend veilig kan zijn naar de toekomst. Zijn er nog zaken die we wat jou betreft zijn vergeten? Waardoor een luisteraar die deze aflevering straks af heeft geluisterd? Hadden we die nog iets mee moeten geven? Of hebben we zo'n mooie strik gedaan en eer gedaan aan deze onderwerpen?

Job Snijders
De truc met BGP-beveiliging is dat je meerdere dingen op elkaar stapelt. Ik kan nu allerlei technische termen noemen die mensen in het achterhoofd moeten houden.

Randal Peelen
Gewoon even gek doen. Kom op.

Job Snijders
Maar je hebt AS-padfilters waarmee je bekende transitpartijen weg kan filteren uit die push informatie. Als je die filters niet gebruikt, dat. . . Is jammer. Dan zijn er dingen als maximum prefix limits. Het moment dat jij en ik zo'n dark fiber aanleggen tussen onze huizen. voor het expliciete doel dat we verkeer willen uitwisselen tussen mijn huishouden en jouw huishouden. Zou je kunnen zeggen van nou, het lijkt me heel onlogisch als hij mij opeens vertelt dat er. . tienduizenden straten via hem bereikbaar zijn. Want initieel was wat ik dacht dat er zou gebeuren dat ik alleen Jobs straat via Job zou kunnen trekken.

Randal Peelen
UTP haspotje trekken van jou naar mij en we gewoon samen mijn internetprovider gebruiken.

Job Snijders
Ja. Maar je kan dus limieten instellen op het aantal poestdingen dat ik jou. . En als dat dan over zo'n limiet heen gaat dat jouw router automatisch het circuit uitzet. Dan is er herroutering, dan is de verbinding tussen jou en mij down. Maar dat kan. verdere kalamiteiten voorkomen. Het kan soms is het beter om het badwater en de baby weg te gooien. Nee, dat is geen goede.

Floris Bot
Je hebt die baby nog niet gezien, lieve luisteraar. Nee, maar in dit geval zou het erop neerkomen dat. Dat jullie dus tussen elkaar en Dark Fiber hebben liggen. En Random begint ineens tegen je op te roepen. trouwens, als je erbij de rest van het internet wil, kan je ook bij mij terecht. Waarop jij zegt. Dat was niet een afspraak. Dus jou ga ik nu even niks meer sturen.

Randal Peelen
Yes, ik ben ook YouTube.

Job Snijders
En dat is een goed ding. Dat soort limieten is gewoon een kwestie van implementeren. Elke BGP-implementatie heeft daar ondersteuning voor. RPKI is iets wat je moet doen. Je moet certificaten aanmaken, maar ook anderman certificaten gebruiken in je routeringsbeslissingen. Dat is een tweeledig verhaal. Je moet informatie publiceren. En gepubliceerde informatie van anderen consumeren in je routing. Je kan je partners vragen om deze stappen ook te zetten. Dus als jij. internet koopt van KPN of SIGO en zij zijn verantwoordelijk voor de routering. Dan is een legitieme vraag, doen jullie iets met RPKI? Staat dat op de roadmap? Is iets dat ik wil meenemen in mijn offerte besluitsvormingsproces. Ik vind het best belangrijk. Ja. Iedereen stelt requirements op voor hun internetleveranciers. Dus ja. Vraag je internetleveranciers, doen jullie daar wat mee? Dat als een De sneeuwbal gaat rollen en we zijn nu op dat moment dat meer en meer mensen weten van die vier letters, dat ze weten dat erom vragen kan leiden tot positieve resultaten. Dat meer en meer bedrijven het ook. in zijn gaan zetten in de afgelopen maanden met met dus als groot voorbeeld AccessVrol, maar ook Amsio of de Amsterdam Internet Exchange NTT gebruikt deze informatie in bepaalde processen. Je ziet, elke week komen er nieuwe bedrijven bij die RPGI gebruiken om hun stukje van het internet veiliger te maken. Maar een hele goede grote tip die ik dan wil meegeven in die context is op het moment dat je arpikijen aanzet, ben je er nog niet helemaal. Het is ook belangrijk om directe relaties te hebben met de bedrijven die er voor jou toe doen. Dus stel je bent een Nederlandse bank. Jouw klanten zitten in Nederland. Dan zou ik zo'n Nederlandse bank enorm willen adviseren. Zorg voor directe fiberrelaties tussen de grootste Nederlandse internetproviders en jezelf. Bijvoorbeeld ABN AMRO was een jaar of twee geleden in het nieuws vanwege DOS aanvallen. En toen bleek, toen we gingen onderzoeken hoe de infrastructuur. . er vanuit de publieke internetkant eruit zag, voor zover we dat met publieke informatie konden onderzoeken, hoe dat aan het internet zat. En dat bleek vast te zitten aan een Een kleine internet service provider die niet bekend staat om massieve capaciteit in Europa. Omdat ze niet een. .

Randal Peelen
Echte Europese speler zijn.

Job Snijders
En dat heeft misschien bijgedragen aan de downtime die toen alle ABN-klanten hadden. Dat is zonde, want dat is voorkombaar. Op het moment dat zo'n bank zich realiseert, hé, 45% van mijn Nederlandse klanten zit bij de ene internetprovider en 45% zit bij de andere internetprovider. Dan ga je niet van een of ander Amerikaans bedrijf internet kopen. Dan ga je gewoon van die twee Nederlandse bedrijven internet kopen.

Randal Peelen
Ik werk bij een internetprovider en ik weet dat het ongeveer zo is. Je bent natuurlijk sowieso aanwezig op de Amsterdam Internet Exchange. Waarom ben je daar niet aanwezig? Je hebt een aantal transitpartijen waar tegen je zegt, zorg maar dat je me overal op internet kan krijgen. OPS, ik heb er nog een paar, dus ik kies altijd de beste of de goedkoopste. Maar. Ten slotte heb je ook nog een aantal private peers, dus een aantal directe relaties met een paar partijen. Bijvoorbeeld, kan het zinnig zijn, wat ik al de hele tijd als voorbeeld geef. Netflix en YouTube. Dat je gewoon zegt, jongens, met jullie ga ik direct samenwerken. Want dan weet ik in ieder geval, niemand anders gaat zich voordoen als jullie. Ik weet precies hoeveel capaciteit ik nodig heb. Daar hoef ik ook niet voor te lappen. Want zo'n transitpartij is één keer heel duur. En jij zegt nu eigenlijk, een bank kan ook maar beter met alle internetproviders direct praten. Want dan weet je ook zeker dat er niemand anders tussen gaat zitten die het voor jou kan verkloten.

Job Snijders
Ja. Jij noemde als motivatie om bijvoorbeeld met Netflix en YouTube aan tafel te gaan zitten, zodat jij naar jouw internet subscribers die data kan doorgeven. Wat ik een beetje proefde in wat je daar zei, is dat het argument economisch is. Dus je zegt de goedkoopste manier om die data van YouTube naar. mijn klanten te krijgen is door de middleman er tussenuit te halen. Nou, dat klopt. Een andere manier of een andere. . methode om te kijken van is het relevant? Is niet per se de bandbreedte of de aantal megabits per seconde? Want het kan dat een paar megabits per seconde. nog steeds ontzettend belangrijk is voor een van beide partijen. Bij een bank zeker. Precies. Want als ik met mijn telefoon aan het bankieren ben, ja dat dat

Randal Peelen
Dat is een paar kilobytes af en toe. Nou ja, dat is het probleem met Netflix en YouTube. Dat zijn dus ook godsgewurlijke hoeveelheden data. Dat valt niet tegenop te pompen. Sterker nog. Met partij als Netflix leg je soms niet eens een lijntje aan. Jangen gewoon hun servers in jouw rek neer. Zo gaat het tegenwoordig ook al.

Job Snijders
En dat gedachtegoed, dat is heel populair. Dat zie je bij heel veel internetproviders terug dat ze. . De relaties zoeken met partijen die heel veel data genereren. Want ze nemen als maatstaf heel veel data. Dat betekent heel veel routerpoorten en heel veel fiber en heel veel kosten. Dus dat moeten we reduceren. Het argument dat ik hier wil bijdragen is, kijk niet alleen naar de hoeveelheid data die je uitwisselt, maar kijk naar het belang van die data.

Floris Bot
Nou ja, nee, maar dus even terugkomend op waar we het eerder over hadden, die storing van KPN, daardoor konden we bij heel veel winkels niet meer gepint worden. Ja, terwijl als zij een private peering hadden dus met die banken geregeld, KPN dan in dit geval, dan was die kans kleiner geweest dat het mis was gegaan. Of met de partij die die transacties verhandelt, concurrence ofzo.

Randal Peelen
Ja, maar dat soort discussies spelen ook wel hoor. Want ik heb ook wel eens gesprekken met collega's. Laat ik het anders voor worden. Ik ben een van de personen die zo'n sales bobo gaat bellen. Als je op LinkedIn zoekt naar een commercieel betrokken figuur bij die internetprovider komen ze nog wel eens bij mij. En ik krijg nou denk ik wel één keer per week van een bepaalde partij, ik zal de naam niet noemen, een telefoontje van ja, ik wil Randal Pelen spreken. Waarom dan? Nou ja, misschien kunnen we iets voor elkaar betekenen op het gebied van verkeer. En ja, stevast wordt mij dan verteld. Nee, met die partij doen we gewoon geen zaken. Waarom? Dat hebben we wel gedaan in het verleden. En dat bleek gewoon kwalitatief niet zo goed. Het is goedkoop, het is een boel data. En een heleboel komt aan. Maar ja, niet alles. Dat maakt het effectief onbruikbaar. Want je wil gewoon zeker weten dat alles wat je die kant opgooit ook echt hun bestemming bereikt. Ja, spekels en stuk. Die discussie kwaliteit versus kwantiteit, die gaat ook zeker wel op, dit soort verhalen.

Job Snijders
En wat dan wel, want zij noemde de Amsterdam Internet Exchange, maar dat is nog steeds een middelmann. Ja en nee. Want op BGP technisch niveau is inderdaad lijkt het een directe relatie. Dus je hebt wel de routerings-beveiligingsvoordelen. Maar het is een grote platform wat ze opereren dat jouw verkeer door een aantal switches van A naar B brengt. De meest trefzekere manier die minst storingsgevoelig is, is gewoon echt dark fiber van jou naar mij. En als dat betekent dat we even de straat moeten opengooien. Zo be het.

Randal Peelen
Maar hoe gaat dat dan in zo'n, als je bijvoorbeeld op de AMSIX hangt, hoe gaat dat als je via zo'n meet me room verbinding legt?

Job Snijders
Passief optisch.

Randal Peelen
Ja. Dark fiber dus.

Job Snijders
En het verschil met via AMSX dat doen is dat je via AMSX veel partijen meerdere daadcenters kan bereiken. Maar dan aggregeer je dat allemaal op één poort via één platform. Dus je wint in reach, maar qua robuustheid stop je meer eieren in één mandje. En in het geval van de Nederlandse bank, wij maken allemaal persoonlijk elke maand een bijdrage aan hun welzijn, zou ik toch graag zien dat ze het stukje internetinfrastructuur veel serieuzer nemen en gewoon. . Wat misschien voor het naadverkeer niet logisch lijkt, voor die paar megabit, om daar een dark fiber voor aan te leggen, dat dat toch in praktijk ontzettend veel voordelen kan hebben, omdat de infrastructuur veel robuuster wordt. Als applicatiedevelopers of architecten van dit soort applicaties kun je niet denken en het internet regelt de rest. Nee, als bank ben je daar zelf ook verantwoordelijk voor. Je bent zelf onderdeel van het internet. zelf regelen dat jouw internet van de hoogst mogelijke kwaliteit is. En dat betekent niet dus niet dat je het gewoon maar uitbesteedt aan een Amerikaanse partij. misschien eens met de andere bank om tafel gaat zitten en zegt van hoe kunnen we dit nou wat beter inregelen. Maar als je. . . Allemaal van dit soort beveiligingslaagjes op elkaar stapelt. Dus je gebruikt RPK, je hebt directe BGP-relaties over internet exchanges of dark fibers met de partijen die ertoe doen. Je gebruikt maximum prefix limits, je gebruikt filters die je vanuit verschillende bronnen kan genereren. Als je dat allemaal bij elkaar stopt. Dan kom je met een best robuust futureproof kunstinstallatie.

Randal Peelen
Nou. Amen. De luisteraar zal je dankbaar zijn. Je zei het net heel treffend. We doen elke maand een prachtige bijdrage aan onze steeds rijker wordende banken. Ik doe dat met liefde, want ze hebben voor mij Apple Pay mogelijk gemaakt. En daarvoor ben ik ze heel dankbaar. Dus om een hele mooie bijdrage aan ze kunnen doen, pakken we bij deze een heel mooi reclamemoment in. En het leek me een goed idee om na dat reclamemoment tijd te maken voor vragen van onze luisteraars. Want we hebben er weer een aantal gekregen. Job, ben je er klaar voor om het vuur aan de schenen gelegd te krijgen? Ja, want dan zal ik wel van wal willen steken. We hebben namelijk een vraag van de persoon die hier niet aan tafel zit, maar wellicht wel had kunnen zijn. En dat is Daniel Kegel. Hij zegt namelijk. . Is de infrastructuur van het internet niet aan een volledig grondige rebuld toe? Het lijkt af en toe wel of de limieten BGP en IPv4 en kwetsbaarheden aan ook het van. . . Limieten en kwetsbaarheden aan elkaar hangt.

Job Snijders
Ik begrijp heel goed dat soms mensen dat gevoel hebben dat ze naar. Naar de verhalen luisteren en denk ik van nou, dit is echt alleen maar duck tape rotzooi bij elkaar.

Randal Peelen
Fik erin, alles opnieuw, ik kan het beter.

Job Snijders
Maar we hebben wel met het internet de grote uitdaging dat het een rijdende auto is.

Randal Peelen
Het rijden winkel lekker.

Job Snijders
En rejdend de motor omwisselen is. . . Echt heel lastig.

Floris Bot
Moet je wachten tot je bergafgaat in ieder geval.

Job Snijders
Ja.

Floris Bot
Toepasselijk, want als het bergafgaat een beetje al te laat.

Job Snijders
Een groot deel van hoe het internet in elkaar steekt is denk ik niet alleen de rauwe techniek, maar ook het mentale concept dat bij mensen bekend is. Dus stel we zeggen we vervangen BGP door iets nieuws. Betere BGP, BBBGP. Dan moeten we iedereen uitleggen wat er dan anders is, hoe dat troubleshooting werkt, welke apparatuur ze wel of niet kunnen gebruiken. Enorme operatie. En als je kijkt naar IPv6, daar zien we denk ik heel duidelijk dat het gebrek aan backwards compatibility met IPv4. . tot een veel langere adoptieperiode heeft geleid dan het zou kunnen zijn als de technologie er anders had uitgezet.

Randal Peelen
Je zei het net ook al mooi, want bij IPv4 Door de limieten en het feit dat niet iedereen een extern IP-adres kan hebben, krijg je wel nat gratis cadeau. En dat betekent dat Henk en Ingrid in hun huishouden relatief. Veilig zijn als al hun slimme lampen ook door het hele internet benaderbaar waren, dan ligt dat internet of shit al echt onwijs op de loer. Dus misschien is het ook wel weer een zegen dat het nog niet zo ver is.

Job Snijders
Er zijn voor- en nadelen aan dat, dat klopt. Maar terug naar de specifieke vraag van moeten we dit van de grond af aan opbouwen? Nee. Het BGP-protocol is nu ongeveer 25 jaar oud. We zitten op versie 4, officieel gezien, als je kijkt naar de packets die over de kabeltjes heen gaan. Maar eigenlijk is het versie 4. 864. Want we zijn gestopt met nieuwe versies van BGP maak, maar we zijn begonnen met extensies binnen het BGP-framework. Dus BGP wordt elk jaar weer iets mooier, iets moderner, kan iets meer. Ook in RPKI. Het einde van de innovatie is nog niet in zicht. Wat waar we vanavond over hebben gepraat, dat heet Origin Validation. En dat is puur checken bij welke prefix hoort bij welk AS-nummer. Maar er is nog veel meer dat we kunnen doen in de toekomst. Want we hebben nu een cryptografisch beveiligde publicatiedatabis. En je zal. . Over de jaren zien dat er kleine aanpassingen worden gemaakt, dat het elke keer iets beter wordt, maar dat het nog steeds bekend staat onder de naam BGP4. En we kunnen niet, het zou flauw zijn om te doen alsof wat wij vandaag de dag gebruiken als BGB, dat is niet meer hetzelfde als wat we twintig jaar geleden gebruikten. Dus ontzettend veel is er veranderd.

Floris Bot
Zelfs als in 2006 toen 4 net uitkwam. Dat verschil zou enorm.

Job Snijders
Sinds 2006 zijn er ontzettend veel aanpassingen en uitbreidingen van het BGB-protocol gehad.

Floris Bot
Dus het is bijna zo dat als je nu. . Laten we even iets heel raars noemen. Stel je hebt een router die al sinds 2006 geen pakketje heeft hoeven versturen. En die draait nog op BGP 4. 0. 0, zullen we maar zeggen. En die begint nu te babbelen. Begrijpen we die nog?

Job Snijders
Een deel wel. Maar er zullen ook een aantal dingen minder goed lopen. En de hoeveelheid mensen die betrokken zijn bij zo'n project als we BGP willen omwisselen voor iets anders, is gigantisch. Bijna 800. 000 IP-blokken. Dus laten we aannemen dat er per IP-blok een beheerder is. Dan zijn er 65. 000 AS-nummers. Per AS-nummer Vijf mensen die zich erbij meeschouwden. Het is een gigantische operatie om al die mensen te overtuigen van dit is het nieuwe ding. Gooi het oude ding weg. Niemand pikt dat. Dus elke verandering die we kunnen pushen in deze industrie moet heel duidelijk zijn. Wat is het voordeel voor jou als jij het aanzet? En als ik jou vertel, ja het is goed voor de rest van het internet, dan zeg jij, ja, daar heb ik geen zak aan. Ik wil gewoon iets dat goed voor mij is. Dus RPGI valt heel erg in dat egocentrische straatje. Dat het goed voor je eigen netwerk is, dat dat helpt met de populariteit. Het bouwt voort op bestaande concepten. Dus heel veel kennis die mensen hebben opgebouwd, ervaringen die ze hebben opgedaan, zijn nog steeds relevant in de nieuwe wereld. En daarom denk ik dat we nooit BGP5 gaan zien. Dat zou te disruptief zijn, er zijn te veel mensen die we dan moeten spreken. En overhalen en nieuwe software. Als je kijkt naar bijvoorbeeld iets als Quick. Een soort opvolger voor TCP is dat. Daarbij is het aantal partijen dat iets moet doen, is veel kleiner. Je hebt de grote content hosters en de grote browserfabrikanten. En in het geval van Google doen zij zowel de content aanbieden via dingen als YouTube en ze hebben de Chrome browser. Dus dan heb je maar dat één organisatie een nieuwe technologie hoeft te omarmen, zodat iedereen de voordelen daarvan heeft. Het verschilt heel erg of je dingen echt kan herbouwen of niet. Het hangt er vanaf hoeveel stakeholders zijn er. En als je op een gegeven moment concludeert dat er honderdduizenden mensen aan tafel moeten komen om hierover te praten, dan.

Randal Peelen
Dan gaat het niet meer gebeuren. Zo werkt de wereld nog één keer. Floris, zie jij nog een mooie vraag in het lijst staan?

Floris Bot
Ja, ik keek naar de vraag van Niels van der Veer en die schrijft, denk je dat internet in zijn huidige vorm infrastructuur over 30 jaar nog is? Daar heb je eigenlijk net al in mijn ogen een beetje een antwoord op gegeven. Nou, het blijft zich continu verbeteren en evolueren. Dus in de basis waarschijnlijk wel, maar hoe het daadwerkelijk werkt, zal wel heel anders zijn. Maar zijn tweede deel is, wat voor grote dingen? Hij zegt eigenlijk, of moeten er grote dingen veranderen om het nog schaalbaar en veilig te houden? Dus mijn vraag zou zijn, wat verwacht jij nog qua schaalbaarheid?

Job Snijders
Tot nu toe heeft het BGP-protocol zich behoorlijk goed bewezen op het gebied van schaalbaarheid. Want het is uitgegroeid van een handvol AS-nummers tot duizenden. En dat gaat allemaal goed. En er is ook in de materie. Er zijn wat mensen die er wat meer wetenschappelijk onderzoek naar doen. En tot nu toe heeft niemand goed weten te bewijzen dat het de komende jaren niet goed gaat.

Floris Bot
Dus het is niet dat al die routers ineens met routingtables zitten die veel te vol raken of te weinig geheugen of dat soort geneuzel.

Job Snijders
Dat gebeurt met regelmaat, maar het gebeurt op een behapbare manier. Dus het moment dat er belangrijke events zijn zoals we groeien voorbij dit aantal, is al jaren bekend, omdat de groei erg stabiel is. Dus je ziet het aan voorspelbaar. En mooi, op het moment dat je groei stabiel is, dan kun je er mee omgaan. Daar kun je er gewoon voor plannen.

Floris Bot
Oké, cool.

Randal Peelen
Ik heb ook nog een vraag.

Floris Bot
Misschien heeft hij zelf wel eentje uitgevocht ook.

Randal Peelen
Nou, dat mag ook. Als je er een voor wil lezen, dan hou ik me aanbevolen. Ja. Zo niet pakken we gewoon die van Boba. Die vind ik ook wel leuk. Want onze alle Boba vraagt zich af. Wat vind je op van SBGP? En wordt het een beetje gebruikt? Nou, dan begint de vraag natuurlijk met wat is SBGP dan?

Job Snijders
Ik denk dat Secure BGP wordt bedoeld.

Randal Peelen
Ik denk super BGP.

Job Snijders
Daar kan ik minder over vertellen. Dat is een grapje, want dat verzin ik net te plekken. Secure BGP. In alles wat ik noemde hebben we het alleen gehad over beveiligen wie mag welke prefix pushen naar anderen. Dat heet origin validation. Naast origin validation is er nog een andere technologie, of een ander technologisch concept dat nuttig zou zijn in context van internetroutering en dat is path validation. Dus stel dat Randel mij vertelt dat via hem Flores bereikt kan worden. Dan zou het mooi zijn als ik ook kan verifiëren of dat pad via jou naar hem.

Randal Peelen
Eerst check je van oké, met RPKI kun je zeggen van oké, die randal die lult niet uit zijn nek, dan niet, maar. Ik ga wel even checken of het pad ook echt klopt.

Job Snijders
Ja, het is subtieler. Ik check of wat ik denk dat Floris is. uit zijn neklood. En jij geeft dat door.

Randal Peelen
Dat heb ik echt bijna elke dag. Dat ding dat hier praat. Jij spoorig niet.

Job Snijders
Maar heel lang is gezegd door mensen van ja, zonder padvalidatie gaat het gewoon. . heeft Arpekij niet eens nut. moeten we moeten geen tijd insteken. En dat heeft ook bijgedragen aan die valse start in 2012. Maar Met voortschrijdend inzicht blijkt dat hoe het internet zich gedraagt en dat bedrijven die een economisch belang met elkaar hebben heel vaak direct met elkaar BGP-sessies opzetten, zoals. Jij met Tweak en YouTube en Tweak en Netflix. Je zoekt uit van wat is belangrijk voor mijn bedrijf en daar connect ik direct mee. En het feit dat we dat doen, als je dat combineert met RPK Oerinsen validation, heb je padvalidatie voor één hop. En 99% van het internetverkeer dat er toe doet voor de partijen die daarbij betrokken zijn, gaat maar over één hop. Want. Waarom zou je middleman betrekken in de operatie die je meer geld moet betalen dan wat een Dark Fiber zou kosten?

Randal Peelen
Ja, logisch. Nou, en wat je al zegt, een heleboel van het gekloot had wel plaatsvindt, die 10. 000. . route leaks per jaar en die die kun je wel degelijk een heel groot deel afvangen en bgp hijs Voor een heleboel partijen die dat toe doen, boren ook tot de verleden tijd. Dus dat is al dikke winst. Kijk, is het internet dan waterdicht? Wellicht niet. Maar waarom zou je niet incrementeel al die verbeteringen doorvoeren?

Job Snijders
En waar Secure BGP een behoorlijke uitdaging heeft, als het een technologie is die populair gemaakt moet worden. Er zijn geen commerciële implementaties. Er zijn twee voorbeeld implementaties, maar dat zijn afgeleide van. . . Open source projecten die functioneren als een demonstratie dat de technologie zou kunnen werken. Maar als jij naar Cisco of Uniper of Nokia gaat, dan kunnen ze jou niet een product verkopen dat dat ondersteunt. Dus op het moment dat een technologie niet commercieel beschikbaar is, dan wordt Secure BGB natuurlijk al een. . . Heeft een stapje achter op RPKI Origin Validation.

Randal Peelen
Maar als jouw uitdaging voorbij is, RPKI is omarmd door de 30 belangrijke partijen. Je kan het op je grafsteen schrijven, je bent een van de mensen die eraan bij heeft gedragen. Is dan SPGP een van je volgende paradepaardjes? Stokpaardjes moet ik zeggen?

Job Snijders
Ik denk het niet.

Randal Peelen
Nee.

Job Snijders
SPGP, Secure BGP, wat mooi is met RPKI Origin Validation is dat al het cryptographische geneuzel vindt plaats buiten de routers. Dus de routers zelf die praten BGP. En op een router worden allerlei concepten herbruikt Die al bestonden, dus het is vrij makkelijk te implementeren. Maar met Secure BGP worden er hele certificaattoestanden op de BGP-sessie zelf uitgewisseld. En in plaats van dat je een. . Out of band source of truth hebt, wat je gebruikt met RPK Origin Validation. Met Secure BGP wordt er ontzettend veel van dat cryptografische werk tussen jou en mij gedaan. Dus het moment dat ik naar jou push via mij kun je de Theodor Smeyowski straat bereiken, dan teken ik dat met een. . . handtekening en dan voeg jij een handtekening toe aan dat statement en dan geef je het weer door aan anderen.

Randal Peelen
Ik zie al waar dit misgaat, want die routers moeten dus zelf meer berekeningen gaan doen. Hebben ze meer stroom nodig, worden ze warmer en dan warmt de aarde sneller op. Gaat helemaal mis.

Job Snijders
Ja, ja, ja. Ik zie zelf als uitdaging dat het een hele bewerkelijke protocolverandering is waarvan in commerciële context niet duidelijk is of dat überhaupt door de industrie geaccepteerd wordt. Dus het is een heleboel waarbij de uitkomst onzeker is. En het probleem dat dat oplost is ook deels weggenomen als mensen origin validation doen en directe BGP-sessies met elkaar opzetten. Dus het selling point is matig. Je ziet wel vaker met internet dat describe engineering in three words. Close enough.

Randal Peelen
So what? Describe engineering in three words. Close enough. Yeah.

Job Snijders
Het moment dat je die laatste procent ook wil doen, kan dat ontzettend veel kosten ten opzichte van wat het oplevert. En ik heb het gevoel dat. . . Op dit moment is mijn interpretatie van Secure BGP dat het helpt marginaal. Maar de kosten om dit uit te rollen en te promoten en uit te leggen aan mensen zullen gigantisch zijn.

Randal Peelen
Astronomisch. Flores, zie jij nog een vraag in het lijstje staan die je graag zou willen stellen of gaan we door naar de tips wat jou betreft?

Floris Bot
Nou, de laatste dan.

Randal Peelen
Bart vraagt.

Floris Bot
Wat is de startpagina van je browser?

Randal Peelen
Startpagina van de zonmachine. Echt waar? DuckDuckGo. Startpage. Startpage. com heeft hij. Nee, jij hebt gewoon Google heel braaf in je Chrome browser, op je MacBook. Kan haast niet anders.

Job Snijders
Wat keurig! Ik gebruik inderdaad voornamelijk Google. Maar ook DuckDuckCo op OpenBST op een Thinkpad.

Randal Peelen
Groot gelijk heb je een Floris.

Job Snijders
Waar begint jouw browser?

Floris Bot
Ik heb nu een Windows machine. Hoe durf je? Ja, nog wel. Ik haat hem. En die ligt aan mij. Ligt aan mij. Ik ben al, ik doe al aan 18 jaar niks anders dan Mac. Dus als ik nou Windows heb, dan is gewoon user error op user error op user error. En daar heb ik een Chrome op geïnstalleerd en die heeft van mij geen startpage gekregen. Dus dat is Google's. Echt waar?

Randal Peelen
Ik ben wat dat betreft veel vooruitstreven misschien wel. Want ik heb gewoon ouderwegs. Elk tabblad, elke browser sessie die ik open, komt gewoon heel braaf het lijstje bookmarks tevoorschijn. Ik kan gewoon klikken naar waar ik heen wil. Het enige wat ik nog moet veranderen daarin is dat ik Reddit daar gewoon uithhaal. Want zodra ik dat oranje ico met dat blije alien hoofdje zie dan. Mijn cursor zuigt die klant op. Ik heb er al op geklikt voor ik ergens heb. Dat je soms gewoon nieuw tap en dan begin je al Reddit gewoon te typen. Ja, voor iedereen wat anders.

Floris Bot
Voor mij is dat reddavend. Ik heb ook maar twee boekmarks. Echt waar? Ja. Ja. Wij gebruiken Okta om in te loggen en de anders. Etsy. Ja, die gaat over normen en ik ben ik ben compliance, dus ik ben continu met normen bezig.

Randal Peelen
Maar als je maar twee bookmarks hebt, die kun je toch nog wel uit je hoofd leren.

Floris Bot
Ja, maar die moet ik toch zo vaak hebben dat het gewoon makkelijk is.

Randal Peelen
Voor mij staat er bijvoorbeeld een boekmark tussen waarbij ik de controlpanel kan bereiken van de KPN-afdeling, waar de orders vandaan komen, die op die vergelijker staat. Die uit te vergelijken komen voor dat ene netwerk, weet je wel. En ja, die ga ik niet uit mijn hoofd onthouden.

Floris Bot
Maar als je maar twee pagina's hoeft te bereiken.

Randal Peelen
Nee, maar kijk, ik zeg wel, ik zeg wel certificeringen voor Etsy.

Floris Bot
Maar het is natuurlijk de specifieke search die ik gebruik binnen ETC, want daar hebben ze verschillende voor. Vanzelfsprekend. Dat is degene die voor mij het fijnst werkt. En die andere is gewoon omdat ik geen zin heb om alles elke keer in te toetsen. En omdat ik werk nu voor Digisert en ik werkte vroeger voor DigiDentity. Dus dan zit ik vaak de verkeerde naam voor ook dat typen. Digiidentity. octa. Oh fuck, daar werk ik niet meer. Dus dat. Gebeurt nog wel eens. Maar slim.

Job Snijders
Maar ik kan je toch aanraden om eens te kijken verder dan de Mac.

Randal Peelen
Ja, daar gaan we het zo meteen wel over hebben dan. Want je vindt ThinkPads de bom.

Job Snijders
Het toetsenbord van. Er komt een nieuwe.

Floris Bot
Nee, dat is niet waar. Er is al een nieuwe. Er schijnt wel een 16 inch raam te komen ofzo.

Randal Peelen
Hoeveel fanboys heb jij in je leven overtuigd? Apple fanboys, om over te stappen? Ik hoef niemand over. Het is voor mij. Het is nog moeilijker dan de wereld aan RPKI krijgen, denk ik hoor.

Job Snijders
Dit internetding, dat is. Waar ik over droom, waar ik voor werk, waar ik mijn hobby in heb, waar ik geld mee verdien, waar ik vrienden heb. Dus dat internetding is heel belangrijk voor me. En ik vind het heel mooi om binnen het internet dat gedefinieerd en gespecialiseerd werd door mensen die dat openbaar maken, dus BGP. is een standaard die kun je gewoon lezen. Je kan zelf een BGP implementatie schrijven. Je kan zelf een SMTP implementatie schrijven. Ik vind het heel mooi hoeveel hoe. . . Is dat goede woord democratisering van dat soort technologieën een belangrijke pijler was voor het internet zelf? Dus dan software op mijn dagelijkse machine gebruiken die ook open source is, die ik zelf kan veranderen, die ik kan inspecteren. Vind ik wat bijzonders hebben, want dan voelt voor mij het internet als een open iets compleet, omdat ik het met open software ermee interacteer.

Randal Peelen
Ik moet toegeven dat het mooi gezegd is. Draai je ook nog Gen toe of ben je dan en die zo verknipt? Nee. Ik heb een collega die compileert zijn hele OS lekker zelf hoor. Ja, soms pruttelen. Floris, kom jij eens op met je eerste tip?

Floris Bot
Ik heb een hele simpele. Daar hou ik van. Als je YouTube Premium gebruikt, of niet, maar doe het. Doe het dan via India. We gaan je nog wel uitleggen hoe. Want dan kost het maar 1,60 euro per maand. Dan kan je ook YouTube Music gebruiken. YouTube music is niet hetzelfde als Spotify of zo, maar het is wel handig. En waarom vind ik het handig? Als je daar al een tijdje op rondsurft naar de favoriete muziek van jouw keus. Dan komt hij met aanbevelingen. En wat YouTube gewoon doet is hele grote kanalen. Maar wat YouTube Music doet, is hele hele kleine kanalen. En in mijn geval heb ik dus al een paar kanalen ontdekt met misschien 200, 300 volgers. Of subscribers natuurlijk. Die echt wel muziek hebben die ik heel tof vind. En dat vind ik leuk. Ik vind dat veel leuker dan nummer 7. 683. 000 en een beetje te zijn.

Job Snijders
Ja. Maar ik vind met YouTube Music een beetje moeizaam hoe dat product gepoest wordt.

Floris Bot
Ja, dat is verschrikkelijk.

Job Snijders
Maar daar kun je ook overheen stappen. 300 keer geklikt dat ik geen trial wil doen.

Floris Bot
Nou ja, maar YouTube premium is wat dat betreft nog veel erger. Elke fucking dag dat je het niet hebt, krijg je te horen. Hé, maar dit is echt wat je wil.

Job Snijders
Doe me denken aan de oude Internet Explorer. Versie vier en vijf jaar terug die dan stug bleven vragen, kunnen wij niet jouw standaard browser zijn?

Floris Bot
Ik heb het nog steeds. Als ik dan per ongeluk internet explorer opstart. Nee, nee, nee. IE, letterlijk. En dan sluit ik hem. En dan zegt hij, maar als ik hem op het moment dat ik hem opstart, zegt hij. Hé, Sala Kanus vanaf nu je nieuwe favoriete browser zijn? En dan denk ik, nee.

Job Snijders
Nu is dat wel een gepaste vraag. Maar toen, tien jaar geleden was dat. .

Randal Peelen
Toen zeker niet. Klopt. Nee, gast, je bent gewoon mijn side chick. Ik heb je nu even nodig voor mijn doeleinde. Daarna mag je weer weg. Ik heb jou alleen nodig om die ander te downloaden.

Floris Bot
Dat is ook gewoon zo. Dat is ook het allerergste. Ik vind YouTube music dus heel leuk. Ik ben aan het zoeken of ik een voorbeeld heb, maar die heb ik even niet. Dus daar hebben jullie niet.

Randal Peelen
Het helpt jou aan obscure shit. Door het combineren van al je YouTube-gewoontes met je muziekkennis. En daarin is Google maar één keer herinmeester. Goeie tip. Volgende.

Floris Bot
Ik had er maar één man. Jezus! Ja, ik dacht ik ga hem eens inhouden. Maar ik zal wel eventjes een.

Randal Peelen
Terwijl jij nadenkt, geven we de beurt aan Job. Job, waar zou jij onze luisteraars aanbevelen?

Job Snijders
Ik heb een heel mooi YouTube kanaal gevonden van het weekend. Dat heet The Internet Historian. En dat is een ontzettend getalenteerde videoknipper die onderzoek doet naar gebeurtenissen op het internet, die ook specifiek zijn voor internetcultuur en geschiedenis. Maar het is niet vanuit technische aard. En wat ik daaraan leuk vind is dat het een expressie is van hoe het internet benut wordt. Er zijn bijvoorbeeld filmpjes over hoe er memeoorlogen zijn tussen Reddit en Instagram. En wat de Redditers doen om te voorkomen dat de Instagrammers hun memes kopiëren.

Floris Bot
Daar is een hele meme over. Ja, de internet historian He Will Not Divide Us.

Job Snijders
Hij heeft een ontzettend leuk filmpje gemaakt over een van de mensen die zei. Op die en die datum in 2012 gaat de wereld eindigen. En op zich zijn er heel vaak mensen die dat soort dingen roepen en daar ook een specifieke datum aan hangen. Maar in dit geval was dat nogal opgeblazen door aandacht van het internet. En dat mensen massa's zich ermee gingen bemoeien en dat promoten en zich gingen gedragen alsof de wereld zou gaan enigen. Deze persoon heeft daar een uitstekende de kijk op en het zijn erg amusante filmpjes. Hier kun je uren aan verbranden. Het kanaal kan bereikt worden door naar youtube. com te gaan slash c van Cornelis slash internethistorian aan elkaar op zijn Engels.

Floris Bot
We zetten hem gewoon in de show notes man.

Job Snijders
Ja, dat is ook.

Floris Bot
Ja, dat werkt heel goed.

Randal Peelen
Je had ook nog rij. net slash s slash rpki test, als ik me niet vergis. Dus die kunnen mensen ook in hun zak steken. Ik had er twee. Ik ben vorige week op het lumineuze idee te komen om al mijn altcoins om te zetten naar bitcoin. En een beetje van mijn winst af te romen. Dus dat heb ik allebei gedaan. En ik was eigenlijk op zoek naar een goede experimentie.

Floris Bot
Wacht even, wacht even, wacht even. Je bent nu aan het vertellen dat je niet meer aan het hoddelen bent.

Randal Peelen
Jawel.

Floris Bot
Nee, je was aan het afromen.

Randal Peelen
Nee, ik heb een beetje afgerand. Nu minder wits. minder winst omdat die nu omhoog is gegaan nadat ik dat deed. Ja, zo kun je het uitleggen. Maar dat is net zoals dat je er hoog verkooplaag? Dat is net zoals dat je gewoon zit te pokeren en dat je zegt, nou deze. viesjes die gaan even veilig. En iedereen. . Oh, ben je niet meer aan het pokeren dan? Hoe is dat je conclusie? Maar goed, oké. En ik zocht een plek waar ik dus al mijn shitcoins kon inwisselen voor bitcoin. En toen dacht ik, dat is vet heel leuk, want daar kan ik gewoon op een mooi exchange doen. En steeds meer van die exchanges die willen, wat ze dan noemen, know your customer. Dus die willen eerst weten. Hoe je paspoort eruit ziet. Moeten zien hoe je paspoort eruit ziet. En toen dacht ik, nee, dat is niet in de geest van Job Snijders. Want hij zou willen dat we dat allemaal gewoon decentraal met elkaar kunnen regelen. En wat heb ik toen gedaan? Ik wijs even naar mijn sticker op mijn tikpad. Maar dat oude.

Job Snijders
Bitcoin is afschuwelijk wat dat doet voor het milieu. Je hebt in mij daar geen fan aan.

Randal Peelen
Ik laat jou erbuiten, mijn excuses. Maar ik zocht wel een plek om gewoon eventjes mijn shitcoins te kunnen wisselen. Zonder dat ik daar per se een foto. . Dat is trouwens wel een mooi verhaal. Want ik zei nog tegen Floris, hé. Zo'n exchange die bij deze en deze derde partij mijn paspoort wil scannen. Kan ik dat vertrouwen? En een dag later was in het nieuws dat zij inderdaad een groot lek hadden gehad. Van allerlei paspoortfoto's die waren buitengemaakt. Dus dat is dan ook wel weer graag.

Floris Bot
Wat had ik ook weer gezegd eigenlijk?

Randal Peelen
Ja, jij zei van oh dat is best wel oké tent. Dus bedankt voor je.

Floris Bot
Oh ja, nee, nee, dat klopt. Want want ze zitten achter iets anders heel groots. Ja, nu wel ja. Nee, maar ze deed je toen ook Uber of zo, toch?

Randal Peelen
Ja, dat weet ik niet meer. Maakt niet uit voor het verhaal. De tip is namelijk sideshift. ai En er is een website en die kan maar één ding. En dat is het ene muntje omzetten naar het andere muntje. Maar is daar heel goed in en heeft geen idee wie je bent. En dat werkt gewoon als een zonnetje. Siteshift. ai. De tweede tip is ook gelijk de tweede. Want dat is de naam van de podcast die ik wil tippen. En de tweede is een podcast van de correspondent. En die gaat over het krijgen van je tweede kind. En ik zou willen dat ik die podcast veel eerder had gehoord. Ik heb een tweede opkomst. Dus als je me van de ene op de andere dag. . niet meer hoort in deze podcast, dan is het omdat ik even een paar weekjes rust nodig heb. Maar als ik deze podcast eerder had gehoord. Dan had ik daar misschien heel anders naar gekeken. Of in ieder geval heb ik er een boel van geleerd. Niet dat ik geen tweede kind meer zou willen. Maar het is in ieder geval wel een goede podcast voor mensen met kinderen die het. Ja, een keer leuk vanuit die inkijken bekeken willen zien worden. Bekeken willen zien worden. Nice. Ja, ik ben gewoon van het Nederlands. De tweede van de correspondent. Tot zover deze aflevering van Met Nerds om tafel. Onze vaste tafelnerd zijn Daniel Kegel, Floris Bot Joost Schelvis en Jurian Ubaks. Mijn naam is Randal Pede en onze gastnerd van V. . was Job Snijders. Job, waar kunnen mensen meer over jou te weten komen?

Job Snijders
Ik ben bereikbaar via Twitter. twitter. com slash Job Snijders. Met een S op het einde. Of je stuurt een e-mailtje. job. instituut. net Wie weet ben je binnenkort ook wel te vinden op ons befaande Slack kanaal. Dat zou mooi zijn. Ik ga een onderzoek doen.

Randal Peelen
Je kunt een IHC-bridge starten, hè? Dan kun je er gewoon op de ouderwetse manier bij.

Job Snijders
Ik maak geen grap, ik gebruik inderdaad een IRC-bridge om met de Slack van Werk te interactueren.

Randal Peelen
Nou, jij bent bij lange na niet de enige. Meer informatie over ons is te vinden op mnot. nl. Daar vind je ook een pagina met tips over hoe je ons kunt steunen. Bijvoorbeeld door het achterlaten van een review in je favoriete podcast app, er staat ook een link naar ons befaamde Slack kanaal waar Job ons wellicht zou kunnen joinen. Als je nou patron van ons wordt en ons vrijwilliger geld doneert, dan ontvang je altijd een RSS feed, zodat je reclamevrij kunt luisteren naar deze podcast en meestal ook een dag eerder. Je krijgt ook toegang tot het Patreon kanaal op Slack. Vanaf 3 dollar of meer krijg je stickers, 5 dollar biervultjes en voor 10 dollar of meer ben je altijd bij onze live events.

Job Snijders
Voor nu, hartelijk dank voor het luisteren en tot de volgende keer. Doeg!