Lees het volledige transcript (17.322 woorden)
Randal Peelen: [0:00:00] In deze aflevering hoor je alles over het inzamelen en recyclen van oude apparaten, hoe je de edelmetalen eigenlijk weer terugwint uit die producten, en waarom je prima een wasmachine van 300 euro kunt kopen bij de Kringloop. Welkom bij Met Nerds om tafel. We praten vandaag met...
Jurian Ubachs: [0:00:27] Jurian Ubachs.
Randal Peelen: [0:00:27] En mijn naam is Randal Peelen. Onze gastnerds van vandaag zijn Jan Vlak en Erik Schalk. En Jan organiseert vanuit Stichting OPEN de landelijke inzameling en recycling van apparaten, lampen, batterijen, fietsaccu's en zonnepanelen. Erik staat aan de andere kant van diezelfde keten. Bij Road2Work worden apparaten met de hand gecontroleerd, gesorteerd, gedemonteerd en waar mogelijk klaargemaakt voor hergebruik. Hele mond vol om te zeggen, ja, apparaten die weggegooid worden, krijgen een nieuw leven.
Jurian Ubachs: [0:00:55] En worden dus niet weggegooid? Dat is eigenlijk meer...
Randal Peelen: [0:00:58] Poëtisch hier. Ik denk dat er twee hele belangrijke stromingen zijn in dit verhaal. Namelijk zorgen dat we minder dingen weg gaan gooien. Want dat is zonde. En wij nerds zouden ook liever dingen willen repareren. Maar ook dat als iets is weggegooid dat een tweede leven krijgt. Ik moet alleen even beginnen met een kleine persoonlijke noot.
Jurian Ubachs: [0:01:18] Er ligt iets op je hart.
Randal Peelen: [0:01:19] Iets wat mij ongelooflijk tegen zat. En iets dat ik in mijzelf heb ontdekt. waar ik van verbaasd raakte.
Jurian Ubachs: [0:01:26] Wacht even, vorige week ging het over dat je van een fiets was gevallen en overal verwondingen had. Is dit nog erger?
Randal Peelen: [0:01:30] Het is echt veel erger.
Jurian Ubachs: [0:01:31] Laat ik even iemand bellen misschien.
Randal Peelen: [0:01:32] Dat zou ik doen, want ik heb hulp nodig met dit probleem.
Jurian Ubachs: [0:01:35] Zo blijkt.
Randal Peelen: [0:01:36] Juist. Is het jullie ook opgevallen dat bijna overal waar je komt, nu van die posters hangen die duidelijk door AI gegenereerd zijn? Ja, overal. Bij de snackbar, bij de supermarkt, overal.
Jurian Ubachs: [0:01:50] AI heeft een huisstijl.
Randal Peelen: [0:01:51] Je herkent het toch?
Jurian Ubachs: [0:01:52] Ja, zeker.
Randal Peelen: [0:01:53] En soms hangen er echt van die hele grote banners aan de sporthal. En dan denk je echt, dit is gewoon één prompt in ChatGPT geweest en dat hebben ze uitgeprint. Ik was op een tennisclub afgelopen weekend. Ik tennis niet, maar ik ging daar heen omdat een vriend van mij in een finale stond. Heel leuk. Even een hart onder de riem. En toen zag ik overduidelijk van die AI-posters hangen. En toen hadden ze er een soort draai aan gegeven dat het een tenniswedstrijd op reis was. Dus elke wedstrijd werd in een ander land gespeeld. En die banen waren ook bestemmingen. En ik denk, nou, super schattig bedacht. Maar dit is duidelijk een AI-verzinsel. Dit is niet menselijk. Nou, toen waren we daar geweest. Ik ging weer weg. En op een gegeven moment kwam ik bij de fietsparkeerplaats van diezelfde tennisclub. En daar hing zo'n hele grote poster met een foto van twee tennersers die zo hun records kruisden. En die foto was ontzettend blurry. En ik betrapte mezelf op de gedachte, je kan er nog wat meer JPEG bij. En toen dacht ik, wacht eens even. Maar deze is wel met de hand gemaakt. Iemand heeft hier in Photoshop dingen bij elkaar zitten klikken. En dat waar je vroeger, zeg maar knullige, ouderwetse, niet zo goed geproduceerde dingen herkende. Omdat er best wel veel JPEG was. Als je zag de compressie. Herken je nu AI poses. En ik dacht. Doe mij toch dat eerste maar. Doe mij toch maar JPEG. Doe mij toch maar knullig. Doe maar menselijk voor mij.
Jurian Ubachs: [0:03:14] Het kan toch gewoon menselijk en wel goed. Kijk, zeg ik nou iets heel raars.
Randal Peelen: [0:03:21] We hebben het wel over de oudste tennisclub van Bakkum.
Jurian Ubachs: [0:03:25] Oké, oud van Bakkum.
Randal Peelen: [0:03:26] Net honderd jaar. Ik dacht even, wat voor claim komt hier? Misschien is ergens in Noord-Holland nog een camp.
Jurian Ubachs: [0:03:31] Ik ben ook lid van een tennisvereniging namelijk. Is u weer 100 jaar oud? Dat zou ik even moeten navragen. Hij is wel oud. Ik ben daar nog niet 100 jaar bij.
Randal Peelen: [0:03:38] Een pittig oude tennisclub en ik vind het ook wel kneuterig. Ik weet niet, het viel me op. Ik erg me kapot aan die AI posters. En opeens zag ik iets dat ouderwets met de hand bij elkaar is geklikt. En omdat ik dat zo duidelijk zag, had ik er weer waardering voor. Ik ben eigenlijk terug bij af.
Jurian Ubachs: [0:03:55] Ik denk je nu een soort van wat een beetje vooruit loopt op de curve. Ik denk dat wat jij nu meemaakt, steeds meer mensen dat in bepaalde dingen gaan. Je merkt al dat er een soort van denkbeeldige lijn wordt getrokken bij muziek. Mensen keuren door AI gekunstelde muziek af. En dat gaat in steeds meer dingen terugkomen. Dat mensen toch liever het knullige, maar wel het menselijke. En daardoor wordt het dus ook belangrijk dat je als mens niet te perfect te werk gaat, om het maar niet te verwarren met AI. Echt gewoon, ja, de menselijke hand komt op een gegeven moment weer naar voren, denk ik.
Randal Peelen: [0:04:25] Ja, en ik waardeer dat ook.
Jurian Ubachs: [0:04:27] Ondertussen verstook je nog wel duizenden euro's in kloot, toch?
Randal Peelen: [0:04:29] Ik wil daar niet met jou over praten, Jur, want dit is mijn volgende probleem. Jan, Stichting OPEN. Ik betrapte mezelf erop dat als ik op jullie website kom, ik het label Wecycle zag. En ik daar wel van had gehoord, maar nog niet van Stichting OPEN. Krijg je die vaker?
Jan Vlak: [0:04:50] Zeker, en dat is eigenlijk ook heel goed. Want wij zeggen altijd Stichting OPEN hoef je niet te weten. Dat is eigenlijk onze formele naam. En die is heel belangrijk in Den Haag en Brussel. Voor het, noem het even lobbywerken, juristen. Het maatschappelijk middenveld waarin wij acteren. En dit is een hele keten. Dus er zijn heel veel partijen ook bij betrokken. Maar daar komen we straks denk ik nog wel op. Maar richting het publiek roepen we eigenlijk op. En dat is het enige wat we ook verwachten van consumenten en bedrijfsmatig ronddoeners. Lever in. En dat is ook ons motto een beetje. Want dan kunnen wij er weer wat nieuws van maken. Van die elektronica. Dat kunnen we doen door een tweede leven geven in de zin van hergebruik. We kunnen onderdelen opnieuw gebruiken. En als dat allemaal niet kan, dan kunnen we nog altijd hoogwaardige recycling, al die grondstoffen terugwinnen. En dat is natuurlijk ook hartstikke belangrijk in, noem het maar even het huidige geopolitieke veld.
Randal Peelen: [0:05:42] Waarom is dat belangrijk?
Jan Vlak: [0:05:43] Nou ja, wij willen als Europa en Nederland minder afhankelijk worden van met name de politiek instabiele landen waar al die grondstoffen vandaan komen. En we hebben alleen maar meer grondstoffen nodig. Want die hele elektrificatie, van onze samenleving en ook naar een nieuwe energie toe maakt ons op een nieuwe manier afhankelijk. Niet van fossiele brandstoffen, maar eigenlijk van grondstoffen. Dus we zien dat we de ene afhankelijkheid hebben ingeruild voor de andere. Dat voelt niet goed. Er zijn natuurlijk ook heel veel spanningen met China, met Amerika. En Europa is er gelukkig eindelijk achter dat wil je daar ook een eigen koers in kunnen pakken. Dan zal je ook over je grondstoffen moeten kunnen gaan. En dat betekent recycling, maar ook het voorkomen, dus het hergebruik, steeds belangrijker wordt.
Jurian Ubachs: [0:06:29] Is dat wat we met een mooie term grondstoffenzekerheid noemen?
Jan Vlak: [0:06:33] Ja, klopt.
Jurian Ubachs: [0:06:34] Ik zag iets voorbij komen inderdaad over een record in samenleving elektrisch afval, waar Stichting OPEN dan flink aan bij heeft gedragen.
Jan Vlak: [0:06:40] Ja, klopt. Dus BRB zeggen altijd, recycle moet je kennen. Want dat roept op tot het goed inleveren. En als het goed ingeleverd is, dan kunnen wij er wat mee gaan doen. En Stichting OPEN, dat is voor, noem het even, het politiek en het maatschappelijk middenveld. Wat onderhandelt en contracten slaat.
Randal Peelen: [0:06:55] Ja, en tegelijkertijd betrap ik mezelf op de misschien naïeve gedachte. Dat ik nog nooit een politieke partij heb horen zeggen. Nou, wat minder recyclen, dat kan ook wel. En die grondstoffen, dat komt vast wel goed. Laten we.
Jurian Ubachs: [0:07:06] Je bedoelt iedereen is erover heen dat dat moet.
Randal Peelen: [0:07:08] Weet je, tandje, ja precies. Iedereen wil natuurlijk dat we meer recyclen. Ik ken iemand die op een verjaardagsfeestje, hoe dronken dan ook, zal zeggen laat maar. En ik zie voor bijna elk huis waar ik langs rijd groene, een oranje en een grijze bak staan. Dus zijn we niet gewoon al heel lekker bezig en gaat het de goede kant op?
Jan Vlak: [0:07:28] Ja, eigenlijk het antwoord is we zijn ook best goed bezig. Maar wat we ook weten is dat het gewoon veel beter kan. En het verschuift ook, de accenten verschuift ook. Twintig jaar geleden was het recyclen vooral gericht op het voorkomen dat gevaarlijke stoffen in het milieu terechtkwamen. Waterproblemen, dioxineproblemen.
Jurian Ubachs: [0:07:48] Je batterijen niet in een afgebak, dat soort dingen.
Jan Vlak: [0:07:50] Exact. En daarna is het recyclen gekomen van we moeten grondstoffen terugwinnen. En wat je nu ziet is door de geopolitieke situatie die ik net schetste. Dat ook het reparatiedeel veel belangrijker wordt. Van gooi niet weg, maar zorg dat je het nog repareert. Want dan hebben we gewoon minder grondstoffen nodig. Daar begint het. En als je dan toch er niks mee kan. Dan op een goede manier inleveren. Want dan kan je die grondstoffen weer gebruiken. En op die manier heb je ook weer nieuwe of minder primaire grondstoffen. Dus je ziet wel dat het verschuift. We zijn goed bezig. Maar je ziet ook nog dat het veel beter kan. Wil je wat getallen of niet?
Randal Peelen: [0:08:28] Ja, ik smul van getallen. Ik hoorde Jurnet de mooie krantenkop. Ik had die zelf gezien. Waar stond correcte inzameling en verwerking elektrisch afval. meer dan verdubbeld sinds 2010. Dan denk ik, waarom moet dat 16 jaar duren? Maar hé, verdubbeld is leuk.
Jan Vlak: [0:08:43] Ja, 16 jaar, dat is lang, dat is ook kort. Dat is maar hoe je het nadert. Dus dat betekent dat we al heel veel op een goede manier doen. Maar dat is maar 70% van het totale elektrisch afval wat wij in Nederland met elkaar genereren.
Randal Peelen: [0:09:00] 70%?
Jan Vlak: [0:09:01] 70%?
Randal Peelen: [0:09:02] Hoe die zit dat als meer dan gaat vandaag? Ik denk dat nog niet de helft van dat afval op de juiste plek komt.
Jan Vlak: [0:09:06] Nee, nee, 70%. Wat van wij dan noemen met een vakterm we generated. Dus het afval dat vrijkomt, dat is ongeveer 370 miljoen kilo. En daar wordt nu zo'n 270 van ingezameld.
Jurian Ubachs: [0:09:19] Wat voor productgroepen vallen allemaal dan onder die verzameling?
Jan Vlak: [0:09:22] Alles wat werkt op een batterij of een snoer. Dus dat is heel divers van een zaklampje, je telefoon.
Jurian Ubachs: [0:09:29] Dat uiteindelijk je wasmachine.
Jan Vlak: [0:09:30] Je wasmachine, je televisie, je laptop, je tosti-ijzer of je nutribullet. Noem het maar op.
Jurian Ubachs: [0:09:36] En 70% van die hele groep wordt dus op dit moment op de goede manier verwerkt?
Jan Vlak: [0:09:42] 70% gewichtsprocent, dus in kilo's. Niet in aantallen.
Randal Peelen: [0:09:46] De smartphone weegt niet zoveel.
Jan Vlak: [0:09:48] Nee, en een wasmachine weer heel veel, dus dat klopt. En wat je ook daarin ziet, is dat van dat volume wat we inzamelen, uiteindelijk wordt dat gerecycled, nieuwe grondstoffen. En zeg even, van de 100 kilo apparaten weten we weer 80 kilo nieuwe grondstoffen terug te winnen. Dus denk aan ijzer, kunststof, koper, ga maar door. En 20 procent, nou ja, een heel klein percentage wordt gestort. Want daar kan je ook niks mee. Denk aan asbestonderdelen of wat ook. En 19 procent is wat we dan noemen nuttige toepassing. En dat is eigenlijk verbranden met energieterugwinning. Dus dan is het een soort secundaire brandstof. Ook niet optimaal. Maar dus zo'n 80% van wat we dan inzamelen worden weer nieuwe grondstoffen. Vaak nog basisgrondstoffen. En waar je steeds meer naar wil kijken is kunnen we die recycle techniek ook niet verbeteren. Dat je uiteindelijk daar ook de kritische materialen. Dus noem ik maar even het hele periodiek stelsel van neodymium, lithium, europium, iridium. Dat je die ook langs de botvrouwt. Dat je dat ook allemaal gaat terugwinnen. Nou daar zijn we nog wel ver van verwijderd. Maar dat is wel de volgende stap die we nu gaan zetten.
Jurian Ubachs: [0:10:56] Wat is er voor nodig om die stap te zetten?
Jan Vlak: [0:10:59] Volume, want het zit maar in hele kleine hoeveelheden in apparaten. Dus je moet dat bij elkaar gaan brengen. En de recycletechnieken zijn er eigenlijk nog niet.
Erik Schalk: [0:11:09] En je moet weten waar het in zit. Want je kunt wel zeggen, het zit in de mobiele telefoon. Nee, het zit in de printplaat. Dus bij een mobiele telefoon is dat vrij helder waar die printplaat zit. Maar heb je het over een robotstofzuiger? Er zit ook de edelmetalen in de printplaat. En dat is misschien maar 1% van het totale gewicht van die robotstofzuiger. Je kunt natuurlijk niet dat hele product gaan behandelen om net de ene zeldzaam metaal eruit te halen. Terwijl als je staat bent dat ene onderdeel eruit te halen waar ze in zitten, dan heb je je veel beter geconcentreerd. En dan wordt het in een keer wel lonend om die ene metaal eruit te halen. En daar is nog heel veel kennis voor nodig. Want we weten dat het er ingestopt zit, maar we weten vaak niet waar het zit. Want er heeft iemand ergens in Korea bepaald of in Taiwan. En wij hebben die kennis ook echt nodig om dat weer te kunnen gaan verzamelen.
Randal Peelen: [0:11:57] Ja, want Erik, Road2Work is een partij die al die apparaten ook uit elkaar haalt en die effectieve recycling doet. Of repareren jullie ook apparaten?
Erik Schalk: [0:12:08] Wij doen de wezen eigenlijk allebei. Aan de ene kant sorteren wij elektronica en dan kijken we ernaar van, is er nog een kans op hergebruik? Het zij als apparaat, het zij als onderdeel. Maar het overgrote gedeelte kijken we naar van welke grondstoffen kunnen we gaan hergebruiken. Dus dan sorteren we op basis van onze kennis welke grondstof zijn er in apparaten. Nou, daarna bepalen we naar welke verwerken, naar welke smelten sturen ze toe. Want de een is heel goed in staat om goud terug te winnen. Een ander is weer beter op koper. Een ander is weer op neodymium gespecialiseerd. En die kennis, dat je de juiste stromen naar de juiste verwerking stuurt. Dat is in wezen ons bedrijf.
Jurian Ubachs: [0:12:45] Hoe ziet die markt er überhaupt uit? Want het is iets wat eigenlijk totaal buiten het zicht van het publiek afspeelt natuurlijk dit. En we weten van, in heel veel markten weten we een beetje wat de grote spelers zijn. Maar is dit een hele competitieve markt? Er zijn heel veel partijen die dit doen. Hoe moet ik het voor me zien?
Erik Schalk: [0:13:00] Je zit er mee in een smelter. Het is ook echt een ontzettend kennisintensief bedrijf. Energieintensief bedrijf. Vergunningstechnisch. Je hebt enorme hoeveelheden nodig om dat terug te kunnen verdienen. Dus niet in ieder dorp komt de smelten te staan. Sterker nog, in Nederland hebben we geen specifieke smelter.
Jan Vlak: [0:13:17] Zijn er maar vijf in Europa of zo. Dus dan heb je, ik weet niet of die naam, je wordt zelf een Umicore in België. Dat is echt een hele groot smelter. Of in Zweden heb je er een.
Randal Peelen: [0:13:26] Ik moet eerlijk toegeven dat voor mij als leek smelten niet ingewikkeld klinkt.
Jurian Ubachs: [0:13:33] Smelten niet, maar dan de juiste dingetjes allemaal bij elkaar uit elkaar halen. Dat lijkt me ontzettend moeilijk. Dat heb je natuurlijk met verschillende temperaturen, verschillende smeltepunten. En daar kun je dan denk ik iets mee doen.
Jan Vlak: [0:13:43] Maar het is ook niet letterlijk smelten.
Jurian Ubachs: [0:13:47] Ja, maar dat is wel cool.
Jan Vlak: [0:13:48] Ja, maar het is ook heel cool als je het ziet. Want je ziet daar die enorme ovens. Maar het is eigenlijk vaak dat je verbindingen. Dus vaak is lood dan weer, het metaal waar andere metalen ze gaan hechten. Dus wil jij goud, palladium of wat ook terugwinnen. Dan ben je in feite, dan zoek je een verbinder. Dat is lood. En daar gaan die metalen aan en dan kan je ze er volgens weer uithalen.
Jurian Ubachs: [0:14:11] Het zit eigenlijk meer een soort van magneetjes zoekende.
Jan Vlak: [0:14:15] Ja, het is een smeltproces waarbij je eigenlijk een metaal zoekt wat dat aangrijpt.
Erik Schalk: [0:14:21] Je gaat eerst binden met katalysatoren en volgens in volgstappen van het proces ga je er elke keer weer proberen één specifiek metaal uithalen. De uitdaging is, goud en aluminium, dat hecht fantastisch op elkaar.
Jurian Ubachs: [0:14:34] Dus die moet je dan ook weer scheiden van elkaar.
Erik Schalk: [0:14:36] Dus wat je niet wil, dat als je printplaat aanlevert, dat er veel aluminium in zit.
Jurian Ubachs: [0:14:40] Dat gaat mee met het goud.
Erik Schalk: [0:14:42] Ja, en dan haal ik hem eruit en dan ben je een percentage goud erbij. Dat is allemaal kennis die nodig is om dat proces te verbeteren. Dan denk je dat we het hebben over, goed vijf jaar geleden, smeltert, het ging alleen maar om goud. De rest van de stoffen, dat werd als verwaardoosbaar geacht. Daar is een enorme ontwikkeling in de afgelopen jaren. Dat die andere metalen belangrijker zijn geworden. Niet alleen vanwege de waarde, maar ook vanwege de zeldzaamheid. En wat Jan net schetste. Vanwege die geopolitieke spanningen. Kan heel weinig zijn, maar als je het niet hebt, kun je het product niet maken.
Jan Vlak: [0:15:14] Het waren eigenlijk de edelmetalen in het algemeen. Dus goud, palladium, dat zat veel in katalysatoren van auto's. Dus dan krijg je daar ook een heel smeltprocedure om. Maar misschien om die hele keten even kort te schetsen. Omdat je zegt, we kennen dat niet. Het begint eigenlijk gewoon met het inleveren. En we hebben in Nederland als Wecycle zo'n 30.000 inleverpunten.
Jurian Ubachs: [0:15:36] Ik heb nog zo'n hele grote iPad uit het jaar Kruik. Laten we die als voorbeeld nemen. Dus die breng ik dan ergens heen.
Jan Vlak: [0:15:41] Die kan je op twee manieren wegbrengen. Die kan je gewoon inbrengen waar je ook zo'n apparaat koopt. Dus ga naar de MediaMarkt of ga naar Coolblue of wat ook. Of je gaat naar de milieustraat. En daar kan je gewoon dat bij elektrisch apparaten inleveren. Vandaar gaat het naar een sorteercentrum. Daar is Road2Work er één van. En dan worden al die mix aan apparaten gesorteerd. En wat ze dan bij Road2Work doen is kijken van kunnen we deze nog hergebruiken? Of en anders gaat het gewoon naar een recycler. En dan scheid je dat eigenlijk in verwerkingstromen zoals we dat noemen. Want een televisie, een scherm heeft een hele andere verwerkingsproces dan een wasmachine of een koelvries. Dus wij hebben in Nederland zo'n twintig van dat soort sorteercentra. En voor hergebruik hebben we er wat minder. Dat zijn er dan vijf. Dat is bij Road2Work ook gecombineerd. En vandaar gaat het dus naar recyclers. In een logistieke schaal van Nederland, Duitsland, België. En daar hebben we er ook zo'n vijfentwintig van. Dus dat is een beetje de orde grootte waar je moet denken. En die recyclers, ja dat zijn bedrijven. Die ken je als consument natuurlijk. ook niet, want die maken eigenlijk weer grondstoffen die ze afzetten op de wereldmarkt waar grondstoffen weer verhandeld worden.
Erik Schalk: [0:16:54] Misschien dan een belangrijke term cradle-to-cradle, misschien bekend.
Randal Peelen: [0:16:59] Ik heb het wel eens gehoord, maar ik denk dat jij het beter uit kan leggen.
Erik Schalk: [0:17:01] Oké, een term die een aantal jaar terug heel enorm in zwang was, want er was cradle-to-cradle, oftewel als je een steen in een huis stopt, zou je hem eigenlijk weer, als je hem gaat hergebruiken, weer als steen terug moeten stoppen in het gebouw. Er werd ook gedacht van metalen. Alleen gelukkig is dat nu losgelaten. Want het gaat er niet zozeer om. Dat het metaal, de edelmetalen die we uit ons product halen. Uit een wasmachine of uit een laptop. Dat die ook één op één teruggaan in dat product. Het belangrijke is dat ze hergebruikt worden. Dan is de markt ook vele malen groter. En wordt het ook interessant om ze te gaan verzamelen. Ook in de landen die zelf bijvoorbeeld een laptop of een telefoon niet produceren. Dus het kan heel goed zijn dat een edelmetaal uit een telefoon uiteindelijk in een auto terechtkomt. Maar dat maakt niet uit. Het gaat erom dat die hergebruikt wordt.
Randal Peelen: [0:17:50] Over drie weken komt er weer een Apple Keynote. En dan kan je één ding voorspellen, dat ze bij elk product gaan vertellen hoeveel procent van dat aluminium hergebruikt is. En ik vind het dan leuk om te zien dat dat echt soms honderd procent is. En aluminium is ook een product dat laat zich eindloos hergebruikt, als je er maar energie in blijft stoppen. Maar lang niet elk metaal is überhaupt zo vaak her te gebruiken.
Jan Vlak: [0:18:13] Nou, metalen wel hoor. Het zijn vooral kunststoffen die je niet eindeloos kan gebruiken. Maar de meeste metalen kun je wel eindeloos herkopen. Koper kun je gewoon eindeloos gebruiken. En ferro's ook.
Randal Peelen: [0:18:24] Maar hoe ziet die markt er dan uit? Want ik zie voor me dat ik apparaten inlever. Ik snap ook dat je ze uit elkaar haalt. En dat smelproces ontzettend kostbaar. Het kan mij bijna niet voorstellen dat wat eruit komt rollen meer oplevert. dan de energie die je erin steekt. Iemand moet dat betalen, toch?
Jan Vlak: [0:18:42] Dat zijn de producenten. En dat is wat wij als Stichting OPEN ook uitvoeren. Dat is eigenlijk een invulling geven aan wat je dan noemt wettelijke producentenverantwoordelijkheid. Dat geldt in Europa. Dus alle apparaten die wij inzamelen, sorteren, recyclen en weer af. En dat plaatje kost geld. Nou, onze begroting is rond de 100 miljoen. Dus dat kost het. En dat wordt gefinancierd voor 100% door de producenten die die producten op de markt brengen.
Randal Peelen: [0:19:09] Waar wij erbij dragen.
Jan Vlak: [0:19:10] En die hoor ik dus heel vaak. Het was vroeger en die heeft tot 2011 bestaan. Dus die heeft korter bestaan dan dat die al afgeschaft is. Maar dat was inderdaad de manier om dat te financieren. Dat was een extra bedrag wat je betaalde bij de aankoop op de verkoopprijs. En vanaf 2011 en vergrootapparaten vanaf 2013 is dat in de prijs geïnternaliseerd. Dus jij betaalt eigenlijk in je aankoopprijs een bepaald bedrag. Is daarvan, dat wordt gereserveerd. Dat inner wij als Stichting OPEN. Ook bij al die producenten. Dus daar hebben wij ook duizenden relaties mee. Dat zijn echt duizenden fabrikanten. Dat geldt ook voor importeurs. Dus partijen die het voor het eerst op de markt brengen. Die betalen. En daar financieren wij dat hele plaatje.
Erik Schalk: [0:19:53] Misschien wel goed om te zeggen. Je gaf aan, zijn die grondstoffen dan weer her te gebruiken? Kan dat überhaupt uit? Waar we juist tegenaan lopen is, metalen hoef je niet over in te zitten. Die zijn prima ook economisch rendabel her te gebruiken. Maar we zijn er steeds meer over gegaan om een laptop lichter te maken. plastic te gebruiken we zijn te overgaan om plastic met aluminium te gaan verlijmen, zonde, want puur aluminium is 100% recyclable loont ook, tot en alles manieren geplakt zit aan plastic of andere stoffen, dan wordt het ontzettend lastig om dat aluminium weer te gaan scheiden van het plastic. Aluminium brandt trouwens ook heel lekker. Dus als je dat plastic gaat verbranden, dan ben je aluminium gewoon kwijt. Je gaat gewoon heerlijk mee.
Jurian Ubachs: [0:20:35] Dat is ook sowieso met verlijmde onderdelen, dat is natuurlijk ook funes voor de repareerbaarheid. Als jij ooit dacht en dacht van, ik ga zelf wel eventjes de accu in mijn laptop vervangen, wat soms wel op soms best handig kan zijn, dan is dat wel vervelend dat je daar heel veel moeilijke dingen voor moet doen.
Jan Vlak: [0:20:48] Nee eens.
Erik Schalk: [0:20:48] En dan zie je dus die tegenstelde belangen. Aan de ene kant werd gezegd, als we de producten lichter maken, dat is beter voor het transport, voor een hele hoop factoren, is dat gewoon beter. Helemaal waar. Maar het is weer in conflict met de recyclableheid. En dat is echt een worsteling waar we tegenaan lopen. Het is natuurlijk een mondiale wereld. Het wordt ergens gemaakt in de wereld, niet in Nederland. Dan hebben we richtlijnen in Nederland versus Europese, versus wereldwijde richtlijnen. En die belang is gewoon een conflict.
Jurian Ubachs: [0:21:17] Is er überhaupt contact over dit soort dingen met de Lenovo's, de Dells van deze wereld, de designers daar, die natuurlijk uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor dit soort producten. Staan die in contact met experts op dit gebied?
Erik Schalk: [0:21:29] Ja, onder andere.
Jan Vlak: [0:21:31] Te weinig hoor, laat ik dat wel even voorop zeggen. Ik kan me voorstellen dat Erik.
Jurian Ubachs: [0:21:35] Het winstoogmerk zal uiteindelijk altijd het belangrijkste zijn voor hem, maar het is natuurlijk niet gek om daar ook mee bezig te zijn.
Erik Schalk: [0:21:41] We zien dan dat als wij in Nederland contact hebben met een fabrikant van een laptop of het om HP gaat of een Philips of Miele, dan zit je niet met de ontwerper aan tafel. Dus je zit eigenlijk met de imbeteur aan tafel en die zal dan zeggen, ja oké ik ga het melden en ik ga het hogerop proberen te leggen. Dus daar gebeurt een hoopje wel wat mee. Aan de andere kant, onderschat niet wat er kan. We kennen allemaal USB-C opladen. Via de EU is dat wel degelijk afgedwongen. Uiteindelijk zijn alle producenten overstag gegaan.
Randal Peelen: [0:22:14] Heel blij mee.
Jurian Ubachs: [0:22:15] Ja, we hebben natuurlijk ook regels over repareerbaarheid.
Jan Vlak: [0:22:19] En hetzelfde zie je ook bij batterijen. Want je zegt, die kon er vroeger niet uitgaan. Of die zat er ook helemaal in. Daar is nu ook regelgeving. Die batterij moet er gewoon uithaalbaar zijn. Dus dan kun je ook je batterij vervangen. En dat is vaak een van de redenen waarom je zegt ik wil een nieuw apparaat. Want ja, die batterij loopt te snel leeg. Dus dat moet ook gewoon vervangbaar zijn. En zo zie je, je hebt dus eigenlijk ook wel regelgeving nodig vanuit Brussel. Ik bedoel, dat wordt niet natuurlijk voor Nederland geproduceerd. Maar Europa heeft wel een marktmacht om te zeggen van oké, dit willen we. En dat zie je natuurlijk ook steeds, dat die producteisen opgelegd worden. En dan wordt daarnaar gehandeld. Nou, met reparatie is dat nu aan de gang. Batterijen, de USB-C als ding is een heel mooi voorbeeld. Ik denk dat de volgende stap is, want nu is dat vaak nog vrijwillig. De Apple van 100% gerecycled aluminium. Vaak ook in verpakking die 100% gerecycled is en dat soort dingen. Maar dat recycled content ook echt gaat voorgeschreven worden van oké, een apparaat wat je op de Europese markt zet, moet bijvoorbeeld... Voor 20% uit gerecycled kunststof bestaan. En voor 30% uit gerecycled metalen. Kijk en dan creëer je natuurlijk echt wel. Vraag ook naar recyclate grondstoffen. En dan krijg je dat hele zwengel aan.
Randal Peelen: [0:23:39] Tot het moment dat de gerecyclede grondstoffen niet aan te slepen zijn. Het moet natuurlijk wel beschikbaar zijn.
Jan Vlak: [0:23:45] Zeker.
Randal Peelen: [0:23:47] Dat hier de wetgeving ingewikkeld kan worden.
Erik Schalk: [0:23:49] Maar ik hoop dat we dat punt bereiken.
Randal Peelen: [0:23:51] Ja ik ook.
Erik Schalk: [0:23:52] Veel liever dan we dat.
Jan Vlak: [0:23:52] Maar dat is het terecht punt wat je zegt. Maar dat betekent alleen maar dat je nog beter je best moet doen om die spullen in te zamelen en die recycling voor elkaar te krijgen. Maar dit is wel waar je naar toe wil. En wetgeving kan ook veranderen. Dan als je zegt, het is zo'n succes. Dan kun je ook weer zeggen, dan hebben we het niet meer nodig. En dan kan het op een andere manier.
Jurian Ubachs: [0:24:10] Zat ook wat bovenaan jullie verlanglijstje staat nu? Dus zeg maar regelgeving die dan introduceert dat er een bepaalde percentage verplicht recycelt materiaal. Of heb je wildere plannen als je het voor het zeggen had?
Jan Vlak: [0:24:21] Als ik het voor het zeggen had, en dat heb jij ook wel eens aangegeven Erik, ik zou dan echt eisen stellen aan design voor recycling of design voor repair. Want dat is natuurlijk iets wat ook heel belangrijk is. Dat is ook heel moeilijk. Daar kan jij meer over vertellen, maar dat is wel iets wat gaat helpen.
Jurian Ubachs: [0:24:38] Ik ben ook wel minuut, er komen apparaten bij jullie binnen. Wat is ongeveer het percentage wat uiteindelijk repair wordt en wat recycle wordt?
Erik Schalk: [0:24:46] Als je kijkt naar laptops, dan komen wij op een kwart. Gaan we naar kijken van, is er nog gerepareerbaar of onderdelen terugwinnen? Hou hem even grof. We gaan 15% van die producten gaan weer als product, met name de laptops, de markt weer op. En die 10%, daar halen we onderdelen uit.
Randal Peelen: [0:25:05] Waar vind ik die laptops? Is dat dan een refurbished laptop?
Erik Schalk: [0:25:09] Alles wat Tweedehands Laptopshop heet of iets wat daarop lijkt, daar liggen onze producten. En het mooie is, dat zijn geen ketens. Dat zijn vaak...
Jurian Ubachs: [0:25:17] Er is ook een luisteraarsvraag thuis van Cousteau die inderdaad vraagt, Waar vind je de voor hergebruik klaargemaakte apparaten?
Erik Schalk: [0:25:25] Wij noemen het tweedehands laptopshop. Zo heet die toevallig bij ons in Veenendaal. Die zie je overal in het land opduiken. Gebruikte laptop, tweede keus. Dat zijn de partijen. Dat zijn vaak ondernemers die twee dingen doen uiteraard om een boterham te verdienen. Maar ook met een ideële doelstelling. Die willen gewoon dat product aanbieden. En dat is het mooie einde dat aan de onderkant van die markt ondernemers daarin gestapt zijn. En de offsetmarkt is heel veel gezinnen. Uiteindelijk maar is het bedoeld voor studenten. Dus zeker de groep die op het voortgezet onderwijs komt, die een laptop nodig heeft, vaak helemaal niet zo heel veel gebruikt, kunnen prima uit de voeten met de gebruikte laptop.
Jan Vlak: [0:26:05] Maar waspachines bijvoorbeeld, dat is een ander verhaal, die worden ook momenteel heel veel refurbished. En die gaan eigenlijk allemaal naar kringloopwinkels. Dus in kringloopwinkels de tweedehands wasmachines, wasdrogers komen uit wat we inzamelen, wat we sorteren, wat we refurbishen met elkaar. Ook bij Road2Work, ook bij Holland Circulair, bij andere partijen. En die worden via de kringloop afgezet. En de kringloop heeft een ongelooflijke vraag. Wij kunnen niet voldoen aan de vraag die zij hebben aan deze producten.
Jurian Ubachs: [0:26:33] Want dat zit dan in een bepaald stukje betaalbaarheid voor mensen met wat lage inkomen.
Jan Vlak: [0:26:37] Maar goede apparaten, er zit ook garantie op. Dus dat is ook allemaal...
Erik Schalk: [0:26:41] En er is een enorme stap voorwaarts gemaakt. Eerst kwam er een kringloop, dan kwam er een wasmachine binnen. En het is witgoed. Als er maar mooi wit goed eruit zag, dan ging het de schap in. En dan, ja, je kunt er maximaal 50 tot 100 euro voor vragen. Want we hebben de stekker erin gedaan, hij deed het. We hebben gezegd, dat kan niet meer. Als je een product verkoopt, dan wil je zonder moeilijke garantie opgeven. Maar dan moet je ook nagekeken zijn. Zijn de updates uitgevoerd? Is de preventief onderhoud noodzakelijk geweest? Zijn de filters schoongemaakt. Dan is hij echt nagekeken. Wij vragen daar twee tot driehonderd euro per wasmachine voor. Wat Jan aangaf, de verkoop is absoluut het probleem niet. Want de consument die koopt hem, maar die koopt ook een product wat gewoon echt goed is. Waar hij van op aan kan, die gaat een heel aantal jaren mee.
Jurian Ubachs: [0:27:29] En die garantie is dan een jaar of zo?
Erik Schalk: [0:27:31] Afhankelijk van de leeftijd gaat dat van zes maanden tot twee jaar.
Jan Vlak: [0:27:35] Maar wel belangrijk, want bij de kringloopwinkel.
Randal Peelen: [0:27:38] Dan ligt die voor driehonderd euro.
Jurian Ubachs: [0:27:40] Als je een hele goede, relatief jongen hebt, denk ik dan. Want 300 is een beetje aan de bovenkant van de range die je net noemt.
Erik Schalk: [0:27:45] Ja, dus ik zit twee tot driehonderd uren, daar moet je aan doen.
Randal Peelen: [0:27:48] Help me even met één ding, want ik heb altijd gehoord als vuistregel dat je nooit een koelkast of een wasmachine van meer dan vijf jaar oud moet kopen. Want die nieuwe zijn zoveel zuiniger dat je dat terugverdient.
Jan Vlak: [0:28:01] Ja, weet ik niet eens. Bij ijsgasten is dat wel het verhaal. Als die ouder dan tien jaar zijn, moet je dat zeker niet doen, want dan worden het energievreters. En met name ook die rubbers die zijn slecht. En dat moet je niet willen. Tenzij je dus dat echt bij een refurbished partij met ook een keurmerk koopt. En hetzelfde geldt voor wasmachines. Ook energievreters. En daar komt nog bij dat zijn ook van waterverslinders. En dat is natuurlijk ook iets. Ik vind het heel belangrijk, tweedehands producten, refurbished producten. Maar er moet wel een soort keurmerk. Het moet wel door erkende partijen gedaan worden. Want een wasmachine, maar elke elektrisch apparaat, daar gaat stroom doorheen. Dus daar zit spanning op. Dus als het niet goed gerepareerd is door een buunhaas, dan heb je kans op brand. Dat is gewoon zo, een kortsluiting. En bij wasmachines, ja, waterschade, lekkages, dat soort dingen. Dus dat wil je niet. Dus je moet wel opletten. Koop ik het bij een erkende partij met een keurmerk? En zo ja, dan kun je dat doen. En wat er dan aangeboden wordt is overigens algemeen goed. Inderdaad, wasmachines van 10 jaar of 15 jaar, dat wordt wat. Maar 5 tot 7 jaar, dat zijn echt prima apparaten. Want toen maakten ze, 5 jaar geleden werden die apparaten ook wel echt energiezuiniger.
Erik Schalk: [0:29:10] Het witgoed gaan we nu van 10 tot 12 jaar, daar liggen even de grens. Een mile van 12 jaar. Mag natuurlijk geen reclame maken. Er zijn merken.
Randal Peelen: [0:29:18] Dat mag allemaal op.
Jurian Ubachs: [0:29:18] Prima een podcast.
Erik Schalk: [0:29:19] Dat mag.
Jan Vlak: [0:29:20] GSH noem ze maar op.
Erik Schalk: [0:29:21] Dat zijn merken, ook van twaalf jaar oud, die kunnen nog prima een jaar of vijf mee.
Randal Peelen: [0:29:26] Dus andere vuistregel, Duitse merken zijn beter dan ze uit Koreaanse merken.
Erik Schalk: [0:29:30] Ja, absoluut. Dat zien we terug.
Jan Vlak: [0:29:32] Bij wasmachines gaat het steeds om maar een paar merken. En dat is Bosch, Siemens, Miele, AEG is dat erbij. En Beko ook. Dat staat iets lager, maar die kwaliteit is ook zo toegenomen. Dus het gaat nu om vijf merken.
Erik Schalk: [0:29:46] En wat ook nog belangrijk is, is van op een manier zijn de Duitse machines nog heel vaak toegankelijk voor monteurs. Dus ook blijkbaar zo ontworpen dat ze nog te demonteren zijn. Daar komen we machines tegen die zijn gezegd, maar daar komen we gewoon niet meer bij. Die zijn zo in elkaar gezet dat het eindelijk met de hand vervolgens, onderdelen vangen is bijna niet mogelijk.
Randal Peelen: [0:30:08] Ik heb een vraag van een luisteraar Simon, die gaat hier over. Hij vraagt wasmachines, dubbele punt, is een gesealde kuip echt zo erg? En waarom zijn ze massaal aan het overstappen? Ik heb dit gegoogeld. Maar misschien dat jij uit kan leggen, Erik, wat zo'n gesealde kuip precies is.
Erik Schalk: [0:30:24] En dan denk ik dat hij even bedoelt op van de kuip aan de binnenkant. Dus dat het metaal...
Randal Peelen: [0:30:30] Het gaat hier om die plastic kuip die om de metalen trommel zit. En dat zijn dan tegenwoordig vaak twee helften die dan aan elkaar gesmold zijn. Waardoor je niet bij de kogellagers kan komen.
Erik Schalk: [0:30:39] Ja, bedoeld. We zijn ook niet helemaal daarin deskundig. Maar bedoeld aan de ene kant om lekkage tegen te gaan. Ook geluidswering rondom de trommel. Laat helder zijn. Wij zijn daar geen voorstander van. Want het houdt het tegen. En als een machine goed uitgebalanceerd... heb je geen probleem met geluid. Dus het helpt eigenlijk om de trillingen tegen te gaan. Dat soort dingen... Maar nee, ik heb het liever niet. En dat zie ik op meer punten. Er wordt bijvoorbeeld niet alleen dat geseald, maar bijvoorbeeld de printplaat ook. En dat kun je niet meer repareren.
Randal Peelen: [0:31:15] En wat is geseald in de context van een printplaat?
Erik Schalk: [0:31:17] Dan wordt die eigenlijk vol met hars gegoten. Dan wordt die eigenlijk helemaal geseald. Je pakt de printplaat en hij wordt gewoon in één keer drie keer zo dicht. Omdat die gewoon helemaal vol gegoten is met een seal, met een hars.
Jurian Ubachs: [0:31:27] Dat klinkt echt heel raar.
Randal Peelen: [0:31:29] Nee, dat klinkt. Dat is ook heel raar. Maar ik had laatst in het kanaal RAND bij ons op de Slack. Daar was Luc helemaal los gegaan. Die had een Dyson gekocht. Een stofzuiger. Ik weet niet welk model, maakt het voor het verhaal niet uit. Maar die wilde dus iets vervangen. Maar die hele printplaat zat eigenlijk zo vol lijm. Dus je denkt, dit is bewust. Ik denk als nerd die vroeger zelf computers bouwde. Dat is heel slecht voor je koeling.
Erik Schalk: [0:31:52] Koeling is dan niet het grootste probleem. Maar hij gaat vervolgens niet roesten. En de verbindingen, die krijgt minder corrosie erop.
Randal Peelen: [0:32:00] Dat is logisch.
Erik Schalk: [0:32:00] De verbindingen blijven langer in stand. En een printplaat, zeker trillen, warm en koud worden. Dan zeggen ze de levensduur van een printplaat is dan 10 jaar ongeveer. Als je heel vaak warm en koud krijgt. Dan wordt die bros. Gaat die breken. Gaan de verbindingen breken. En krijg je een storing erop. Een van de redenen waarom.
Randal Peelen: [0:32:18] Die stofzuiger gaat echt in 10 jaar mee hoor.
Erik Schalk: [0:32:21] Nee, ik zal hem naar de modem. We hebben allemaal een glasvezelmodem of ADSL modem in de kast liggen.
Randal Peelen: [0:32:27] Jurrian sinds kort zelfs ook. Lekker voor je.
Erik Schalk: [0:32:31] Zorg er dat je hem koelt.
Jurian Ubachs: [0:32:32] De modem? Ja.
Jan Vlak: [0:32:34] Want?
Erik Schalk: [0:32:34] Hoofdoorzaak nummer één waar de mode stug gaat, is warmte.
Jurian Ubachs: [0:32:38] Oh, die van mij staat op de verwarming.
Erik Schalk: [0:32:40] Ja.
Jurian Ubachs: [0:32:42] Ik heb een klik en klaar, dus ik maak hem niet superveel.
Erik Schalk: [0:32:45] Nee, maar dat is echt oorzaak nummer één. Dan wordt die traag, de verbindingen worden slechter. Dan valt die uit. Wat is er dan? Doe maar weer een nieuwe.
Jurian Ubachs: [0:32:52] Het is wel grappig als ik dan mijn verwarming aanzet dat het internet traag wordt.
Erik Schalk: [0:32:55] Dat is wel een hele leuke feest.
Jan Vlak: [0:32:57] Ik zou het wel weer.
Jurian Ubachs: [0:32:58] Voor Science ga ik dit wellicht uitproberen.
Randal Peelen: [0:33:03] En dan nu even een moment voor Rabobank. En vandaag gaat het over automatiseren. Dus blijf even hangen, want dit gaat ook over ons soort mensen. Ik heb laatst drie kwartier, ja, je hoort het goed, 45 minuten zitten klooien om twee lampjes met elkaar te laten praten. Ja, een smart home is heel leuk, mensen. En dat gewoon tijdens een dag dat ik gewoon druk was met mijn werk en nog honderd andere hobby's te doen heb. Ik heb daar eigenlijk helemaal geen zin in. Maar het punt is, stiekem is het ook wel weer leuk. Dat is een soort ziekte toch voor IT'ers? Wij automatiseren niet omdat het moet, maar we automatiseren ook dingen omdat het kan. En bij Rabobank lopen dus duizenden mensen rond met exact diezelfde afwijking. Meer dan 10.000 zelfs. En een deel daarvan heeft thuis gewoon een setup gebouwd om een plant water te geven. Eén plant, hele setup, altijd een gezond plantje. Want ja, je hebt geen zin om dat zelf te doen. Wied je hoeveel moeite het kost om een plant met de hand water te geven? Heel weinig. Maar dat maakt niet uit. Het gaat erom dat je er niet meer bij na hoeft te denken. En ik denk oprecht dat dat veel zegt over hun cultuur. Als collega's dat soort projecten niet wegwuiven, maar juist herkennen van oh nice, welke sensor gebruik je? Nou, daar zit je op een plek waar je jezelf kunt zijn. Ontdek ook of daar mensen werken met net zo'n mooie thuis set-tup als jij. Ga naar rabobank.jobs.it Rabobank.jobs.it Show notes, links, je weet het wel. Klikken.
Randal Peelen: [0:34:30] Nou, dat traag, daar durf ik wel nuancen bij te plaatsen, maar deze aflevering gaat daar niet over. Ik heb een van de zeldzame modems waar een ventilator in zit, omdat die ook 10 gigabit kan. Ik heb dat niet thuis, maar dat kan mijn modem wel. En dan heb je dat gewoon nodig, want die processor moet dan echt zijn best doen.
Erik Schalk: [0:34:50] En het zou mooi zijn als je je modem gewoon regelmatig even uitzet, dat ook alle data die die ergens opslaat, kwijtraakt.
Randal Peelen: [0:35:00] Kan een modem uit? Dat kan wel, maar dat is het draconisch gedrag dat ik absoluut niet goed kan keuren.
Erik Schalk: [0:35:07] Weet je wat een tip nummer 1 is? Als je de provider belt, moet even de stroom eraf.
Jurian Ubachs: [0:35:12] Ja. Heb je tried turning it off and on again?
Erik Schalk: [0:35:16] Echt?
Randal Peelen: [0:35:16] Misschien is dit het moment om even uit de kast te komen als iemand die 15 jaar bij internet providers heeft gewerkt. Kijk, de klant service daar heeft aangestuurd. Ja, en als ik heel eerlijk ben, zal het je ook verbazen hoe vaak het werkt. Dus ik ken het cliché en het is ook echt heel vervelend als je als nerd belt. En je hebt je huiswerk gedaan en je krijgt dat als eerste. Maar eerlijk is wel dat het vaak werkt. Alleen om nou te zeggen dat het puur komt vanwege het feit dat even de data uit het geheugen kan. Dat zijn wel heel slecht geprogrammeerde modem. Dus ik steek mijn handen wel voor het vervuur. Er zijn betere providers, er zijn mindere. Een modern modem kan echt wel tien jaar zonder rebroed.
Erik Schalk: [0:35:52] Wat wij merken waar het op vastloopt, zo wordt het warm. De printplaat wordt bros. En uiteindelijk zit daar vaak het gros van de storing. Zelfde heel veel problemen gehad met platte tv's. Die je mooi strak tegen de muur konden schroeven.
Jurian Ubachs: [0:36:05] Ja, dan kan je warmt er nergens mee heen.
Erik Schalk: [0:36:07] Warmt er nergens heen. Voeding brandt door. Wij zijn daar blij mee, want wij kunnen heel goed voedingen vervangen. De voeding is gelukkig op dat soort scherm gewoon een los onderdeel. Dus vier schroefjes los, twee stekkertjes en je vervangt de voeding nadat je de plaat losgeschroefd hebt. Dat is gewoon een bekend probleem.
Randal Peelen: [0:36:24] Heb je wel bij modems, sorry, dit is gewoon mijn vakgebied. Per toeval wel een voordeel dat bij glasvezel is het heel gebruikelijk. Dat er is één loskastje dat zet de glasvezelsignaal om naar UTP. En een ander kastje dat doet het hele routeren. Dan heb je twee apparaten die in theorie allebei niet even warm hoeven worden. Maar als je bijvoorbeeld een Ziggo-apparaat hebt, waar ze vaak in het verleden met die Horizon-boxen. Daar zit dus de coax tuner in. Daar zit de modem in. Daar zit de router in. allemaal in één kast, al die warmte moet dus in die ene kast ergens naartoe, dan heb je natuurlijk wel een soort echt een uitdaging. Uitdaging qua koeling, ja.
Erik Schalk: [0:37:01] En die mensen stoppen die uiteindelijk vaak natuurlijk in de meterkast. Daar hangen we jassen overheen.
Randal Peelen: [0:37:06] Ja, maar die horizonbox die moest heel vaak ook aan je tv, dus dan zit die daar in je tv meubel en die wil je niet zien. Dus die zit daaronder in zo'n laadje of achter een klep of zo.
Jurian Ubachs: [0:37:14] Wat je die nu beschrijft is gewoon letterlijk wat ik in Lelystad had inderdaad, gewoon alles in de meterkast. En inderdaad de kapstok eroverheen. Dat is precies wat het was. Het is wel lekker warm in de meterkast. kast.
Jan Vlak: [0:37:22] Lekkere warme jas.
Jurian Ubachs: [0:37:24] Hé, dat is in de winter hartstikke lekker.
Randal Peelen: [0:37:25] Maar, we dwalen een beetje af van die oorspronkelijke vraag. Een tweede vraag van Simon was, apparaat in het algemeen, trekken jullie ergens de streep op het gebied van of die functioneert en of die nog teveel water, stroom gebruikt en dergelijke, dat demontage op een gegeven moment beter is?
Erik Schalk: [0:37:42] Ieder apparaat, dus op de wasmachine staat ook daadwerkelijk aan. Dus er wordt gewoon een was gedraaid. Het kan zelfs zijn dat de trommel van binnen beschadigd is. Mensen waar wij spreken naar bakstenen in hebben gegooid. Je weet maar nooit wat er gebeurd is. Dus dat moet je ook controleren.
Jurian Ubachs: [0:37:55] Stel niet in de manual dat dat niet kon.
Erik Schalk: [0:37:57] Precies.
Randal Peelen: [0:37:59] Mijn kat was meer.
Erik Schalk: [0:38:00] En je meet het stroomverbruik. Als de stroomverbruik afwijkt van de specificaties. Gaat die er per definitie uit.
Jurian Ubachs: [0:38:07] Dan ga je ook niet uitzoeken waar dat door komt.
Erik Schalk: [0:38:09] Dan is het risico te groot.
Jurian Ubachs: [0:38:11] Ja, snap ik.
Erik Schalk: [0:38:12] Stroom, daar gaan we heel basale testen. Eerst testen, dat moet goed zijn. Als je daar al op fout gaat. Dan zeg je, jongens stoppen. En uiteraard is het even leeftijd. Dat doen we niet met een machine die binnenkomt na een jaar. Maar een machine is van vijf jaar oud... Contesteer dat. Jongens, hup, like, naar de volgende.
Jan Vlak: [0:38:29] En ook hier zijn het weer heel vaak de simpele dingen die kapot zijn.
Randal Peelen: [0:38:31] Kan de microfoon niet eens dichterbij?
Jan Vlak: [0:38:33] Hier zijn het ook weer heel vaak de simpele dingen die kapot zijn. Het filter is verstopt. Want er zitten te veel zeepresten in. En dan hoef je eigenlijk alleen maar een filter te vervangen. En je hebt weer een goede was.
Randal Peelen: [0:38:41] Ja, dat gebeurt ook. Onderhoud is sowieso een ding. Ik heb een koffiemachine. En ik zat laatst te vloeken dat ik één keer in de zoveel tijd moet ontkalken. Die zetgroep helemaal eruit moet. En nieuwe ringen. Niet olie. maar tegenwoordig gebruik je siliconen ofzo. Zo'n vettig, ja. Zoals ik toen, ja. Ik dacht, ik ben helemaal zat. Ik heb een foto gemaakt van die machine. Toen heb ik met Fable 5 Max gevraagd, hoe ontkalk ik dit ding en help me er even snel doorheen, want ik vergeet het elke keer. Toen raakte ik daarna in gesprek met die AI heel treurig. Maar het werkte wel, maar joh, kan ik niet gewoon een machine kopen waarin dat onderhoud veel minder is? En toen zei die iets heel verstandigs. Hij zei, ja oké, je moet nu vier dingen doen en dat is helemaal niet leuk. Maar als jij welke machine dan ook koopt, die gaat een keer ontkalkt moeten worden. Dus je moet of vier keer per jaar één ding doen, of je moet vier keer per jaar even vier dingen tegelijk. Zo groot is dat verschil nou ook weer niet, maat. Neem gewoon een machine die je lekker vindt. Dan dacht ik, stom, oké. Tenzij je zo'n Nespresso apparaat neemt, alleen mensen ontkalken dat niet, terwijl het waarschijnlijk ook beter is om het wel te doen.
Jurian Ubachs: [0:39:47] Ik deed het wel met mijn Nespresso.
Randal Peelen: [0:39:49] Echt?
Jurian Ubachs: [0:39:49] Ja.
Jan Vlak: [0:39:51] Je legt wel een goed punt neer. Dat een van de dingen waar wij ook oproepen is gewoon zorg voor goed onderhoud. Want dat is inderdaad wat verwaarloosd wordt. Mensen kopen iets en ze nemen heel veel aandacht om iets te kopen. En nou neem een telefoon ook als voorbeeld. Het moet zoveel geheugen hebben. Het moet zo groot zijn. Het moet zo'n beeldscherm hebben. Het moet dit en dat. Hele lange beslissing welk merk en dat soort dingen. En dan ga je het gebruiken. Nou en dan heel vaak gaat dat onderhoud al minder worden. En je moet ook een telefoon af en toe een beetje pluisjes eruit halen. en dat soort dingen en een dingetje te schoonmaken. En vervolgens in het afdanken is het weer van ja, nee, er komt een nieuw model uit. Dus ik wil snel een nieuwe. En we gooien deze in een la of we gooien deze weg.
Randal Peelen: [0:40:32] Dus heeft elk winkelcentrum van Nederland inmiddels wel zo'n telefoon repareerwinkeltje.
Jan Vlak: [0:40:37] Voor een scherm en dat soort dingen. Maar toch veel producten. Er komt een nieuwe en dan gaat die weer gewoon heel makkelijk weggegooid worden. En wat wij zeggen, de aandacht die je geeft aan een nieuw product. Probeer die nou ook eens bij het afdanken te doen. En dan weet je in ieder geval dat daar ook weer of nieuwe grondstoffen of andere mensen blij van kunnen worden. En dan krijg je daar ook een betere lijn in. En onderhoud is gewoon echt belangrijk. Of het nou om ontkalken gaat, elk product heeft dat nodig. En dat heb je ook met een stofzuiger, een Dyson. Het voorbeeld noemde je dat. Ja, je moet dat ding toch af en toe legen. En je moet af en toe even dat filter uitkloppen.
Randal Peelen: [0:41:15] Daar ben ik heel goed in, maar mijn vrouw niet. Die vergeet soms dat dat ding ook überhaupt gelegen kan worden. Dan ga ik hem in de keuken. Bij onze restafval prullenbak. Dan doe ik dat ding leeg. Daar komt altijd stof in de uitschrijving. Als jij hem niet leegt, dan ga ik het doen. Ik heb nog één laatste vraag. Nog één laatste vraag van Simon. Dan wil ik daarna terugpakken naar iets anders. Hij heeft wel echt een terecht. Kun jij hem paraverseren? Want ik heb hem geselecteerd.
Jurian Ubachs: [0:41:39] Er staat nu geen vraag geselecteerd. Dus ik weet niet precies waar je wil.
Randal Peelen: [0:41:43] Dit is die van Simon. Die onderste.
Jurian Ubachs: [0:41:46] Dit staat in hoofdletters.
Randal Peelen: [0:41:48] Daarom kun jij het weten.
Jurian Ubachs: [0:41:50] Waarom is echt alles van de laatste vijf jaar zo shit gebouwd? Dat was de vraag. Door Simon.
Jan Vlak: [0:41:58] Ja, mijn vraag is dan, is dat ook zo?
Jurian Ubachs: [0:42:01] Ik denk dat het een perceptie is vanuit Simon. Je ziet het natuurlijk wel in, misschien een gek voorbeeld, maar het lijkt er een beetje op. Ik heb nog een vrij oude, gezelle fiets. Met zo'n oud stalen frame. Die heb ik een keer naar een, hoe weet het? Ik wilde zeggen een fietsenarts, maar dat bedoel ik niet.
Jan Vlak: [0:42:20] Fietsenmaker.
Jurian Ubachs: [0:42:21] Fietsenmaker. Fietsenarts.
Randal Peelen: [0:42:22] Mooi.
Jurian Ubachs: [0:42:23] Iets hards gebracht. En die zei toen, wees de zuinig op, want zo maken ze ze niet meer. En dat hoor je natuurlijk in verschillende dingen wel. Er zijn ook mensen die zeggen van waarom gaat witgoed van 20 jaar geleden 20 jaar mee en witgoed van 10 jaar geleden is al stuk. Ja, dat is wel een veelgehoord ding. Dus ik ben wel heel benieuwd hoe jullie daar vanuit jullie positie dan naar kijken.
Erik Schalk: [0:42:42] Een aantal dingen. Het is van de concurrentie is gewoon groot. dus de consument die kan kiezen tussen een product een wasmachine van een paar honderd euro en een wasmachine van twaalfhonderd euro die van twaalfhonderd gaat misschien 20 jaar mee 25 jaar mee, En die van twee, driehonderd euro hoop je dat die een paar jaar meegaat. Het is wel de markt waar de consument zich op beweegt. En de bewustzijn bij een consument voor onderhoud levensduur. En dat is op dit moment gewoon dramatisch laag. Want iedereen zit in die vervangingswereld en zegt, nou kapot is, koop je toch een nieuwe? Wat doe je nou moeilijk over? Heb jij een reparatuur nodig voor je fiets? Als je kapot is, gooi je hem toch in de gracht, koop je een nieuwe? Geld zat. Dat is een ontwikkeling die je ziet. De andere kant zie je eigenlijk een tegenstelde ontwikkeling.
Jurian Ubachs: [0:43:27] We consumeren eigenlijk onze producten.
Erik Schalk: [0:43:30] Juist.
Jan Vlak: [0:43:30] Nou, je koopt eigenlijk dan een te goedkoop product. En dan moet je je ook afvragen van, is dit wel een duurzaam product? En zou ik niet een betere kwaliteit moeten kopen? Die gaat gewoon langer mee.
Jurian Ubachs: [0:43:40] Maar kun je natuurlijk niet in de portemonnee van iemand anders kijken. 300 of 400 euro voor een wasmachine zou heel goed iemands maximale budget kunnen zijn.
Jan Vlak: [0:43:46] Maar dan moet je dus ook kunnen accepteren dat dat ding 7 jaar meegaat en geen 17. Dat is dan de andere kant. En ik denk dat zeker bij veel producten komt nog een ander punt bij. Apparaten zijn ook veel complexer geworden. Want we willen alles slim hebben. Connectiviteit.
Jurian Ubachs: [0:44:04] Het kan meer stuk.
Jan Vlak: [0:44:05] De elektronica is gewoon veel complexer geworden in apparaten. En dat gaat stuk. Of er moeten software updates bij komen. En die worden maar tien jaar gegarandeerd of voorzien. Dus ook dat is wel iets wat meespeelt. En dan is niet eens de hoofdfunctie defect. Maar wel alles wat er omheen speelt. Namelijk dat je hem via je app kan inlezen, aanzetten of dat soort dingen.
Erik Schalk: [0:44:28] En als je dan over hebt, zijn je dingen stom gemaakt? Dan wil ik op dat punt inderdaad zeggen. Ja, ze zijn stom gemaakt. En ze hebben niet geleerd van het verleden. Best bot om dat natuurlijk te zeggen. We kennen toch allemaal de laptop. Wat was van de laptop tien jaar terug, vijftien jaar terug het grootste probleem? De accu. Die was na anderhalf jaar gewoon leeg en je moest nieuw. Wat had de producent bedacht? Twee klikjes. Soms twee schroefjes, batterij eruit, andere batterij erom. Klaar. Ik denk dat die techniek ook toegepast moet worden, bijvoorbeeld bij een wasmachine die dan aan het internet gekoppeld is. Lijkt alleen maar leuk, dat is het niet. Want door die koppeling met internet zijn wij ook als reparateur in staat te zien, heeft die onderhoud nodig? Hoe vaak is er mee gewassen? Is het interessant met tweede leeftijd? Er is ook echt interessante toepassing op. Maar je weet dat die module kwetsbaar is. Maak hem dan zo dat vier schroefjes los is, twee stekkertjes, module wifi gaat eruit, zet er een nieuwe op en de machine kan weer verder.
Jan Vlak: [0:45:25] En dat is helemaal niet spannend.
Erik Schalk: [0:45:26] Daar pleit ik echt voor.
Jan Vlak: [0:45:27] Ik kom zelf uit de ICT-sector. En toen je nog Océ als Nederlands bedrijf had. Die deed dit al 20 jaar geleden. Je had het mechanisch deel en je had het elektronisch deel. En dat kwam terug. Dat elektronisch deel werd vervangen. En het werd gerefurbished verkocht in Oost-Europa of Zuid-Europa.
Randal Peelen: [0:45:44] Dat is voor mij als fabrikant toch veel leuker als jij een nieuwe wasmachine koopt.
Erik Schalk: [0:45:48] Dan heb ik het over regels. Right to repair. Ik hoop echt dat die right to repair juist daarin gaat duwen. In dat soort stappen. Zorg ervoor dat de kwetsbare onderdelen... Denk even aan de stofzuiger. Wat gaat er bij stofzuiger?
Jurian Ubachs: [0:46:00] Dat is zonder meer waar.
Jan Vlak: [0:46:01] Dat bijvoorbeeld een Miele of een Bosch... dat die apparaten maken die maar zo lang meegaan... die willen gewoon de beste apparaten maken. En die willen ook die klanttevredenheid houden.
Jurian Ubachs: [0:46:15] Miele en Bosch geloof ik dat wel van.
Jan Vlak: [0:46:16] Ja, maar dat...
Jurian Ubachs: [0:46:17] Een hele rijks fabrikanten.
Jan Vlak: [0:46:18] Maar dat noem ik ook echt de fabrikanten. De Europese fabrikanten. En dat geldt ook voor de Dells, de HP's en noem maar wat op.
Jurian Ubachs: [0:46:25] Dat raakt weer aan waar we het net over hadden. Dat je inderdaad voor het hoogwaardigere product een hoger bedrag nodig hebt. En dat in dat lagere marktsegment wellicht. Want ik ben het wel met Rando eens. Als je het helemaal plat slaat. Dan houdt de fabrikant er waarschijnlijk meer aan over. Als jij niet gaat repareren. Maar gewoon holpeteen een nieuwe besteld. Dus ergens zit er een soort, van perverse incentive voor hen om de repareerbaarheid. Ik ben het helemaal met je eens dat inderdaad die right to repair en alle regelgeving daar, dat het absoluut voor een boost moet gaan zorgen.
Randal Peelen: [0:46:57] We willen ook niet dat het zo is, maar het is al kapitalisme.
Jurian Ubachs: [0:46:59] Ik denk niet dat we kunnen ontkennen dat er bedrijven zullen zijn die zoiets hebben van, nou als ze het niet te repareren is, ze moeten een nieuwe.
Randal Peelen: [0:47:04] Of op z'n minst zullen ze kijken waar kunnen we zoveel mogelijk binnenbochten nemen om een zo goedkoop mogelijk product te maken.
Erik Schalk: [0:47:11] Maar daarom zei ik wel, het kan dus wel.
Randal Peelen: [0:47:15] Ja.
Erik Schalk: [0:47:16] Dus ik wil ook niet een argument worden, het kan niet, het is al mogelijk. Nee, het kan. Het gaat dus om, wil je het doen?
Randal Peelen: [0:47:21] Ja, ik denk dat bij, misschien een gek, fictief voorbeeld, maar stel dat zo'n, hele goede Bos wasmachine of Miele, dat is 800, 900 euro. Maar zo'n goedkopere, die sneller stuk gaat, is 400 euro. Het kan best zijn dat die ene drie keer zo lang meegaat. Dus aan het eind van de rit heb ik voor de ene elke... Een paar jaar vervangen 1200 betaald. En voor de andere 900. Per saldo. Maar ik heb de luxe dat ik best 900 euro uit kan geven. Als het nodig is. Want dat kan niet iedereen. Als voor jou 300 euro een harde limiet is. Dan ga je een minder goede wasmachine kopen. Dan iemand die 900 euro te besteden heeft. Dus lijkt mij... Ook wel lastig om die doelgroep te vertellen dat ze een betere wasmachine kunnen kopen.
Jan Vlak: [0:48:06] Nee, dat ben ik met je eens. Misschien dat wel in het hele refurbishedraject ze beter refurbishen dan zo'n goedkoper.
Randal Peelen: [0:48:13] Dat kan ik wel goed voorstellen, ja.
Jan Vlak: [0:48:14] Dat is dan één, maar je hebt gelijk. En waarom zijn ze goedkoper? Ja, omdat daar goedkopere onderdelen in zitten in plaats van metalen, kunststoflagers, noem het maar op. Ja, en dat gaat sneller stuk, dat slijt sneller en dat is inherent eraan dat koopt.
Randal Peelen: [0:48:29] Ik zat net te denken aan een kanaal dat we op onze Slack hebben. We hebben 2600 luisteraars bij ons op Slack. Dat is een chatkanaal. Er is één kanaal dat heet Buy It For Life. En er is ook een subreddit van waar echt een paar miljoen mensen bijeenkomen. En ik heb even gesorteerd op de meest populaire producten die daar voorbij zijn gekomen. En dan heb je het inderdaad over klokjes, horloges, dingen die lang meegaan. Auto's, vooral moet ik zeggen van Honda en Toyota. waar men echt jarenlang in kan rijden.
Randal Peelen: [0:49:01] Je ziet er ook pannen, bepaalde soorten servies, bepaalde messen, maar ook dingen als de originele Gameboy over het algemeen werkt. Die tegenwoordig gewoon nog als savegames weg, omdat het batterijtje in je cartridge kapot is gegaan. Maar ik heb wel het gevoel dat het wordt steeds ouder. Trouwens, er is wel een plekje in mijn hart voor de ouderwetse rijstkoker, Die gewoon met een magneet en een spoel werkt. Omdat die zo low tech is dat ze zijn heel goedkoop en ze gaan heel lang mee. Dat is makkelijk te repareren. Maar het voelt voor mij wel, als ik door al die producten heen zit te kijken. Dat het inderdaad, nou pak een beet, 30 jaar geleden en alles daarvoor. Elektronica die toen gemaakt werd, heel vaak of nog wel werkt of te repareren is. En dat inderdaad wel een lijn omlaag laat zien. die misschien totdat die wet, het recht op repareren zich echt gaat manifesteren. Maar volgens mij moeten we het grootste deel van die vruchten daar nog van plukken.
Erik Schalk: [0:50:06] Ik denk dat die eerste stap is wel gezet met het USB-C. De standaardiseren. Dat heel wezenlijk is. Standaardiseren waardoor het repareren eenvoudiger wordt. En dat kan zijn van welke schroefjes, welke bevestigingsmaterialen zijn er gebruikt. Wordt er geschroefd in plaats van gelijnd. Maar ook bijvoorbeeld batterijen. Hoe lekker was het in, ik zou bijna zeggen, toen wij klein waren. Dan had je AA, je had AAA en je had 9 volt. Heel lekker overzichtelijk.
Jurian Ubachs: [0:50:33] Ik heb ze nog steeds in mijn keukenlaar liggen. Want ik heb nog steeds apparaten die die dingen nodig hebben.
Erik Schalk: [0:50:37] Maar wil je weten hoeveel varianten er lithium-ion batterijen zijn? Ieder telefoon heeft een ander type, een ander maatje.
Jan Vlak: [0:50:45] Dan zou je ook wel standaardiseringen kunnen...
Erik Schalk: [0:50:47] Het mooiste voorbeeld is met elektrisch fiets. Ook als jij een elektrische fiets koopt van hetzelfde merk. Ik had er even op mijn dochter gekocht. Via later koop ik voor mijn zoon hetzelfde merk een elektrische fiets. Die oplader heb ik alvast. Nee, we hebben een andere stikker bedacht. Wat is er dan anders dan een ding? Er moet gewoon 220 uit de muur naar 12 volt toe. Helemaal niet spannend.
Randal Peelen: [0:51:08] Kan trouwens ook een andere PC zijn.
Erik Schalk: [0:51:09] We hebben iets anders bedacht. En bij auto's zijn we gelukkig wel zover. Dat we dus overal met een snellader kunnen laden. Alle auto's hetzelfde.
Jan Vlak: [0:51:18] Heeft ook even geduurd. Het is één uur.
Erik Schalk: [0:51:21] Maar daar zijn we zover.
Jurian Ubachs: [0:51:23] Dus alle auto's kunnen bij alle laders.
Jan Vlak: [0:51:25] Ja, inmiddels tegenwoordig wel. Dat is nu één standaard.
Erik Schalk: [0:51:28] Niet.
Randal Peelen: [0:51:30] Er is één uitzondering, want ik sta veel bij van die Tesla-snelladers. Je hebt dan de Amerikaanse Tesla's. Daar moet dan een converter in tussen. Maar ja, die hebben dat, want die weten dat ze in Europa zijn.
Jurian Ubachs: [0:51:41] Maar ja, ben je dus met een Amerikaanse Tesla naar Europa gegaan. Dus dat is wel een beetje je eigen schuld dan.
Erik Schalk: [0:51:46] Vorig jaar had ik even snel geteld. En dat was echt niet volledig. En kwam ik op 18 verschillende type opladers.
Randal Peelen: [0:51:51] Ja, ik denk wel meer.
Erik Schalk: [0:51:53] Ja, alleen voor elektrische fietsen.
Randal Peelen: [0:51:55] Oh, nee.
Erik Schalk: [0:51:56] Heel snel in mijn omgeving opzocht. Of fietsen die ik kende, kwam ik op 18.
Randal Peelen: [0:52:00] Wel waanzin.
Erik Schalk: [0:52:01] Dat is echt waanzin.
Jurian Ubachs: [0:52:02] Dat is gewoon gebrek aan regulering dan toch?
Jan Vlak: [0:52:04] Ja, zeker. En weet je, dit is heel simpel. Dit moet gewoon via de wet, net als bij USB-C. Dat is gewoon door de Europese Commissie vastgesteld. Vanaf die datum is er nog maar één format.
Jurian Ubachs: [0:52:13] Zolang je het niet reguleert, is het gewoon een winstmodel.
Randal Peelen: [0:52:15] Ja, eens.
Jan Vlak: [0:52:16] Want iedereen verkoopt zijn eigen snoer.
Randal Peelen: [0:52:17] Helemaal maar eens. En ik stem op elke partij die dit voorstelt. Niet op elke. Maar ik vind wel dat die fabrikanten hier ook echt wel zich van de slechte kant laten zien. Zeker als je al een positief fietsen maakt. En je gaat steeds met andere accu's en andere laders aan de haal. F you.
Jan Vlak: [0:52:37] Ja, daar zit natuurlijk wel ontwikkelingsgeld. Daar zit concurrentie in. Het is een hele competitieve markt. En dan hebben we het over fietsen. Dus ik kan het wel voorstellen. Maar op een gegeven moment moet je zeggen, is dit zo'n volwassen markt, dan moet dat gewoon één product worden of één standaard. Wat ik eigenlijk net ook wel interessant vond, want het ging even over ook die reparatie en zo. Je noemde het voorbeeld ook van auto's, want die gaan wel lang mee. Ik vind dat ook een heel mooi voorbeeld, de hele auto-industrie. Wat is daar nou een verschil met de elektronica? Je hebt natuurlijk alle onderdelen kun je heel makkelijk krijgen. Dat is ook nog best wel lastig als het gaat om elektrische apparaten. En je hebt een heel uitgebreid reparateursnetwerk, garages en wat ook. En dat zie je, dat is er eigenlijk ook te weinig in Nederland. Dus goede reparateurs die betaalbaar kunnen repareren. En met Techniek Nederland en nog een aantal partijen. Is daar wel nu een reparateursregister. Dus dat is wel een van de dingen waar hard aan gewerkt wordt. Om een, nou noem het even reparateurs, erkende reparateurs. Een netwerk in Nederland te krijgen. Ook om die te vinden voor de consument. Want dat is natuurlijk ook heel belangrijk. En als je dat dan eenmaal hebt. Dan kun je ook makkelijker met je spullen daar naartoe gaan. En dan ben je niet aangewezen op repaircafés en dat soort dingen. Echt hele aardige initiatieven. maar dat is natuurlijk wel bijna vrijwilligerswerk, en wat ook maar dat moet ook professioneel neergezet worden en daar wordt ook hard aan gewerkt dus dan ga je misschien ook wel weer meer die reparatie krijgen, laten we dat hopen in ieder geval.
Erik Schalk: [0:54:05] Je gaf er net aan wat voor ons een uitdaging is, ik had gezegd mijn medewerkers, mijn techneut dat zijn meer zoekmachines meer Google zoekmachines als reparateurs het begint ermee dat als ze een apparaat hebben, Dan is van, welke update moet ik installeren? Als je een auto wil updaten, dan hang je hem eraan en het apparaat herkent dat dit Audi D&D is. Die weet welke updates er klaar staat en wordt allemaal ingeregeld. Wij moeten als technuit op zoek gaan. Welke update, welke patches moet je erop zetten? Afhankelijk van de leeftijd, weet ik allemaal, ga je opzoeken. Heb je dat gedaan? Hé, er is een onderdeeltje stuk. En waar ga ik de onderdeel kopen? Zoeken, zoeken, zoeken. En die AI, wat jij zegt, daar moet je geen posters mee maken in het begin van de podcast. Laten we die techniek nou gebruiken om de techneuten van ons te helpen om heel snel de juiste updates, badges te kunnen vinden. Heel juist, heel snel het juiste onderdeel te kunnen vinden. Want dit is een zoektocht. En dan moet je op allerlei vreemde manieren, mag je daar gaan betalen, Paypal, wat dan ook allemaal. Dus iedere winkel, iedere bestelder heeft net weer een andere manier van werken. Dus je kunt het niet per badge kopen. Je moet ze allemaal per stuk gaan doen, dan moet het weer binnenkomen. Je weet niet wanneer het binnenkomt.
Jurian Ubachs: [0:55:17] Als je weet wat voor partijen die inventory hebben. En als je weet waar je die inventory van daar kan halen. Dan is een agent, denk ik een AI agent, heel goed geschikt om heel snel voor jou op te zoeken. Van oh, dit ligt nog in Zuid-Korea. Ik zeg even wat hè.
Erik Schalk: [0:55:30] Juist. Dus net een student die studeert vrijdag af op dit onderwerp. Hoe kunnen we AI inzetten om de techneuten te helpen om dit proces te versnellen. Want de kosten van de reparatie zitten in tijd. Met name, dat is echt de hoofdcomponent. En onderdelen uiteraard. Dus we kunnen heel hard blijven lobbyen. Dat hebben jullie misschien ook wel meegekregen. Kan al het btw-tarief op reparatie naar beneden. Voorstander van. Bijna iedere partij is voorstander ervan.
Jan Vlak: [0:55:56] Behalve het ministerie van Financiën.
Erik Schalk: [0:55:57] Maar het gaat niet gebeuren voorlopig. Dan zeg ik, dan moeten we gewoon verder. Dan moeten we niet stoppen. Laten we dan gaan kijken, hoe kunnen we die tijdscomponent naar beneden brengen. Want dan daalt de kosten ook.
Randal Peelen: [0:56:08] Jij zei net in een bijzin medewerkers. Jullie hebben ook mensen met afstand tot de arbeidsmarkt die jullie aan het werk zetten. Hoe ziet die mix eruit en hoe pak je dat aan?
Erik Schalk: [0:56:20] Heel simpel zeggen is het 50-50. De helft zijn mensen die een opleidingstraject, volgen, die willen herintreden zijn. Mensen soms die autistisch zijn, die moeilijk in de normale werkomgeving kunnen aderen. Maar wel vaak hele specifieke kennis hebben. Als je dan maar een rustige werkplek hebt ingezet kunnen worden. Dat is de ene kant. Dus wij kijken naar hoe richten we de werkplek in. De andere kant is de kracht van ons. We noemen job carving.
Randal Peelen: [0:56:46] Job carving. Ja.
Erik Schalk: [0:56:48] Eigenlijk is het verzamelwoord knip een taak in allemaal stukjes.
Randal Peelen: [0:56:53] Ja.
Erik Schalk: [0:56:54] En als het bijvoorbeeld om die laptop gaat. Dan heeft het proces volledig uit elkaar getrokken. Dus de reparateur van 65 euro per uur. Die is niet bezig met de eerste selectie. dit is per definitie geschikt voor grondstoffen en daar kunnen we mogelijk nog wat aan repareren daar hebben we eigenlijk een heel simpel, memory spel van gemaakt wij kijken we keuren de laptops puur op de logo's van de Intel sticker want achter iedere Intel sticker kun je halen wat de generatie is, Ik weet niet of je kent Intel i7 twaalfde generaties.
Randal Peelen: [0:57:28] Echt een enorme pet peeve van mij. Mensen die die sticker op hun laptop laten zitten. Ik kan die mensen niet begrijpen.
Jurian Ubachs: [0:57:36] Ik wijs nu even naar de sticker op mijn laptop.
Randal Peelen: [0:57:38] Je hebt mensen die zitten stickers op hun laptop. En dat is leuk. Stikkers van podcast.
Jurian Ubachs: [0:57:42] Dat is die aan de bovenkant.
Randal Peelen: [0:57:45] Intel is... Oh mijn god.
Jan Vlak: [0:57:47] Maar nou weet je waarom je mee zou laten zien.
Erik Schalk: [0:57:50] De jongen die dus helemaal geen ICT'er is. Die kan feilloos uit de stickertjes halen.
Jurian Ubachs: [0:57:54] Ik ben gewoon begaan met het milieugandel.
Randal Peelen: [0:57:57] Ja, shit. Ik heb nog nooit een goed argument gehoord voor die stickers.
Jan Vlak: [0:58:01] Maar nu wel.
Erik Schalk: [0:58:02] De eerste.
Randal Peelen: [0:58:02] Beste argument. Je zult hem bij mij nooit zien. Maar akkoord.
Jan Vlak: [0:58:06] Maar jij brengt je laptop.
Jurian Ubachs: [0:58:08] Je vervangt jouw laptop op een gegeven moment. Je oude laptop gaat dan in een la. Als ik een noodgeval heb, dan heb ik er nog eentje die doet.
Randal Peelen: [0:58:13] Dat klopt.
Jurian Ubachs: [0:58:14] Dus jij brengt ze ook niet zo snel weg.
Randal Peelen: [0:58:16] Nee, ik heb veel te veel laptops. Maar daar heb ik zo meteen een vraag over. Ik weet dat... Mag ik ook... Generatie 8 en Nieuwer willen jullie nog wel hebben.
Erik Schalk: [0:58:24] Absoluut, maar ligt er een beetje aan, is het i7 of is het i13, en dan de generatie. Dus we hebben daar gewoon een tabel voor, waarin die jongens kunnen selecteren, dit wel, dat niet. Maar dat was mooi, dat is de eerste stap die we doen. Tweede stap is, dat een jongen die net gestart is, die gaat kijken, scherm kapot, hoeveel pixels zijn er stuk? Die sluit hem op de computer aan, die stelt vast van, via DOS-module, trouwens voor de luisteraars die dat nog weten we gaan via DOS-engte de BIOS in die registreert bepaalde gegevens, En hij hoeft niet te bepalen of we die laptop gaan refurbissen of dat de onderdelen gaat terugwinnen. Dat doet de computer. Dus we hebben het database opgebouwd. Het hele keuzeproces. Dus de medewerker registreert alleen maar dit constateer ik allemaal. De computer bepaalt wat de volgende stap is. En moet die gerepareerd worden? Dan komt die pas bij de techneut die datader gaat repareren.
Randal Peelen: [0:59:19] Klinkt als een afstudeerproject uit het verleden. Om zo'n doeltje te bouwen dat die laptop vanzelf keurt.
Erik Schalk: [0:59:23] Ja, inderdaad. Deels heb ik er zelf veel tijd in gestopt. Ik had er lang afgestudeerd. Maar ook een jongen bij ons.
Randal Peelen: [0:59:31] Stiekem ook een nerd. Heerlijk.
Erik Schalk: [0:59:34] Lekker. Het mooiste was, er kwam een professor bij ons langs en die zegt van Erik, wat je daar gemaakt hebt, fantastisch. Je hebt de keuzes voor de medewerkers geëlimineerd. Ja, nu je het zegt zo. Dus het moeilijkste voor een medewerker is om keuzes te maken. Volgens het meeste tijd gaat het meeste fout. Dus als je dat in je proces eruit haalt, is je medewerker tevreden. Want ja, die kan lekker zijn werk doen. Heeft niet elke die twijfel, doe ik het goed, ja of nee. En jij kunt op de achterkant die keuzes ieder kwartaal aanpassen.
Randal Peelen: [1:00:10] Ja.
Erik Schalk: [1:00:11] En dan hoef je hem helemaal niet meer lastig te vallen. Dat jij de grens hoger legt vanwege leeftijd of wat dan ook. we hebben dat gewoon gedaan omdat we dachten dat past een goed bedrijf dat werkte, en als je je professor zegt dat zit erachter wat je nu gedaan hebt dat was wel een hele mooie, bevestiging van waar je mee bezig bent en daarmee kun je dus mensen met een weinig ervaring, een weinig opleiding inzetten op hele specifieke processen, zij voelen zich betrokken bij dit proces en de goede stromen door naar die techneutenbaan, dat vind ik eigenlijk het mooiste om die mix te maken Ja.
Jurian Ubachs: [1:00:47] We praten best wel vaak over het gebrek aan, ja, ik noem het dan even samen naar een leerwerkplekken. Omdat veel dingen in deze tijd ook bij IT bijvoorbeeld door AI worden overgenomen. Vind ik het wel mooi dat jullie daar juist ook een hele, voor techneuten inderdaad, een soort van opstapje kunnen vormen.
Erik Schalk: [1:01:05] We hebben bijvoorbeeld ook gezien, jongens die mbo-IT opleiding doen, soms door gedrag moeilijk een plek kunnen vinden in een regulier bedrijf. Dat ligt aan hunzelf. Ze vertonen een bepaald gedrag. Die krijgen juist bij ons dan wel een kans. Want wij hebben een werkleiding die daar op ingericht is. Die weet met dat soort dingen om te gaan. En op die manier kunnen we elkaar een hele mooie manier hebben. Want het zijn vaak wel techteuten die echt willen. Technisch gezien. Alleen ze willen hun werkplek op een bepaalde manier ingericht hebben. In een bepaalde kleur of bepaalde icoontjes. Of bepaalde dingetjes. Daar moet je mee om kunnen gaan.
Randal Peelen: [1:01:43] Eigenwijs volk, daar weet ik alles van. Ik ben zelf zo eentje.
Erik Schalk: [1:01:47] Eigenwijs is ook een wijsheid dan?
Randal Peelen: [1:01:50] Ik voel me gezien.
Jurian Ubachs: [1:01:51] Wauw.
Randal Peelen: [1:01:52] Als ik het dan nog eventjes schaamteloos op mezelf mag betrekken. Ik heb... Een zolder vol met oude apparatuur. Een heel groot deel van die apparatuur ga ik nooit meer gebruiken. En ik denk dat ik één keer per jaar die zolder in mijn eigen beleving dan overhoop trek. En dan ga ik kijken, wat kan daarvan op marktplaats? Wat moet daarvan gewoon weg? En wat daarvan wil ik stiekem nog bewaren? Het sparks joy, weet je wel. En dan kom ik erachter dat als ik dat doe, dan heb ik altijd een krat met apparatuur die mag op marktplaats. en een krat met apparatuur die gaat weg. En dan heb ik dat rieltje gedaan. En als ik het dan een half jaar later nog een keer doe, kom ik opnieuw met een vol krat. Apparatuur die weg mag.
Jurian Ubachs: [1:02:35] Ja, dat is echt puur simpel.
Randal Peelen: [1:02:36] Echt bijzonder. En apparatuur die op Marktplaats mag. En als ik het dan een half jaar later doe, drie maal raden.
Jurian Ubachs: [1:02:40] Ja, dan zit hij weer vol.
Randal Peelen: [1:02:41] Soms wel twee kratten. Het is echt, het houdt niet op.
Jurian Ubachs: [1:02:45] Ik heb dat ook, maar ik weet bij mij hoe het komt. Bij mij sparks alles joy. Dus er gaat niet zo heel veel uit bij mij. Ik ben dan dagen bezig voor bebergingen. En dan kijk ik zo, dan heb ik een half kratje met dingen die wegdoen. Ja, dit schiet niet op.
Randal Peelen: [1:02:56] En jij bent laatst nog verhuisd. Dus je hebt dat allemaal in handen gehad.
Jurian Ubachs: [1:02:59] Ja, en wat trouwe luisteraars weten dat er een verhuisdoos van mij in een maand of drie bij jou gewoond heeft. Ik heb nooit doorgehad dat er spullen van mij ontbraken. Een verhuisdoos, dat heeft drie maanden lang bij hem thuis gestaan als grapje. Zo van, kijken wanneer hij erachter komt. Nou, dat ging nooit gebeuren. Dus op een gegeven moment heeft hij het maar gewoon gezegd.
Randal Peelen: [1:03:16] Ja, ja. Alleen, mijn vraag is eigenlijk als volgt. Ik heb namelijk niet de enige zolder vol apparatuur in Nederland. Ik denk dat er een hele boel zijn en ik zie dus een paar dingen voor me ten eerste om dat handvat te pakken is het niet fijn als we alles op marktplaats gooien want dan kunnen we het allemaal nog hergebruiken.
Jurian Ubachs: [1:03:34] Als het nog werkt.
Randal Peelen: [1:03:35] Het tweede is hoe krijgen we al die zolders leeg want je zei al een deel is brandgevaarlijk een deel ja hoe langer je een accu ergens laat liggen hoe minder goed die wordt zeg maar dus het is ook nog zonde voor de levensduur en, Ik betrap mezelf op de gedachte dat op het moment dat ik iets op marktplaats zet. Ja, dat is een boel werk, maar dan krijg ik er nog wat voor. Ja, bij de stort inleveren, dat kost me tijd. En diezelfde krat die nog steeds vol zit, staat nog bij mij op zolder. Omdat ik steeds denk, nou ik breng hem morgen wel weg. Dus daar hebben jullie ook niks aan. En überhaupt het idee om die laders binnenstebuiten te keren en al die apparatuur op te zoeken. Het is al gedoe. Ik help er niemand mee en ik krijg er ook geen zak voor.
Jan Vlak: [1:04:17] Nee.
Randal Peelen: [1:04:18] Hoe gaan we deze mensen motiveren? Want ik denk dat als wij in een handelsoorlog raken en al die grondstoffen zijn op, dat we met alle zolders van Nederland nog een end gaan komen.
Jan Vlak: [1:04:30] Vorig jaar hebben we er trouwens campagne over gevoerd met Wecycle. Wij noemen dit probleem hoarding, dus het inderdaad opslaan van apparaten die je niet gebruikt. We hebben ook een bezitsmeting gedaan. Jullie zijn wel atypische Nederlanders in de zin van het aantal apparaten wat je in huis hebt.
Jurian Ubachs: [1:04:45] Pardon? Dat zijn...
Randal Peelen: [1:04:47] Nee, ik zeker.
Jan Vlak: [1:04:48] Dat zijn eigenlijk ook wel. Nee, we hebben dat uit te zoeken. Een gemiddeld huishouden heeft 131 apparaten staan.
Randal Peelen: [1:04:54] Nee, dat kan niet. Wacht even. 131?
Jan Vlak: [1:04:57] Dat is veel te weinig voor jullie. Ik weet het. Dat is... Nee, het begint al bij de deurbel, want dat is de ring.
Jurian Ubachs: [1:05:02] Ja, alles, echt alles. Je elektrische tandenborstof, eigenlijk heb je er ook nog meer.
Jan Vlak: [1:05:05] Ja, en je baartrimmer.
Jurian Ubachs: [1:05:07] Een baartrimmer.
Randal Peelen: [1:05:08] Nee, ik denk niet dat het bij mij fout zit.
Jurian Ubachs: [1:05:10] Maar gemiddeld heb ik alleen al vijf verschillende apparaten.
Jan Vlak: [1:05:14] Dus we hebben het over zo'n 1,1 miljard apparaten in de Nederlandse huishoudens. We hebben dat ook in kilo's uitgerekend, 7 miljard kilo. Dat is ook dus aan grondstoffen eigenlijk wat er in de huishoudens staat.
Jurian Ubachs: [1:05:23] En hoeveel groot deel zou eigenlijk weg kunnen?
Jan Vlak: [1:05:25] Nou, 20% van die voorraad in die huishoudens wordt dus niet gebruikt. En dan denk je dat is kapot. Nee, dat is ook maar een heel klein percentage. Maar 2% van die 20% is kapot.
Randal Peelen: [1:05:37] Hoeveel procent daarvan Sparks Joy?
Jurian Ubachs: [1:05:41] Dus je hebt het over producten. Bijvoorbeeld mijn telefoon is drie jaar oud, ik wil een nieuwe. Ik gooi jou in een laag. Hij is niet necessarily kapot, maar hij is minder goed dan mijn nieuwe.
Jan Vlak: [1:05:49] En misschien heb jij nog een CRT monitor ergens op zolder staan, omdat je hem zo mooi vond. En zo zijn er nog heel veel andere voorbeelden. En als het niet in de weg staat. En dat is met name met kleine apparaten. Dus het slaklampje of het wekkertje. Weet je, even doet het nog wel. Ja, waarom zou ik het weggooien? En na inderdaad een jaar of twee jaar of drie jaar kom je erachter. Het zit nog steeds, het ligt nog steeds in die la. Of het staat nog steeds op je zolder. Wij hebben daar een campagne voor. En dat doen we in de tweede week van oktober, altijd. Dat noemen we ook de Wecycle Week. En dan gaan we met allerlei media aandacht vragen voor een aantal problemen. Vorig jaar was dat dus inderdaad een gehoordeling van jongens. Het maakt niet uit, maar laat het niet staan, want dat is zonde. En dan helpen we consumenten ook met wat we dan noemen duurzame keuzes maken. Inderdaad, kijk op Marktplaats of het er nog iets is. Want beter hergebruiken dan meteen inleveren. Maar als je het niet kan, op Marktplaats kwijt kan, of een neefje dat op kamers gaat, of noem het maar op, lever het dan in bij de milieustraat of de winkel, want dan kunnen wij er nog nieuwe grondstof van maken. Dus daar hebben we echt campagne op gevoerd. Dit jaar hebben we ook weer in de tweede week van oktober zo'n week. Om die lades leeg te halen. De Wecycle Week. Alleen willen we dan het thema wat meer op fast tech. Zoals je fast fashion hebt. Zien we dat er ook steeds meer van die, noem het maar even, wegwerpelektronica ontstaat. En daar willen we ook wat aandacht voor. Van joh, koop dat niet.
Randal Peelen: [1:07:16] Koop op Temu.
Jan Vlak: [1:07:17] Ja, en allerlei rare toepassingen van baby speentjes met een temperatuurmetertje. Hartstikke grappig. Maar als je echt een kind hebt wat koorts heeft, pak je toch wel een echte thermometer en niet het speentje. En zo zijn er nog wel meer rare toepassingen dat je denkt, wat moet dat nou? Maar het zijn wel allemaal batterijtjes of printplaatjes of wat ook dat in die producten zit. Dus dat wordt het thema van dit jaar. Maar het is waar, wij voeren met Recycle echt intensief campagnes om dit juist, dit probleem aan te pakken. Het is een groot probleem.
Randal Peelen: [1:07:45] Hoe kan het dat we nu ruim een uur zitten te praten? sorry Erik ik zie dat je iets wil zeggen maar we hebben nu bijna een uur en tien minuten het woord e-waste nog niet gezegd dat is toch eigenlijk waar we het al die tijd wel over hebben.
Jan Vlak: [1:08:02] Ja, dat is waar. Wij noemen het nu eigenlijk ook wel grondstoffen, maar elektronisch afval, e-waste, afval van afgedankte elektronische apparatuur, AEEA, is ook zo'n afkorting.
Jurian Ubachs: [1:08:11] Ik haal het zelf uit of het noem het toch?
Randal Peelen: [1:08:13] Nee, maar ik mis dat woord.
Jurian Ubachs: [1:08:15] Oh, vind je het zo'n leuk woord?
Randal Peelen: [1:08:16] Nee, maar het had iets belerends of zo. En dat vind ik lekker om tegen mensen te zeggen dat ze het fout doen.
Jan Vlak: [1:08:22] Maar zolang het op jouw zolder staat, en zolang jij het op marktplaats zet, is het nog geen waste. Is het nog een product. Het wordt eigenlijk volgens dan even de wet. Het wordt pas afval op het moment dat jij het echt wil weggooien. En weggooien is dan niet het goede woord. Want we willen dat het goed wordt gescheiden, wordt ingeleverd. Maar dat is het moment. Dus als jij het naar een kringloopwinkel brengt. Met de intentie van, dan kan het nog hergebruikt worden.
Jurian Ubachs: [1:08:48] Is het nog steeds een product.
Jan Vlak: [1:08:49] Is het nog steeds een product. Dus e-waste en wat je ziet. Het afval moeten we goed managen. Die kant en dat doen wij. en wat wij dus ook hergebruiken is ook afval dus dat is maar wat hergebruikt wordt via marktplaats of via de kringloop dan is het geen geen afval dan is gewoon nog een product.
Erik Schalk: [1:09:09] In de kant is er wat wat zit er in een woord maar als je het afval bedoemt gaan mensen ook het gedragen als af was waar dat is mee het nadeel van afval dat men denkt het is toch afval gooit maar mee denk Denk bijvoorbeeld aan die laptop. Stel dat je echt een high-end gebruiker bent. Dan zeg je na drie jaar. Die laptopje voor mij wordt te slow of te oud. Of er is gewoon een leuk nieuw model. Ik wil gewoon er vanaf.
Randal Peelen: [1:09:30] Ik heb dit elk jaar.
Erik Schalk: [1:09:31] En dan is voor jou afval. Het product is helemaal geen afval. Voor jou persoonlijk is het afval. Maar wij kunnen prima zo'n product een tweede leven geven. En voor ons is het gewoon weer het begin van een nieuw proces. Hetzelfde is, stel die laptop van jou is twee jaar oud, maar het scherm is kapot. Dan zeg je, dat is toch echt afval, hij is toch kapot? Dan kan het goed zijn dat de processoort, geheugen, wat erin zit, prima herbruikbaar is. En als die op de schap blijft liggen, dan kan niemand er wat mee. Lever jij hem in, dan kunnen we die onderdelen terugwinnen. Terwijl vaak zien, als ik hem inlevert, mijn harde schijf zit erin. Wat doe je dan? Vier of tien gaten boor je dwars door je scherm heen. Want ja, daar staat toch je data op. En dan leef je min bij ons. Ja, wij lachen ons eigen zo nu en al ziek. Als we dat zien, dan hebben ze het door het scherm gaten geboord. En dan schroeven wij hem open. Dan komt er keurig een harde schijf uit die nog volledig heel is.
Erik Schalk: [1:10:27] Maar één ding, en dat zou ik echt aan luisteraars mee willen geven. Iedere harde schijf die bij ons binnenkomt, als wij een laptop openschroeven, halen we als allereerst harde schijf eruit, harde schijf niet. En ik weet dat dat een moeder punt is. Maar dat zou ik echt tegen luisteraars willen zeggen van... Daar hoef je niet over in te zitten. Wij halen je harde schijf eruit. Of het een telefoon is. Of een laptop is. Of jouw spelcomputer is. Of jouw smartwatch is. Of jouw Google Nest. In je huis. Waar je soort die data eraf gaat. Daar zijn we voor gecertificeerd. Dus in die zin. Ik pleit ervoor. Alles waar geen data dragen erin. Zet dat gewoon vrij op marktplaatsen.
Erik Schalk: [1:11:08] Heb je een datadrager. Twijf je of de data op zit. Nou dat heb ik liever niet openbaar. Leven dan in. Wij zorgen ervoor dat ik data verdien. Dat is wel echt een nadeeltje van Parkplaats.
Randal Peelen: [1:11:20] Ik heb het gevoel dat ik je daarin wel kan vertrouwen. Tegelijkertijd weet ik niet of elke milieustraat bij Road2Work terecht komt. Maar ik wil er wel een schepje bovenop doen. Want ik weet dat op elke moderne laptop in ieder geval de optie zit. om alles op je harde schijf helemaal kapot te encrypten. En ik daag je uit om de data van mijn laptop af te halen op het moment...
Jan Vlak: [1:11:45] Weer terug te halen, zeg maar.
Randal Peelen: [1:11:46] Dat ik dat niet leuk zou vinden. Ik zal niet zeggen dat het niet kan, maar met alle respect denk ik niet dat er iemand aan tafel zit die het lukt.
Jan Vlak: [1:11:54] Nee, maar goed, het gaat natuurlijk vooral om consumenten die datadragers hebben. En daar staan foto's op en andere persoonlijke dingen. En die zijn iets minder handig dan jullie met dat vernietigen van die info. Het is een barrière om producten, datadragers in te leveren. Dat is het rechtpunt.
Randal Peelen: [1:12:12] Ik bedoel te zeggen dat het probleem waarschijnlijk kleiner is dan mensen vermoeden.
Erik Schalk: [1:12:15] Ja, maar er is nog een andere bij. En die wordt heel vaak onderschat. Ik ben helemaal niet geïnteresseerd in die harde schijf die erin zit. Want als jij die laptop inlevert bij ons, dan is die laptop altijd een aantal jaar gebruikt.
Randal Peelen: [1:12:30] Ja.
Erik Schalk: [1:12:31] Ik geef garantie op een tweedehandslaptop. Dat ik veel liever een nieuwe harde schijf erin. Die vaak sneller is. Meer capaciteit heeft. Waarmee ik een beter product op de markt zet. Dan ga ik toch niet lopen twijfelen met een oude harde schijf. Die al heel vaak gebruikt is. Die mogelijk vast kan lopen.
Randal Peelen: [1:12:47] En als dat een SSD is?
Erik Schalk: [1:12:49] SSD een ander verhaal. Soms heb je metstafel. Die weten dan weer net te veel.
Randal Peelen: [1:12:55] Als ik niet wist wat een SSD was. Mocht ik geen podcast gemaakt. Met nerds om tafel maken. vind ik.
Erik Schalk: [1:13:00] Maar je hebt gelijk, SD is een ander verhaal.
Randal Peelen: [1:13:04] Ik denk dat dit misschien een mooie laatste vraag is. Want Mark van Herpen, trouwe luisteraar, die had nog een, Artikel gelezen, filmpje gezien. Ik weet niet precies wat het was van Pieter Levels. Dan moet ik erbij zeggen, dit was wel in de VS. Maar het legt wel een sentiment bloot dat ik hier in Nederland ook voel. Namelijk, hij deed een experiment. Hij verstopte een AirTag in een plastic yoghurtbakje. En gooide dat in de plasticbak. En die trekker die eindigde uiteindelijk in de verbrandingsoven bij het restafval. Dat kon hij zien. Want je kunt op de kaart zien waar dat ding heen gaat. Als je heel eerlijk bent. Hoeveel procent van ons zorgvuldig gesorteerde afval. verdwijnt alsnog bij het restafval gewoon in de oven.
Jurian Ubachs: [1:13:43] Maar ik heb een vraag. Op het moment dat je een AirTag in plastic gooit, dan moet het toch ook niet bij het plastic eindigen, want er zit een fucking AirTag in.
Jan Vlak: [1:13:49] Dat is ook inderdaad.
Jurian Ubachs: [1:13:50] Dus ik weet niet hoe die schijningen precies werken. Op het moment dat er een AirTag in zit, daar zit toch metaal in.
Randal Peelen: [1:13:55] Ja.
Jurian Ubachs: [1:13:57] Dus, als het goed werkt, dan wordt dat dus ook gezien, gemeten, gefilterd. Er zit metaal in, dus het komt niet bij plastic. Ik voel het logisch, dit voor mij.
Randal Peelen: [1:14:10] Ik zie Hier een oplossing voor, namelijk zeggen, hij is journalist. En de journalistiek onderzoek en daarin is verantwoord een klein beetje over de wet.
Jurian Ubachs: [1:14:18] Nee, maar als hij zegt van, oh ja, ik heb het getrackt en plastic eindigt helemaal niet bij plastic. Ik zal heus niet claimen dat dat altijd goed gaat. Ik geloof best, ik weet dat er voorbeelden zijn van plekken waar gescheiden wordt ingezameld en alles uiteindelijk toch op een groot hoop belandt. Maar dit specifieke experiment.
Randal Peelen: [1:14:33] Ik weet hoe Nertek eruit ziet. Laten we het niet goedkeuren. Laten we niet goedkeuren wat hij heeft gedaan.
Jurian Ubachs: [1:14:37] Maar goed, de vraag over het grotere plaatje is nog steeds valier.
Randal Peelen: [1:14:41] Ik heb zoiets van, bij mij thuis kost de Klico lege geld. De plastic bak lege niet. Dus als ik in de supermarkt sta, probeer ik zoveel mogelijk plastic verpakkingen te kopen. Zodat ik die gratis kwijt kan. En al dat andere afval betaal ik geld om het te leggen. En hier zit dat sentiment ook in. Maar ik ben ook benieuwd of Erik hier iets in ziet. Ja. Mensen voelen gewoon. In Amsterdam mag alles in dezelfde bak. Bij mij in de gemeente heb ik drie, vier verschillende kiko's.
Jurian Ubachs: [1:15:12] Amsterdam heeft ook gewoon gescheiden onder grondstations.
Randal Peelen: [1:15:15] Kan ik niet alles gewoon waarden? Wordt het echt wel zo netjes behandeld?
Erik Schalk: [1:15:21] In die zin, wat via de recyclebakken bij ons komt. Daar kan ik voor instaan. Daar hoef je echt niet bang te dat dat in de verbranding terecht komt. Althans in de normale vuilverbranding.
Jan Vlak: [1:15:32] Maar wij sturen het hele netwerk aan. Dus misschien kan ik daar wel iets op zeggen. Kijk, deze verhalen over kunststofafval geloof ik dat. Want soms is die gescheiden inzameling zo vervuild. Dat je het dus niet meer als kunststof kan recyclen. En dan moet er naar de verbranding. En dat zie je ook bij GFT afval soms. En dan heb je meteen in De Telegraaf een kop van. Zie je wel, het wordt gewoon de verbranding ingegooid. Wat wij keurig scheiden. Nou, dat is niet keurig gescheiden. Daar zit zoveel vervuiling in. Dat je dat niet meer kan composteren.
Jan Vlak: [1:16:02] En elektronische, en trouwens plastic afval, wat je zei, dat is dan gratis. Nou, daar zit ook producentenverantwoordelijkheid op. Dus daar betaalt het verpakkend bedrijfsleven eigenlijk de rekening. En niet jij via de gemeentelijke afvalstofheffing. Maar elektronica, wat wij gescheiden inzamelen, dus wat we gescheiden krijgen, dat houden we ook gescheiden. Daar kan je ook eigenlijk verder niks mee. Dat gaat ook niet de verbranding in. Want daar ga je gewoon naar die metalen kijken. En dat is optimaal om dat te doen. Via de milieustraat samenwin, via de retail. Daar zit soms ook heel veel vervuiling in. Wij hebben soms ijskasten. Daar zit nog een half varken in. Frituurpannen nog met het olie en het vet erin. Nou, dat is ook een oproep. Alsjeblieft lever het schoon in. Want het is ook voor de mensen die sorteren levensgevaarlijk. Die krijgen olie en viezigheid over zich heen. Maar er is geen incentive om het in die verbrandingsoven te gooien. Omdat die metalen gewoon een intrinsieke waarde hebben. En die probeer je terug te winnen. Dus dat is wel... Het is afhankelijk van de stroom. Dus voor kunststof en verpakkingen, GFT, kan ik me voorstellen dat partijen zo vervuild zijn dat ze afgekeurd worden, dat ze naartoe gaan. Maar in onze wereld van de apparaten niet. Wat wel een probleem is, maar dat is weer iets anders, is dat nog steeds een veel te groot deel in de vuilnisbak vertwijnt. Nog jaarlijks dan 23 miljoen kilo aan apparaten, wat consumenten gewoon in de grijze bak gooien. En dan gaat het wel naar de verbranding. En dat is natuurlijk doodzonde, want je wil dat gewoon terugwinnen al die grondstoffen.
Randal Peelen: [1:17:30] Ik besef nu wat er mis is gegaan. Dus die Pieter Levels figuur die dacht, ik ga kijken waar mijn plastic heen gaat. Maar die mensen hebben gezegd, ja, dat is geen schoon plastic. Er zit een AirTag in.
Jan Vlak: [1:17:41] Exact.
Jurian Ubachs: [1:17:43] Het is letterlijk wat ik net aan het begin zei toen we het je over gingen hebben.
Randal Peelen: [1:17:48] Het kwartje valt.
Jan Vlak: [1:17:49] Maar wij controleren het netwerk ook. En ook vaak met trackers en tracers erin. Dus ook om dit te controleren. Dat doen we wel.
Randal Peelen: [1:17:59] Tot zover deze aflevering van Met Nerds om tafel. En Met Nerds om tafel is een podcast door Jurian Ubachs en mij, Randal Peelen. En onze panelleden zijn Annelies Verhelst, Ruurd Sanders en Sander Bijleveld. En onze gastnerds van vandaag, daar moet ik even de achternaam goed bij zeggen. Jan Vlak van Stichting OPEN. Bedankt dat je je naartoe wilde komen en het interessante verhaal.
Jan Vlak: [1:18:18] Graag gedaan.
Randal Peelen: [1:18:19] Waar kunnen mensen meer over jou en je werk weten komen?
Jan Vlak: [1:18:22] Op onze website. Dat is stichtingopen.org of wecycle.nl.
Randal Peelen: [1:18:30] Dat is lekker makkelijk en dan zat er ook Erik Schalk van Road2Work jij ook bedankt graag gedaan en waar kunnen mensen meer over jullie te weten komen.
Erik Schalk: [1:18:39] Als je zoekt op Road2Work dan kom je altijd bij ons terecht.
Randal Peelen: [1:18:41] En dan is Road met een 2.
Erik Schalk: [1:18:43] Een 2'tje ertussen de weg naar werk op zijn Engels.
Randal Peelen: [1:18:47] Precies, nou als je meer over onze podcast te weten wil komen dan kan dat op mnot.nl je kunt ook onze Slack daar joinen trouwens, ik heb er laatst een aantal avonden aan besteed maar alle transcripts van alle afleveringen, alle tijden, staan daar tegenwoordig in. En ik vind het leuk. Daar kun je een beetje doorheen zoeken. En je kunt alle gasten die we ooit hebben gehad bekijken. En die website heeft flink wat liefde gehad. Dus als je het leuk vindt om even te speaken. Mnot.nl. Je kunt ook onze Slack daar dus joinen. Daar ging het meer dan 2600 charmante, capabel en gezellige nerdjes voor. Je kunt ook vragen stellen aan de volgende nerds.
Randal Peelen: [1:19:20] De volgende gasten in het kanaal vragen van luisteraar. Je kunt ook vriend van de show worden. Dan wordt het echt leuk. Want dan kun je in het clubhuis op onze Slack. Je kunt naar meetups komen. Je krijgt stickers en bierfiltjes van ons. Je luistert zonder reclame eerder dan resten elke week met een pracht van een bonusaflevering. Voor nu hartelijk dank voor het luisteren en tot de volgende keer.
