S06E10 – Marineschepen en verstoppertje spelen in onderzeeboten met Jaime Karremann

Floris Bot
Hé, we doen altijd een soort van praten voordat we beginnen, Jaime. Hé, als ik vrij mag zijn, Marine, hoe ben je daar dan terecht gekomen? Als soort van. . Wacht even, dat is een openingsvraag, Floris.

Randal Peelen
Oh, dan mag ik dat niet doen? Nee, we moeten dan eerst even de aankondiging hebben. Oh ja, dat is ook waar. Zullen we die er maar in gooien dan? Welkom bij Met Nerds om Tafel. We praten vandaag met Floris. En mijn naam is Randal Peelen. Onze gastnerd van vandaag is Jaime Karremann. Soms heb je zo'n collega die elke week je podcast luistert en al maanden aan je arm loopt te drammen dat je een bepaalde gasten hebt nodig. En dat heb ik een hele poos gehad. En dat is mijn collega Mark van Herpen. Waarvoor dank. En het duurde even voordat ik echt door had hoe ongelooflijk interessant die persoon, die Mark, mij. Aan wilde smer eigenlijk was. Zo'n gast is Jaime namelijk. Jaime is de man achter marineschepen.nl. Een onafhankelijke website over internationaal marine nieuws en achtergronden. Hij schreef een boek In het diepste geheim. Dat is een non-fictieboek over Nederlandse onderzeeboten die tijdens de Koude Oorlog in het geheim inlichtingen over de marine van de Sovjet-Unie verzamelden. En Jaime schreef de thriller Orka over een Nederlandse onderzeeboot in 1980. Maar dat is een fictieboek. Welkom Jaime en dank voor je komst naar de studio. Dankjewel. Je doet een boel. Hoe stel jij jezelf voor op verjaardagsfeestjes?

Jaime Karremann
Nou, ik stel me dan voor als marinejournalist en ook als uitgever, want ik geef mijn eigen boeken uit. En de website is natuurlijk ook een uitgave van mijzelf.

Randal Peelen
Maar dat is echt je werk. Je komt er gewoon van rond. Van boeken schrijven en een website publiceren. Doe je dat alleen? Zijn dat meerdere mensen?

Jaime Karremann
Nee, ik doe dat alleen. Het is wel zo dat ik, zeker sinds kort een aantal mensen erbij heb die mij helpen met wat dingen. We onder nu sinds een half jaar een nieuwe journalist eigenlijk, redacteur die ook wat artikelen schrijft. Eén keer in de week over marineonderwerpen.

Randal Peelen
Wat maakt Marineschepen nou zo gaaf? Want ik denk dat dat een vervolgvraag is op menig verjaardagsfeestje.

Jaime Karremann
Nou, soms wel ja, anderen zijn al snel klaar. Wat ik gaaf vind is het idee dat het gaat meer dan alleen schepen. Het gaat om een hele geschiedenis, een hele techniek, soms politiek die erbij zit. En het gaat eigenlijk om mensen, om gebeurtenissen. Dus een heel breed verhaal. Soms ben ik ook helemaal klaar met onderzeeboten en denk ik, dan gaat schrijven over nieuwe radars ofzo. En of ik ga even iets schrijven over geschiedenis. Ik kan gewoon zelf iets kiezen en dat vind ik, dat vind ik hartstikke interessant.

Randal Peelen
En eten mensen dan echt uit je hand? Of is het een select groepje mensen in Nederland dat jou op de voet volgt en alles leest wat je schrijft?

Jaime Karremann
Nou, ik denk dat de bezoekersantallen die stijgen al jaren. En er zit niet extreem veel. Zit nu op. In 2019 had ik 1,4 miljoen bezoeken. Dat is voor zo'n website als deze, is dat wel, volgens mij wel redelijk goed. Ik denk dat dat. Ik denk dat het best wel een brede groep is van mensen die hierin geïnteresseerd is. Ook omdat je er toch regelmatig wat erover leest in het nieuws, over bepaalde marineontwikkelingen. In de Tweede Kamer wordt het regelmatig over vergaderd. Maar er zijn ook heel veel mensen die persoonlijk een band hebben, omdat familie bij de marine werkt of heeft gewerkt, of ze zelf hebben gewerkt of wilde werken. Of omdat ze bij de industrie werken die met iets met de marineonderwerpen te maken heeft. Nou ja, dan heb je toch al een hele brede en diverse groep. Plus er zijn ook heel veel politici en journalisten die het lezen.

Randal Peelen
Waar komt jouw fascinatie vandaan? Gaat het echt om de schepen of ligt de nadruk misschien op Marine?

Jaime Karremann
Nee, Marine. Dat is meer. Ja, Marine en dan ook internationaal. Maar mijn fascinatie komt eigenlijk van. Ik heb bij de marine gewerkt. De fascinatie begon eigenlijk met de Vlootdagen, lang geleden, en toen was ik zo, als klein mannetje, was ik daar zo enthousiast. Dat ik dacht, nou ik wil daar werken. Dit is mijn ding.

Floris Bot
Maar sommige mensen hebben dat met marineschepen en anderen hebben dat met treinen. Ja, precies.

Jaime Karremann
Dus ik ben daar gaan werken en ik heb het niet zo heel lang gevaren. En daarna heb ik. Studie gedaan, studie communicatie, dan ben ik met heel veel toeval bij de marine in Amsterdam terechtgekomen bij de wervingsafdeling. En daar heb ik toen tien jaar lang strategie gedaan van reclamecampagnes. En toen ken ik de marine dus redelijk goed. En daarna ben ik eigenlijk pas echt met die website begonnen.

Randal Peelen
Hoeveel heb je boten rond te vervaren? Dat moet toch ook nog een toffe tijd zijn geweest?

Jaime Karremann
Ja, het was leuk. Ik heb toen gevaren op een Esperat. En dat was leuk. Maar het was wel een hele andere tijd. En daarna, pas toen ik echt met de website verder ging, sindsdien heb ik op natuurlijk heel veel verschillende schepen gevaren. Onder zeeboten.

Floris Bot
Maar je zegt natuurlijk, maar is dat zo natuurlijk?

Jaime Karremann
Nou ja, ik. . Omdat. . Ja, als je erover schrijft, dan moet je ook mee. Oké. Anders dan. En mis je op een gegeven moment helemaal het contact met wat is nou, wat speelt nou aan boord? En hoe werkt het nou tegenwoordig? Want het veranderde, veranderen zoveel dingen. Hoe was dat gevoel ook weer als je s'nachts op de brug bent op de Atlantische Oceaan? Je hoort die zee en de gasturbines en daar moet je af en toe gewoon even voelen.

Randal Peelen
Wat kunnen mensen zijn geluksalig gevoel kwamen eruit? Dat was heel leuk. Ja, daar kan ik me wel bij voorstellen. Maar wat staat mensen te wachten als ze naar jouw website gaan? Want ik kondigd het al aan. Je hebt nieuws, maar je hebt ook achtergronden. Wat vertel jij zoal over die marineschepen? Wat maakt jouw website uniek? Ben je de enige die dit doet?

Jaime Karremann
Nou, in Nederland ben ik zeker de enige die hier fulltime al beschrijft. Er zijn natuurlijk heel veel andere journalisten die, defensiejournalisten bijvoorbeeld. Die voor allerlei bladen of kanten schrijven of voor de radio of televisie werken. Maar die doen dan vaak defensie, veiligheid. En ik schrijf echt alleen over de marine. En ook ben daar ook echt elke dag mee bezig. Het is niet dat ik elke dag een artikel plaats. Omdat ik soms, ik neem gewoon tijd voor een artikel. Maar wat men dan kan verwachten is een heel uiteenlop uiteenlopende artikel.

Randal Peelen
Ja, want je wordt ook regelmatig gevraagd door media als BNR, de RTL. NOS dergelijke. Je bent veel nieuws nog wel.

Jaime Karremann
Ja. Ja, regelmatig.

Randal Peelen
Nu zit je hier natuurlijk.

Jaime Karremann
Ja.

Randal Peelen
Hoogtepunt in het uiteindelijk natuurlijk. Nou ja, ik vind dat gelukkig. Nou, je gaat nu horen hoe Jaime zijn eerste blikje spa rood openmaakt mensen. Kijk. Ze heeft hij net ook aangereikt gekregen. Dus one of us, ben je eigenlijk nerd? Mag ik dat zeggen? Of vind je dat een. Geuze naam?

Jaime Karremann
Nou, ik ben de eerste keer dat ik dat ik met media in contact kwam, dat was ook hier. En niet in deze studio, maar een paar verdiepingen lager. Dat was voor een radio-interview. Mag ik je aankondigen als freak? Dacht ik, nou, dat freak vind ik net niet te ver, als marine freak.

Randal Peelen
Net alsof je in een circus thuis hoort ofzo.

Jaime Karremann
Dat zich bij Nurt vind ik dan wel weer.

Floris Bot
Ja, nee, dat is raar. Ja, ik heb bij een Marini gewerkt, maar ik heb wel drie armen. En ik kan s'nachts achter mijn rug een gatekeeper in elkaar sleutelen. Nee, dat klinkt je aan bijvassend.

Randal Peelen
Dat is nogal een prestatie natuurlijk.

Floris Bot
Achter je rug en gatekeeper in elkaar knutsen is sowieso knap. Drie armen was meer de grap. Ja, nee, dit. Maar geek of nerd dan? Nerd.

Randal Peelen
Ja, oké. Floris, wat is jouw eerste reactie toen ik aankondigde dat we een aflevering over marineschepen gingen maken?

Floris Bot
Mijn vrouw komt uit Den Helder. Dus die heeft sowieso al wat met de marine. Kim zit er en haar vader heeft 42 jaar gevaren. Niet bij de marine, maar er tegenover bij de KNRM. Die kijkt uit op de Marinehaven. Wat doet de KNRM? Dat weet ik, maar dat luisteraar niet. De KNRM is de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij en die haalt je uit het water als het mis is. En hij is de onbetwiste recordhouder van levende mensen uit het watervissen. Door je misschien ook wel, maar dat wil ik niet weten. Dus hij heeft superveel reddingsacties gedaan. Maar ja, in 42 jaar gebeurt dat. Maar ja, daar krijg je dus uit tot de Marinehaven. Dus je ziet die schepen telkens vaker. En je ziet ze langskomen.

Randal Peelen
Ik weet niet eens hoe je dat uitspreekt. Dan staat er Zr.Ms.

Jaime Karremann
Nou, wat er nu staat is Z R.

Randal Peelen
Wat is Zr.Ms.?

Jaime Karremann
Dat is Zijner Majesteits? Dus de tweede naamval. En dat het dus een schip is van de koning. En dan de naam van het schip. Ten eerste was het dus Hare Majesteit.

Floris Bot
Ja, en nu is het zijner.

Jaime Karremann
En nu is het zijna.

Floris Bot
Zijn de maajestijd de ruiter.

Jaime Karremann
En het gebeurt wel dat mensen zeggen zijn de maajestijd. Maar het is niet dat de ruiter maïestijd was. Maar het is. Dat het schip van de koning is.

Randal Peelen
Maar jij ging vroeger als kind naar van die open dagen en dan zag je al die indrukwekkende schepen liggen. En mocht je eraf toe op? En mocht je eraf en toe op. Wat is de volgende stap voor een liefhebber die ook zoals Flores familie is opgegroeid in den helder en denkt dit zijn fascinerende schepen? Moet je dan echt bij de marine gaan? Ja. Om daar terecht te komen?

Jaime Karremann
Ja. Als je. . Nou kijk, je kan toe varen bij de kan ook bij de Kaufordij. Of je kan je kan ook gaan varen in de binnenvaart. Maar ik wilde gewoon peste bij de marine. Omdat, waarom? Omdat die vare harten niet hebben, een kanon.

Floris Bot
Vare harte en hem kanon. Ja, nee, maar dat is wel. Die dingen gaan keihard. Zeker voor zo'n groot log ding. Gaan kaihard, ja man.

Randal Peelen
Vertel eens over je website, hoe is die tot stand gekomen? En wanneer?

Jaime Karremann
In 2001. En is die tot stand gekomen? En dat was, ik was toen, ik deed niets anders dan de websites starten en oprichten en bouwen. En dan gebeurt niet zoveel mee. Maar deze website heb ik toch wel een tijdje gehouden. Bijna twintig jaar inmiddels. Na tien jaar was ik weg bij de Marine. Toen ben ik echt serieus mee begonnen. Toen ben ik ook gewoon fulltime mee begonnen. Dus ze doen het nu ook nou eigenlijk echt fulltime sinds 2011.

Randal Peelen
Want waar verdien je dan geld mee? Een website is advertenties dan? Moet ik me dat zo voorstellen?

Jaime Karremann
Ja, advertenties en ook verkoop van boeken.

Randal Peelen
Ja, dus je gaat een website starten, dan zeg je van nou, hier een stukje Google advertenties, hier een stukje weet ik veel wat.

Jaime Karremann
Nou, dat was vooral Google advertenties, dus daar werd vooral Google blij van en ik niet. En Ik ging naar bedrijven waarvan ik dacht, nou, die vinden het misschien wel interessant te adverteren. Nou, dat vonden ze het helemaal niet. Want ik had nauwelijks bezoekers. Maar gaandeweg werd dat toch wel anders. Was ook omdat de marine toen nieuwe schepen ging bestellen. Dat er dat in de Tweede Kamer af en toe mijn artikelen voorbij kwamen. En dat er dus ook in media over werd geschreven.

Randal Peelen
Er moet een raar moment zijn, jij verslaat iets en zet het op je website, en vervolgens gaat de Tweede Kamer erover praten.

Jaime Karremann
Ja, dat is wel gek. Maar het meest gekke was eigenlijk dat mijn boek in het NOS-Actuurjournaal werd aangekondigd. En toen heb ik dat hele item niet meegekregen. Ik wist dat natuurlijk van tevoren, ik was geïnterviewd. Maar het was het eerste boek dat ik had geschreven. Vier dagen later zou het uitkomen. En toen op een zaterdagavond was het gewoon aangekondigd en dan was het acht uur. Ik heb dat hele uitgezit te lachen. Ik kon het niet.

Randal Peelen
Ik kon niet zo. Dat is toch ruimte. NOS maakt eigenlijk nooit reclame voor boeken.

Jaime Karremann
Nee, maar goed, dat hadden nieuwswaarde.

Randal Peelen
Ja, in het diepste geheim was je eerste boek. Hoe kwam je op het idee om dat te schrijven?

Jaime Karremann
Nou, ik was dus voor marinescheep. nl was ik met een onderzeeboot mee in een aantal jaar daarvoor.

Randal Peelen
Oh die shit, dat lijkt me echt eng. Was je echt onder water?

Jaime Karremann
Ja, dat is toch bizar?

Randal Peelen
Dat lijkt me echt heel raar.

Jaime Karremann
Ja, lijkt je dat raar? Maar stel je voor dat wij nu onder water zouden zijn. Je kan niet naar buiten kijken, op een onderzee wordt ook niet.

Randal Peelen
Het is stil. We zitten hier in een studio met allemaal mooie, hoe heet dat, geluidsisolatie om ons heen. Dus best wel klaar. Hou op, we krijgen het er benauwd van.

Floris Bot
Heb je wel Symmerinemuseum al geweest?

Randal Peelen
Ja, ik heb toen een keer in zo'n duikboot gestaan. En het enige wat me is bijgebleven, wat een tafes klein ding is dat. Nou ja, kijk, groter dan je auto, maar wel, zeg maar, je moet er doorheen kunnen lopen. Ja, maar die is ook wel relatief klein, toch? En ik zou continu het gevoel hebben van één lekje en ik ben gewoon kapot.

Jaime Karremann
Ja, dat valt dus wel mee.

Floris Bot
Hij zei zo de tijd denk ik ook nee.

Jaime Karremann
Maar sorry, het ging over jouw verhaal.

Floris Bot
Jij zat in die duikboot. Ja, onderzeeboot.

Jaime Karremann
Onderzeeboot.

Floris Bot
Die duikt toch? Het is een boot, nee is wat anders.

Jaime Karremann
Ja, maar er zijn toch andere dingen. Want een duikboot is eigenlijk een boot die boven water vaart en duikt op het moment dat er gevaar is. En dus eigenlijk zeg je eigenlijk altijd onder zeeën. Ook niet onder zeeën.

Randal Peelen
Dat is net zoals eende. Ze kunnen wel duiken, maar bij voorkeur drijven ze zo. Waffarts. Dat is meer fiet, maar oké. We kunnen wel wegvliegen. Dat is dan wel relaxed. Sorry, jij was op een onderzeeën. Nee, onderzeeboot. Wat? Onderzeeboot. Wat is het verschil tussen een onderzeeën en een onderzeeboot?

Jaime Karremann
Kijk, een duikboten weet je echt niks van onderzeeën, daar heb je er iets van gehoord, en de onderzeeboot is gewoon het enige juiste wat je bedeert. Maar ik was daar dus met die onderzeeboot, nou dat was hartstikke interessant toen te terugweg. Al enorm vertraging met vliegtuig. En toen raakte een gesprek met met degene die. Dat was de commandant van de onderzedings, die toen mee was. Want ik was de enige journalist mee. En hij was met mij ook mee. En toen raak ik in gesprek over de Koude Oorlog en al die wat dingen. En hij heeft eigenlijk inhoudelijk niet zoveel gezegd, maar hij zei wel van ja, je kan volgens mij voor je haart over schrijven. En dat nou is interessant. Dus eigenlijk anderhalf jaar niks meer gedaan. Tot ik in die tonijn die onderzeeboot bij het Marinemuseum kwam, waar je ook bent geweest. Tonijn?

Floris Bot
Ja, die heette de tonijn. Oh, nee, die heette Tonijn. En de tonijn, de dolfijn. Toch. En daar zijn er nog twee.

Jaime Karremann
Zeeland. En nog ben ik de laatste nog. Dat maakt het niet uit. Maar goed, dus die onderzeeboed was ik. En er was een van die. Nou ja, er zat een van die oude mannen die daar ook op had gevaren. En ik vroeg hem van ja, vertel je wel eens wat over wat die boten vroeg hebben gedaan. Ik vertel van alles. Jeetje, maar dat mag toch niet? Ja, nee, dat had hij verder ook niet over nagedacht. Dus ik zei van ja, althans had hij. Hij zei ook van ja, volgens mij mag dat nu gewoon. Dus toen ben ik ook begonnen dat ik als hij allerlei verhalen vertelt, dan is voor mij nu ook echt het moment om daar echt wat mee te gaan doen. En toen vond ik het toeval in het Nationaal Archief allerlei oude scheepjournalen van die operaties. En eerder had ik was gaan rondvragen, op welke manier kan ik nou hier meer informatie over vinden over die periode? Want ik wist helemaal niks. Misschien één geheime operatie, misschien honderd. Ik weet het niet. En het was ook niemand die daar iets meer echt over kon zeggen. Nou ja, afhankelijk niet op een gegeven moment vond ik iemand en die zei van ja, daar moet je geheime de patrouillerapporten voor hebben. Dus je hebt elke onderzeeboot die een geheime operatie deed, die commandant. En officier die schreven dan het paardegoneverslag. En daar, en dat was best wel een dikke map kon dat zijn, met wat ze allemaal hadden gezien en alle details.

Randal Peelen
Maar sorry, even voor mijn beeld. Je hebt het nu over de periode in de Koude Oorlog. En daar gingen die verhalen ook over die je uit de eerste hand had gehoord.

Jaime Karremann
Die verhalen zeker, ja, die gingen erover.

Floris Bot
Maar die hebben dus gewoon in Nationaal Archief kunnen vinden?

Jaime Karremann
Nee, die niet. Want ik dacht dus, nou, die kan ik inderdaad in het nationaal archief vinden. Dus ik ging vragen in het nationaal archief. Nou, daar hadden ze niks van gehoord. Dus ik ben toen gaan bellen naar het Instituut voor Militaire Historie. En toen zei ik patrouillerapport, nouen moesten in hard lachen ze dan, die zijn supergeim, die hebben wij niet. Die liggen bij de inlichtingendienst. En toen ben ik dus heb ik gevraagd bij de inlichtingdienst of ik dat of ik die rapporten mocht inzien. Nou, dat mocht absoluut niet. En het enige wat men zei, wat iedereen zei, is eigenlijk, ja, het enige wat openbaar is na 25 jaar, dat zijn de scheepsjournalen. En dat is gewoon wat was het weer, hoe hoog waren de golven, wat heeft die boot ongeveer en wat was de status van de boot? En dat is de zaak. Dus meer algemeenheden over. Wat je ook bij je moet houden als het voor iedereen verplicht is. Maar er staat niks in. Er staan geen geheime dingen in, wat mij verteld. Nou ja, goed, ik toch ga kijken. En de eerste pagina die ik opensloeg, er stonden stempels opgeplakt, of gedaan, met geheim en er stonden allerlei details. Dus toch hadden ze daar dingen ingeschreven die het eigenlijk niet in mochten.

Randal Peelen
Wacht geef het, schep journaal is dus een soort openbaar archief dan? Ja. Ja, een soort logboek. Het is een logboek. Ga ik naar www. schipjournaal.

Jaime Karremann
nl En dan ga je dus naar www. gahetna.

Randal Peelen
nl Echt?

Jaime Karremann
Ja, en dat is dus het Nationaal Archief. En dan ga je erheen. En dan kun je een scheepschnell van een marineschip uit 19 zoveel of 18 zoveel.

Randal Peelen
En daar stond die geheime informatie gewoon in.

Jaime Karremann
Ja, maar niet, maar heel weinig. Alleen, wat heb ik toen gedaan? Ik heb toen al die pagina's heb ik gedigitaliseerd. Dus ik heb mijn jaar lang elke enkele dezelfde tijd met een camera daar naartoe gegaan. En ik heb. 50. 000 pagina's heb ik gefotografeerd en in pdf's gezet. En ik daarna ben ik ze gaan analyseren.

Randal Peelen
Maar wacht even, dat ging niet via die website.

Jaime Karremann
Nee, dat kan je niet via de website. Nee, het is allemaal gewoon, je krijgt een boek.

Randal Peelen
Een boek van

Jaime Karremann
Ik stand op pagina's.

Randal Peelen
Sorry, dat heb ik even gemist.

Jaime Karremann
Waar ga je dan heen? Het Nationaal Archief in Den Haag.

Randal Peelen
Oké, dan ga je heen en bel je aan en zeg je, ik wil eventjes naar binnen. En ik kom eventjes. 50. 000 pagina's.

Floris Bot
Dan moet je vragen om de journalen van Marineschepen en Instellingen. En dan zeggen ze, jij weer.

Jaime Karremann
Ja, maar het is ook bizar. Weet je, het is ook heel gek, want. .

Randal Peelen
We bedoel de derde keer krijgen we toch een kop koffie bij, lijkt me.

Jaime Karremann
Nee, want het is hartstikke druk daar. Er zijn heel veel mensen die doen dat.

Randal Peelen
Ja? Ik heb wereld.

Jaime Karremann
Je gaat naar binnen en je komt bij een receptie en je hebt een pasje, je gaat door een poortje en je gaat beginnen en iedereen al die als je nerds wil zoeken.

Randal Peelen
Maar die zijn niet allemaal een boek aan het schrijven, toch?

Jaime Karremann
Nou, deel wel. En er zijn ook mensen die natuurlijk onderzoeken doen. Dat zijn historici die onderzoek doen voor een proefschrift, weet ik veel, of wat ze allemaal doen. Je praat niet gaat daar niet. Met die mensen praten. Alleen, ik had dus die doos met super geheime dingen. En ik ging naar die middelste tafel toe. En toen kwam een gelijk een beveiliger naar me toe. Nee, nee, nee, je mag hier niet komen met die doos. Want dit is voor de geheime gerubriceerde afdeling. Jij hebt het nietgeim, je kan aan een andere tafel genoeg. Dan kan je ook foto's maken en dan kan je het allemaal digitaliseren. Maar Wat is nou het punt? Als je op zo'n onderzeeboot zit en je doet je geheime operatie, je bent zes weken van huis, elke dag heb je je routine en je krijgt. Dus je hebt. Je wacht gedaan, dus je moet opschrijven wat er is gebeurd. Dan moet je op dat moment bedenken wat. Kan ik nou wel en niet opschrijven wat een journalist mogelijk over 40, 50 jaar hier uit gaat halen? Als hij alle data bij elkaar gaat voegen?

Randal Peelen
Ja, je bent gaar.

Jaime Karremann
Je bent raar. Die zuurstof is nooit 20%. Je hebt al drie weken niet gedoucht. En je denkt ik wil gewoon naar mijn bed.

Randal Peelen
En dan moet je een beslissing nemen die over 50 jaar. De een of andere nerd gedigitaliseerd zou kunnen worden.

Jaime Karremann
Mijn vriendin noemde toen wel een freak thuis.

Randal Peelen
Dat mag dan misschien ook wel. Oké, je had hoeveel pagina's gedigitaliseerd?

Jaime Karremann
50. 000.

Randal Peelen
50. 000. Je was op zoek naar die paar pareltjes die ertussen zitten van geheime informatie.

Jaime Karremann
Ja, maar goed, dat soort dingen moet je gewoon echt maximaal doen. Er zijn mensen die daarheen gaan en die gaan wat overschrijven. Heb ik in het begin, de eerste keer dacht ik ook, schrijven dingen op. Dat gaat niet. Dat gaat niet. Je komt op een gegeven moment. Ik ben toen in de tussentijd ook met mensen te gaan praten, ik ben die gaan interviewen. En die zeiden van ja, ik heb een fantastisch avontuur meegemaakt. Met dierboot was ik daar en daar. En dit meegemaakt. Nou, oké, interessant verhaal. Maar weet je zeker dat het met die boot was? Nou, nee, kan ook die of die of die zijn geweest. En wanneer was dat? Misschien in dat jaar en misschien was dat de commandant. Met andere woorden, die mensen die stapten over van de een en de andere boot, die maakten de een en andere geheime operatie mee, die wisten het helemaal niet meer. Precies na 30 jaar, 40 jaar of nog langer. Van wat hadden ze nou exact gedaan, met welk gewoont. En ik moet dat wel controleren. Dus ik ben toen, toen dacht ik, ja, dit wordt natuurlijk niks op deze manier. Maar Aan de hand van al die data die ik kon samenvoegen, kon ik dan die stukjes informatie in zijn verhaal, kon ik zien, oh wacht even, dat verhaal heb ik eerder gehoord en dat pas in dat stukje en dan kon ik daarna weer. . Precies, en dan ging ik de volgende keer ging naar mensen toe. En dan ging ik niet meer vragen van nou vertel eens wat heb je meegemaakt. Maar dan wist ik van hé. Dat weten die mensen zelf niet meer. Je bent toen begonnen bij de marine, dat kon ik allemaal vinden in dat hele verhaal, want er zaten ook bemanningslijsten in. Je hebt die patroeien gedaan, je hebt diepe troei gedaan. En over die wil ik graag hebben. Nou, die mensen, ja, die sokken is natuurlijk dood. Want die dachten, hoe kan het nou? Ik heb nooit iemand wat over verteld, mocht ik me blauw niet eens doen. Hoe kan dit? En die meneer komt hier belt aan en die komt ineens het mijn hele vaal. Wat ik zelf niet eens meer weet. Nou, op een gegeven moment wordt dat een boek.

Randal Peelen
Ik vat hem even kort samen.

Randal Peelen
Maar nu ben ik wel benieuwd, want het kan niet zo zijn. Dat je al die moeite voor niks doet. Jij was iets op het spoor natuurlijk. Je dacht op een gegeven moment, hier zit een verhaal in. Want dat jij het als eerste kon bemachtigen is leuk. En dat is ook heel knap. Dat je de eerste nerd was die die 50. 000 foto's had gemaakt. Alleen, wat was je dan op het spoor? Wat heeft jou getriggerd om te zeggen, hier ga ik een boek over schrijven?

Jaime Karremann
Nou, het belangrijkste vond ik. . Ten eerste, er is nooit wat over geschreven, omdat het is geheim. En het is nog steeds geheim. Je kan niet zomaar van alles vertellen over die operaties. Ook niet over die operatie. De eerste operatie in 1969 of 1968 nog steeds geheim.

Randal Peelen
Maar jij hebt er wel over geschreven.

Jaime Karremann
Ja, omdat op een gegeven moment. Wist ik van nou, dit zijn dingen die wel kunnen. En dat zijn dingen die niet kunnen, althans, dat is wat ik dan begrijp uit al die gesprekken. Plus, ik heb natuurlijk in het begin heb ik de inlichtingdienst, de MIVD heb ik benaderd. En ik heb hun gevraagd van kan ik meer informatie krijgen over, ja dan komt het, wat wel en wat niet geheim is? Nou, dat gaan we dus niet vertellen.

Floris Bot
Wat geheimen gaan we je niet vertellen? Voor de rest, stel je vraag, misschien heb ik een antwoord.

Jaime Karremann
Maar goed, nou was het maar zo. Maar vervolgens stond het in de mail. En alles wat mensen jou vertellen. . W dus nog geim is, dat betekent dat wij daarna tot vervolging overgaan. En dat wij kijken of wij dan wat kunnen doen. Want het zijn gewoon geheim, en die mogen niet naar buiten komen.

Floris Bot
Dus dat was lekker begin van mijn onderzoek.

Jaime Karremann
Maar goed, ja. Top. Ik heb toen besloten van ik ga de inlichting eens ook niet laten lezen. Maar ik ga wel. Heel veel mensen die bij een onderzeedienst hebben gewerkt, die hebben dus met die geheime operaties gewerkt en die zijn daarna ook. Sommigen die maakten na ook een carrière bij een inlichtingendienst. Dus er waren mensen die ik geïnterviewd had of die op mijn lijstje stonden, die ook bij de MIVD hadden gewerkt. Dus ik heb hen gevraagd van zou je er naar willen kijken, vanuit ook het MIVD-oogpunt, van welke dingen zouden eigenlijk kunnen niet? Daar kom je niet mee weg, zogezegd. En er waren eigenlijk maar heel weinig opmerkingen. Of eigenlijk geen. Maar ik heb het niet de MIVD laten lezen. Ook niet omdat ik dacht. Ik mag niet het patrouillerapport inzien. Jullie vertalen mij niet. Als ik het jullie, kijk, maar het is ook zo als je het de MIVD laat lezen. En zij zeggen, nou, dit moet eruit, en dat moet eruit. Dan moet je het ook doen. Ja. Anders krijg je net zoals wat Huidmotderkolk had met zijn boek, met de AIVD was het.

Floris Bot
Hou ze het even tegen, zo'n meneer te zeggen.

Jaime Karremann
Ja, dus dat is het probleem. En dat wil ik niet.

Randal Peelen
Nee. Oké, want ik koop jouw boek. Ik sla het open en ik ga lezen van kaft tot kaft. Hoe lees dit boek weg? Is het eigenlijk een soort van. Geschiedenisles dan, moet ik het zo zien?

Floris Bot
Of is het een soort aanenreiging van tussen aanhalingstekens sterke verhalen?

Jaime Karremann
Nou, een beetje er te zin. Ik heb het zo geschreven dat het voor een breed publiek interessant is. Alles is gecheckt. En ik denk ook dat het boek is 10. 000 keer verkocht. Heel veel positieve reacties. En ja, met heel veel mensen die vinden dat het prettig leesbaar is. En elk hoofdstuk heeft ook een eigen operatie. Dus ik denk dat het op die manier heb ik het ook ingedeeld.

Randal Peelen
Als mensen hier nou naar luisteren, kun je een tipje van de sluier oplichten. Wat is een leuk verhaal dat je zou kunnen verwachten? Het gaat allemaal over onderzeeërs. In de Koude Oorlog. Nou, daar word ik al nieuwsgierig. Want ik denk altijd Koude Oorlog, daar heeft Nederland toch niks mee te maken.

Jaime Karremann
Nou ja, dat is interessant. Want kijk, die onderzeeboot, de Nederlandse onderzeeboot, die. . Opereren vooral, en dat doen ze nog steeds ver weg van huis. Dus want in de Noordzee is het eigenlijk te ondiep om onder water te gaan. Dus de Nederlandse zonderzeeboten vind je niet in het Nederlandse deel van de Noordzee. Maar die werden al heel snel. . Wet ontdekt dat zij heel goed inzetbaar zijn in bijvoorbeeld het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan. Dus die gingen helemaal bij de Noordkaap, ver boven de Noordpool, de Poolcirkel. Daar gingen zij dus op zoek naar Russen. En later zijn zij vooral ingezet in het gebied in de Middellandse Zee. Eigenlijk is de Middellandse Zee voor de Nederlandse onderzeeboten in de Koude Oorlog was dat eigenlijk de thuiswater. En je hebt natuurlijk veel meer landen in de Middellandse Zee met onderzeeboten. Frankrijk, maar Frankrijk was toen geen lid van de NAVO.

Floris Bot
Ja, die periode is er ook nog geweest.

Jaime Karremann
Dan heb je natuurlijk Griekenland-Turkije, die waren vooral met elkaar bezig. Italië deed ook wel wat en Spanje, maar die zaten niet op hetzelfde niveau als Nederland qua operaties. Duitsland mocht geen grote onderzeeboten bouwen. Dus zat opgesloten in de OC. Nederland had dus samen met de Britten een unieke positie. Alleen de Britten zijn op een gegeven moment ook van een. Diesel-elektrische onderzeeboten afgestapt. Die zijn alleen maar met nucleaire onderzeeboten verder gegaan. En de Amerikanen hadden het ook gedaan, al veel eerder. Dus de Nederlandse onderzeeboten konden heel goed in de kustwater opereren van de Middellandse Zee. Waar de Russen. De Sovjets ankerplaatsen hadden, want ze hadden geen havens in de Middellandse Zee. En op die ankerplaatsen, dus gewoon vlakbij de kust, gingen ze voor anker met een groepje. En daar lagen ze dan. Nou ja, dat is natuurlijk ideaal. Maar dat is wel ondiep, maar dat is ideaal. Dan kun je ze opzoeken en dan kun je informatie over ze verzamelen.

Floris Bot
Even voor mij, maar waarschijnlijk ook de luisteraar. Waarom is een diesel-elektrische onderzeeboot dan handiger dan een nucleaire in dat geval als je ze daar wil op zoeken?

Jaime Karremann
Nou, een nucleaire onderzeeboot zeker in die tijd was veel lawaaiiger.

Floris Bot
Die associatie had ik namelijk helemaal niet.

Jaime Karremann
Nee, nou dat is nu ook niet meer zo. Toen zeker. Maar wat sowieso geldt met de nucleaire onderzeeboot. is dat die. Ja, er zit natuurlijk gewoon een kernreactor aan boord. En als je zo dicht bij de kust gaat varen en dan zo dicht bij de territoriale wateren van een land. Ja, dan heb je. Dat vindt niemand tof. Ook niet aan boord. Want als er iets gebeurt, hoe ga je dat uitleggen? En is het een diesel-elektrische onderzeeboot van Nederland die per ongeluk op een verkeerde. De plaats of het ontdekt of naar boven moet. Ja, dan is het zo, sorry. Nee, dan is het niet zo. Nee, dan is het ontstaan. Maar goed, dus die Nederlandse onderzeeboten waren daar, plus het niveau van de bemanning was ook zo hoog dat die inlichtingen ook heel goed verwerkt kon worden. De boten waren heel stil. Dus ja, de Middellandse Zee. En je vroeg naar een tipje van de sluier, dus een van het verhalen, een aantal verhalen in het boek gaat dus ook over een operatie in de Middellandse Zee. En er was dus een boot die ging in dat de operatie heel vaak deden ze dat bij Egypten. En die was dus door de straat van Gibraltar gegaan richting Egypte, maar ontdekte toen een Russische nucleaire onderzeeboot. Nou, en dan vinden ze het nogal cool om eens te kijken van kunnen we een nucleaire Onderzeeboot volgen. Dus dat hebben ze toen. Dat wilden ze toen doen. Alleen het punt is dat zo'n nucleair onderzeeboot.

Floris Bot
Maar dit klinkt een beetje als semi qua jongens van heel, laten we kijken hoe dat lukt. We hebben het over de Koude Oorlog. Die Sovjets, ik geloof niet dat we het echt Russen mogen noemen toch op dat moment? Die als die denken van ik vind jouw hufter, dan flikken ze zo'n diepteboom over boord en dan ben je een bokje,

Jaime Karremann
Dat klopt, maar dan is de truc dus, dat is de lol, om niet ontdekt te worden.

Randal Peelen
Daar had je nog niet aangedacht.

Floris Bot
Ja, daar had ik op zich wel aangedacht, maar ja, dit is. Het is wel zeg maar verstoppetje voor volwassenen.

Randal Peelen
Help me even, want ik ben nu een beetje de kluts kwijt. Dus het is de Koude Oorlog. Je hebt die Middellandse Zee. Je hebt al die onderzeeboten van allerlei landen die daar een beetje. Op verkenningstocht zijn, eigenlijk een soort kat en muisspel om elkaar te vinden. Wat waren ze aan het doen? Niet alleen over elkaar aan het vangen.

Jaime Karremann
Nee, maar niet al die landen. Want heel veel landen waren, bleven gewoon in hun eigen. Bij een eigen gebied. Dus je hebt vooral. In de Middellandzee is toch best wel groot. En dan is al onderzeeboest best wel klein. Dus je komt elkaar niet zo snel tegen. Je hebt. En wat zij dan doen, ja, dat is inlichtingen verzamelen over een gedrag, maar ook geluidsopnames maken. Als je een schip of onderzeeboot hebt, daar zitten allerlei bewegende delen in en die maken allemaal hun eigen geluid. En zelfs. Op een gegeven moment was die techniek zo ver gevorderd dat die Nederlandse onderzeeboten konden dus aan de hand van analyses laten op land. In Valkenburg, of bij Marinevlieg van Valkenburg bij Katwijk, konden ze analyseren van dat tandwiel is gemaakt in die fabrieken in de Sovjet-Unie. Aan de hand van de krasjes van speciaal van zo'n machine. Van kon je dat op een gegeven moment horen. Dus die hele vingerafdruk van die boot wilde men op een gegeven moment verzamelen. En waarom wil je dat? Dat heb je niet nodig in vredestijd. Want die heb je natuurlijk nodig op het moment dat er een conflict uitbreekt. Dan kan je hem herkennen.

Randal Peelen
Dat was even wat de koude oorlog was in een notendop.

Floris Bot
Spannen billetjes. Maar als je dus weet dat bepaalde onderdelen voor die onderzeeboten uit een bepaalde fabriek komen. Dan kan het dus heel interessant zijn om die fabriek die misschien wel helemaal niet zo goed bevaardigd is. Nou, met grondgelijk te maken, laat ik het zo maar zeggen, in tijden van de oorlog.

Jaime Karremann
Dat kan, maar je kan ook zeggen van we doen alsof we niks weten. En we weten wel precies welke boot het is. En nou ja, daar gaat het dan ook vaak om. Op het moment dat je dan een torped wil lanceren en je hoort een contact. En het is een onderzeeboot. En je denkt, volgens mij is er geen vriendje in de buurt. Maar je kan aan de hand van die vingerafdruk uit je database halen van hé, dat is die boot. Ja, dan hoef je verder niet meer. Dan weet je het zeker.

Floris Bot
Dan hoef je hem niet te zien, maar je kan niet zien.

Jaime Karremann
Je hoeft het niet aan iemand te vragen. Nee, je weet het gewoon. Dus dat is eigenlijk waar het om ging. Dus daarom gingen zij die informatie verzamelen. Nou, die onderzeeboot, die Nederlandse onderzeeboot, die ging dus achter die Russische nucleaire onderzeeboot aan.

Randal Peelen
Met een dieselding.

Jaime Karremann
Met een diesel. Nou ja goed, die diesel staat natuurlijk niet aan, want dat doe je niet. Voorturend, je vaart hem op batterij. Dus dan hoor je natuurlijk helemaal niks. Maar na een tijdje, want die nucleaire onderzeebaert, oneindig veel energie, die vaart kachelt gewoon lekker door. Dus zij had op een gegeven moment moest zij dan toch net onder het oppervlakte en dan een snorkel omhoog diesels aanzetten. En ook dan proberen we het meer vaar te maken. En toen waren ze hem kwijtgeraakt. Nou goed, dan is er wel eens het zoeken van ja, waar zou die nou naartoe zijn? Maar er was altijd een bepaald bergje, onderzeesbergje, waar die Sovjets zich altijd op gebruikten voor navigatie. Dat ze altijd langs gingen. Dus daar zijn ze toen aan toegesprint. Toen hadden ze hem weer. En zo zijn ze hem een heel eind gevolgd. Helemaal tot voorbij Tunesië. En op een gegeven moment ging het Sovjet onder zeebod naar boven. En de Nederlandse onderzeebels de masten omhoog. En vingen zij dus een signaal op dat zij met de satellieten aan het communiceren waren. En de Sovjets hadden het toen, dit is in de jaren 80. Een rooszart, een satellietsysteem, waarmee zij dus dat voor hun informatie doorgaf, waar dan grote Amerikaanse schepen voeren, bijvoorbeeld een vliegkampschep. En op dat moment was namelijk ook vanuit de Turkije een Amerikaans vliegkampschip vertrokken. Die dus richting de westkant van de Middellandse Zee ging. En wat die Sovjets, wat realiseerd op dat moment van Nederlandse Onderzeewoord, wat die Sovjets dus aan het doen waren, was eigenlijk een oefening van hoe kunnen we met onze raketten komen, want zij gingen boven water, dat was natuurlijk echt iets uit die tijd, dat is natuurlijk niet meer. contact maken met satelliet om de exacte positie van het Amerikaanse vliegampsschip te bepalen en dan konden ze dus hun raketten lanceren. Dus dat was gewoon een oefening. Eventjes een oefening op die Amerikanen. Maar al die data, die werd dus opgevangen door de Nederlandse onderzeeband. Die lag in de buurt. En die luisterde mee.

Floris Bot
Dan eens weet je wat voor data er gecommuniceerd wordt.

Jaime Karremann
Dus dat is dat is een van de verhalen uit het boek.

Floris Bot
Dat is wel bizar.

Randal Peelen
Hoeveel van die boten hadden we? Hebben we? Nu vier? Toen zes. Toen zes. Waarom zijn het er nu geen tien dan?

Jaime Karremann
Nou, de bezuiniging. En die zijn niet eens zo duur. Die boten zijn die de huidige onderzeeboten, die kost in Nederland iets van 100 miljoen, dacht ik, per jaar. Maar ja, goed, in de jaren 90 toen een van die onderzeeboten, of die twee van die onderzeeboten vervangen moesten worden. Toen is ze besloten om die niet te vervangen.

Randal Peelen
Waar zijn onderzeeboten allemaal nuttig voor? Ik heb een keer een geschiedenispodcast geluisterd, Hardcore History. En als ik hem niet verkeerd herinner. Dan was het zo dat de Duitsers zo'n beetje als eerste met die dingen waren. Later in de Eerste Wereldoorlog is dat niet zo? Of de eerder? Later. Hoe behoudt? En dat ze daarmee eigenlijk op dat moment. . Hoe heet het? Havens gewoon plat konden leggen. Gewoon door daarvoor te gaan liggen. En alles wat erin en naaruit gaat, piel, piel. En omdat je de eerste bent met zo'n boot, dan kun je gewoon de logistiek van een land plat leggen. Dat snap ik. Dan denk ik, oh, dat ding is angstaanjagend. We zien dat voor het eerst. Ik durf mijn haven niet meer uit, want straks gaat hij me. Neerhalen. Wat doe je nu met die dingen? Gaan we zinnen rondvaren?

Jaime Karremann
Nou, de kern is nog steeds wel hetzelfde. Dus het is inderdaad voor een deel inlichtingen verzamelen. Maar het is ook. Je hebt aan boord is het zwaarste wapen wat Nederland heeft. Het zit aan boord van een onderzeeboot. Een torpedo is nog steeds het zwaarste wapen. En dat is ook voor gat of voor oppervlakteschepen niet. Niet te ontwijken, of er zijn geen tegenmaatregelen om een torpedo uit te schakelen. Dus die torpedo die wordt. Het begint natuurlijk met het platform om zeeboot, die heel moeilijk op te sporen is. Want het water, daar kun je niet. Er werkt totaal anders dan lucht. Dus ja, communicatie is al niet mogelijk. Radar werkt niet onder water. Sona werkt wel, maar dan. Dat buigt af. Er zijn allerlei nadelen.

Randal Peelen
En je bent super detetecteerbaar. Maar je zegt net dat je als je nu een onderzeeboot hebt, je niet meer naar boven gaat om te communiceren.

Jaime Karremann
Je gaat niet meer naar boven, je gaat niet meer naar de oppervlakte, maar je steekt de mast op. Daarmee kan je wel communiceren. Maar toen was het zo dat hij naar boven moest, die Sovjet onder zee beeld, om die raketten te lanceren. En nu kon je ze het gewoon onder water lanceren. Dus als je onder water vaart, kan je ook gewoon je raketten lanceren.

Randal Peelen
En dat hebben wij ook als Nederlanders?

Jaime Karremann
Nee. Nou, die optie is er ooit wel voor gemaakt, maar die raketten zijn nooit gekocht.

Floris Bot
Hoe oud zijn die boten die we nu hebben?

Jaime Karremann
Nou, de eerste is uit 1989.

Floris Bot
Oké. Want ik zat als vooronderzoek op jouw website te spieken. En er is nu een heel verhaal gaande over die onderzeeboten, toch? Met een aanbesteding en hefspieken Navantia die daar niet happy mee is, geloof ik.

Jaime Karremann
Ja, dat klopt. Dat is de Spaanse club. Nee, wat er nu speelt is sinds 2013, toen is het begonnen met de vervanging van de huidige onderzeeboten. Nou, de huidige onderzeeboten zijn in Rotterdam gebouwd. zijn door de marine ontworpen samen met de Nederlandse industrie. Maar omdat dus die andere boten in de begin jaren 90 niet zijn vervangen, is eigenlijk. . de Nederlandse industrie die kennis is kwijt voor een deel kwijtgeraakt en de bedrijven, de RDM dat het bouwde, is al een hele tijd wiet. Dus is men op zoek gegaan voor het eerst in de geschiedenis naar een buitenlandse partner om onderzeeboten mee te bouwen. En de onderzeedienst bestaat sinds 1906. En sindsdien zijn alle boten gebouwd, eigenlijk door Nederland of in Nederland ontworpen. Uitgezonderd een periode na de Tweede Wereldoorlog toen die geleend werden of een bruikleen kwamen van de Amerikanen en de Britten. Maar in ieder geval, dus nu voor het eerst wordt het dus in samenwerking met het buitenland. moet er een boot worden gebouwd en ontwikkeld. Het is gek eigenlijk hè?

Floris Bot
Nou, het is gek, het is ook jammer, want. . Ons geheime ding, dat laten we ergens anders bouwen. Dat is toch. Dat is helemaal ook tegen algemeenheid.

Randal Peelen
Ik ben van nature helemaal niet zo oorlogsgezind. Maar ik heb wel zoiets van ja, als er een wapenbedloop is. Moet je beter winnen dan achterop raken.

Jaime Karremann
Ja, maar goed, er zijn altijd mensen die vinden dat het dan. Nou ja, goed, het gaat om. In Nederland kun je het niet meer, dat kan toch wel zelf, maar dan heb je natuurlijk wel veel meer risico's.

Floris Bot
Het is niet dat je dame in shipyards belt en zegt nou doe maar even vijf van die dingen.

Jaime Karremann
Nee, nou ja, dat kan. Maar goed, dan is gewoon een risico. En dat is na de Tweede Wereldoorlog ook al gebeurd. Die periode was te korter. Maar in 1940 was die laatste onderzeeboot gebouwd. En daarna zijn ze in 1954, 1952 of zo, pas weer de volgende zijn ze er aan begonnen. Dus je kan het wel doen, maar toen nam men het risico, toen had men ook het idee, we gaan er gewoon onze eigen industrie mee verder. Toen zijn ook die boten gebouwd die nu, een daarvan ligt nu is het tonijn met het Marinemuseum, een heel uniek Nederlands ontwerp. Nou, was het best wel succesvol. En daarna weer. Maar nu heeft men het idee van wij willen er niet te veel geld aan kwijt en willen niet te veel risico lopen. Dus we gaan dat samen met de buitenlandse partij doen. Dat is op zich prima. Alleen dat project had eigenlijk al veel eerder klaar. Had men al veel verder mee kunnen zijn. En ik vind het ook helemaal niet goed verlopen. Omdat zij, er zijn dus in het begin, dat was toen het echt begon. Laten we zeggen rond 2015. Toen dacht men van nou als ze maar een onderzeeboot, een nieuw onderzeeboot krijgen, dan zijn we al blij. Want er was natuurlijk net uit bezuinigingen en er waren natuurlijk alle. Allerlei problemen. Maar toen is men. . Ik ben allerlei buitenlandse partijen erbij gehaald. Iedereen erbij gevraagd. En die zijn heel enthousiast geworden. En dus een Franse club en de Duitse en Spanje.

Floris Bot
Als je er weet ik veel, vier of vijf kunt slijten in je dienst en 100 miljoen per stuk, dan word je op zich natuurlijk als. Als scheepsbouwer best enthousiast van.

Jaime Karremann
Nou word je best enthousiast van. Maar het gaat dus wel om niet om 100 miljoen per stuk, maar ze zijn, het is 3,5 miljard. Per voor vier is nu de schatting van het budget.

Floris Bot
850 miljoen of zo.

Jaime Karremann
Maar 100 miljoen zijn ze nu kosten ze per jaar in onderhoud of gewoon gebruik. Op een budget van 1 van bijna de 10 miljard, op het defensiebudget is dat niet zoveel. En de Nederlandse staat geeft 300 miljard euro per jaar uit. Ja, dus dan is 100 miljoen voor een land. En wat je ervoor terugkrijgt internationaal is gewoon niks. Dus het gaat uiteindelijk niet om heel veel geld voor een land. En ook niet die 3,5 miljard wat je uitsmeert op een project van 10 jaar. Dat is nog steeds helemaal niet veel geld.

Floris Bot
Het is gewoon alsof je een patatje koopt van je salaris.

Jaime Karremann
Ja, dat is het.

Randal Peelen
Ja, maar zouden we voor Nederlandse begrippen meer aan defensie uit moeten geven? Is dat.

Jaime Karremann
Nou ja, kleine worms. Kijk, ik denk dat de afspraak is natuurlijk bij de NAVO 2%. Nou, daar zitten heel weinig landen zitten eraan.

Floris Bot
Ja, maar we doen het wel schandalig slecht, toch?

Jaime Karremann
Maar we doen het wel heel erg slecht. En je ziet ook gewoon dat het allemaal wel echt minimaal is.

Floris Bot
Maar we zijn de ena slechtste Europese partij, geloof ik, binnen de NAVO.

Jaime Karremann
Ja. En terwijl we heel veel mensen zeggen, ja, kleinse land, heel klein land, qua oppervlakte is Nederland natuurlijk niet zo groot, maar qua inwonenaantal is natuurlijk al een stuk groter. En economisch is het natuurlijk helemaal sterren. Dus ja, dan. En plus je willen natuurlijk ook wel bepaalde technologische kennis hier in huis hebben in het land. Nou, als je dan kennis kiest, dan is het natuurlijk ook wel. Vind ik extra interessant als je kenniscritie ook strategisch van belang is. Want als je nou bijvoorbeeld een onderzeeboot is, je doet het nu met een ander land en het andere land wordt daar natuurlijk ook gewoon beter en slimmer van. En misschien vindt dat niet erg dat Zweden of Spanje of Frankrijk. .

Randal Peelen
Het zijn in ieder geval nog EU-landen.

Jaime Karremann
Het zijn EU-landen, maar die gaan daarna met die kennis ook weer. Weer verder. En dat ze uit een volgende aanbesteding is het wel een concurrentie van Nederlandse industrie.

Randal Peelen
Ja, want dat is het. Met dat soort gespecialiseerde dingen. Kijk, je kunt zeggen het prijskaartje van zo'n apparaat is hoog. Maar het is natuurlijk niet een warm broodje dat je overal kunt kopen en dat al honderden jaren uitontwikkeld is. Nee, het is een ding dat moet in feite nog gebouwd worden. Of bedacht misschien wel voor een deel.

Jaime Karremann
Nou, precies. En dan is het interessant. Voor die landen is het heel interessant. Want Nederland is jarenlang een van de belangrijke spelers geweest op gebied van conventionele, dus diesel elektrisch onder zeeboten. Dan is het geweldig dat je iets gaat bouwen voor zo'n land en die kennis daarvan mag gebruiken. Dus Nederland was een van de weinigen, misschien wel het enige land. Binnen de NAVO dat die geheime operatie deed in de Middellandse Zee op dat niveau. En dan juist dat land wil bij jou misschien niet onderzeeboten kopen. Ja, dat is natuurlijk tof. Dat is natuurlijk, ja, die landen willen dat super graag. Die willen die kennis, want die kunnen zelf voor hun eigen onderzeebehote hun eigen hun eigen kennis ook verbeteren. En dat is en dat is natuurlijk voor Nederland is het jammer. Dat je dat dan, dat je dit weggeeft. En want je wordt er zelf, word je er nu beter van. En op een gegeven moment onder de zoveel jaar moet zo'n boot weer worden gemoderniseerd. Nou, dan moet je ben je ook weer afhankelijk van het buitenland. En die vraagt natuurlijk ook gewoon.

Floris Bot
Van die leverancier, ja. De andere optie is, zoals je net al zei, zelf gaan doen. En dat is dus veel meer risico.

Jaime Karremann
Maar goed, er is wel heel veel kennis nog binnen een Nederlandse industrie van onderzeebotenbouw, onderzeebootontwerpen. Er zijn gewoon partijen. Die de afgelopen jaren continu bezig zijn geweest met onderzeeboten. En dan niet voor Nederlandse onderzeeboten, maar dat voor het buitenland hebben gedaan. Dus die kennis is wel. En de vrees is nou ook wel een beetje dat die toch niet. Dat die toch een beetje aan de kant zijn. Ja, dat die niet gebruikt worden. Ja, dat die kennis niet gebruikt wordt. Want zo'n andere partij die hier komt. Bijvoorbeeld uit Frankrijk of Duitsland of die bouwen al hun eigen onderzeeboten met hun eigen industrie. Dus die zeggen ja, die Nederlandse industrie, die hebben, want die denken natuurlijk ook, dat kunnen ze denken, die willen wel met samenwerken. Maar die kunnen natuurlijk ook denken van, ja, als zij naar hun ook helpen, dan komen ze ook straks weer een andere aanbesteding weer tegen.

Floris Bot
Dan moet ik zie op je website Reclame van Thijs Kroep, dat is een Duitse partij. Maar die zegt zelf van we bouwen ze wel in Nederland.

Jaime Karremann
Alle partijen hebben nu wel gezegd we gaan in Nederland bouwen. Maar zo'n onderzeeord bestaat uit 500. 000 onderdelen. Dus je kan natuurlijk dingen hier in elkaar zetten, maar daar worden we niet slimmer van. Het gaat ook om van wat ga je nou.

Floris Bot
En we hebben het nu echt alleen maar bijna over onderzeeboten.

Randal Peelen
Tal van schepen natuurlijk. Ja, kan ik me voorstellen. Nou, jouw boek In het Diepste geheim gaat in ieder geval wel over onderzeeboten. Staat dat verhaal over hoe die nieuwe aanbestedingen nu gaan daar ook in? Niet in dat boek.

Jaime Karremann
Nee, want dat heb ik bewust gedaan dat het boek is ook over tien jaar niet. Dat is een beetje tijdloos. Het is tijdloos, ja. Dat is wel leuk om te horen. Bij website, dat gaat, daar vind je dit soort dingen.

Randal Peelen
En is het boek nog te koop? Je hebt het zelf uitgegeven, zeg je? Ja. Is dat een uitdaging op zich? Hebben jullie nog 500 op zolder die je nog kwijt moet?

Jaime Karremann
Nou ja, maar goed, het gaat om echt zulke grote aantallen dat ik gewoon een bedrijf heb ingehuurd, dat dit soort dingen, die opslaat, verstuurt. En dat gaat ook via het Centraal Boekhuis, dus alle bol. com. Ja, en er wordt elke dag nog een boek verkocht.

Randal Peelen
En als onze luisteraars hier nou interesse in hebben, waar kunnen ze dan best terecht? Gewoon overal waar boeken te kopen zijn eigenlijk.

Jaime Karremann
Ja, nou ja, op marineschepen.nl. marinescheep. shop, om precies te zijn. Bol. com. Ja, en alle en overal

Floris Bot
Ja, en ik zag het andere boek waar we het niet echt over hebben gehad. Orka, daar heb je er niet zo heel veel meer van. Dus als je die wil hebben, moet je snel zijn.

Jaime Karremann
Nou, ik heb daar een speciale editie van, inderdaad, die is geïllustreerd door Olivier Heiligers, een illustrator. En die daar heb ik inderdaad nog 52 van. Die wordt niet meer hedrukt. Dus dat is echt de unieke uitgave.

Randal Peelen
We gaan ons best doen om ook zo'n boek te kunnen betalen. Dus voor ons is nu het moment om een reclame in te gooien.

Floris Bot
Oké Jaime, we zijn net terug van de reclame en tijdens dat kleine reclamemomentje zat ik een beetje te hopen dat we het hierover konden gaan hebben. Vrij recent heeft de Amerikaanse overheid een generaal in Iran van het leven beroofd, als een soort, als rekaarde vergeldingsactie. Dat is een beetje spannend voor ons. Want er gaat een vergat die kant op. Ja. Een Nederlands vergat. Een Nederlands vergat. Kan je er een beetje de diepte in voor onze luisteraars over hoe dat zit? Ja kom op, ik moest toch zo'n grapje maken. Nou, het is de bedoeling dat dat mijn grap niet is. Kan je een beetje een beetje de ondiepe wateren voorkomen.

Jaime Karremann
Nou, het begon eigenlijk denk ik in 2019. Toen speelde het natuurlijk al heel erg lang, maar dat is de meest recente. Dat is eigenlijk direct de aanleiding om dat vergat te sturen. Toen waren er aanslagen geweest. op Koopverdijsschep, op olietankers die door de straat van Hormoes gingen. De straat van Hormoes is een heel smalle zeestraat tussen Oman en Iran. De Persische golven en de Indische Oceaan. Er gaat heel veel olie doorheen, vooral naar Azië overigens, niet eens zoveel naar Europa. En dus is een belangrijke zeestraat. En ondertussen is Iran natuurlijk allerlei plannen met kernwapens of niet. Maar goed, in ieder geval die dreiging. En aanslagen op Koverdijsschepen, nou er was natuurlijk heel veel onrust. Er zijn ook heel veel Nederlandse schepen die daar doorheen varen, Koverdijsschepen. En toen was er al heel snel in de zomer het idee van nou we sturen een schip. Maar toen zeiden Amerikanen, we gaan en gaan jullie mee? Nou, toen was het toch wel Nederland toch. Niet zo enthousiast ineens. We willen wel, maar niet met jullie.

Floris Bot
Verrassend.

Jaime Karremann
Nou, uitstel, uitstel. Daar is de Nederlandse regering in ieder geval wel heel goed in, hebben we gezien, het onderzeeboddossier. En Ik heb het idee, kijk het is natuurlijk heel lang overlegd binnen Europa, maar Frankrijk heeft toen gezegd van zullen we gaan en dat gaan we doen. Dan heb ik het idee dat men ook heeft gedacht van nou het is nu een beetje rustiger geworden. Nou kunnen we een schip sturen. Want het is een missie met twee schepen. Dus een Frans schip en een Nederlands schip. En die gaan eigenlijk alleen maar waarnemen. Dus die gaan dingen in kaart brengen. En dan dingen in kaart brengen en wat vragen stellen aan schepen en kijken van wat er allemaal gebeurt. En als er namelijk weer iets gebeurt, een aanvolaanslag, dat je dan ook meer kan zeggen over wat er dan normaal, wat er gebruikelijk is en wat niet normaal is. Maar goed. Dus de Tweede Kamer heeft in december daarover vergaderd. Prima. En ineens gebeurde dit. Dus die aanval op die Iraanse generaal. En nu is het totaal anders. En dan is het inderdaad wel spannend. Want ja goed, je weet natuurlijk niet hoe dat gaat. Het duurt even voordat het schipper is, een week of twee.

Floris Bot
Dus het is niet zo dat het. . Dat is eigenlijk ook niet veel. Zo'n buit kan dus, zo'n schip, sorry. Kan dus gewoon keihard.

Jaime Karremann
Ja, zo'n schip kan wel hard, maar het hangt ook van, ze gaan ook waarschijnlijk ergens stoppen en dan hebben ze soms. Het hangt eraf van dat hun programma is of ze gaan nog ergens gaan oefenen. Het is niet dat zij in één op maximale snelheid van den helden daar naartoe gaan.

Randal Peelen
Je kunt ook niet echt, zeg maar. In volgende hoorde, nee, je moet een pok en het om, toch?

Jaime Karremann
Ja, je moet door de Middellandse Zee en dan Suiskanaal. En dan ben je er bijna. De Rode Zee nog. En dan Arabische Zee en dat benen.

Floris Bot
Ja, je hoeft niet om heel Afrika te doen.

Jaime Karremann
Je hoeft niet om heel Afrika.

Floris Bot
Dat scheelt.

Randal Peelen
Dan snap je dus dat ik topografisch nogal slecht onderweg ben.

Floris Bot
Maar er zit dus een soort van kanaal vanaf de Middellandse Zee, zeg maar, precies die kant op. En dat is handig. Dan kun je naar de straat van Hormoes. Dan hoef je dus niet door de straat van Hormoes en dan om heel Afrika heen om naar Europa te komen. Dat scheelt enorm.

Randal Peelen
Je denkt even als je nog zo'n blikje lust. Ik heb er nog genoeg.

Floris Bot
En we hebben hier speciaal voor jou water uit de Amstel. Da hou ik wel van eigenlijk. Hoe zit je in Amsterdam?

Jaime Karremann
Ja, ik lust er nog wel één. Maar. Nou goed, dus dat schip gaat heen. En het is nou ineens een stuk spannender.

Floris Bot
Maar er is nu een soort van dreigingsniveau ineens. Tenminste, eerst was het dreiging en nu begint het toch een beetje echt te worden.

Jaime Karremann
Ja, het was natuurlijk eerst een tijdje van rouw, waar iedereen dacht, nou Iran gaat toch niks doen. Die periode is nu wel ongeveer verbijn. En ja, nu is het de vraag van wat gaat er gebeuren? En wat ik dus heel interessant vind, is dat in de, ik was, ik heb dat debat in de Tweede Kamer ook gevolgd, een hele aanleiding. Ging het vooral om van. Moet dat schip, kan dat dan? Een koverdijsschip beschermen als het wordt aangevallen? Hoe zit dat dan? Wat is het mandaat? Maar nu is het ook de vraag: stel dat je nou daar vaart met je Nederlandse schip. En wel echt een van de beste. Het is van de vergatten, echt de beste schepen, de beste klasse die we hebben, eigenlijk. De meeste wapens en het meest geavanceerde. Je vaart daar en een Amerikaans schip wordt dan aangevallen.

Floris Bot
Wat ga je doen? Wat ga je doen? Je bent een NAVO-land.

Jaime Karremann
Ja, je bent een NAVO land en je bent de bondgenoot en je bent in de buurt en je mag het.

Floris Bot
Dus je hebt soort van afgesproken van I got your back.

Jaime Karremann
Ja.

Randal Peelen
Je mag het van het mandaat omdat er Amerikaans. .

Jaime Karremann
Nee, je mag schepen helpen als zij worden aangevallen. En als je een koverdijsschip dan helpt. Dan kan je Almach helpen, dan mag je ook een marinesip helpen.

Randal Peelen
Wat is een regat eigenlijk? Want ik zit nu ondertussen op mijn laptop. Ja, er zijn heel veel klassen ook. Wat is het, ZRMS de Riter? Zijn er majesteit. Zijner majesteit. De ruiter. En dat is gewoon zo'n schip dat je voor je ziet als je het hebt over een oorlogsschip. Dat is gewoon zo'n, ja, moet ik het noemen. Zo'n langwerpig spits voertuig. Voertuig? Met een bolletje van bovenop. Ja, maar ook zo'n soort van, hoe moet ik het noemen, wat er bovenop het tank zit, zo'n kanon. En ik zie ook plaatjes dat er 18 raketten. . De lucht ingaan vanaf dat ding. Dat is geen kattenpees. Ja, er staat hier 18 raketten de lucht in vanaf gegat. Ja, niet in één keer hè. Want wij hebben zelf geen raketten, zei je net.

Jaime Karremann
Onderzeeboten niet, onderzeeboten niet, maar wel, die vergatten juist heel veel. Ja, want dat kanon, dat is een tweedehands kanon uit de jaren 50. Wordt ook vervangen. Dat is ook een van de projecten.

Randal Peelen
Dat is echt mooi. Ja, hij is wel een kanon. Als je een vissersbootje vaart dan en hij schiet op je, dat is natuurlijk nog steeds niet leuk.

Jaime Karremann
Nee.

Randal Peelen
Maar het gaat eigenlijk om die raketten.

Jaime Karremann
Het gaat om die raketten, want het is een dat dat vergat. Het is een luchtverdediging en commando vergat. En luchtverdediging kan dus een grote groep schepen beschermen tegen luchtaanvallen. Het is bedacht ergens in de jaren 70, begin jaren 80. Als de Sovjet-Unie gaat aanvallen, gaan ze dat doen met heel veel raketten tegelijk. En zodat je gewoon dat je al die systemen worden overbelast. En dan komen er echt wel een paar door. Dus er zijn een nieuwe soorten schepen ontwikkeld en deze schepen kunnen dus ontzettend veel raketten tegelijk eigenlijk uitschakelen.

Floris Bot
Daar hebben ze speciale dingen voor, zoals een Goalkeeper.

Jaime Karremann
Nou, Goalkeeper is wel. Dat is een Nederlands wapensysteem uit het begin vanuit de jaren 80. Ik ken het van de golfoorlog. Ja, toen waren ze net ook echt op mijn hipnail. Ja, toen waren ze helemaal hip. En dit ding schiet 4200 schoten per minuut. En dus het is ontzettende hoeveelheid lood schiet je dan richting zo'n raket. Alleen dat is echt het laatste redmiddel. Dan is hij op een kilometer afstand. Nou, dan wil je niet je raket hebben. Dus het gaat eigenlijk om die systeem, die raketten die voren in een schip staan. En die op grotere afstand al. zo'n inkomende raket kunnen uitschakelen. En dat kan je dan doen door heel snel die radar, je ziet een grote zwarte radar op de achterkant. Die zoekt dan van tevoren op grote afstand hij al die contacten. Maar het gaat eigenlijk om die blokkige ding. Boven de brug en de voorste mast. Die kan heel snel al die informatie aan die raketten doorgeven. En dat schip. Nog steeds is die radartechnologie nog steeds ver voor op wat de Amerikanen hebben.

Floris Bot
Dat is eigenlijk ook heel gek.

Jaime Karremann
En vinden de Amerikanen ook gek. Nou, inmiddels weet ik wel hoe weet iedereen wel een beetje hoe dat zit. Iedereen die zich daarmee bezighoudt, de Amerikanen hebben natuurlijk ontzettend veel meer budget, maar die worden maximaal gegijzeld door hun industrie. En de industrie, dat is heel simpel, die wil gewoon winst maken. En als de Amerikaanse regering zegt, we hebben zoveel miljard van schip, ze hebben net een nieuw soort nieuw klasse, schip hebben ze in gebruik genomen, de Zonwald klas. De Zonwoldklasse. En die kosten even uit mijn hoofd 3,5 miljard per stuk.

Floris Bot
Kom je gewoon via onderzeeboten.

Jaime Karremann
En blijkt ook van alles niet aan te werken. En die techniek is nog steeds, ligt nog steeds niet zover als Nederlandse schepen, die radar technologie, uit de nou die radar staat er sinds 2001 op. Krijgt de continuie radar op. Dus ja, dat is wel. .

Randal Peelen
Maar wacht even, dus die Amerikaanse industrie die denkt, nou weet je wat, we kijken gewoon wat het budget is. Daar de helft van, dat is wat we vragen. Dat idee. Of ze vragen.

Jaime Karremann
De helft daarvan is van ons. En dan zeggen ze: ja, innovatie dat kost geld. Dus risico, dus ja, dat kost nog meer. En die Amerikaanse marine is zo ontzettend groot, bijna 300 schepen. Enorme hoeveelheid mensen. Industrie is heel groot. Amerika moet je ook, in de nationale industrie, dat moet je ook bestellen. Ze mogen niet naar het buitenland. Dus ze hebben een beperkte keuze. Ja, en dan gaat het heel anders dan in Nederland, bij Nederlandse schepen eigenlijk altijd. Onder zeeboten nu uitzondering. Maar nieuwe verratten gaat ook zo. Wordt gelijk gezegd, we gaan zaken doen met damen in Vledeschelden. En dan gaat Nederland de marine zelf een schip ontwerpen en die gaat zelf zeggen: dit zijn de innovaties. Maar voor die innovaties, die nieuwe dingen, daar nemen wij de verantwoordelijkheid voor dat het werkt. Dus als we zeggen van we willen een nieuw soort radar. Dan gaan ze niet zeggen van nou, werf, jullie kopen, jullie ontwikkelen nieuwe radar, jullie gaan het inkopen. Jullie zorgen dat het werkt. Nee.

Randal Peelen
Wij gaan zelf inkopen.

Jaime Karremann
En wij gaan ervoor zorgen dat hij op een juist niveau zit. Qua ontwikkelingsniveau. En als het niet werkt, dan is het is onze issue.

Randal Peelen
Dus je geeft een soort van IKEA blauwdruk van bouw dit.

Jaime Karremann
Zoiets, ja. Nou, en dat doe je dan samen met de industrie. Maar die, dat is soms zo klein. En budgetten zijn beperkt, maar die mensen, zijn er maar weinig mensen, kennen elkaar allemaal. Dat je dus heel goed met elkaar kan communiceren. Het is al een klein clubje. En dan krijg je dus wapens of nee radarsystemen. Die dus technologisch veel verder liggen dan wein Amerikanen.

Floris Bot
Je hebt best wel wat klasses en zo ook. Ik ben nog maar eens op je website aan het maken. Dit is er eentje uit de zeven provincieklassen, zoals het dan zo netjes heet. En die worden sinds 2002 in gebruik. En dat is nog een relatief nieuw.

Jaime Karremann
Ja, eigenlijk wel. Ze zijn ooit ontworpen om 25 tot 30 jaar mee te gaan. Maar goed, deze schepen worden nu gemoderniseerd, krijgen dus hele nieuwe raden. 2000 kilometer afstand doelen kan ontdekken.

Floris Bot
Holy crap, dat is echt om de koming van de aarde een heel eind.

Jaime Karremann
Ja, kijk, ISS, het ruitstation, dat vliegt op 400 kilometer hoogte. Nou, aan deze kant is 2000 kilometer.

Randal Peelen
Tering.

Floris Bot
200 kilometer vanaf hier naar Parijs.

Randal Peelen
Ja, het is Noord-Griekenland wat je kan zien.

Floris Bot
Hoi, we kunnen naar Griekenland kijken. Kijken wat ze er doen. Zo, het noordelijkse puntje van Engeland en dan een stuk verder.

Randal Peelen
Dat is wel cool, zeg. Hé, Nederland stuurt dat hele hippe fragat die kant op en we kunnen heel eind kijken en we hebben hele stoere raketten. Hoe gaat het in zijn werk? Je dobber daar? En wat doe je dan? Ik snap nog steeds niet. Wat gaan we nou doen?

Jaime Karremann
Ja, nou dat is natuurlijk nu even te maken met deze specifieke missie waarvan men zegt dit is natuurlijk een missie om dingen in kaart te brengen. En wat zij gaan doen is, het heeft niets te maken met die wapensystemen en die radars. Want die, ja. Kijk, die kleine bootjes en smokkelbootjes die daar varen, die zie je niet op die op die. En dat deert ze niet toch? Nou, maar daar gaat het wel om. Nee, maar die kleine bootjes die lijken ook heel erg op die bootjes van de Iraanse Revolutionaire Garden. En die opereren ook op die manier. Met hun die kleine bootjes. Je ziet de verschillen niet. Dus het kan zijn dat ze dat in kaart willen brengen. Of er misschien wapentransporten zijn. Ja, je weet het niet.

Randal Peelen
Maar het is gewoon observeren. Ze willen gewoon weten wat er aan de hand is.

Jaime Karremann
Ja, dat kan met een met een mijnenjager kan het ook bij wijze spreken.

Randal Peelen
Maar hoe zit dat dan? Het is niet zo dat er iemand achter een auto springt en die denkt, nou we rijden die kant op en we gaan het de mensen daar op de straat vragen. Nee, je stuurt er een. Vergat heen. En dat vaart dan over. Zijn dat internationale wateren dan?

Jaime Karremann
Ja, zeker, jawel.

Randal Peelen
Dus dat is hoe die wetgeving werkt.

Jaime Karremann
Ja, dit zijn internationale waters. Dus iedereen mag ervaren. En als je daar dan vissers ziet, dan kan je met je met je, met je. Kan je afstrokken met je enorme boot? Nee, je stuurt je rubberboot heen en je gaat met ze praten. Dan doet een tolk, gaat dan mee en dan ga je praten. En dan vraag je van: hey, hoe gaat het? En heb je nog wat gevangen? En by the way, heb je nog wat geks gezien? Of wat is hier normaal en wat is hier niet normaal? Want je bent altijd op zoek naar dingen die normaal zijn. En dan kan je namelijk ook zien van hé, dit is niet normaal. Maar goed, dat is allemaal december. Dit is 2019 gedachte.

Floris Bot
Zijn nu net iets verder. En nu is de vraag van. . Heb je nog iets geks gezien? Is een stuk beladener.

Jaime Karremann
Ja, heb je een raket voorbij zien komen? Een ballistische raket.

Randal Peelen
Ik denk nu in een soort van Hollywoodfilm natuurlijk. En wat als er opeens stront aan de knikker is, dan vaar je daar wel toevallig.

Jaime Karremann
Ja, daar ben je ervan.

Floris Bot
Even voor je bewaarwording. Vrijheidsstrijders die hebben semi-perongeluk ofzo een Amerikaanse contractor vermoord. Die is doodgegaan in een actie. Toen hebben die Amerikanen. Dus die generaal vermoord met nog een man of twintig daarbij en er zijn er nog 25 rondgeraakt. Daarop hebben onder andere diezelfde vrijheidsstrijders een. . Een ambassade belaagd en in de fik gezet. Dit is niet. Het zou ook het begin van de oorlog kunnen zijn, zeg maar.

Jaime Karremann
Het staat op scherm. Ja, ik heb dit niet eerder meegemaakt. Dat het zo heftig was. En dat ook wat eruit wat Trump in ieder geval aan Twitter is en wat nu ook. . Wat een reacties zijn vanuit Iran. Met dat ze een aantal scenario's hebben. Wraaks scenario's. Nou ja, goed. Nee, dit is wel echt serieus.

Floris Bot
Ja, en dus als je nu schip die kant op stuurt, dan. Het risico wordt anders.

Jaime Karremann
Het risico wordt zeker hoger. En dan is het nu denk ik wel goed dat ze niet de mijnjagen hebben gestuurd met het idee van nou dit kan je ook op die manier, maar dat ze echt een schip hebben gestuurd dat een beetje ballen heeft. En dat zichzelf kan verdedigen. Maar ja, het blijft lastig. Het gebied is ook heel erg lastig, omdat je Zeker de straat van de Remoest is gewoon zo ontzettend smal. Je bent zo ontzettend dicht bij Iran. Dat als er een aanval is, dan heb je zo ontzettend weinig waarschuwingstijd. En zij hebben allerlei methodes, bijvoorbeeld met hele kleine bootjes om aanvallen te plegen.

Floris Bot
Ik zou denken aan een echte, echte, een opgevoerde rubberboot, dus een rip of zo?

Jaime Karremann
Nou, een rip heb ik ook wel gezien, maar heel veel van die witte van die bootjes die je ook op de Nederlandse meren ziet, daar lijken ze een beetje op van die witte boot. Alleen staat er dan een man met een raket op, bijvoorbeeld. Of een milieu.

Floris Bot
Ja, een beetje gepimpt. Look at me, I am your captain now.

Jaime Karremann
Dus dat, en daarnaast hebben zij ook raketten aan de kust staan. Dat is natuurlijk heel erg lastig. Want die kunnen op allerlei momenten hun wapens lanceren, onder zeeboot vergatten. Ballistische raketten, dat is ook iets natuurlijk. En ballistische raketten, dat zijn raketten die dus een bekende is een skut. Die door de ruimte gaan. En die gaan dan die maken enorme snelheid, enorme afstand. Ook al is zo'n scutric korte afstand, maar Iran heeft het dan tot 2500 kilometer ongeveer.

Floris Bot
Nou, dus dat is vanaf via Noord-Griekenland en dan een stukje verder.

Jaime Karremann
Maar ook tegen schepen en tegen al die landen. Dus het is enorm, enorm lastig. En dan is dus de vraag van hoe gaat het?

Randal Peelen
Nee, we hebben eerder in deze aflevering al eventjes licht getipt aan die keer dat je op missie mee mocht naar de Krim als journalist zijnde. Dat is een heel interessant verhaal waar ik het graag in geuren en kleuren met je over had willen hebben. Maar een willen van de tijd gaan we er even wat sneller doorheen. De luisteraar die dat wel een interessant verhaal vindt en die denkt, hé, een journalist op zo'n gat. Wat was het? Het was Zijner Majesteits Evertsen, zet je op. Die kan dat lezen op marinescheep. nl Het artikel staat nu best wel prominent, dus dat ga je zeker vinden. En dan kun je wat meer lezen over wat jou daar heeft bezig gehouden. Want ik vond het wel heel interessant. Maar we hebben zoveel vragen van de luisteraars dat ik dacht, laten we daar eens aan beginnen. En om eventjes gewoon op adem te kunnen komen, dacht ik, ik gooi er een luchtige vraag in en die gaat helaas niet over marineschepen. Maar wel. Aan alle nerds aan tafel, dus daar zijn wij in dit geval alle drie, naar aanleiding van de eerdere vraag over welke onderwerpen je als nerd uit de weg gaat. Van Stefan Vierkant. Hij vraagt, maar nu de omgekeerde vraag, welke discussie ga je graag wel aan met anderen? En met name niet nerdmensen? Overkey zou je het welke discussie zou je wel willen voeren aan de lunchtafel?

Floris Bot
Misschien in de kroeg. Het ding is, je moet een discussie kunnen voeren. En een discussie houdt in dat je een voor- en een tegenstander hebt. Het maakt niet uit.

Randal Peelen
Het gaat weggaat.

Randal Peelen
Of dat je iemand kan overtuigen. Je wil iemand waar je mee kan discussiëren. Maar waarover zou je dan willen discussiëren? Over qua nurdzaken. Nee, maakt niet uit. Oh, überhaupt. De vraag is aan jou: waarover jij graag zou willen discussiëren? Welk onderwerp ga je zeker niet uit de weg? Vuurwerk, zwarte Piet. Oh ja, ik.

Floris Bot
Beide. Die wil je gewoon. . Kom. Kom erop hoor. Ja? Ja hoor. Waarom? Nou, dat helemaal niet gezellig. Dan weet ik dat ik je in het vervolg moet vermijden of niet. Dat is wel makkelijk. Dan kan je gewoon op mijn lijstje laten zitten. Nee, ik ga dat niet uit de weg. Ik vind soms ook de discussie voeren voor de discussie heel leuk. Dat is meer een debat dan eigenlijk. Ja, kan. Maar ik denk ook. Het probleem bij mij zit er meer in dat ik soms heel vel erin kan en daar komt er wel eens verkeerd over.

Randal Peelen
Ik vind het ook wel mooi. Jij kunt dus nu niet los zien. Een persoon van hetgeen wat hij vindt. Nee, natuurlijk niet. Jij denkt van nou, die collega die zal op Trump stemmen. Dus ik wil eigenlijk überhaupt niet met die collega praten. Het is wel je collega.

Floris Bot
Die ene collega die heeft op Baudet gestemd. Nou, dan heb je gewoon duizend minpunten in mijn boekje. Oké. Zo gaat dat.

Randal Peelen
Jij ziet de persoon als een soort holistisch geheel van al zijn meningen bij elkaar opgeteld. Dat ben je toch ook? Dus jij wil eigenlijk alleen samengaan met mensen die of jouw mening dragen? Helemaal niet.

Floris Bot
Of al vinden wat jij vindt. Ook niet? Nee, want het is juist leuk om een discussie te kunnen voeren. Dus dan moet je ook een beetje tegenstand hebben. Jimmy, zijn de discussies die jij graag aan zou gaan met mensen? Het mag ook wat minder beladen dan dit.

Randal Peelen
Ja, bij voorkeur misschien.

Floris Bot
Wat de beste MP3 speler op het moment is of zo naar, dat is. . Nee, niet de toepassing. De beste telefoon van het moment. Of weet ik veel. Dat mensen van Facebook af moeten.

Jaime Karremann
Nou, dat vind ik eigenlijk vaak ook wel een grappige discussie. Van hoeveel data je. Achterwaart. Ja, en zie je dat mensen altijd hun wifi aan hebben staan.

Randal Peelen
Heb jij een aluminium hoedje achter in je rugzak zitten?

Jaime Karremann
Nee, wel een Kooi van Faraday op mijn telefoon. Echt waar? Nee. Nuttige telefoon nog. Maar die zou ik dus wel willen hebben.

Randal Peelen
Dat je je telefoon even in een kluisje kan gooien.

Jaime Karremann
Dat je weet. Je mag doen wat je wil, maar je gaat in ieder geval even niks communiceren met anderen die ik.

Floris Bot
Dan zet je hem toch op vliegtuigmodus? Nee, dat heeft helemaal gezien. Je kan gewoon zo'n zak kopen waar je hem in kan stoppen.

Jaime Karremann
Ja, precies.

Floris Bot
Kun je hem niet gewoon uitzetten dan jongens? Waar hebben we het over?

Randal Peelen
Zet je telefoon uit dan? Nee, hoezo niet?

Floris Bot
Nee, nee.

Randal Peelen
Ja?

Floris Bot
Je kan ze op afstand activeren. Waarom? Nee, dat kan niet. Jawel. Hoe dan?

Randal Peelen
Jij kijk zo naar mij. Nee, nee, nee. Ik zet hem nu uit.

Floris Bot
Hoe ga je hem aanzetten dan? Nee, je heeft toch even niet met aanzetten. Per se te maken. Je kan hem activeren. Dus je kan bijvoorbeeld die LA Bluetooth heeft geen reet aan informatie nodig. En er zit een NFC-chip in, die kan je ook gewoon benaderen. Hoeft hij niet voor aan te staan? Er zit toch een antenne op, daarmee power je die NFC chip. Hoe denk je dat die NFC-chips in je kledingen doen dan? Er zit geen batterij in.

Randal Peelen
Dat is waar.

Floris Bot
Zo zijn er wat dingen die je kunt doen op afstand. Hij staat wel uit, maar hij is nooit echt uit tenzij de batterie.

Randal Peelen
Maar je weet eigenlijk op dat moment alleen wat het ID is van die telefoon.

Floris Bot
Ja, je hoeft niet veel te weten. Maar als je weet wat een ID is van een telefoon, dan kun je toch al zien als je weet Jij welke persoon.

Randal Peelen
Waarom wil je in die kooi leggen? Is dat zo van ik ben zelf verslaafd aan het ding? Of wil je privacy? Bang dat die radar van 2000 kilometer is.

Jaime Karremann
Nou, het gaat natuurlijk nu alleen maar om hacken en zorgen dat je niet gehackt wordt. Dus al die data die je hebt, als je een boek schrijft over geheim onderzeebeltopraat, kan je je bedenken, ik heb geen idee. Kan je bedenken dat er dus partijen zijn die daarin geïnteresseerd zijn.

Randal Peelen
Die denken, die gek heeft daar 50. 000 pagina's fotografeerd. Dank je wel. Kom erop.

Jaime Karremann
Ja, precies. Bijvoorbeeld.

Randal Peelen
Da jij daarvan uit dat dat ook echt zo is? Leef jij gewoon in de veronderstelling: ik ben al gehackt, het is al vertaald.

Jaime Karremann
Al onze data wordt al gedeeld met bijvoorbeeld de NSE. Als je al dingen op Facebook of waar dan zet, dan heeft de NRC natuurlijk al de Amerikaanse inrichtingdienst natuurlijk al toegang.

Randal Peelen
Zet iets in de cloud en iedereen kan erbij.

Jaime Karremann
Precies, het kan. Bel gewoon heb je gewoon een voice verbinding, gewoon een telefoongesprek. Wat ik dan met de mensen die ik praat, die zeggen van ja, zie je het als gewoon een openbaar radiogesprek. Dus dat iedereen het in principe kan meeluisteren.

Randal Peelen
Maar niet iedereen. Als ik bijvoorbeeld met Floris bel over hoe we binnenkort een concurrerend product gaan lanceren. Dat het Ziggo nog eens heel moeilijk gaat maken. Dan hoort niet iemand van Ziggo dat per se.

Jaime Karremann
Niet iedereen het.

Floris Bot
Nee, maar het kan wel zijn dat jij al gevlacht bent, als zijnde een interessant. Persoon om je in de gaten te houden voor bedrijfspionage. Dat kan. Het hoeft niet altijd een land te zijn wat meelijst. Het kan een bedrijfspionage zijn.

Randal Peelen
Ik heb een iPhone, dus dat schild. Dus niet te hacken.

Floris Bot
Ja. Maar het zou wel grappig zijn als je hem hebt over een KPN-netwerk en je denkt KPN is de grootste vijand voor mij. Dat maakt hem natuurlijk wel ingewikkeld. Nee, maar ik bedoel, dit is allemaal voor 99,998% van de mensen of zo, is dit natuurlijk heel ver gezocht allemaal. Maar ja, ik heb dat wel eens verteld, toch, Rander? Dat ik. in een meeting zat met vertegenwoordigers van een bepaald land. En dat ik zei van joh zal ik de zal ik de presentatie nasturen en dat hij zei, nou die hebben we wel. Echt?

Randal Peelen
Ja.

Floris Bot
Oh, en trouwens, de vorige versie vonden we beter. En dat met een gele grote knipoog, maar je weet niet of ze uit hun nek lullen of niet.

Randal Peelen
Heb je daar makkelijk van gelegen? Nee. Nee, maar je had. Niet wakker. Nee, maar wel.

Floris Bot
Dat is iets moeilijker over om in bed te komen, maar.

Randal Peelen
Ja, daar zat wel zo te fronzen van. Voor het Echie?

Floris Bot
Ja, dat zijn wel momenten dat je denkt. Ah ja, krapje moet ik ook rekening mee houden.

Jaime Karremann
Ja, en als ik dan toch nog heel even één seconde wat kan zeggen over die missie bij de kinderen. Dat mag zijn missie, maar dat was. In de Zwarte Zee in april. Maar daar, als er dus Russische eenheden in de buurt zijn, dan zij sturen dus zo'n inlichtingsschip mee. Wat is dan de hele tijd met het Nederlands schip als in de Zwarte Zee. Dat is gewoon veroordeerd internationale water. Maar je wordt dan de hele tijd gevolgd door zo'n Russisch inlichtingsschip en die hebben ook een 4G-mast. Dus ja, als je dan denkt en ik wil even een appje sturen naar huis, je denkt, hé, wat een goede 4G-verbinding. Dan gaat het wel even via het Kevin. Dus dat soort dingen, dan word je daar ook wel mee geconfronteerd. Van let op wat je doet,

Randal Peelen
Maar dan zit je VPN toch gewoon aan. Nou ja, ik vind dat wel boeiend. Zeker als je het hebt over internationale wateren. Normaal als ik ergens fiets, dan weet ik dat ik in Nederland ben. Maar als je in die internationale wateren vaart en dan gaat iemand achter jou varen. En dat mag gewoon. Maar het is toch wel weer. . Het is een rare wereld daar.

Jaime Karremann
Het is een rare wereld.

Randal Peelen
Die zonder. Nou, nog één luchtigere vraag. Want dan kunnen we de naweer even lekker te diepte in. Van Folie. En die zei. Ik denk vooral aan Jaime dan in dit geval. Als je mocht kiezen tussen wereldvrede of real-life Pokemons, er bestaan nu voortaan Pokemons. Welke Pokémon zou dan je starter zijn?

Jaime Karremann
Ja, ik moet zeggen, ik heb met beide geen ervaring.

Randal Peelen
Mooi, mooi, mooi, mooi. Ik geef je nu even virtuele aanvaard. Ook niet met wereldvrede bedoel je? Nee. Nou, ik zou kiezen voor Bulbersor, want de eerste gym is van Brock en die kun je niet aan met een Charmander. Dus makkie, verhoog jij?

Floris Bot
Ik heb een teringrekkel en Pokémon.

Randal Peelen
Dus dan die ander.

Floris Bot
Squirtle? Ik doe niet een Pokemon. Voor mij. Nee. Ik heb geen idee man. Die gele. Ja, Pikachu.

Randal Peelen
Daar ben je ook kansloos tegen Brok. Letterlijk, ik kom niet veel verder dan die gele. Jullie twee gaan allebei voor wereld.

Floris Bot
De dingen die ik over Pokémon weet is. Pokemon, Pikachu, Super Saiyan.

Randal Peelen
Ja, maar dat is niet eens Pokémon. Dat is Dragon Ball Z.

Floris Bot
Zie je, zo goed weet ik het. Ik vind het ook helemaal niks trouwens.

Randal Peelen
Maar ik ga net verzonnen, waar ik dus. Wel of niet over zou willen discussiëren, maar ik heb die discussie nog nooit gevoerd. Dus blijkbaar discussieer ik er niet graag over. Discussie voor een ander keertje dan. Ja, had zelf nog geen antwoord gegeven, eigenlijk. Nee, daarom. Ik ga er lekker omheen varen. Floor, heb jij nog een mooi? vragen vonden een beetje een jamie mag zo ook een vraag stellen als hij dat leuk vindt hij heeft ze voor zich als hij een leuke vindt dan mag hij hem zo stellen aan zichzelf dan

Floris Bot
Jaime, wij hebben net al gezegd over de, in dit geval de onderzeeboten, dat we het een beetje in Europa zoeken. Maar die wapensystemen. Blijven we daarmee ook in Europa? Of gaan we daarmee de landsgrenzen over? Want wat volgens mij veel mensen niet weten, is dat Samsung een enorm interessante wapendeverancier is. Van wie was die vraag? En die vraag is onder andere. Nee, die vraag is ongeveer gebaseerd op wat Sebas van Derf Voort zei.

Jaime Karremann
Nou, volgens mij, dat kan, dat moet ik eerlijk zeggen, weet ik dat helemaal niet. En Samsung is in Nederland, zeker in Nederland, bij de Nederlandse marine helemaal niet zo bekend. Volgens mij, wat ik van ze weet, is dat ze vooral sensoren doen, radars.

Floris Bot
En ze hebben ook zo'n turret met AI die herkent gezichten en schiet je gewoon kapot als je niet. In zijn database voorkomt.

Jaime Karremann
Oké, dat is meer iets voor kantoren dan.

Floris Bot
Nou, als jij dat bij kantoren inzet, dan wordt het een bloedbad.

Jaime Karremann
Maar goed, de Nederlandse marine heeft vooral de raketten. De radars komen uit Nederland over het algemeen een rakette uit. Tot de heden in ieder geval uit de VS. Dat is al een hele tijd zo ooit Britse raketten gehad, maar dat was echt geen succes. Amerikaanse raketten werkt een stuk beter. Nu is men op zoek weer naar nieuwe, voor een deel wordt vervangen. En daarvoor ben ik ook. Ik ben in december in Parijs geweest op uitnodiging van een rakettenbouw om daar eens te gaan praten.

Floris Bot
Zoals men gewoon uitgenodigd wordt door rakettenbouwers.

Jaime Karremann
Dus het zou zomaar kunnen dat het een Franse, dat het bijvoorbeeld een Axo Z wordt, of bijvoorbeeld een Zweedse RBS 15. Noorse NSM. Er zijn dus allerlei nieuwe partijen op de markt.

Floris Bot
En een beetje een beetje vervolg hierop, want je zei waarschijnlijk vooral sensoren. En toen werd ik een beetje getriggerd door de vraag die je tussengas had gevraagd. Er bestaat een soort mythe dat de Nederlandse zonetechniek zo verschrikkelijk goed is dat de hele wereld jaloers is op ons. Klopt deze mythe of heeft hij zich vergist en is dat de radar waar je het eerder over had?

Jaime Karremann
Ja, dat is de radar waar ik het eerder over had. Dus die Smart-L-radar, bijvoorbeeld een van die, die dus 2000 kilometer ver kan kijken. De nieuwe Smart L. Smart MMN. Die door Talis in Hengelen wordt gemaakt. En die maken nog veel meer van dat ze tales. Dus dat klopt. Daar is de hele wereld je loes op. En de zonars komen voor een deel uit Engeland. In het verleden kwamen ze ook uit Frankrijk. Daar zat dan wel weer een Nederlands vaak zat er wel weer een Nederlands systeem achter om het te analyseren. En dat systeem was ook wel weer heel goed, maar die zona's werkten ook altijd goed. Oké. Maar de Nederlandse zonatechnologie, die traditie is niet echt.

Randal Peelen
Heb je zelf nog een leuke vraag gezien?

Jaime Karremann
Na even een vraag van Daniel. Zichtbare innovaties lijken zich De laatste tijd vooral te hebben afgespeeld bij de luchtmacht, drones en stelt. Bij de marine lijken die afwezig of in ieder geval minder zichtbaar met uitzondering van de touchscreen van de USS McCain. Is dat correct of kun je voorbeelden geven van het tegendeel? Jusis McCain, dat is een Amerikaanse destroyer van de Arlie Burke-klasse. Dat die touchscreen heeft, dat verbaast me eigenlijk al. Want op zich zijn die schepen zijn. Dat zijn echt wel schepen met enorme slagkracht. Maar voorbeelden van geavanceerde technologie wil ik die ook weer niet noemen, want die var met 300 mensen. Terwijl de Nederlandse marine dan met de helft ongeveer zou gaan varen, denk ik. Nou, dat is wat overdreven. In ieder geval niet zo super geavanceerd. Touchscreen heeft het Nederlands schepen ook sinds de jaren 90. Maar er wordt zeker wel heel veel geïnnoveerd. Er zijn heel veel innovaties. Het punt is alleen dat Nederlandse Marine de laatste tijd niet zoveel schepen heeft gebouwd. Maar innovaties zijn er en dat kan op een heel simpel niveau zijn. Bijvoorbeeld denk aan. Zo'n rip waar we net over hadden, zo'n rubberboot. Daar is een enorm grote rip van gemaakt, de frisk. De supersnelle interceptieboot waar je met veel mensen kan. En daar is dan bijvoorbeeld op die patrouillescher kan je dan is daar een methode voor bedacht om die heel snel in en uit te varen uit te schip. Andere nieuwe soorten radatechnologieën. Zo'n plattegrond die je gebruikt als er brand is aan boord. Die dan communiceren met andere plattegronden. door het hele schip heen, door meerdere plaatsen van het schip, dat je niet meer elkaar hoeft te bellen en te zeggen van dit is wat er nu gebeurt in die ruimte. Maar dat je dat dat apparaat het zelf doorgeeft. Ze zijn daar juist heel erg innovatief. En aan de ene kant betekent dat ook weer altijd weer risico's. Het is altijd heel spannend. Maar juist, ik denk juist in Marine dat je daar heel veel innovaties ziet.

Floris Bot
Geinig dat je de frisk noemt. Nichtje van mijn vrouw Der Vent. Ja, zo inklikte. Nicht van mijn vrouw. Die werkt bij de marine en is dus Schip, of hoe noem je dat? Die bestuurt zo'n frisk. Bootsky dude. Bootsky dude.

Randal Peelen
Die dude hard varen op zijn Bootsky. Ik heb een vraag van de man waar het allemaal mee begon. Mijn collega Mark van Herpen, die ook eigenlijk heeft gezegd. Dat we Jaime en ze uit moesten nodigen. En hij vraagt, de vier LCF-fragatten zijn in staat met hun radars om ballistische raketten te detecteren. En te volgen en hun raketten af te vuren om deze te vernietigen. Alleen heeft Nederland deze raketten niet, Europa is afhankelijk van de VS, voor het beschermen tegen raketten van Iran en Noord-Korea enzovoort. Als we even wat raketten kopen, zijn we dan niet meer afhankelijk voor de verdediging van Europa. En hebben we dan ons eigen raketschild. En dus ook niet meer afhankelijk van Trump. Zouden we niet gewoon een shitload van die raketten moeten kopen?

Floris Bot
Maar dat verouder toch ook? Sorry, geef je antwoord.

Jaime Karremann
Nou, ik vind het best wel een lastige vraag, omdat. Die raketten koop je dan in Amerika, omdat dat zijn de raketten die het meeste capaciteit hebben op dit moment. Dat gaat dan om Standard Missile 3 raketten.

Randal Peelen
En dat zijn specifiek de raketten die je gebruikt om zo'n atoombom uit de lucht te knallen.

Jaime Karremann
Nou, kijk, juist nou net weer die atoombom, dat is dan weer lastig. Omdat die gaat te hard te hoog en te ver. Die splitst zich op in twintig of tien mini-atoombommetjes, die twintig keer zwaar zijn dan die van Hiroshima. Fuck. Ja, het is echt ziek. Maar goed, dus die dan weer niet. Maar het gaat juist om die korte afstands en medium afstand die Iran dus bijvoorbeeld heeft, Noord-Korea.

Randal Peelen
Het is ook hinderlijk, maar lang niet zo hinderlijk.

Jaime Karremann
Nee, precies. Dan gaan er een paar duizend mensen dood en niet een paar miljoen. Maar goed, die raketten, daar is dan die SM3 heel geschikt voor. De kosten alleen, ja, prijzen verschillen nogal, omdat het gaat om verschillende types en welke bron je gelooft, maar ongeveer 10 miljoen per stuk. Dus ontzettend duur. En dat is natuurlijk ook wel weer gelijk een nadeel. Want als je iets hebt wat heel goedkoop is om te maken. En je kan er heel veel van afvuren. En je hebt zelf iets om wat op zich heel goed werkt om daarmee uit de lucht te halen. Wat dan zelf ook weer prijzig is, dan verlies je het natuurlijk op de lange termijn wel. Dus ben je dan. . Daar kom ik op omdat er wordt gevraagd, ben je daar niet meer afhankelijk van de verdediging van Europa? Nou, dat is altijd lastig. En zo'n raketschild is niet waterdicht. Maar je kan er wel iets tegen doen. Op dit moment kunnen we niks doen. Als er nu een raket wordt gelanceerd, dan kun je het enige wat je kunt doen is uitrekenen hoe laat die aankomt En er zijn natuurlijk wel.

Floris Bot
Wat fatalistisch. Wat erg.

Jaime Karremann
Ja, ik heb uitge. . Wat was de 30 minuten, deed hij eraf, van. Van Iran naar Nederland is dan keer. Dus dat is de waarschuwingstijd.

Floris Bot
Die twee weken die die boot erover doet.

Randal Peelen
Ja, nou godzend. Wat maakt dat nou uit? Het is niet zo dat ze een boot achteruit. Nee, maar. Oh, een raket. Ik vraag me het sowieso af als Noord-Korea. Als Noord-Korea op ons gaat schieten, zeg maar, dan hebben ze op zich meer ruzie dan alleen maar ons. Denk ik. Het feit dat je bondgenoot hebt en het feit dat je Europa om je heen hebt liggen is natuurlijk wel iets van een voordeel.

Jaime Karremann
Precies, het is nu niet realistisch. maar ik was het dikke maand geleden bij het oog op morgen en toen werd mij of nee het was goed gevraagd werd mij gevraagd hoe realistisch is dat het Nederlands schip in in de in de conflictsituatie tegenkomt in straat van de hoeft nou dat is niet realist Nee. Dacht ik toen. Oh, zo. En dan ineens gebeuren er weer gekke dingen. Nu kan alles nog gebeuren. Alles kan. Dat is wel ziek. En wat ik ook heel ziek vind, wat ik wel heel interessant vind, is dat dus. Die vraag aan Trump het gesteld. van wil je die generaal omleggen? Dat was een soort optie. Maar hij kreeg een aantal opties. En dan dachten ze van. Dat is zo extreem, daar kiest het niet voor.

Randal Peelen
Dat heb ik in de daily gehoord.

Jaime Karremann
Maar wat zou nou de volgende stap zijn? En wat hij heeft die nuclear voetbal. Hij heeft altijd een tas bij zich, waar dan die codes in staan om een kernrakette te lanceren. Dat is dan op een gegeven moment.

Randal Peelen
Ja, maar die man handelt van wat ik hoor in die. . Want ik heb dan de Daily Podcast gehoord. Ik heb dit nieuws express een beetje niet gevolgd, want ik ben daar altijd zo van. Het is zo alles of niks zoiets. Je gaat of de hele avond alleen maar hierover zitten lezen. Of je negeert het gewoon lekker. En dan hoor je bij het koffiezetapparaat morgen wel wat er is gebeurd. Ik ga meestal voor het laatste. En het is een beetje alsof hij gewoon uit persoonlijke woede heeft gehandeld. Zo komt het op mij over.

Jaime Karremann
En dat is het angstaanjagende.

Randal Peelen
Het egoding, zeg maar. En daarmee wil ik wel zeggen, het is dus in zekere zin wel menselijk, maar dat is nou net dat enge. En hier moet je juist pragmatisch zijn. Eigenlijk wel. Nou, dat vind ik het mooie aan die hele koude oorlog en de periode daarna. De Tweede Wereldoorlog eindigde heel plat geslagen met een paar veel te grote bommen. En Sindsdien is het relatieve vrede. Op kosmische schaal is het nooit zo vredelievend geweest. En dat is alleen maar omdat die achtelijk grote raketten daar liggen. Nou ja, daar zit er wel veel van. En als je je gaat verdiepen in die periode waarin Kennedy niet gehandeld heeft, dus niks heeft gedaan. En hoeveel. . Ja, mazzel we daar eigenlijk mee hebben. Dat vind ik ongekend. Het gaat zo goed, omdat iedereen snapt dat hij met zijn tengels van die knop af moet blijven. Dat is de enige reden dat zo goed gaat. En als je dan zeg maar. Eén knopje minder. Dat moet je niet doen. Dit was de ene ergste optie.

Floris Bot
De enige ergere optie die ze op dat lijstje hadden staan volgens de déby was de kernboom.

Jaime Karremann
Ja, maar dat bedoel ik. Hoe snel raken we dan dat de extreemste opties? Dan zijn we echt ver van huis.

Randal Peelen
Ja, dat kan in 24 uur gepiept zijn, zoiets natuurlijk. Kan.

Floris Bot
Zullen we iets luchten? Heb jij mooi op de kort? Ik heb een beetje een vervolg op de vraag die je van Mark stelde, deze keer van Boba. Die schrijft namelijk, volgens mij heeft Nederland geen tanks meer, die huren we namelijk uit Duitsland. Is dat ook de toekomst waar hij zegt, hebben we wel boter nog? Ja, dat is zo. Is het de toekomst dat we die ook gaan huren? Gewoon liezen bij Volkswagen? Hallo?

Randal Peelen
Wat moet je met een tank dan?

Floris Bot
Volkswagen Financial Services AG. David, ich biedt een. Nee.

Jaime Karremann
Het gaat helemaal ook helemaal niet goed met Duitse vergat en oppervlakte schepen.

Floris Bot
De Duitsers is geen goede optie, maar weet ik veel. Spanje, Engeland. Paraguay.

Jaime Karremann
Nee, hoe ga je dat doen als je dan meet? Ja, ik heb hem geliefd en daar wil ik hem mede oorlog in.

Floris Bot
Ik ga nu oorlog voelen tegen jou. Ik loop terug. Het is wel een interessante, interessant artikeltje in je liefst contract.

Randal Peelen
Maar het is wel echt een oprechte vraag.

Randal Peelen
Heel naïef, heel naïef, maar wat moet je met het tanken? Kijk, zo gat snap ik. Want die vaart daar in internationale wateren en die kan naar de andere kant van de wereld toe. Maar die tank. Nou, die rijdt. Ja, maar die komt al snel een landsgrens tegen op een gegeven moment.

Floris Bot
Maar ik kijk, het is een soort van. Het is een gepanzerde auto met een kanon. Ik bedoel, de marineschepen is een gepanzerde boot met een kanon.

Randal Peelen
Ja, maar het is gewoon een land equivalent. Je kunt met een boot door internationale wateren. De andere kant van de wereldrijd.

Floris Bot
Er is geen internationale grond.

Randal Peelen
Je kunt niet zeggen van hey België, we komen even door je sovereine land. Dan zeggen ze: Ja, daar vonden we in de Eerste Wereldoorlog een soort voor een rode vlag.

Floris Bot
Ja, ik. Dan kan je zeggen, oh oepsie.

Randal Peelen
Of je kan zeggen, ja fuck jou. In dat geval verzetten ze zich langer dan je denkt. Ja, waarschijnlijk wel.

Jaime Karremann
Ja, maar goed, je hebt wel het punt. Alleen ja, zo'n tank is natuurlijk voor echt als echt enorme.

Randal Peelen
Je kunt ook een tank op een bootje rijden, besef ik inderdaad. Neem je hem gewoon mee? Eén in een vliegtuig? Andere vragen.

Jaime Karremann
Mag ik even een andere vraag? Sebastian vroeg. De eerste vraag van Samsung. Niemand anders heeft die ook gesteld. Voedt de marine ook stappen uit om ecovriendelijker te werk te gaan? Bijvoorbeeld minder uitstoot en lagere carbon footprint te creëren. Nou, ja, dat doet de Marine zeker.

Floris Bot
Hoe durf je die vraag? Nee, grapje.

Jaime Karremann
Nou ja, ik vind het. Nee, het is eigenlijk heel goed. Een terechte vraag. Ik denk dat, nou, Marine doet het al best wel lang. Op zich. Maar is heel klein met bijvoorbeeld een ballastank. Zie je die enorm schepen hebben ballastanks om Zorgen dat ze dan netjes recht in het water liggen.

Floris Bot
Stabiel te blijven.

Jaime Karremann
En dan haalpomp je dus water binnen in je schip. Ja goed, dan denk je, maar daar hebben we het over. En dat doe je in de Atlantische Oceaan. En dan denk je in de Middellandse Zee denk je, nou we moeten nou een beetje de trimmen, een beetje bijpompen of wegpompen. En dan pomp je dat water uit de Atlantische Oceaan met al die. Wat is het? Bacteriën in de Middellandse Zeen.

Floris Bot
Dat gaat niet goed.

Jaime Karremann
Dat gaat natuurlijk wel mis.

Floris Bot
Nou ja, de hoeveelheid is natuurlijk niet zo groot, maar dat is een beetje alsof je een chloorblok in een sloot flikkert. Dan gaat in ieder geval de nabijheid van waar dat gebeurt niet heel goed. Nee, weet je dat Ja, nee, die vraag moet je niet stellen.

Jaime Karremann
Dus een van de dingen is dan bijvoorbeeld dat zij zo'n filtersysteem hebben.

Floris Bot
Om dat water te reinigen.

Jaime Karremann
Omdat te reinigen dat je dat je dus dat water dat je uitpompt dat het schoon is.

Floris Bot
Zeg van die dingen daar heb ik helemaal nooit over nagedacht natuurlijk.

Jaime Karremann
Nou, ander ding is dat in het verleden, toen ik zelf als militair op een vergat voer, toen was het de vuilniszakken die. Nou, dat was toen ook wel zo. Maar er waren tijden dat je gewoon alles over boord gooide. En nu is het zo van alles in een speciaal afgesloten ruimte waar je aan die vuilnis zakken. En dan gaat het pas van boord als je in de haven bent. En netjes in de container en dan gaat iedereen meehelpen. Dus dat soort dingen, dat is allemaal gescheiden. Dat zijn allemaal wel dingen die gedaan worden. Maar nu is natuurlijk de volgende stap naar elektrisch varen. Onderzeeboten doen het al sinds 196.

Floris Bot
De boot is hybride.

Jaime Karremann
Ja, onderzeeboten zijn ook hybride, maar vergat door hybride, dat is natuurlijk wel echt een volgende stap. Dus dat gaat er niet gebeuren. Maar er komen nieuwe schepen aan die klein zijn.

Floris Bot
Hoe doe je dat? Bel je dan Toyota op. Hoi, jullie hebben zo'n Prius? Ja. Doe maar dat even groter. Nee, dat doe je natuurlijk met. Daar zitten enorme motoren in. Toevallig, Jezus fuck. Ken ik iemand die daarin zit? Hoe? Ook in godsnaam, die werkt bij Rolls Royce in Scandinavië. Komt gewoon omdat je golft toch? Nee, dat is een jongen, die ken ik via je tweakers. Maar die alleen maar talentjes daar hè? Ja. Ja, maar niet normaal. We kwamen erachter dat Laurent Dufour. Of ik noem hem Laurent. Laurent. Oh ja, Laurent doe vroeger. Nou ja, oké. Die vroeger Development DBT is die werk nu bij CERN. Dus die moeten we uitnodigen, hebben we besloten. Nee, maar die jongen zitten ze in de ontwikkeling van gasturbine motoren voor maritiem gebruik, niet normaal. Hij staat op een foto met zo'n zuiger. Maar daar kan hij met zijn armen niet omheen. Weet je wel. Hij zegt, nee, maar dit is een hulpmotor. Ja, die crap. Hij zegt: ja, die andere kan gewoon staan. Moet je doen. Nee, dat is helemaal niet handig. Ik had nog wel een leuke gezien. Mag ik die vragen?

Randal Peelen
Ja, maar ik pas aan de beurt. Oh Scheis. Misschien ga jij wel vragen. Nou, nu moeten we er twee. Oké, varas! De enige. Hij vraagt zich af, voor sommige landen is het bekend dat ze zeedieren getraind hebben om deze in te zetten in een missie. Heeft Nederland dat ook gedaan?

Jaime Karremann
Nee.

Randal Peelen
Ik heb Retteleur 2 gespeeld, dus ik weet dat dat dolfijnen of inktwissen waren.

Jaime Karremann
Inktwissen kan ik me niet echt. Maar dolfijnen wel.

Floris Bot
Dorfhein, toonijn, we hebben nu een hele Walrusklasse.

Randal Peelen
Oké, nou Floris, kom maar op.

Floris Bot
Oké, een vraag van Rens. De landmacht is op het land. De luchtmacht is op de lucht. En hoe zit het nou met vliegtuigen op een marineschip? Zijn die dan van de marine of van de luchtmacht?

Jaime Karremann
Het ligt eraan welk vliegtuigsschip? Amerikaanse vliegtek?

Floris Bot
Maar die Russen hoeven niet mee te nemen, geloof ik, want dat ding heeft net in de fik gestaan.

Jaime Karremann
Ja, die heeft in de fik gestaan.

Randal Peelen
En ze hebben er nummer 1, en dat ding is 30 jaar oud. Maar stonden dan schepen en vliegtuigen van de luchtmacht in de Vik of van de Russische.

Floris Bot
Het is een Marineboot, oké?

Jaime Karremann
De Kuznetsov die. was in onderhoud en werd gemoderniseerd en die werd die ging in de fik op de werf. Maar dus er was in ieder geval niet echt iemand aan boord. Maar kijk, de Amerikanen, Nederland heeft altijd een heeft. Sinds volgens mij 1917 een Marine luchtvaartdienst gehad. Dus waren altijd dus de helikopters en de vliegtuigen van de Marine. En dat is, die is in beginjaren, jaren vijftien geleden, is die samengegaan met de luchtmacht. Dus nu heb je dus een helikopter. Nou ja, die helikopters zijn van het Defensiehelikoptercommando. Wat dus eigenlijk Defensie, marine en luchtmacht is, maar vallen onder luchtmacht en marinepersoneel zitten in.

Floris Bot
Als het onderhoud wordt gedaan door de landmacht, want dat maakt het makkelijker.

Jaime Karremann
De Amerikanen hebben op hun vliegkampsschip marinevliegers, marinevliegtuigen en mariniers. Het koorts, maar je niet is een apart onderdeel en die vliegen er ook, die hebben ook hun vliegtuigen. En dan komen dus eigenlijk normaal gesproken, of nauwelijks luchtmacht.

Floris Bot
Het antwoord op deze vraag is eigenlijk dus: it's rather complicated. Mag ik nog één kleine vraag stellen? Nee, we gaan even tips jongens. Alsjeblieft. Oké, kleine. Oké. Waarom is een vliegkampschip en niet een vliegdekschip?

Jaime Karremann
Ja, een vliegdekschip is eigenlijk het Tweede Wereldoorlog een schip met alleen een dek. Dus je had vroeger van die tankers die werden omgebouwd met een dekker op. En dan had je een vliegdek en die hadden niet een lift naar beneden met een heel. . Hang daar enzo, ja, en nu hebben ze al een kampen.

Randal Peelen
Nu heb ik de Avengers Age of Ultron gezien. En daarin hadden ze die hele grote unit.

Floris Bot
Ja, een soort weer. Ja, ik heb geen idee, maar het is een vliegend vliegkampschip. Precies. Innovatie? Maar die is dan van de luchtmacht?

Randal Peelen
Nee, die is van S.H.I.E.L.D..

Randal Peelen
Ja, oké, dat is waar.

Floris Bot
Dat is waar. Oké.

Randal Peelen
Laten we tips gaan doen ofzo, toch? Ja, ik denk dat we tips moeten gaan doen of zo. Wie wilde aftrappen? Ik ga aftrappen. Oké. Doe eens. Ik heb een hele leuke aflevering gehoord van Met Nerds om Tafel waar ik zelf niet in zat. Die werd gehost door Jurjan voor de afwisseling, want dat doe ik meestal zelf, maar op dat moment. Was ik er even niet, want ik kon niet. En hij heeft een hele leuke aflevering gemaakt met Tim Cure en met Linda Duits over Star Wars. En dat was genieten voor mij, want ik hou van Star Wars. En ik was er dol op om hun mening ook eens te horen. Maar om eerlijk te zijn ben ik het best wel vaak met jullie aan eens. En ook wel met Linda en ook wel met Tim. Dus ik heb daar een paar nieuwe dingen gehoord, maar niet zoveel. Dus mijn excuses Jurian, ik heb meer nieuwe dingen gehoord voor mij in de Hello Internet aflevering over Star Wars. En als je die Hello Internet aflevering luistert, dan komen ze tot een paar ontdekkingen. Van plotholes en gebeurtenissen die ik in een nieuw licht ben gaan zien na het luisteren van die podcastaflevering. Dus dat vind ik wel een aanrader. Als je die nog niet geluisterd hebt. En je houdt wel van Star Wars, dan is dat een goede tip. De andere tip is heel raar, want ik ga een console aanbevelen. Een gaming console van de vorige generatie. Namelijk, als je de Wii U hebt overgeslagen. Zoals ik. En je hebt wel degelijk een hart dat sneller gaat kloppen van Nintendo Games. Geef hem eens een kans. Loop eens naar een tweedehands winkel, schaf een Wii U aan. Dat is echt veel goedkoper dan je denkt. En daar zit een partijlibrary goede games in. En niet alleen dat, je kunt er net zoals met de Switch gewoon weer op de bank gamen. Die Wii U is eigenlijk als console geflopt. Er zijn er maar 11 miljoen van verkocht. En dat is heel weinig voor een Nintendo console. En daar zat eigenlijk het goede unieke idee dat nu met de switch hoge ogen scoort. Zat daar eigenlijk al in verpakt. Je kon er mee op de bank, je kon er mee op de tv en er zaten hele goede games bij. Ik snap eigenlijk niet goed waarom ik dat ding heb overgeslagen. En zeker The Legend of Zelda: The Wind Waker HD is gewoon een system seller voor mij. Ook al was hij ooit voor de GameCube. Nu is hij nog HD'er en nog leuker. En heerlijk genieten van die muziek. Dat waren mijn tips jongens. Oké.

Floris Bot
Heb jij een tip voorraad, Jaime? Of heb je er eentje kunnen verzinnen?

Jaime Karremann
Ja, ik heb er eentje kunnen verzinnen, ja. Ik was een tijd geleden in Den Helder bij een start-up of een bedrijf dat zich bezighoudt met. Met een soort met Wargaming. Oh. In Den Helder. Ja. Dat is gewoon een commercieel bedrijf. En zij zij. Hebben dus een soort commandocentrale van een schip hebben ze dan nagemaakt, waar je dan, dat zie je niet, het zeggen gewoon computers, maar. . Dan kan je dan gamen, dan kan je dan allerlei oorlogsscenario's spelen. En dan kan je dan, als je dus bepaalde dingen wil trainen, bepaalde missies wil voorbereiden, kan je dat daar doen. En dat kan je dan, als je dus niet NAVO-land bent en je koopt een schip, dan zou je dat bij hun kunnen doen. Super interessant. Maar zij gebruiken dus command. Dat is gewoon een spel wat je de markt kan kopen. Het is wel wat ouder. Maar dan kan je dus allerlei scenario's spelen met marineschepen en met vliegtuigen.

Floris Bot
En dan kan je gaan. Oh ja, met command.

Jaime Karremann
Command: Modern Air/Naval Operations volgens mij. Maar echt super gaaf spel. En wat ik vooral heel interessant vind daaraan is dan. . Dan ervaar je zelf ook. Wat is het bereik nou van die radar? Wat zijn het bereiken van die raketten? Wat kunnen die schepen nou, wat kunnen die vliegtuigen? En hoe groot is eigenlijk de zee? Ja, en dat is wel echt wel echt heel interessant. Heel veel discussies die ik zie, dan gaat het heel vaak over, bijvoorbeeld Goalkeeper en dat soort dingen. Of van, nou dan vaar je er doorheen en dan zie je het wel. Denk aan die afstanden. Die zijn totaal anders dan wat je zou inschatten. Dat kun je daar ervaren.

Floris Bot
Bizarre eigenlijk.

Jaime Karremann
Plus dat het gewoon een ontzettend gaaf spel is. Ik heb het van mijn computer afgehaald, want anders kom ik niet meer aan werken.

Randal Peelen
Nice. Ja, dat kan ik me wel voor. Maar sorry, is je tip nou. Die game? Of dat spel op de simulatie?

Floris Bot
Ja, maar ik denk namelijk niet dat je gewoon die lui op kunt bellen in Den Helden en zegt van oi, doe maar vanmiddagje gamen. Maar hoe komt men een groepje vrienden en biert?

Randal Peelen
Hoe komt men eraan?

Jaime Karremann
Je kan ze gewoon downloaden. Command: Modern Air/Naval Operations.

Randal Peelen
Gewoon gewoon zorgen dat die in de. . Gewoon in Steam.

Jaime Karremann
Ja, Steam. Vet!

Randal Peelen
Ook voor de WU? Dat denk ik niet.

Floris Bot
Vast niet gepoord. Nou, Floris, kom maar op. Oké, ik heb er twee. De eerste is een tip voor Salto, dus die is super niche. Mijn stoel hier is al een maanden stuk en dan maakt Harry en ik erg me eraan. Oké, nu een serieuze tip. Ik heb een. Jeugdvriend, nu een soort van kennis, die heet Andries Bik. En die heeft een boek geschreven. En dat heet Grand Hotel de Bajes. Andries zijn vader, helaas inmiddels overleden. Je was seksexploitant. Je had Relax Huizen, om het zo maar even netjes te noemen. Clinton relaxed. Ja, bordelen. Met de ZZP-dames van Lichte Zeden. En die werd becht van het. ontwijken van belasting voor zo'n 30 miljoen euro. Waarop de FIOD, Belastingdienst en wie er allemaal niet bij betrokken zijn geweest. Andries, zijn ouders en iedereen die in het bedrijf werkt, van het bed hebben gelicht. En Andries heeft vijf en een halve maand in voorarrest in de bak gezeten. En hij heeft over elke dag een stukje geschreven. En het leest als één groot sterk verhaal. Je schiet er doorheen. Het is niks aan aandelen van jou, Andries, maar zo goed kan je niet schrijven. Het is geen fantastisch auteur, maar het pak je omdat hij telkens weer uit een hoek komt die je niet verwacht. En dat is ontzettend grappig.

Jaime Karremann
Hij is een goede verteller. Hij is een hele goede verteller.

Floris Bot
Zijn zinsconstructies zijn soms een beetje gek. En hij vertelt soms dingen dat je denkt, nee, dit moet je niet doen. Maar dat maakt het juist heel leuk. Dus Grand Hotel de Bajes. Boekjes volgens mij 25 piek of 20 euro of zo. Ik zorg wel voor een linkje in de show notes. Laten we dat doen.

Randal Peelen
Tot zover deze aflevering van Met Nerds om Tafel. Onze vaste tafelnerds zijn Floris Bot, Joost Schellevis en Jurian Ubachs. Mijn naam is Randal Peelen en onze gastnerd van vandaag was Jaime Karremann. Jaime, waar kunnen mensen meer over jou te weten komen? Ik weet het al. Ik weet het al.

Jaime Karremann
marineschepen.nl.

Randal Peelen
Verrek. Meer informatie over ons is te vinden op mnot.nl. En daar vind je ook een pagina met tips over hoe je ons kunt steunen. Bijvoorbeeld door het achterlaten van een review in je favoriete podcast-app. En je kunt ook jezelf steunen met een t-shirt of een hoodie in onze nieuwe shop. Er staat ook een link naar ons befaamde Slack-kanaal. En als je nou Patreon-lid van ons wordt, dan ontvang je altijd een RSS-feed zodat je reclamevrij kunt luisteren. Toegang tot het Patreon-kanaal op Slack en vanaf 3 dollar of meer.

Randal Peelen
krijg je stickers, 5 dollar bierviltjes en voor 10 dollar meer ben je altijd welkom op onze live events. Voor nu, hartelijk dank voor het luisteren. Tot de volgende keer.