De perfecte cybermisdaad bestaat niet. Eén vergeten e-mailadres, zoekopdracht of chatbericht kan genoeg zijn om de hele zaak open te breken.
Cybercriminelen vertrouwen op encryptie, anonieme accounts en bulletproof hosting, maar laten ondertussen overal data achter. Universitair docent strafrecht Jan-Jaap Oerlemans en politie-expert Barend Frans leggen uit hoe opsporing en recht elkaar in de digitale praktijk raken. We volgen de miljoenen berichten uit Ennetcom, EncroChat en Sky ECC, kijken wanneer een platform als Telegram zelf medeplichtig kan worden en horen waarom een computer bij een inval soms onder stroom mee moet. Ook komt de eerste Nederlandse veroordeling voor oplichting met deepfaketechnologie langs: 47 frauduleus geopende ABN AMRO-rekeningen, plus ChatGPT-gesprekken over het omzeilen van identiteitscontrole. En dan blijft de lastigste vraag over: hoeveel privacy mag de politie verzamelen om één verdachte te vinden?
Hoofdstukken
De tijden zijn gerekend vanaf het begin van de aflevering.
- Intro: hoe recht en politie naar cybercrime kijken
- Wanneer wordt Telegram medeplichtig?
- Mag de politie open Telegramgroepen volgen?
- Clouddata, netwerkzoekingen en computers onder stroom
- Van Ennetcom tot Sky ECC: miljoenen berichten als bewijs
- CyberBunker en bulletproof hosting
- Deepfakes omzeilen de identiteitscontrole van banken
- Wanneer je zoekgeschiedenis tegen je getuigt
- Luistervraag van Brian: worden gekraakte chats nog gebruikt?
- Wie is aansprakelijk als een AI-agent hackt?
Over Jan-Jaap Oerlemans
Jan-Jaap Oerlemans is universitair docent strafrecht bij het Instituut voor Strafrecht & Criminologie van de Universiteit Leiden. Hij promoveerde op digitale opsporing, werkte van 2017 tot 2023 als toezichthouder bij de CTIVD en onderzoekt hoe nieuwe vormen van cybercriminaliteit en opsporingsbevoegdheden binnen de rechtsstaat passen.
Over Barend Frans
Barend Frans werkt sinds 1987 bij de politie en richt zich op de samenwerking tussen politie, publieke organisaties en bedrijven bij de bestrijding van cybercrime. Op Internetsporen.nl legt hij slachtoffers uit hoe ze vluchtige digitale sporen veiligstellen.
Genoemd in deze aflevering
- Jan-Jaap Oerlemans, jurisprudentie en onderzoek over cybercrime
- Prosecuting communication service providers, wanneer een platform medeplichtig kan worden
- Overzicht cybercrime-operaties, tijdlijn van internationale opsporingsacties
- Deepfake-oplichting en digitaal bewijs, de zaak rond 47 bankrekeningen
- Universiteit Leiden, profiel en publicaties van Jan-Jaap
- Internetsporen, digitale sporen veiligstellen na cybercrime
- Hansken, cryptocommunicatie doorzoeken voor politie en verdediging
- Sky ECC en de Nederlandse rol, achtergrond bij 500 miljoen ontsleutelde berichten
Tips van de tafel
Jan-Jaap Oerlemans: Neem als communicatiedienst misbruikmeldingen, klantcontrole en witwasrisico’s serieus; bewust wegkijken kan bewijs van criminele intentie worden.
Barend Frans: Stel bij digitaal onderzoek eerst vluchtig geheugen veilig en houd een computer zo nodig onder stroom; sleutels en sessies kunnen bij uitschakelen verdwijnen.
Randal Peelen: Kijk niet alleen naar het logo van een chatapp, maar ook waar je geschiedenis en reservekopieën staan en welke apparaten erbij kunnen.
