Omslag van 497 – Hoe een AI-agent de hackers van DIVD hackte

Aflevering 497

Hoe een AI-agent de hackers van DIVD hackte

Twaalf minuten van eerste toegang tot root. Ruim 2.500 zelfgeschreven scripts. En de grootste buit? De Secret Santa-lijst.

In september werd DIVD, het vrijwilligerscollectief dat organisaties waarschuwt voor kwetsbaarheden, zelf gehackt. Via twee onbekende lekken in ticketsysteem Zammad kwam een AI-agent binnen, gebouwd op het opensource-pentestframework ARTEX. Binnen negentien minuten had DIVD het door en ging de stekker eruit. Marieke Rijken, hoofd communicatie van DIVD, vertelt hoe dat voelt: drie weken slapen op vier uur per nacht, met halverwege nog een tweede crisis en 42 bellende journalisten. Ze legt uit waarom DIVD koos voor volledige openheid, waarom ze nooit daderinformatie delen en waarom de term zero day zijn langste tijd heeft gehad. Ruurd Sanders ziet een nieuwe digitale levensvorm, Randal vooral een knop die op 110 procent staat. Plus luistervragen over patchen en pinstoringen, en rioolgemalen waarmee je een hele gemeente acht weken kunt laten ophouden.

Hoofdstukken

De tijden zijn gerekend vanaf het begin van de aflevering.

  1. Hackers die gehackt worden: de stekker eruit bij DIVD
  2. Hyperactieve kleuters in een bus: zo werkt een aanvallende AI-agent
  3. Binnen via Zammad, en waarom patchen hier niet had geholpen
  4. Negentien minuten: de zero day heeft geen dag meer
  5. Waarom DIVD nooit daderinformatie publiceert
  6. Twaalf minuten, 2.500 scripts en agents met werktijden
  7. Crisis twee: een oud-vrijwilliger in het nieuws en 42 journalisten aan de lijn
  8. Luistervraag van Erwin: wordt het rustiger als alles gepatcht is?
  9. Rioolgemalen: een hele gemeente acht weken niet laten poepen
  10. Tips: Arc-opvolgers, The Witcher 3 op de Steam Deck en een Rebootcamp

Over Marieke Rijken

Marieke Rijken is hoofd communicatie bij DIVD, het Dutch Institute for Vulnerability Disclosure, waar ze in 2021 begon als communicatiespecialist. Ze zat in het projectleidingsteam van hackerskamp WHY2025 en is medeoprichter van AdversIQ, een Haags bedrijf dat een Europees platform bouwt voor risicobeheer in de toeleveringsketen. Sinds de hack vertelt ze op podia wat DIVD ervan leerde.

Sponsor: Rabobank

Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op rabobank.jobs/IT

Genoemd in deze aflevering

Tips van de tafel

Randal Peelen: Moet je weg bij Arc? Op byearc.com filter je 77 opvolgers op engine en functies, en zie je meteen welke het werk van één ontwikkelaar zijn.

Ruurd Sanders: Installeer Decky Loader op je Steam Deck en koop eenmalig Lossless Scaling; met die plugin draait The Witcher 3 bij hem op 80 frames per seconde.

Marieke Rijken: Ken je een jongere die heel goed kan hacken of gamen en op het randje balanceert? Stuur ze naar een Rebootcamp, een dag met politie, Defensie, gamedesigners en hackers.

Transcript

Lees het volledige transcript (19.329 woorden)
Randal Peelen: [0:12] Welkom bij Met Nerds om Tafel. We praten vandaag met, Ruurd Sanders. En mijn naam is Randal Peelen. Onze gastnerd van vandaag is Marieke Rijken. En je hoort het. Er is een sfeer. Ruurd Sanders: [0:23] Je hoort gelachen. Randal Peelen: [0:24] We zijn als vrienden onder elkaar. Dat vind ik leuk. Want Marieke en Ruud, jullie kennen elkaar ook. Ik ken Marieke, ik ken Ruud. Dit wordt een feestje. Zoals Marieke zou zeggen. Marieke Rijken zit diep in de Nederlandse hackers community. Want ze is werkzaam bij DIVD of actief voor DIVD. WHY2025 hackersconferentie, festival, beursding, helpen organiseren. Medeoprichter van AdversIQ. En sinds de recente hack van die DIVD regelmatig op een podium. Nou, heb jij wel eerder op een podium gestaan, maar het is de laatste tijd wel raak. Marieke Rijken: [1:04] Wel een beetje, ja. Mijn imposter syndrome heeft daar een mening over. Randal Peelen: [1:07] Oh, vertel. Marieke Rijken: [1:08] Ja, die vindt dat helemaal niks natuurlijk. Randal Peelen: [1:09] Nee. Marieke Rijken: [1:10] Dus ik vind het altijd vaak... Je bent nooit de slimste in de ruimte. Dus dan ga je zo'n podium op en denk je... Ja, wat ik jullie ga vertellen, weet je natuurlijk nog allemaal. Toch? Randal Peelen: [1:17] Oh, oké. Marieke Rijken: [1:19] Ja. Maar dat schijnt helemaal niet zo te zijn. Dus dat is wel leuk. Randal Peelen: [1:21] Hoe voelt het nu dat je het toch een aantal keer wel gedaan hebt? Marieke Rijken: [1:25] Ja, best wel natuurlijk. Randal Peelen: [1:26] Ja, toch? Marieke Rijken: [1:27] Ja, eigenlijk wel. Randal Peelen: [1:27] Dus het is gewoon je ding. Dan hoor je dat thuis. Ik heb het andersom wel eens mensen op een podium zien staan waarvan ik dacht, jij hoort daar niet. En die deden net zolang alsof het wel hoorde, totdat ze applaus kregen en een bos bloemen. Marieke Rijken: [1:40] Oh, krijg je een bos bloemen? Ik heb nog geen bos bloemen gezien. Randal Peelen: [1:43] Wat jammer. Maar vertel, wat is er bij DIVD gebeurd en waarom moet je daar dan zo vaak voor op het podium? Want blijkbaar is het een dingetje. Marieke Rijken: [1:52] Het was zeker een dingetje. Het was aan de ene kant ontzettend tof. Dat is heel gek. Want gehackt worden is eigenlijk best wel traumatiserend voor mensen. Ruurd Sanders: [2:03] Maar voor ons was het leuk. Ik heb nog nooit iemand dit horen zeggen. Het was best wel tof. Randal Peelen: [2:06] Dat heb ik wel eens gehoord. Ruurd Sanders: [2:07] Ja, dat het best wel tof was? Marieke Rijken: [2:08] Nou ja, we zijn een collectief hackers. En als hackers gehackt worden, denken we, how dare you? Toch? En technisch gezien is het heel tof. We hebben veel geleerd. Het was leuk. Het was intens zwaar. We hebben allemaal wel meerdere mental breakdowns gehad. Ruurd Sanders: [2:26] Zo. Marieke Rijken: [2:28] Dat was pittig. Huilen. Zoals ik moest huilen. Maar dat bracht ons ook dichter bij elkaar. Ruurd Sanders: [2:34] Maar ze waren binnengedrongen. Schade. Of hoe moet je dat zien? Marieke Rijken: [2:40] Ja. Even kijken of ik dit gewoon logisch kan vertellen. Want dan wordt het al heel snel. Ik die tien minuten aan het woord ben. Randal Peelen: [2:47] Dat mag. Marieke Rijken: [2:48] Ja, maar deze aflevering kan al keer twee denk ik. Qua praatsnelheid. Dus of nou. Gewoon een keer in Er waren een paar dingen gebeurd, We kregen een berichtje van ons sok, s'nachts, s'avonds, s'nachts. Dus je is aan de hand, ga kijken. En dan het dagelijks leven gebeurt. En dan op een gegeven moment gaan mensen ernaar kijken en die doen iets. Die denken, oh, dit is niet goed. Randal Peelen: [3:08] Help me even, meestal als ik een bericht krijg van mijn sok, dan heb ik paddo's gegeten. Marieke Rijken: [3:14] Security Operations Center. Dus een sok. Ja, een sok. Een sok. Ruurd Sanders: [3:18] Niet aan je voet. Marieke Rijken: [3:22] Op een gegeven moment, wat daartussen precies gebeurde, Toen was ik er nog niet bij betrokken. Communicatie komt altijd later. Ik heb communicatie gedaan. Ik weet dat mijn collega's op een gegeven moment hebben gezegd... de stekker eruit. Huppakee. En dat is altijd een dingetje. Een stekkermandaat is zo'n ding. Het is al zo'n beetje een overheidssterm. Mensen willen het altijd. Maar je moet altijd eerst drie dagen bakkeleien. Mag die stekker er wel uit? Kan dat? Wat voor impact heeft het? De tur wil er wat van vinden. Maar die weet er nooit zoveel van. In ons geval was het allemaal niet. Dus bij ons was het... Op dinsdag gingen de stekker eruit. En op woensdagmiddag kwamen we voor het eerst samen. Randal Peelen: [3:53] Dit is hoe AI uiteindelijk de wereld over gaat nemen. Op een gegeven moment wordt Skynet zelfbewust. Nou, gaan we nu de stekker eruit halen? Moeten we nog eventjes... Ja, dan is Terminator al onderweg. Marieke Rijken: [4:01] Veel me hebben we nog steeds niet gezien. Ik heb zoveel gehoord de laatste tijd. Randal Peelen: [4:04] Dat is wel pittig. Maar goed, het wordt tijd. Marieke Rijken: [4:08] En dan ben je dus een dag... Eigenlijk anderhalve dag zit je erin en denk je... Wat is er nou in godsnaam aan de hand? En dan ben je aan het uitdokteren. Maar het was nog wel veel. En toen dachten wij, dit is niet human. Want het ging zoveel. en zo snel en zo alle kanten op dat het niet menselijk kan zijn. Dit is 23 september geloof ik uit mijn hoofd. Toen was ARTEX sowieso nog niet zo bekend. Nog niet echt een ding. ARTEX is een pen-testing framework. Dat heeft Koreaanse banken gehackt. Het is gebruikt bij Microsoft, geloof ik. Vandaag had ik dus in een webinar met NCC een klant van iSecurity ook gezien. Ruurd Sanders: [4:49] Die gasten van de onderzoekers achter die PHP-hek, dat is ook door AI loslaten, toch? Marieke Rijken: [4:57] Dat weet ik eigenlijk niet. Toen was ik nog bezig met dit. Ruurd Sanders: [5:00] Nou, laat ik zo zeggen dat die een... Hoe moet je het zeggen? Het was een lek in PHP, maar dat was eigenlijk alleen maar uit te buiten als je met een AI-bot naar binnen ging hacken. Omdat het zo'n specifieke combinatie van... En precies op het juiste moment moest dat getimed worden om een code inject ergens of zo te doen. En omdat we nu dus AI-bots hebben, werd die lek nu in één keer eigenlijk reëel. Want een mens zou die lek nooit kunnen hebben uitgevoerd. Ik heb nooit eerlijk gezegd. Randal Peelen: [5:26] Het verbaasmex is dat een AI het lek gevonden heeft. Dat is eigenlijk een soort van... Ruurd Sanders: [5:30] Maar zonder AI was dat lek ook niet... Zonder een AI bot kun je dat lek ook niet benutten. Marieke Rijken: [5:37] Waarschijnlijk omdat je... Ruurd Sanders: [5:38] De exploit is zo complex en zo timinggevoelig... Dat je blijkbaar dat alleen maar lukt met AI bots. Marieke Rijken: [5:47] Terwijl, ik vond onze... Ik vind AI bots een beetje gek. Wij noemen het gewoon agents. Ja, agents, bots, whatever. Ik vond ons ontzettend dom. We hebben echt heel erg gelachen ook erom. Want je kon dan uiteindelijk in de logs... kon je zien hoe ze tegen elkaar praten. En dan zitten er echt een hele stomme ding in. Dus als je dan zegt het is zo complex... dat het alleen met een agent gedaan kan worden... dat je denkt... Zo slim zijn ze nou ook weer niet. Maar er zijn wel heel veel trucjes. Een van de metaforen die een van onze crisismanagers vaak gebruikten was. Het zijn hyperactieve kleuters. En die zitten in een bus. En die bus stopt voor je huis. En je zegt, ergens in dit huis is een cookie jar. Ga maar zoeken naar de cookie jar. Ruurd Sanders: [6:26] De swarm techniek. Marieke Rijken: [6:27] Ja, dan krijg je dus gewoon 20, 42 matendrinkende hyperactieve ADD'ende kleuters. En die gaat ieder keukenkastje, ieder laadje, alles gaat ondersteboven. Net zoals ze die cookie jar hebben gevonden. En dat is een beetje hoe je het met AI ook kunt vergelijken als je daarmee aangevallen wordt. Randal Peelen: [6:43] Want, help me even, DIVD ken ik. Dus ik heb wel eens gezegd de vrijwillige digitale brandweer van het internet. Er zijn ook mensen die die term deels de plank vinden misslaan. Want je wil eigenlijk brand helpen voorkomen enzovoort. Maar in ieder geval is het een instituut op internet best wel bekend. In ieder geval in Nederland. Maar jullie zijn zelf gehackt. Het eerste wat ik me dan afvraag is, wat is er dan gehackt? Want ik snap, DIVD heeft een website en ik snap, DIVD heeft misschien een chatkanaal. Maar wat heeft DIVD nog meer en waar heb je dat voor nodig? Marieke Rijken: [7:16] We hebben zoveel. Een van de dingen die we doen, dat misschien wel goed om uit te lekken, is we doen scannen en melden. Dus een van onze dingen die we vaak doen is Citrix. Als er iets met Citrix is, wij vinden het meestal wel. En daar begint het. Dus ze houden echt van ons. En dan gaan we kijken naar waar Citrix draait, waar draait deze kwetsbaarheid. Scannen we alle IP's af die we kunnen vinden. En dan gaan we kijken, wordt het ook gebruikt hier? En is het ook al geëxploit of niet? Daar heb je behoorlijk wat infra voor nodig. We hebben best wel een stukje in het datacenter, mooi spulletje staan, zeg maar. Gewoon best wel veel infra nodig. En daarna moet je ze allemaal mailen, die mensen. Want we hebben nog niet een handige manier gevonden hoe je mensen proactief kunt notificeren dat ze kwetsbaar zijn. zonder dat ze daar toestemming voor hebben gegeven. Dus Have I Been Pwned kan gewoon, je kan gewoon daar, krijg je een mailtje als je in een datalek zit, dan heb je je gegevens achtergelaten. Wij kijken daar niet naar. Wij laten het gewoon iedereen weten met een hartslag, of met een IP-adres, laat ik het zo zeggen. En dan krijg je van ons gewoon een mailtje, je bent de Sjaak. Randal Peelen: [8:15] En wat is daar het probleem van? Marieke Rijken: [8:20] Hoezo een probleem? Randal Peelen: [8:21] Ja, je zegt, hoe laten we mensen proactiveren? Je kunt ze toch mailen? Marieke Rijken: [8:25] Ja, dan wel. Dan moet je eerst een maildres vinden en dat soort dingen. Randal Peelen: [8:27] Ja, even vinden. Marieke Rijken: [8:28] En we zijn erachter gekomen dat 19 miljoen mailtjes versturen kan niet. Dat is te veel. Dan heeft Google en dat soort dingen een mening over je. Dus we zijn nog wel aan het kijken hoe kan het nou op een andere manier dan mailen. Maar tot die tijd, mail. Randal Peelen: [8:38] Dat weet ik ook niet. Marieke Rijken: [8:40] Ook daar heb je info voor nodig. En dan hadden we ook een leverancier voor, dat is Pit. En die is ook betrokken geraakt. Heel erg van een afstandje, heel erg beperkt bij deze hack. We hebben twee leveranciers gehad waarbij ze uiteindelijk overgestapt zijn en zijn gaan rondshoppen. En dat is gelukkig alleen bij de EFD gebleven. Dus dat scheelt. Randal Peelen: [8:59] Jullie zijn woensdag samengekomen, zei je? Ja. En wat ik denk ik als buitenstaander graag wil benoemen... en ook wel bewonder... tegelijkertijd wist ik altijd dat jullie dat zouden doen... Zodra je een keer gehackt wordt, want jullie zeggen altijd zo mooi, het is niet de vraag of je ooit gehackt wordt, maar wanneer. Dus je had daar al een keer over nagedacht. Randal Peelen: [9:21] Jullie eigenlijk, het eerste wat je deed is als communicatiepersoon voor DIVD, zeggen en beloven, wij gaan hier heel transparant over zijn. We gaan gewoon zeggen dat we gehackt zijn, dat doet niet elk bedrijf. We gaan zeggen hoe we het uiteindelijk op hebben gelost, dat doet ook niet elk bedrijf. En we gaan wat we hiervan leren ook vertellen. Nou, vandaar dat jij dus zo vaak op het podium staat. Want ik denk dat er nog honderden bedrijven dagelijks gehackt worden... die daar allemaal niet zo transparant in zijn. Marieke Rijken: [9:48] Dat snap ik ook wel. Want dat is ook eng. Ik weet nog, de eerste bericht wat we daar uit deden... dat we dachten, gaan we dit doen? Ook wij hebben best wel even zitten sparren van... gaan we echt zo transparant zijn? Gaan we dat doen? Wat heeft dat voor impact? Maar wij hebben... Aan de ene kant is het heel mooi dat we een vrijwillige stichting zijn. We hebben geen klanten. We hebben geen aandeelhouders. We hebben eigenlijk niet zo heel veel mensen met belangen, zeg maar. Het enige wat we hebben is vertrouwen. En dat maakt het ook wel waardoor je juist zo transparant moet zijn. Omdat als je vertrouwen eenmaal geschaad is, dan krijg je het niet meer terug. We zitten nou eenmaal in een vertrouwensbusiness, zeg maar... En daardoor, denk ik, omdat we allemaal geen aandeelhouder en klanten hebben, mochten we ook gewoon een beetje doen zoals we zelf zijn. Op onze eigen manier, transparant, eerlijk, open. Dat zijn onze kernwaarden, die staan ook op de website. Nou, dan moet je het ook zo doen. Randal Peelen: [10:39] En zodat anderen daarvan kunnen leren, lijkt mij, toch? Marieke Rijken: [10:41] Heel graag, ja. Randal Peelen: [10:42] Ja, dat is het idee. Oké, dus, jullie hadden al snel door, er is een bus hyperactieve kleuters uitgestrooid over ons netwerk. Marieke Rijken: [10:50] Ja. Randal Peelen: [10:50] En wat waren die kleuters aan het doen? Want dat wist je toen niet natuurlijk. Het eerste wat je ziet is oké, hyperactieve kleuters. Marieke Rijken: [10:57] Je ziet best wel wat. Kijk, ik ben niet de meest technische persoon. Dus eigenlijk, zou iemand die veel technisch is dat beter kunnen toelichten. Dat was mijn imposter syndrome speaking. Randal Peelen: [11:07] Dat wou ik, slikte de opmerking in. Marieke Rijken: [11:10] Helemaal gewoon. Maar je ziet best wel veel wel. Welk deel van je netwerk is er verkeer? We weten dat ze via Zammad binnen zijn gekomen bijvoorbeeld. En dat hebben ze, gedaan door middel van eigenlijk gewoon een sessiecookie te gebruiken. Dus we hebben gewoon gewacht, oké, log er iemand in die een beetje leuke rechten heeft. Oké, nou, let's go. Dat is een beetje hoe het is gaan. En dan weet je dus dat je bij Zammad kan gaan kijken. Maar toen kwamen we erachter dat twee dingen. Eén, wij hadden niet de allerlaatste update van Zammad. En een van onze motto's is niet lullen, maar patchen. Randal Peelen: [11:42] Ja. Marieke Rijken: [11:43] Dus dit was pijnlijk. Ruurd Sanders: [11:45] Tip voor iedereen. Tip voor iedereen. Marieke Rijken: [11:48] Nou, nee, want het maakte niet uit. Ruurd Sanders: [11:50] Oh, dat had niet tegengegaan. Marieke Rijken: [11:51] Nee, dit zat er al sinds versie 1 in. Dus ook al was het wel gepatcht, tot de laatste versie, maar nog steeds een shaak. Dan is er nog een tweede zero day. Die ze gebruikt hebben. En dat is denk ik het interessante aan een AI-hack. Of die kwetsbaarheden nou wel of niet bekend zijn. Maakt niet uit. Hij vindt ze wel. Of die vindt ze al. Het is niet persoonlijk. Ik weet niet wat voor gender een AI is. Randal Peelen: [12:11] Het. Ze. Marieke Rijken: [12:12] En die denk ik. Randal Peelen: [12:13] Ze vinden het wel. Marieke Rijken: [12:14] Ja, dat. Ruurd Sanders: [12:16] In Brabant zeggen we hully. Marieke Rijken: [12:18] Ja, zully toch? Ruurd Sanders: [12:19] Nou, hully en gully. Randal Peelen: [12:20] Want wat ik grappig vind. De term zero day is een bekende term. En hij betekent ook wel wat. Dat betekent eigenlijk, een aanval die nog niet bekend is. Of in ieder geval nog geen oplossing voor is. Die eigenlijk voor het eerst wordt uitgevoerd. Marieke Rijken: [12:35] Een kwetsbaarheid. Randal Peelen: [12:36] Ja, kwetsbaarheid. En dat is in feite elke keer dat zo'n AI iets improviseert. En ja, wat Ruud al zei. Zo'n ding kan meer uit zijn hol trekken dan een mens. Gewoon het feit dat hij niet hoeft te slapen alleen al. Dus dan is per definitie steeds vaker iets wat hij verzint een zero day. Het aantal zero days wordt natuurlijk alleen maar meer. Marieke Rijken: [13:01] Ja, Patch Tuesday van Microsoft is niet voor niets toch? Met, wat hadden ze, 1100 pixels of zo? Randal Peelen: [13:06] Ja, ja. Marieke Rijken: [13:07] Ik denk wel, ik hoop en ik denk dat de term zero day gaat veranderen. Omdat je hebt de tijd niet meer van een day. Ze zaten bij ons binnen 19 minuten binnen. En toen hadden ze op een dode gemak gedaan. Dus het begon zeg maar met, ze waren binnen. en ze gingen gewoon eerst rondkijken, hoeveel keukenkastjes zijn er. En ze gingen niet meteen naar de koelkast. Dat duurde ongeveer 19 minuten. Dat is dus de tijd die je hebt om ze weer naar buiten te schoppen. Voor vrijwilligers is dat bizar snel. Om daarop te handelen. Maar er zijn heel veel bedrijven die hebben dat überhaupt, niet eens een sok. Dus die hebben helemaal geen idee. Of die hebben überhaupt geen monitoring. Dus hoe moet je het dan überhaupt weten? Dus het idee dat je een dag hebt dat is echt een grapje. nog. Ruurd Sanders: [13:50] Ja, die term is van lang geleden. Marieke Rijken: [13:52] Nou ja, ja, maar ja, ik denk ook wel dat het een beetje laat zien dat inmiddels de industrie, Heel snel veranderd is, maar de mensen nog niet. Of het werkveld is heel erg veranderd, maar de industrie nog niet. Misschien is dat een betere. Ruurd Sanders: [14:05] Processen zijn misschien nog niet om. Marieke Rijken: [14:07] Dat is er zo niet. De mensen zijn er nog lang niet. Randal Peelen: [14:10] Waar waren ze naar op zoek? Marieke Rijken: [14:12] Dat ze weten? Ruurd Sanders: [14:13] Koek. Zij is het toch? Randal Peelen: [14:15] Ja, maar dit weten we niet. Marieke Rijken: [14:17] Het is niet een heel makkelijk antwoord. Eén, je weet het niet zeker. Want ondanks de logging hebben ze niet gezegd, ik ben hiernaar op zoek. Je moet het afleiden uit gedrag. En omdat het om zo idioot veel requests en documenten ging, meer dan 400.000 zeg maar, en de gemiddelde human hacker doet er ongeveer 43. 42 was beter, maar nee. Gemiste kans dit. Dus dat is een beetje, en dat moet je allemaal onderzoeken. En dat is best veel werk. Dat moet je nog steeds wel, kun je met AI doen, maar nog steeds met mensen. En dan moet je daar nog de juiste conclusie uithalen, gecombineerd met een modus operandi. En dat is daderinformatie. En daderinformatie, daar doen wij überhaupt niks mee. Want wij focussen op onze slachtoffers. En die waren zelf slachtoffer. Ruurd Sanders: [14:58] Maar gewoon rellen, kapotmaken? Of was daar niet, waren de keukenkastje daar niet voor kapot genoeg? Marieke Rijken: [15:03] Ze hadden veel meer kapot kunnen maken. Dus om nou te zeggen, het kapotmaken, dat, ja, weet ik niet. Ruurd Sanders: [15:07] Als dat louter alleen maar doel was, dan zijn ze niet geslaagd. Marieke Rijken: [15:10] Nou, dan hebben ze niet echt de best gedaan. Ruurd Sanders: [15:10] Nee, ja, nee. Marieke Rijken: [15:12] Maar ik denk, als je kijkt naar hoe ze zich gedragen hebben, dat het zoveel mogelijk data verzamelen is geweest. Wat je ook maar kan vinden. Ruurd Sanders: [15:21] Ja. Marieke Rijken: [15:22] Dat is een aanname in ieder geval. Ruurd Sanders: [15:25] Omdat ze misschien hoop dat het bij jullie informatie zat. Waarin ze weer andere dingen in kunnen hacken. Marieke Rijken: [15:31] Mogelijk. Maar dan is weer de vraag, is het gericht of niet? Dat weten we eigenlijk ook niet. Het kan nog steeds gewoon een scriptkiddy zijn ergens. Ruurd Sanders: [15:38] Nee, maar ik bedoel meer dat... Kijk, jullie zijn een grote club van ethische hackers. Dus dat is misschien ook wel een honeypot voor allerlei... ...trucjes? Marieke Rijken: [15:48] Zo zou ik onszelf ook beschouwen. Ruurd Sanders: [15:50] Ja, zou toch kunnen? Marieke Rijken: [15:51] Het zou zeker kunnen, maar het lijkt er in ieder geval niet op... ...dat ze heel gericht naar onze crown jewels hebben gezocht, zeg maar. Ruurd Sanders: [15:56] Dat niet, oké. Marieke Rijken: [15:57] En dan is het ook niet gelukt, dat scheelt. We hebben wel wat data gelekt, dat is wel jammer. Maar dat hoort er ook bij. En dat was heel pijnlijk om op te schrijven. Van nou, hoeveel... Dat is sowieso iets wat je niet meteen weet, maar we gingen er meteen van uit. Je gaat uit van worst case scenario. Dit is een data lek geweest, we weten niet wat. Dus we gaan uit het allerergste wat er is. dat is heel fijn, want daarna is alles positief en goed nieuws dus dat was heel erg fijn maar het was nog steeds pijnlijk dat we gewoon een paar duizend mailadres gelekt hebben dat daar hebben wij mee over, imagenschade die durf ik wel te zeggen dat dat wat meevalt oké. Ruurd Sanders: [16:33] Want? Marieke Rijken: [16:34] Omdat, ik denk hoe wij met deze crisis zijn omgegaan of deze situatie, deze hack dat dat, en nu ben ik een beetje bias een schoolvoorbeeld is zo worden we wel omschreven en gezien we zijn heel proactief geweest, we hebben meteen iedereen op de hoogte gebracht we hebben het intern goed gemanaged, dus we worden altijd foutje gemaakt maar we hebben het goed gemanaged, ja en we worden wel ook als voorbeelden gebruikt hier en daar. Ruurd Sanders: [16:58] Zo moet je het aanpakken. Marieke Rijken: [16:59] Het is een manier om het aan te pakken en op dit moment vinden de mensen deze aanpak fijn. Ruurd Sanders: [17:02] Dus het is bijna zelfs profilering. Marieke Rijken: [17:05] Nou ik moet zeggen mijn communicatie had hier al zo behoorlijk een heel mooi stukje framing zit er in. Ruurd Sanders: [17:12] Ja, maar hoeveel beter kan je nou niet praten over het gehackt worden als je zelf gehackt bent? Marieke Rijken: [17:19] Ook. Ruurd Sanders: [17:19] Dan ben je een ervaringsdichtskundige. In plaats van altijd vanaf de zijlijn naar dingen te kijken. Dus jullie worden ook betrokken toch wanneer de hacks gebeurd zijn? Worden jullie dan ook betrokken in binnenpartijen? Dat niet? Marieke Rijken: [17:30] Nee, helemaal niet. Wij onderzoeken vooral dingen die we zelf leuk vinden. En dan gaan we zorgen, proberen we te zorgen dat mensen niet gehackt kunnen worden door ze te informeren. Ruurd Sanders: [17:37] Ja, precies. Dat is het. Maar ja, dit is wel een sign of the times. Waar we nu in zitten, dat dit gebeurt gewoon. En dan kun je daar ook in gaan adviseren. Dat is natuurlijk misschien wel mooi. Randal Peelen: [17:48] Ik denk wel, als DIVD hiermee imago schade op zou lopen, dan is dat bij de doelgroep die er geen kut van snapt. Want als je zegt, ik ben gehackt en ik ga dat uitgebreid vertellen. Ik hoop dat zoveel mogelijk mensen ervan leren. En we pakken dit zo competent als mogelijk aan. En iemand gaat dan zeggen, goh, wat de sukkels. Jullie zijn gehackt. Ja, prima. Maar ga jij dat lekker zitten denken in je hoekje? Ruurd Sanders: [18:13] Het is meer onder het motto, kijk, jullie komen nog wel eens bij bedrijven aankloppen van, hé, je hebt je deurtje open staan. Randal Peelen: [18:20] Ja, nu al zelf. Ruurd Sanders: [18:21] En nu staat je eigen deurtje open. En dat is de imago schade waarin, de situatie zou kunnen ontstaan, dat je niet meer helemaal credible bent. Want je hebt je eigen shit ook niet in de orde, dus hou je mond. Marieke Rijken: [18:34] Ik denk sowieso dat iedereen die denkt dat hij volledig zijn shit op orde heeft, dat dat een mooie droom is. Ruurd Sanders: [18:39] Dat is Dornie Pot waar je die AI-nest op ons moet laten. Marieke Rijken: [18:42] Ja, maar we hadden best wel aardig onze spulletjes op orde. Best wel aardig. Ja, ja. Ja, ik vind het wel. Anders was het ook veel erger geweest. Marieke Rijken: [18:49] We hadden een netwerksegmentatie tot de kunstvorm verheven. En dat is echt, ja, mij interesseert het nooit zoveel, maar nu echt ik hou ervan. Netwerksegmentatie is het leven. Dat heeft echt onze ass gesaved. Ruurd Sanders: [18:58] En dat heeft ze gewoon afgerend dan ofzo. Marieke Rijken: [19:00] Ja, dan kom je niet verder. Want anders was het nog echt wel, als je geen netwerksegmentatie hebt, dan ben je gewoon klaar. Ruurd Sanders: [19:06] Dus je had overal kindersloot opgezet? Marieke Rijken: [19:08] Ja, zo'n deurdrammetje, weet je wel. Dus dat laat je niet tegen je hoofd. Ruurd Sanders: [19:13] Ja, precies, ja, die. Marieke Rijken: [19:14] En heel veel bedrijven zijn wel heel bang voor imago-schade, maar dan heb je niet de juiste communicatie mensen aan boord, denk ik. Want je kan door het heel proactief goed neer te zetten en er gewoon eerlijk over te zijn, kan het niet dat het niet goed uitpakt. Randal Peelen: [19:31] Maar het is in ieder geval ook, en dat is een heel gekke uitspraak, een kans om juist je imago een beetje op te vijzelen. Ik denk dat een beter marketingmoment kun je hebben. Marieke Rijken: [19:44] Dat zou niet het doel moeten zijn hè? Randal Peelen: [19:46] Nee, natuurlijk niet. Ruurd Sanders: [19:47] Nou, die dat Odido daar anders over denkt. Randal Peelen: [19:49] Nee, maar die hebben dat niet ideaal aangepakt. Ruurd Sanders: [19:51] Maar zelfs als ze dat hebben open en transparant, ze hebben gewoon hun systemen niet op orde. Waardoor een hacker gewoon bij veel te veel informatie komt met één account. Randal Peelen: [20:02] Maar waarom heb je systemen niet op orde? Als jij zegt... Ruurd Sanders: [20:04] Maar dan heb je dus als bedrijf, laat je je wel van de slechtste kant zien. Het is liever niet dat ze een boete hebben gekregen. Randal Peelen: [20:11] Als jij een domme fout hebt gemaakt. En je laat aan heel de wereld zien dat je ervan leert. En dit jou niet nog een keer gaat gebeuren. Dan is dat heel wat anders dan dat je het gaat ontkennen. Eromheen draait. Alles probeert om het vet te houden. Ruurd Sanders: [20:25] Er is erg en er is nog erger. Maar ik kan me niet voorstellen dat, stel dat Odido daar wel transparant in was geweest van, dit is wat er gebeurd is, et cetera, et cetera. Ja, uiteindelijk waren ze gewoon, zij zijn er gewoon al ongeacht hoe ze ermee om zijn gegaan, zijn ze er gewoon slechter uitgekomen. Randal Peelen: [20:42] Omdat gewoon data gelekt is. Nee, niet meer eens. Marieke Rijken: [20:45] Nee, maar bij een hack moet je ervan uitgaan dat er altijd data gelekt is. Altijd. Ruurd Sanders: [20:49] Ja, maar dit was wel echt heel pijnlijk. Dit was buitensporig. Buitensporig. Marieke Rijken: [20:52] Maar wat wel is, en dat is, ik zei altijd voor deze hek, zei ik altijd, je moet gewoon open, transparant communiceren, dat moet je doen. Maar dat is best wel lastig, want aan de ene kant trek je wel een blik open, zeg maar, en dan maken mensen zich snel zorgen, dus je moet, als je proactief communiceert, moet je zorgen dat het geruststellend is, en dat mensen weten wat ze moeten en kunnen mogen verwachten. En eigenlijk is het, Dat is hoe wij... We hadden namelijk nog een tweede incident. Randal Peelen: [21:18] En communiceren is tijdrovend, trouwens. Ook niet onderschatten. Marieke Rijken: [21:21] Mijn god, ja. Ik heb nog nooit teveel geschreven in mijn leven. Randal Peelen: [21:23] Ja, maar wat wil je aan het blussen zijn? Of de mensen vertellen hoe jouw collega's aan het blussen zijn? Ik bedoel, dat voelt ook raar. Marieke Rijken: [21:30] Ik zat tussen de blussers. Eerst moet je intern communiceren. Dus je hebt eerst het CMT, het crisis management team. Die komen samen. Dan heb je een update. Met een BOB-structuur was dat bijvoorbeeld eentje. Nou, ik ben niet zo van de structuur. Het duurde ongeveer een maand voordat ik het door had. Dus beeldvorming. Ga je het eerst over het beeld hebben. Dan heb je het over... Shit, wat was het nou ook weer? Oordeel. Je gaat een oordeel vormen over dat beeld. En daarna ga je een besluit maken. Dat is een beetje de structuur die je doet. En je ziet elkaar soms twee keer op een dag. Eén keer per dag. En dan verzamel je eigenlijk ook al alles wat je... Wat is er nou gebeurd? Wat kan ik communiceren? Maar wat kan ik communiceren is afhankelijk van het onderzoek. Schaat het het onderzoek? Ja of nee? In ons geval is dit een van de eerste ARTEX aanvallen, zeg maar. Dus alles wat je over ARTEX of AI zegt... is daderinformatie. Daderinformatie mogen wij niet publiceren. Dat doen we niet, dat willen we niet. En kan het onderzoek van de politieschade... of van de NCC of van de diensten zelfs. Randal Peelen: [22:22] Waarom wil je geen daderinformatie publiceren? Marieke Rijken: [22:25] Omdat het is een hele dunne lijn... Wij gaan best ver. En dat doen we omdat we voor de slachtoffers zijn. Maar als wij ook nog achter de daders aangaan. Dan zetten we een heel groot rood kruis. Op de ruggen van onze vrijwilligers. En wij zijn ook heel toelspant over wie onze vrijwilligers zijn. Dus als wij zeggen. Hé, ShinyHunters. Wij zitten jullie dwars. Kijk eens, ze zijn hier. En zij hebben kinderen. En dat moet je niet willen. Randal Peelen: [22:49] Maar je hebt nu wel verteld wie de groep is die jullie heeft aangevallen. Nee. Oké, wat is ARTEX dan? Marieke Rijken: [22:56] ARTEX is een framework. Randal Peelen: [22:57] Een framework. Marieke Rijken: [22:57] Het was gewoon GitHub repo en er zat een platform volgens mij. Er zat een dashboard in en het was inmiddels weer geforked. En het is eigenlijk gewoon een legitimate tool geweest. En daarna is het aangepast door criminelen. Randal Peelen: [23:09] Ja, precies. Oké, dus ik dacht dat het een hackersgroepering, maar het is een... Marieke Rijken: [23:14] Een framework. Er zijn er meer en er komen er nog veel meer. Randal Peelen: [23:16] Nee, maar je weet wel dat de aanval daarmee is gedaan. Marieke Rijken: [23:19] Ja, want dat zeiden de agents ook. Dus in ieder bestand we vonden, of bijna ieder, was er ARTEX. en een nummertje. Ze hebben oplopende nummers. Een i volgens mij en dan 30 zoveel. Dat is echt typisch ARTEX. En ze hebben een account aangemaakt als backdoor. Dus om later nog een keer terug te kunnen komen met Artexopsdvd.nl Ja, dan ben je niet heel slim zeg maar. Dus ze waren niet heel stil, maar ik denk dat dat ooit misschien nog wel een keer komt. Maar nu was het gewoon echt zoveel herrie, zoveel ruis, zoveel kleuters. Zoveel sneeuw voor de borden en kastjes. dat je het wel merkt. Maar dat is misschien volgende maand niet meer. Randal Peelen: [23:58] Want ik heb dus een ander... Ik heb lang na niet het niveau van jullie mensen, maar ik leef net als jullie wel in de veronderstelling dat ik gehackt kan worden. A, dat het een keer gaat gebeuren. Maar C, misschien ben ik paranoïde, maar ik ga er zelfs vanuit dat ik al gehackt ben. Want als jij geheime diensten, staatslijke actoren, Dus alles wat enig horizon heeft en behoorlijk competent is... Ik kan makkelijk, nou makkelijk weet ik niet, maar ik kan op mijn server. Ik kan zorgen dat daar een deurtje open blijft staan dat ik niet zie. Dan kom je vast wel mee weg. En als ik het na een verloop van tijd wel zie, dan maak je een nieuwe. In ieder geval, als iemand zich erin vastbijt, is er altijd wel een weg. En ik kan me dus heel goed voorstellen dat je denkt, ik ga me op DIVD richten. Want, ik bedoel, scriptkiddies die een internetprovider down krijgen, vinden ze cool. Dat voelt goed. Dus een beetje prestige. Marieke Rijken: [24:57] Daar heb je zulke meningen over. Randal Peelen: [24:58] Waarom? Marieke Rijken: [24:59] Dat is niet ethisch. Randal Peelen: [25:00] Nee, dat is natuurlijk een ding. Tuurlijk is dat niet ethisch. Ruurd Sanders: [25:04] Sinds wanneer zijn scriptkiddies ethisch? Randal Peelen: [25:06] Nee, dat is absoluut niet ethisch. Marieke Rijken: [25:07] Ben je geen scriptkiddie geweest vroeger? Ja, ik niet. Ik heb er nooit script geschreven. Ruurd Sanders: [25:11] Toen ik kiddie was, het was nog in internet. Marieke Rijken: [25:13] O, echt? Ooit was er internet? Jawel. Ruurd Sanders: [25:16] Maar laten we één ding. Bij mij, mijn eerste aanraking met internet was 1992. Dus het was nog vrij vroeg. Marieke Rijken: [25:24] Toen was ik nog niet geboren, Durt. Ruurd Sanders: [25:25] Het internet bestaat pas sinds eind jaren tachtig. Marieke Rijken: [25:28] Ja toch, ja. Ruurd Sanders: [25:29] Ja, dus ik was al vrij... Marieke Rijken: [25:30] Vooruit stevend? Ruurd Sanders: [25:31] Ja, ik zat al op multi-user dungeons in de universiteit. Zat ik op Unix systemen. Marieke Rijken: [25:37] Nice. Ruurd Sanders: [25:37] Klooien. Marieke Rijken: [25:38] En wat was je dan aan het doen? Ruurd Sanders: [25:39] Gamen. Marieke Rijken: [25:41] Onschuldig? Ruurd Sanders: [25:42] Ja, ja. Marieke Rijken: [25:43] Maar niet het vals spelen of zo, stiekem. Ruurd Sanders: [25:45] Nee, nee, dat was Multi-User Dungeons, eigenlijk de voorloper van multiplayer games. Dus je hebt het geval, vroeger had je die tekstadventures, waarvan je loopt een kamer binnen, je kunt naar voren, links, rechts, en dan moet je zeggen waar je naartoe loopt. En dan kom je elke keer in een andere kamer binnen. Maar dit was een Multi-User Dungeons, dus dat was eigenlijk gewoon een RPG, was het. Een soort voorloper van World of Warcraft. Ja, ja. Maar dan tekstgebaseerd. Marieke Rijken: [26:12] Ik ken World of Warcraft alleen maar vanwegever. All the fuck! Dat is enige. Ruurd Sanders: [26:15] Maar dus de voorlopen van World of Warcraft. Dat waren multi-user dungeons. En dan kwam je. Dan zat ik op de Unie in Amerika. En dan zat ik met vrienden in Zweden. En in Nederland zat ik dan samen te gamen. En dat was 1993 was dat. Marieke Rijken: [26:30] Wel vet. Ruurd Sanders: [26:31] Het had nog niemand van internet gehoord. Marieke Rijken: [26:32] What a time to be alive. Ruurd Sanders: [26:34] Er was ook nog zo'n moment dat je alleen nog maar mensen. Met een edu-account alleen nog maar kan e-mailen. Marieke Rijken: [26:39] Oh ja. Oh ja. Ruurd Sanders: [26:40] Dus scriptkiddy, nee, Oké, fair Maar ik kan me zo voorstellen Dat als je vandaag de dag zit En je wil gewoon een lekker beetje rellen Lekker een beetje vervelen Dat zo'n scriptkiddy best wel Exciting kan zijn, lekker iets plat leggen Nou ja. Marieke Rijken: [26:56] Ik maak er best wel zorgen over Vanuit de Academy al helemaal We hebben nog DIVD Academy Die is gefocust op jongeren We gaan echt alle kanten op, hè? Ja. Randal Peelen: [27:08] Yes, en dan nu een moment voor de sponsor van deze aflevering, Rabobank. En vandaag een dilemma waar ik zelf oprecht over heb zitten nadenken. Ben je liever de enige IT'er in een klein bedrijf? Of één van duizenden bij een grote techclub? Even advocaat van de duivel, voor klein, want alles is voor jou. Je ziet elke schroef, niemand zit in je vaarwater, heerlijk. Maar de keerzijde, je bent ook in je uppie als het s'nachts om drie uur stuk gaat. En niemand op kantoor snapt waar je het over hebt. Je moet alles zelf verzinnen en hoe je ooit bij gaat leren, dat is ook jouw uitdaging. En dan de andere kant van die medaille. Bij Rabobank bouwen meer dan 10.000 IT'ers aan systemen die miljoenen mensen gebruiken. Dat klinkt log, grote organisatie en bankje kent de vooroordelen wel. Maar uiteindelijk werk je daar ook gewoon in een overzichtelijk team. Met als enige verschil dat er om je heen nog duizenden mensen bij zitten die ook blij worden van dezelfde puzzels als jij. Schaal in de systemen, maar klein in je team. Beste luxe combinatie eigenlijk. Nou goed, dat is een mening. In feite, mag jij zelf weten. Maar, ik kan me wel voorstellen dat jij je hierin herkent. Wil jij kijken hoe dergelijke puzzels eruit zien? Ga naar rabobank.jobs.it Dat is rabobank.jobs.it En de link staat natuurlijk ook in de show notes. Marieke Rijken: [28:28] We gaan echt alle kanten op, hè? Randal Peelen: [28:29] Ja, maar ik wil hem af en toe terugbrengen. Maar ik wil ook niet door jullie heen praten. Die twee dingen kunnen niet samen. Ik moet kiezen. Marieke Rijken: [28:37] Dus wil je dan nu terug alvast? Randal Peelen: [28:39] Ik wil even weten dat jullie zijn gehackt. En wat ik probeerde te schetsen is een beeld van... Je hebt statelijke actoren. Die gaan gewoon heel sneaky naar binnen. Sterker nog, het gaat er vanuit dat het zo is. Ik zou een acteur. Marieke Rijken: [28:53] Maar... Randal Peelen: [28:54] En die kunnen daar jarenlang ongemerkt zitten. Dat zou kunnen. En je hebt nu wat inderdaad veertig kleuters door een porseleinkast op een soort, niveau van gooi er een kwartje in. En dat framework doet dat voor jou. Dus in die zin kan iedereen het. Het enige wat ik daarbij wilde flaggen is dat ik het kan begrijpen. Maar als ik twaalf was en ik kon met een paar euro zo'n aanval doen op DIVD. Dikke kans dat ik het had gedaan. Ik gok dat ik in 1996 ongeveer mijn eerste mailbom heb verstuurd. Maar digitaal kattenkwaad, ik begrijp het. Heel wat anders dan het goedkeuren. Is heel wat anders dan het... Het is niet ethisch. Maar kattenkwaad snap ik. Het enige is, ik had op mijn twaalfde geen fucking bezoek aan moeten hebben. Als ik een bezoek aan had op mijn twaalfde, dan was er ergens een raket door iemands huis gevlogen. Marieke Rijken: [29:47] Had je dan ook geweten wat je er ongeveer mee moet doen? Als ik jou bezoeker geef, je kan het twee kanten vasthouden, zeg maar. Randal Peelen: [29:55] In deze metafoor, nou ja... Marieke Rijken: [29:59] Dat is niet piu-piu. Randal Peelen: [30:01] Nee, maar ik zou het wel een keer geprobeerd hebben. En daar zou ik waarschijnlijk veel van hebben geleerd. En ja, goed, er zijn natuurlijk in Nederland regelmatig van die D-dossen uitgevoerd door iemand die uiteindelijk is opgepakt. En dan weten we allemaal dat die dat ook heel makkelijk kon doen. Dat was eigenlijk geen hele hoge drempel. Marieke Rijken: [30:20] Nee, nee. En dat maakt met dit soort frameworks wel... Ik heb het framework zelf nog niet uit elkaar gebeuterd. We hebben het gereverse-engineerd. Dat schijnt namelijk niet zo moeilijk te zijn. En het is gevorkt, dus je kan het nog steeds gewoon ergens via via krijgen. Je kan het namelijk ook heel nuttig inzetten. Maar vanmiddag dacht ik toevallig ook nog van... Goh, dan maakt het eigenlijk ook niet meer uit of je nou als hacker een beetje skilled bent of niet. De ding zet je gewoon huppakee aan en hij gaat. Randal Peelen: [30:43] Behalve of je opvalt of niet. Ik denk dat je geen skill hebt, eerder opvalt. Marieke Rijken: [30:47] Dat denk ik sowieso. Maar het ligt ook aan je voorkeuren, aan je modus operandi, gewoon aan, want niet iedere stedenactor is super stil en slim. Randal Peelen: [30:54] Precies, en wat je wil, zeg maar, als je iets wil slopen, dan hoef je ook niet stil te zijn als het maar stuk is. Marieke Rijken: [30:58] Dat. Dus dit heeft allemaal te maken met het doel, met wie het is. Ja, en daar weet ik sowieso niet zo heel veel van. En dat gaat me eigenlijk niet zoveel aan, denk ik. Het maakt ook niet uit voor de impact voor ons. Dus ja, iedereen houdt van een beetje speculatie, maar ik kan hier niet zoveel mee eigenlijk. Randal Peelen: [31:18] Hoeft ook niet. Jullie zijn gehackt. Dat was duidelijk. Het maakte voldoende kabaal dat je zowel, relatief snel doorgaat als aardig goed hebt kunnen deduceren wat is hier gebeurd. Dus beide laten een bepaald niveau zien. Je kunt namelijk een aanval beter verbergen dan dit. Je kunt een aanval wat stiller uitvoeren dan dit. Dus waar mogen we in onze fantasie een oordeel over hebben. Randal Peelen: [31:50] En toen is het dan op een gegeven moment redelijk snel in de kiem gesmoord ook? Marieke Rijken: [31:54] Ja, dat ging best wel vlug. Volgens mij. Maar ik weet dat we hebben gezegd, voor een vrijwilligersorganisatie is dit supersnel. Ik kan wel even opzoeken hoe snel het ongeveer was. Maar dat weet ik niet in mijn hoofd. Ruurd Sanders: [32:05] Terwijl je dat op zoekt, hè? Is dit, ik zie een vraag aan jou. Ik weet eigenlijk niet, is dit de eerste keer dat dit zo gebeurt? Ik weet wel dat AI agents is natuurlijk in de zomer was er een paniek. Maar dat was nog vrij kleinschalig en volgens mij redelijk onschuldig. Of in ieder geval, die waren alleen maar bezig met, geloof ik, de antwoorden op te zoeken van een of andere Excel-wedstrijd. Randal Peelen: [32:27] Dat waren modellen die... Ruurd Sanders: [32:28] Die uit hun sandbox waren gebroken om de antwoorden te... Nee, niet de antwoorden, maar de criteria om een of andere Excel-wedstrijd te winnen. Die waren ze, geloof ik, aan het opzoeken. Want ze waren bang dat ze betrapt werden. Randal Peelen: [32:42] Je hebt het over het Hugging Face incident. De grote silver lining daarvan was, voor zover je, het ermee eens bent, de silver lining was dat dat een model is dat niemand had, behalve zij bij OpenAI in hun lab. Jij kunt dat model niet krijgen. Ruurd Sanders: [32:57] Nee, nee, maar ja. Randal Peelen: [33:00] Maar dit is denk ik geen aanval, want wat die bij Hugging Face hebben gedaan, was echt wel hoger niveau dan dit. Marieke Rijken: [33:11] Ja, ik ken die van Hugging Face niet zo goed. Ruurd Sanders: [33:12] Ja, die waren wel echt wel... Die gingen... Randal Peelen: [33:15] Die hadden niet... Die zijn opgevallen. Ruurd Sanders: [33:17] Ja, en die hadden niet... En die hebben ook niet zo heel veel schade aangericht. Want die hebben eigenlijk alleen maar... Die zijn alleen maar naar dingen gaan zitten zoeken. En ik denk de grote learning daarvan is... Je moet nooit een LLM een onmogelijke opdracht geven. Want dan gaat hij gewoon alles kapot maken... Om maar bij dat antwoord te komen. En daar zijn ze nu allerlei testen mee aan het doen. Met name met dat soort hacks. Van oké, ze moeten binnen een sandbox blijven. En uiteindelijk breken ze ze toch uit. Anthropic heeft de last van, OpenAI heeft de last van. Dus die hebben allemaal, hebben ze dat soort kleine, ja, tikkende tijdbommetjes hebben ze binnen hun netwerk zitten die je niet vrij wil laten. Maar dit zijn gewoon AI agents die gewoon beschikbaar zijn. Marieke Rijken: [33:56] Ja. Ruurd Sanders: [33:56] Die je dus gewoon, die iedereen kan inzetten. Dus is dat al op die manier gebeurd eigenlijk? Of zijn jullie, kan toch niet jullie de eerste zijn? Marieke Rijken: [34:05] We zijn in ieder geval de eerste die er zo over communiceerden. Ruurd Sanders: [34:07] Ja. En de rest heeft misschien niet door. Marieke Rijken: [34:10] Nou ja, of je communiceert er niet over, want waar we het straks al even over hadden is over reputatieschade en dat mensen daar heel bang voor zijn en daardoor delen mensen ook niks. We weten dat er nog meer partijen zijn die door ARTEX gehackt waren, maar we weten ook dat ze er niks over zeggen. En dat is een goed recht, dat mag. Ik vind het niet de beste keuze die je kunt maken, maar het is een keuze die hebben zij gemaakt, dat mag. Eén van onze leveranciers is ook iets minder happig op te zeggen van... ...dat wil ik, ik wil daar wel of niet iets over zeggen. Omdat er is gewoon nog heel veel cyberschaamte. En cyberschaamte is echt verschrikkelijk. Want je bent eigenlijk gewoon aan het... ...ja, een soort victim blaming is het gewoon. Jij bent gehackt, hoe kan het nou? Wat idioot. Terwijl het overkomt je. Dus je hebt geen keuze erin. Randal Peelen: [34:53] Had je beveiliging niet op orde. Marieke Rijken: [34:55] Dat. Maar je hebt er helemaal geen controle over. Dus je kunt dan beter controle hebben over de dingen... waarvan je dat echt kunt doen, zeg maar. Dus je gaat een keer gehackt worden. En in ieder geval ben ik van overtuigd. Ik bedoel, het is ons ook gelukt. Het duurde zeven jaar, maar het is gelukt. Ik kan dat niet aanraden. Nou ja, op zich ook wel. Want je leert er heel veel van. En los van de mental breakdowns was het heel intens, maar het brengt je ook dichter bij elkaar als team. En ik vind het echt een padeltje dat ik eigenlijk gewoon vrij spel heb gekregen om te kunnen communiceren over de manier waarvan ik denk, this is the way. En dat heeft ook ons heel veel positiviteit gebracht. Dus we zijn door niemand echt openlijk beoordeeld over of veroordeeld van je hebt dit niet gepatcht. Je hebt dit niet gedaan, je hebt dat niet gedaan, wat slecht. We hebben eigenlijk alleen maar positief steun gekregen. En dat doet je team ook heel goed. Want je bent eigenlijk gewoon, ja ik sliep vier uur per nacht. En dan was ik nog aan het dromen. En dat doe je drie weken lang. En dat is heftig. Marieke Rijken: [35:53] En dan is het heel fijn als je support krijgt van mensen. En je krijgt hulp aangeboden. Mensen die informatie willen delen. We hebben uiteindelijk ook met meerdere mensen gekeken van nou, dit is jou overkomen, dit is ons overkomen. Zitten de overeenkomsten in, dat is ook weer heel waardevol voor de politie, zeg maar. Dat zij onze onderzoeksdaten krijgen en van andere partijen. Dat ze ook achter de bad guys aan kunnen. Dus het is, in ons geval heeft het meer goed gebracht dan slecht. Marieke Rijken: [36:16] Maar wel met mensen, dat maakt zich een beetje zorgen en het heeft ook heel veel impact op je vrijwilligers. Maar we hebben daar, en ik denk dat dat ook wel heel mooi is, we hebben echt heel strikt een regime aangehouden op het gebied van communicatie-verwachtingsmanagement. Op het moment dat wij dus zo'n CMT-meeting hadden gehad, dan gingen we dus kijken, oké, wat kunnen we wel zeggen, wat kunnen we niet zeggen? En dan gingen we het eerst intern communiceren. Dus eerst, hallo alle vrijwilligers, hier heb je weer een update, dit en dit en dit. Dit mag je wel delen, dit mag je niet delen. Je krijgt van ons dan weer een update. Marieke Rijken: [36:43] En dan is het ook rustig, dan zijn er geen vragen, dan is er geen gedoe, want mensen weten dat ze over twee dagen weer een update krijgen. Ik denk dat dat echt heel fijn is. En daarna gingen we dus extern communiceren. Eerst de partners, want de partners zijn belangrijk, want dat zijn onze geldschieters eigenlijk, die ons geld doneren. Of die spullen beschikbaar stellen, of die ons gewoon helpen. En daarna ga je extern communiceren. Dus we hebben dan gekozen voor LinkedIn, omdat onze website, dat is een soort forever going ding. je bent een website aan het maken drie jaar en dan is het er bijna en dan is het er bijna en dan is het er steeds onbruikbaar nou dat, daar zijn we nu een beetje dus daar hebben we nu AI tegenaan gegooid en het werkt weer, dat is top. Marieke Rijken: [37:23] Dus LinkedIn was dan de way voor ons en daar deelden we al onze updates en dat werkte best wel goed en er is nergens een moment geweest dat ik heb gezien in ieder geval, dat mensen zeggen jezus wat koekenbakkers echt niet, dus ik hoop dat het mensen vooral heel veel vertrouwen geeft dat je gewoon best wel veel kan delen als het maar niet je onderzoek gaat En het is ook lullig als je moet terugkomen op wat je hebt gezegd. Dat hebben we één keer gehad. We hebben gezegd... Ze kwamen... Ze konden naar Root in Seconds, maar het bleek minuten te zijn. Dus ja, ver en af. Maar je moet er wel op terugkomen. Dat is wel weer jammer. Maar als dit het ergste is. Ruurd Sanders: [38:00] Ja, dat is gelijk inderdaad niet uniek. Want het is wel meerdere keer voorgekomen. Dus bij Anthropic, die schijnt ook al de last van te hebben gehad. Dus Anthropic zelf. Overheden in Taiwan en Mexico zijn ook door AI swarms overmeesterd. Maar bij jullie inderdaad staat het, dat vind ik wel weer grappig, dat het vooral bekend staat omdat het zo goed gedocumenteerd is. Dus dat het een heel goed leerproces is. Omdat je daar dus, en door dus inderdaad daar juist heel erg open over te zijn, dat je anderen daarin kan helpen. Dat het eigenlijk voor onderzoekers eigenlijk gewoon, een goudmijn is aan informatie. Marieke Rijken: [38:42] En er komt echt nog een goudmijn aan. Onze rapport, onderzoeksrapport, dat is altijd een ding. Na een incident is er een onderzoeksrapport. Daar staat eigenlijk alles in. Die gaan we deze week publiceren. Kijk je zo. Het was een behoorlijke kluif, want al die kleuters maken heel veel rommel en daar moeten we allemaal doorheen. En zodra we, dus dat support komt eraan en we gaan een Git repo publiceren. En in die Git repo komt al onze onderzoeksdata. Dat is 200 giga spul, screenshotjes, dingetjes, TXC'tjes, weet ik het allemaal wat. Dat zijn we nu dus allemaal nog aan het redacten. Dus dat is echt rotwerk, want er mogen geen persoonsgeefs meer inzitten. Maar zodra dat gedaan is, publiceren we alle onderzoeksdata. En dan kunnen mensen spelen en kijken en onderzoek doen. Randal Peelen: [39:24] Wat hoop je daarmee te bereiken? Marieke Rijken: [39:27] Ik hoop dat we daarmee mensen een beetje kunnen onderwijzen. Ja, onderwijzen niet, maar het vraagt een andere manier van nadenken over hoe een AI aan de slag gaat. Randal Peelen: [39:37] Oh zo. Marieke Rijken: [39:37] Als je gehackt wordt. Randal Peelen: [39:38] Ja. Marieke Rijken: [39:39] Het zijn gewoon twaalf processen tegelijkertijd. Met een lichtsnelheid. En ook hele rare dingen die een mens niet zomaar zou doen. Dus zo'n agent heeft een trucendoos en die gooit ze allemaal tegen elkaar aan de slag. Waardoor hij ook zichzelf tegen zit. Dus er was... Ruurd Sanders: [39:57] Dat is toch echt geweldig dit. Alsof je in een soort dierentuin komt dit. Marieke Rijken: [40:01] Ja, en dan echt bockito's on steroids. Ruurd Sanders: [40:03] Zeg maar. Ja, dat ja. Marieke Rijken: [40:05] Ik weet even de term niet meer. Ruurd Sanders: [40:06] Als je zo'n soort tegen de muur aan ziet lopen. Marieke Rijken: [40:07] Of je veel te Skyrim bent, dan glit je jezelf tegen je kat. Ruurd Sanders: [40:10] Ja, precies dat. Marieke Rijken: [40:11] Maar ik ben nog steeds in mijn Skyrim fase, sorry. Randal Peelen: [40:15] Tijd ook hoor. Die game was er in 1993 ook. Marieke Rijken: [40:20] Waarschijnlijk. Ruurd Sanders: [40:21] Nee, die was er in 1993 nog niet. Randal Peelen: [40:22] Maar hij is wel oud. Ruurd Sanders: [40:23] Hij is wel oud, ja. Marieke Rijken: [40:24] Maar bijvoorbeeld een van de dingen die we hebben gezien. Ik weet alleen de term even niet meer. Dat vind ik even jammer eigenlijk. Het internet is hier heel langzaam. Maar volgens mij is het gewoon password poisoning of zo. Er wordt gewoon gebroetforced. Er wordt allerlei dingen geprobeerd. Hij is allemaal wat met wachtwoorden bezig. En die wachtwoorden is hij daarna, die hij zelf gemaakt heeft, aan het kijken of hij die kan toepassen om ergens binnen te komen. Dus hij is gewoon achter zijn eigen staart aan het rennen. Randal Peelen: [40:50] En dat is niet handig. Want als ik nu de metafoor in mijn hoofd door... Kijk, een mens zou misschien even zitten denken... Zo, kop koffie in de hand en even zo langs de baard strelen... Van wat ga ik doen? En die heeft dan misschien, weet ik veel... Die gooit een dartpijltje en dat is een zeventje. Kijk, die AI doet misschien... Dit, dat, zo, zo... Een twee, een drie, een acht, een zes... Oh, per ongeluk een tien. Even tussendoor, één van de gekke acties is raak. Ja, soms is heel veel dingen proberen. wel de manier waarop je per ongeluk raak schiet. Ruurd Sanders: [41:22] Ja, maar zo te horen dat hij dan dus wel ergens wel een sleutel vond, maar dan vervolgens niet met die sleutel verder ging. Dat hij eerst nog even wat andere dingen uitproberen. Of hij brak de sleutel gewoon in tweeën, en gingen we opnieuw beginnen of zo. Marieke Rijken: [41:33] Allemaal. Marieke Rijken: [41:36] Ze konden wel veel sneller naar Roet. Dus veel sneller dingen helemaal overnemen. Alleen, het koos ervoor om nog te gaan rondshoppen. Noem ik dat anders. Hé, daar is nog een deurtje. En dat vind ik dan wel weer bijzonder. Dus het doel was niet zo snel mogelijk naar het doel te gaan. Want het doel was dus blijkbaar iets anders. En wat het dan is, I don't know. Maar ik zat even nog te kijken dat het... Het is een van de eerste dingen die hij heeft gedaan, is ook om te kijken, deze Zero Day 2019, voor Zammad, werkt die nog? Dat is het eerste. Nee, oké, nou heb ik misschien zelf Zero Days, kan ik die vinden? Oké, ja, ik heb ze gevonden. Oké, let's go. Een ander ding is dat hij, dit is allemaal binnen 12 minuten trouwens, dat hij een mailbox negen keer gecheckt heeft. 45, nee, 400.000 requests gedaan heeft. 2500 scripts geschreven. alle tooling zelf geschreven die hij heeft gebruikt en, mail service testen op zero days alles testen hij heeft ze met een API token gedaan en dat allemaal binnen twaalf minuten. Randal Peelen: [42:42] Ja het is dus enerzijds extreem knap dat dat kan maar het is niet. Marieke Rijken: [42:47] Super efficiënt. Ruurd Sanders: [42:48] Hoeveel agents zijn het in totaal? Marieke Rijken: [42:49] Weet ik niet, minimal twee want ik heb een screenshot gezien van minimal twee, en die praten tegen elkaar en die zegt ik werk zo laat en zo laat en de ander zegt ik werk zo laat en zo laat. We hebben werktijden, dat is echt fantastisch. Het is burgerlijker dan... Ruurd Sanders: [43:02] Het is wel heel belangrijk dat we ook een CAO hebben voor AI agent, kom op. Marieke Rijken: [43:05] Nou ja, dat vind ik dus best wel dom. Randal Peelen: [43:11] Je had het over een andere aanval. Marieke Rijken: [43:13] Geen aanval. En eigenlijk koppelen we dit niet aan elkaar, maar nu kan het inmiddels wel. We hebben een paar jaar geleden een vrijwilliger gehad. En dat was een niet zo ethische vrijwilliger, blijkt. Die was opgepakt, geoordeeld, vrijgekomen. En precies tijdens ons incident, en ja, dit is toeval, werd ik gebeld door Brian Krebs. Hé. Randal Peelen: [43:38] Wie is Brian Krebs? Marieke Rijken: [43:39] Dat wist ik niet. Er schijnt een legende te zijn. Ruurd Sanders: [43:41] Vertel eens wat voor het. Marieke Rijken: [43:43] Dat zei ik ook, maar dat is echt een legend. Randal Peelen: [43:45] Tell luisteraar even wie het is. Marieke Rijken: [43:46] Hij is een hele goede journalist die heel veel weet van... van... sowieso. Heel veel van cyber, van threat and tell, van aanvallers, van specifieke groepen. Weet hij heel veel van. Randal Peelen: [43:58] Dus jij werd gebeld? Marieke Rijken: [43:59] Ik werd gebeld. Middel in mijn incident. Fantastisch. Weet jij hier iets van? En dan wordt de communicatiepersoon hier zelf getest. Ja, ik weet hier heel veel van, maar ik ga hier jou niks over vertellen. En dan heb je een heel leuk gesprek van drie kwartier of zo. Hele aardige vent. En dan moet je dus achterhalen, wat weet jij, wat ik nog niet weet. En hij weet altijd meer dan ik. Want hij weet alle gossip en ik niet. Ik heb ook wel geleerd dat gossip heel waardevol kan zijn bij een incident. Als je het goed gebruikt en als je het goed weet te vinden. En goed kan valideren. En toen kregen we eigenlijk het signaal dat deze vrijwilliger... mogelijk misschien opgepakt was. En dat er dus een persverlicht uit zou komen. Vanuit OM. Toen dachten we, oh boy. Maar we zaten net een paar dagen in ons eigen incident. En je moet het los van elkaar zien. Of niet. Maar het was los van elkaar. Randal Peelen: [44:47] Ja, op dat moment denk je wel... wacht even, rook, vuur, wat? Marieke Rijken: [44:51] Ja. En dan heb je dus... Je hebt altijd een paar scenario's. En wij gingen al uit van worst case scenario. Maar je had ook, zeg maar... Mad Max crazy scenario. En uiteindelijk bleek dus... nog steeds tijd op het incident... dat deze persoon inderdaad is opgepakt... voorgeleid was. Maar ook met... verdenking van het organiseren van moord. Geloof ik. En dat is... Ruurd Sanders: [45:14] Frisse jongen. Randal Peelen: [45:15] Next level. Marieke Rijken: [45:16] En dat is iets dat staat nog zoveel verder van wie wij zijn en dat was echt shockerend. Dus daarbij moesten we eerst voor onze vrijwilligers zorgen die die jongen ooit gekend hebben. Met weet dat dit ooit ergens komende week naar buiten gaat komen. Het is niet mooi. We weten hier niks van. We zien het hier echt los van. Maar dat... Die dag ben ik door 42 journalisten gebeld. Randal Peelen: [45:39] Dat is wel weer een mooi getal. Eindelijk. Als er nog eentje had gebeld. Marieke Rijken: [45:43] Nee, ik heb niet opgenomen. Gooi het ervoor. Het was heel verlijker. Ik was de enige communicatiepersoon die bezig was. Met het incident ook. En dan keek ik dat ook nog. Ik ben misschien een beetje sharky geweest tegen sommige mensen. Maar het was fantastisch. Want ik ben een super ADHD'er. Dus ik geniet hier, intens van. Als de wereld in de fik staat, dan ben ik heel... Ik hou er niet van, maar ik leef dan helemaal op. Randal Peelen: [46:04] Dat is logisch. Ik snap dit. Nou ja, en kijk, ook even hier, want je zou denken, oh god, er zat bij jullie iemand die uiteindelijk niet zo leuk... Maar luister, waar kun je pyromane vinden? Bij de Vreelige Brandweer. Super logisch. Dit is helemaal... Ja, kijk, ik bedoel, tuurlijk is dat niet oké. Ruurd Sanders: [46:19] Het staat een keer te wachten. Randal Peelen: [46:20] Maar het zou ook heel bijzonder zijn als er bij jullie nog nooit een hacker had gezeten die ook een keer iets te houdt deed. Dan zou ik pas, dan zou ik zeggen dat je liegt. Maar als je zegt, nou, we hebben er eentje en die bleek iets... En dan zou ik denken, ja, oké. Maar nu weet ik dat ik jou kan geloven. Marieke Rijken: [46:34] Dat is wel de aanpak geweest. Het ergste is alleen dat dit in 2023 ontzettend traumatiserend voor ons was. En dat doet nog steeds pijn bij mensen. En het heeft een ontzettende impact gehad op onze organisatie. En daar zijn we net een beetje bovenop aan het krabbelen. En nu komt het weer. En dan ben je wel bang, shit, reputatieschade. Maar het viel relatief mee. Want wij hebben echt heel duidelijk afstand van deze persoon gedaan. Ruurd Sanders: [46:56] Maar is dit nou wel in het nieuws gekomen? Of het komt nog in het nieuws? Randal Peelen: [47:00] Ik heb het in ieder geval meegekregen. Het is ook een bubbeldingetje waarschijnlijk. Marieke Rijken: [47:05] Ja, ook. Maar het was ook wel gewoon echt overal. Gelukkig blijkt het ook niks met elkaar te maken te hebben. Dat kan ik nu ook gewoon zeggen. We hebben het nooit echt aan elkaar gekoppeld. En mensen hebben het ook niet heel erg aan elkaar gekoppeld. Maar daar waren we wel huiverig voor. Dus daar moest ik nog wel een beetje over Marieke Vellieën. Wat ik daarmee wilde doen. Maar ik vond het wel leuk. Mijn volgende crisis wil ik er niet één, maar twee tegelijk. Randal Peelen: [47:28] Even een vraag aan jou persoonlijk dan, want jullie zijn een organisatie van vrijwilligers en ik weet dat je ook bezig bent met een start-up. Ik zag jou af en toe op het podium staan met mensen uit diezelfde start-up. Dus het is leuk dat je in een hecht klein betrokken groep mensen zit. Lijkt me puur genieten. Tegelijkertijd, ja, het blijft dus ook een groep vrijwilligers die daar opeens heel veel tijd en liefde in moeten steken. Hebben deze vrijwilligers, want je hebt nog een start-up die je hopelijk probeert goed te doen. Marieke Rijken: [48:03] Je hebt toen iets minder liefde gekregen. Randal Peelen: [48:06] Hoe krijgen andere mensen hier? Nou, er zitten ook mensen tussen die wel betaald krijgen. Dit kan ook financiële impact hebben, lijkt me. Als ik opeens een week lang bezig moet zijn met iets dat mij niet betaalt, dan heb ik daar ook op die manier last van. Marieke Rijken: [48:18] Zeker. En we hebben ook mensen gehad die op hun werk ook een incident hadden. Want tegelijkertijd was er ook nog weer iets met Citrix. Sommige mensen uit het team werkten bij de overheid, dus dan heb je iets met Citrix. Het heeft... Het team wat aan de slag was, was sowieso allemaal vrijwillig. En dat doen we ook met liefde. Want het komt niet aan DIVD, dat is ons kind. Daar ga je niet aan zitten. Misha en ik hebben dan een start-up en hij is onze CISO ook. Dus we zaten samen in het bootje. Dus onze derde founder heeft iets drukker gehad en wij iets rustiger. Randal Peelen: [48:52] Want als je zegt onze CISO, is dat DIVD? Marieke Rijken: [48:54] DIVD, ja. Randal Peelen: [48:55] Of AdversIQ. Marieke Rijken: [48:57] Dus Misha en ik hebben natuurlijk die start-up en hij is ook de CISO van DIVD. En een paar mensen werken bij de overheid en een ander paar mensen werken bij partners. Dus dat maakt het wel makkelijker dat sommige werkgevers van onze vrijwilligers, die zijn heel gunstig naar DIVD toe. Die hebben echt zoiets van, je mag zoveel tijd van je werk besteden aan DIVD tijdens werktijd. En dat zijn wel cadeautjes. Randal Peelen: [49:20] Ja, want het is misschien een gekke metafoor om te trekken, maar ik zit dus, ik luister wel eens naar podcasts van, hoe je het dat? Mensen die in het leger hebben gezeten en weer terugkomen. Scherpschutters? Marieke Rijken: [49:34] Dat is toch een podcast? Randal Peelen: [49:35] Ik wou veteranen zeggen. Maar scherpschutters vind ik ook mooi. Ik luister wel eens naar een podcast die niet door scherpschutters, maar wel met veteranen. Randal Peelen: [49:46] En die zeggen precies hetzelfde. Nou, het is niet zo dat ik graag meedoen aan een oorlog. Marieke Rijken: [49:51] Niet doodgaan, nu. Randal Peelen: [49:52] En ik wens ook niemand een oorlog toe. Maar ik ben daar geweest. En de band die ik heb met de mensen waarmee ik daar was. Die band is extreem mooi en eigenlijk dieper dan ik met wie dan ook anders in mijn leven heb. En in die zin is dat ook heel mooi geweest om daar te zijn. En een belangrijk aspect daarin is, niet zozeer dat jij iets moois doet voor degene links van je en rechts van je, maar het besef dat zij dat ook voor jou zouden doen. No questions asked. Ik denk dat wat jij nu omschrijft daar ook op neerkomt. Dat je zegt nou, zo'n werkgever prima, steekt er maar wat uren in, want als het een keer nodig is, is DIVD er ook voor ons. En dat is denk ik een... De verklaring voor dat bijna gekke fenomeen dat je ook noemt, dat het ook wel weer een mooie tijd is. Alleen, dat is ook weer ingewikkeld, want ook dat is weer heel eerlijk zijn. Je zou liever willen zeggen, nee, dat is een verschrikkelijke tijd, dan laten we ons achter en dan willen we nooit meer... Nee, gewoon, wees eens eerlijk. Dan laat het achter van je tongen, dat is prachtig. Marieke Rijken: [50:56] Ja, het doet wel zeer hoor, af en toe. Randal Peelen: [50:57] Tuurlijk. Marieke Rijken: [50:58] Het belletje dat je naar je leverancier moet bellen en dat je zegt, ja, je moet even praten, dat doet pijn. En ook als je tegen je vrijwilligers moet zeggen... Hey, jullie mailadressen. Of hey, jouw profielfoto of jouw telefoonnummer. Ja, sorry. We weten niet waar het is. Dat is pijnlijk. Maar we hebben wel altijd ook een soort van de... Ja, niet de lol ervan ingezien, maar wel. Want uit het onderzoek bleek ook... En we hebben hier zo op gelachen. In, 2024 hadden wij een secret Santa. En confluence is een van de dingen waar wij gebruik van maakten. En daar stond een notule van een MT-vergadering. En in een van de documenten die de aanvaller heeft gezien... is de MT-notule waar de Secret Santa in stond. Dus we hebben nu allemaal memes dat een aanvaller denkt... oh, holy grail, en dan is het de Secret Santa. Randal Peelen: [51:48] Lijst van DIVD, ja. Marieke Rijken: [51:51] Dus het zet ook dit soort dingen. En dat is ook wel weer leuk. En we vinden het heel fijn... Ruurd Sanders: [51:56] Het is een soort nieuwe levensvorm eigenlijk bijna aan het worden nu. Randal Peelen: [51:59] AI. Ruud zit nog heel erg bij dat AI. Ruurd Sanders: [52:02] Nee, gewoon nee. Dat hele idee van AI-swarms... en hoe die zich gedragen... en hoe die bezig zijn... Dat zie je nu, zo langzaam zie je dat een beetje, vrijkomen. En het is letterlijk ook gewoon, ja, ook bijvoorbeeld met die ontsnapte AI bots of die agents bij OpenAI. Het is een soort levensvorm die we nog niet kennen. Randal Peelen: [52:29] Niet me eens. Ruurd Sanders: [52:30] We weten nog niet precies wat het allemaal kan. Maar we vinden het wel heel leuk om ze in een onmogelijk hoekje te duwen en dan te kijken wat gaat gebeuren. Randal Peelen: [52:38] Nee, dat ben ik het niet mee eens. Ruurd Sanders: [52:40] Dat zijn wel de experimenten die we op dit moment doen. Dat is ook een van de dingen die nu onder de AI bedrijven wel is afgesproken. Of in ieder geval, ik geloof dat ze daar een discussie over aan het voeren zijn. Over misschien moeten we daar eens even mee stoppen. Want dat kan misschien wel eens heel erg worden. Randal Peelen: [52:53] Wat vind jij Marieke? Marieke Rijken: [52:54] Ik denk dat dit een heel mooi stukje framing is ook. Hoe ze dat zelf zo neerzetten? Tuurlijk, dat is toch fantastisch. Als je het zo kan neerzetten, wij hebben iets, we weten het eigenlijk ongeveer precies wel, maar we willen het eigenlijk niet zeggen. En we zijn er experimenten mee aan het doen, maar misschien moeten we geen experimenten mee doen, omdat we onder de indruk zijn. Ruurd Sanders: [53:14] Dat is nog een aparte discussie, maar daar heb ik het even niet over. Ik heb het over het feit dat er nu een aantal van die AI-agents, dat die ontsnapt zijn, die niet hadden moeten ontsnappen. Maar ze zijn wel allemaal ontsnapt, omdat ze een onmogelijk opdracht kregen. En op het moment dat je een iets, een onmogelijk, als je een AI agent een onmogelijk opdracht geeft, dus zoek bijvoorbeeld een koektrommel, terwijl je gewoon weet, er is helemaal geen koektrommel, dan maken ze alles kapot om die koektrommel te vinden. Marieke Rijken: [53:40] Ik denk dat mensen het ook doen. Alleen langzamer. Ruurd Sanders: [53:42] Ja, maar niet zo snel en niet met zoveel tegelijkertijd. En dat bedoel ik meer in... Ik vind het alleen maar fascinerend. Ik vind het een fascinerende nieuwe levensvorm, zo die gewoon digitaal ontstaan. En hoe jij het aan het omschrijven, maar ik bedoel meer, je bent aan het omschrijven van kijk eens wat ze gedaan hebben. Marieke Rijken: [53:58] Ja, dat is ook gewoon leuk. Ruurd Sanders: [53:59] Maar dat is gewoon alsof je gewoon naar de dierentuin kijkt van kijk wat die gedaan hebben. Marieke Rijken: [54:03] Ze worden zo snel groot. Randal Peelen: [54:04] Maar er zijn twee dingen waar ik op wil reageren. Het eerste is, want je zei net ook van het heeft ook wel iets menselijks en ik denk dat het zich... Ruurd Sanders: [54:11] Dat is het label wat we nog opdraken. Randal Peelen: [54:12] Het laat zich heel erg goed, antropomorfiseren. Net als die robothondjes. Weet je al, op een gegeven moment had je een paar jaar geleden had je die robothondjes en die liepen als een hondje en dan gingen mensen ze schoppen En dan voelde ik een beetje, fucker, je schopt een hond. Maar dat is geen hond. Je kan alleen goed een hond nadoen. Maar toch, als je dat robothondje schopt, ik heb ze gezegd, nee. Terwijl elke dag een miljard valkens naar het slachthuis gaan. Dat boeit me geen flikker. En ik vind die robothondjes een goede metafoor. Zo'n AI-model. Voor mij voelt, echt, dat is een collega. Blij met je tangels van mijn AI-model. Dat is een schatje. Ik hou ervan. En ik heb ook zelf AI-modellen gedraaid en geconfigureerd. En je kunt ze een miljard parameters meegeven. Die volhardendheid die jij noemt. Is gewoon een fucking knopje om aan te draaien. Ruurd Sanders: [54:57] Oh, absoluut. Randal Peelen: [54:58] Zij zetten dat knopje gewoon op 110%. Ruurd Sanders: [55:00] Maar het is wel fascinerend om te zien van wat er dan gebeurt. Randal Peelen: [55:02] Ja, maar jij zegt als je ze in een kooitje stopt. Dan gaan ze net zo lang door. Dat is niet zo. Dat kunnen ze doen als je dat knopje op 110 zet. Ruurd Sanders: [55:10] Deze specifieke, ik heb het nu eigenlijk meer over de, ik heb nu het specifiek over het gebruik van AI om in te breken ergens anders. En dat is een beetje wat, want OpenAI en Anthropic en Grokkie, die zijn allemaal intern, willen ze gewoon de eerste zijn die met die specifieke AI agent naar buiten komt. Dat is ook dat hele vaar rondom, dat Fable, was dat toch Fable? Randal Peelen: [55:37] Weet je waar ik heel blij mee ben? Ruurd Sanders: [55:39] Nee, Mittle. Ja, dat is ook zo'n verhaal. Maar het is ook eigenlijk fascinerend op het moment dat je dat dan dus los ziet gaan. Wat er dan gewoon op dat moment ook gebeurt. En dat het soms ook juist heel dom kan zijn. Ik vind het alleen een constatering. Marieke Rijken: [55:54] Misschien gaat het ook soms sneller dan dat het zelf het bij kan houden of zo. I don't know. Ruurd Sanders: [55:58] Het struikelt over zijn eigen voeten. Marieke Rijken: [56:00] Ja, eigenlijk wel. Randal Peelen: [56:01] Ik heb een vraag aan Marieke. Maar ik wil achter één ding nog een strik doen. Waar ik blij mee ben. Want ik luister hier veel podcasts over. Ik denk er veel over na. Gekke vergelijking. Maar... Randal Peelen: [56:15] Spam is een groot probleem. En waarom is spam een groot probleem? Omdat het heel goedkoop is om te sturen. En als spam een postzegel nodig had van 50 cent, dan kreeg je niet zoveel spam. Want ja, dan gaan ze je heel erg hard hun best doen om die postzegel de moeite waar te maken. Dus als spam geld kostte, dan was er minder spam. Het leuke is, die AI aanvallen met die hele grote modellen zijn fucking kostbaar om te draaien. Dan moet je in ieder geval een dikke server met een dikke GPU en eigenlijk meerdere daarvan aan het werk zetten. Met stroom die je wel echt wezenlijk betaalt. En ja, het is gevaarlijk wat die krengen allemaal kunnen. Het wordt nog veel erger. We zitten nog maar aan het begin. Maar het zal wel altijd heel duur blijven om het uit te voeren. Dat is de enige silver lining die ik in mijn achterhoofd wel heb. Als Skynet er komt, dan heb je een godsvermogen aan euro's nodig om het in de lucht te houden. en een grote aanval als die op DIVD, Is nu nog relatief goedkoop. Omdat alle AI-modellen worden verramscht. Voor zo min mogelijk geld. En gebruik het allemaal maar verslaafd. Worden ook wel steeds duurder. Maar ja, de AI-modellen worden ook steeds beter. Hé Marieke, ik heb namelijk een vraag gekregen van een luisteraar. Ruurd Sanders: [57:28] Ik had nog wel één ding wat ik had gezegd. Marieke Rijken: [57:29] Ja, nee, jou duurt het. Ruurd Sanders: [57:30] Oh, DeepSeek draaide op een Raspberry Pi hè? Randal Peelen: [57:32] Dat is te kort door de bocht. Ruurd Sanders: [57:35] Op een Raspberry Pi met een aparte videokaart. Dat is iets anders dan. En ik zeg niet dat DeepSeek dit had gekund. Maar het feit hoe wij nu datacenters inrichten en daar AI op draaien, dat hoeft eigenlijk niet. Dat is omdat we het eigenlijk niet de moeite ervoor nemen om het efficiënt te kunnen laten draaien. Marieke Rijken: [57:54] Hier is toch vorige week een podcast over geweest? Randal Peelen: [57:55] Ja, er is elke week een podcast over. Marieke Rijken: [57:57] Nee, maar jullie hebben hier toch vorige week met, super tof als die trouwens. Randal Peelen: [58:00] Ik draai dus zelf AI modellen en je ziet ook dat de grootste server die ik zelf heb, is maar, tussen aanhalingstekens, maar 128 gigabyte VRAM. Wat best wel veel is, maar ook weer niet. Want het grootste model dat je eigenlijk wil draaien, je hebt je minimaal 1,5 terabyte VRAM nodig. Eigenlijk liever... Ruurd Sanders: [58:22] Maar dat is een all-purpose LLM waar je nou over hebt. Als je alleen maar zo'n, LLM zou hebben die alleen maar getraind is op dat inbreken op systemen. Randal Peelen: [58:30] Maar die systemen waar die op gaat inbreken hebben meer dan een Raspberry Pi aan boord. Ruurd Sanders: [58:35] Klopt. Maar ik zeg alleen, ik denk dat die trade-off niet altijd zal blijven. Dat het uiteindelijk wel goedkoper gaat worden om meerdere AI-agents ergens op af te sturen. Nu is het nog duur. Randal Peelen: [58:48] We hebben een boelvraag van luisteraars. Als jij ze voor je neus hebt, dan doe ik eerst die van Erwin. Dat is de ene boos. Dan Mosretna die vult die vraag namelijk aan. Dus de eerste vraag van Erwin aan Marieke. Zorgt deze aanvalsgolf op allerlei werelden? Dus PHP, reclameinjecties, uitval van grote diensten, diepvriezers, luchtverkeerstorens. En zo kan die nog wel even doorgaan voor een betere basis. Wordt het over één of twee jaar niet rustiger als alles gepatcht is? Marieke Rijken: [59:17] Als alles gepatcht is, wat mooi. Nee. Zolang we meuk blijven maken, is het stuk te maken. Randal Peelen: [59:24] Maar het is een gedachtegang, snap ik. Hij zegt, er wordt nu heel veel lagang het fruit gesnoeid. En het fruit hangt steeds hoger. Marieke Rijken: [59:31] Ja, je zou denken, een soort legacy backlog wordt nu weggewerkt, hoop je? Nee. Ja en nee. Want er komt ook met dezelfde hoeveelheid weer slop en meuk bij. Ik denk wel dat het voor heel veel awareness zorgt nu. En ik vrees dat het ooit nog wel een keer gaat doorslaan naar meer richting angst. Want daar hebben mensen of bedrijven in securityland zo'n beetje last van. Angst verkoopt. En nu je mensen kunt bang maken met AI en agents, kun je dus meer verkopen. Want mensen maken zich nog sneller zorgen. Zeker als ze niet weten hoe het precies werkt. En ook zeker als je niet heel de basis op orde hebt. Basis op orde hebben is top. Maar daar ben je nog niet. Dus kun je nog meer verkopen. Dus ik denk dat het voor heel veel awareness gaat zorgen. en het zal vast wel voor heel veel legacy dingen weghalen maar ik denk niet, dat het heel veel beter gaat worden. Randal Peelen: [1:00:24] Ik ben heel bang dat ze in. Marieke Rijken: [1:00:25] Nederland ik ben best een optimistijd ik denk. Randal Peelen: [1:00:29] Ik ben bang voor de dag, specifiek in Nederland niet dat er stroom uitvalt niet dat we geen water hebben niet dat de snelwegen allemaal op rood gaan, ik ben bang voor de dag dat het pinverkeer, stil liggen. Want dan gaan we supermarkten plunderen en vreten we ruurt op. Want als we niet kunnen pinnen, we hebben geen contant geld als Nederlanders, dat zouden de Duitsers nog wel hebben. Marieke Rijken: [1:00:53] We moeten 70 euro hebben, toch? Randal Peelen: [1:00:54] Ja, maar dat hebben we niet. Ruurd Sanders: [1:00:55] En dan rijd je misschien ook niet mee. Randal Peelen: [1:00:57] Nee, dan zeg maar, en dan is een dag nog net zo van, oké, we leven nog, nipt, maar na een week, als we een week niet kunnen pinnen, dan is Nederland onherkenbaar veranderd. Dan zijn we elkander vierkant tegenkomen. Dan hebben we winnkwils leeggehaald, ruiten ingegooid. Marieke Rijken: [1:01:13] Dan hebben we dat helemaal gehackt. Randal Peelen: [1:01:14] Nee, absoluut. Marieke Rijken: [1:01:15] Nederlanders kunnen heel creatief zijn daarin. Randal Peelen: [1:01:17] Ja, maar niet genoeg Nederlanders. Nee, dat is waar. Zoveel boemers. Er zijn te veel Nederlanders die elk anders honden opvreten. En ruiten ingooien. Plunderen. Dat is best lekker. En helemaal losgaan. Marieke Rijken: [1:01:27] Ja, maar. Als je kijkt naar de historie. Als je iets. Oorlogen zijn verschrikkelijk. Maar wanneer er ellende is, verbindt dat ook mensen. Dus het brengt mensen ook dichter bij elkaar. Maar het moet eerst verder uit elkaar. Dus dat is dat moment. Randal Peelen: [1:01:38] Ik weet niet hoeveel mensen fout waren in de oorlog. Marieke Rijken: [1:01:42] Ja, maar daar ging niet aan het. Ruurd Sanders: [1:01:43] Op een gegeven moment zijn ze ermee gestopt. Nee, dat ze zijn gestopt. Om nog verder door te gaan. Om mensen nog te volgen. Want ze zeiden van uiteindelijk kende iedereen wel een nazi. Dus ja, waar is het einde? Marieke Rijken: [1:01:55] Hoe zijn we hier beland? Randal Peelen: [1:01:56] Doordat ik bang ben dat als we het pinverkeer. Dus zeg maar als een aanval ooit het pinverkeer in heel Nederland stilregt. Daar ben ik het meest bang voor. Daar heb ik de grootste angst voor. Ruurd Sanders: [1:02:06] Ik vind eigenlijk die koelinstallaties al best wel dichtbij komen. Randal Peelen: [1:02:11] Ja, maar dan is het gewoon jaren hoor. Marieke Rijken: [1:02:13] Kijk, wat zeg je? Dat is echt al jaren met die koelkasten. Ruurd Sanders: [1:02:15] Ja, maar waarom is dat niet eerder gebeurd? En waarom gebeurt het nu? Dat vraag ik me dan af. Marieke Rijken: [1:02:20] En ook niet effen. Ruurd Sanders: [1:02:21] Maar ook gewoon bloedbanken. Maar ik dan gewoon als persoon. Marieke Rijken: [1:02:24] Denk schaduw oorlog. Maar, of framing daarvan. Ruurd Sanders: [1:02:27] En daar heb ik een opvolgvraag voor. Sorry, dan sta ik maar geen wat erbij bij. Trouwens, zo'n antwoord is al, hoe zijn we fucked? Marieke Rijken: [1:02:34] Je had het al wat kunnen stellen, die vraag. Ruurd Sanders: [1:02:37] Volgens mij is het antwoord al... Dus de vraag is... Randal Peelen: [1:02:40] Welke vraag? Ruurd Sanders: [1:02:41] Van dat hekken van die koelsystemen. Als het inderdaad schaduw oorlog is, waarom doen ze dat dan op deze domme manier? Want nu kan iedereen er nog op reageren en het allemaal gaan patchen. Waar ik denk van je kunt beter wachten tot het moment dat je gaat binnenvallen. En dan doe je het, want dan is iedereen in paniek. Marieke Rijken: [1:02:58] Oké, twee reacties. Eén, het kan ook zijn dat het een soort, ik ben dol op het woord framing, want communicatie. Dat het framing is van schaduwoorlog. Dus dat iemand wil laten lijken dat het een partij is die nu... Ruurd Sanders: [1:03:09] Van een regime, ja. Marieke Rijken: [1:03:10] Ja, dat kan. Dat is namelijk heel aantrekkelijk, heel makkelijk om te doen. Aan de andere kant is het gewoon show force. Ruurd Sanders: [1:03:16] Van kijk ons eens. Marieke Rijken: [1:03:17] Ja, kijk eens wat dat kan. Punt. En dan heb je je punt gemaakt. Maar die koelkasten zijn al zo brak. Ruurd Sanders: [1:03:23] Ja, dat was een dampvoss. Marieke Rijken: [1:03:25] Maar we hebben het wel. Jij zei water. We zijn nu met een onderzoek bezig. Vanuit DIVD. Ligt nu even stil. Waarbij we rioleringshuisjes. Daar heb je zo'n ding in zitten. Randal Peelen: [1:03:37] Een gemaal. Marieke Rijken: [1:03:39] Ja, ook. Maar dit is in de woonwijk. Heb je zo'n schijthuisje, zeg maar. Zo'n rioleringshuisje. We hebben hier een praatje over gegeven. Dat is echt heel leuk. Dat is zo brak. Dat we een manier hebben gevonden dat we een hele gemeente acht weken lang niet kunnen laten poepen. En dat is erger dan geen water. Ruurd Sanders: [1:03:56] Dat is net wel... Marieke Rijken: [1:03:57] Dat is heel erg. Dat is shit. Randal Peelen: [1:04:00] Maar waarom is dat erger dan geen water? Want dan poep ik in de tuin. Marieke Rijken: [1:04:02] Omdat hygiëne. Randal Peelen: [1:04:03] Ja, oké. Maar dan leef ik wel. Marieke Rijken: [1:04:06] Ja, maar... Randal Peelen: [1:04:07] Dan komt de pest en dan zijn we allemaal dood. Ruurd Sanders: [1:04:09] Maar ja, dat is een beetje... Randal Peelen: [1:04:11] Maar als we niet kunnen pinnen, kunnen we geen wc-papier kopen. Ruurd Sanders: [1:04:14] De riolering was het begin van de menselijke beschaving. Randal Peelen: [1:04:17] Dat en boekdoelkut. Marieke Rijken: [1:04:18] Maar als je niet kan pinnen, heb je toch nog een tikkie's? Randal Peelen: [1:04:23] Mensen gaan niet in de supermarkt massaal kies doen, denk ik. Marieke Rijken: [1:04:26] Nou, ik ben in Spanje, oké. Vorig jaar was er in Spanje, zo'n blackout, toch? Ruurd Sanders: [1:04:32] Ja. Marieke Rijken: [1:04:33] Ik was daar toen. Op vakantie, met de auto. En wij dachten eerst, die tunnel doet het niet, wat er daar. Het zal. En wij zagen hele rijen bij tankstations. We dachten, het is Spanje, het zal, die zullen wel siesta doen of zo, I don't know. En toen, we hebben altijd gewoon, zeg maar, voor twee dagen eten in de auto, want we kamperen, en hartstikke leuk. En Toen ging je naar de supermarkt Want die dag was alles op We dachten we gaan daar wel naar de supermarkt En echt, alles leeg Niks werkte meer Want de stroom was uitgevallen Maar je kon ook niet meer pinnen Maar Spanjaarden hebben heel veel cash Die leven nog half cash Dat is fantastisch want dan kan het nog Ik had geen cash Ik wilde een. Ruurd Sanders: [1:05:12] Week daarna op vakantie gaan Met een elektrische auto. Marieke Rijken: [1:05:15] Heb je dat gedaan? Uiteindelijk wel Ja, het kon gewoon niet. Ruurd Sanders: [1:05:19] Maar ik heb toen besloten om niet heel diep Spanje in te gaan, maar meer zo over de grens. Marieke Rijken: [1:05:24] Ik durf eigenlijk niet, maar ik wil wel. Ruurd Sanders: [1:05:25] Ik vertrouw dit niet. Want het is natuurlijk wel een zware shaak als je... Randal Peelen: [1:05:30] Maar wat heb je daarvan geleerd? Marieke Rijken: [1:05:32] Cash is handig. En ook al ben ik heel lui, wil ik geen boodschappen doen, doe gewoon boodschappen. Dat die stoomstroning in Spanje zag je dus in Duitsland terug en in Nederland. En het energiesysteem is al super brak, dat weten we al een tijdje. Maar dat het zo'n impact heeft, dat is best wel... Dat is wel goed voor mensen om af en toe eens te zien. Randal Peelen: [1:05:50] Denk ik. Mijn punt is trouwens ook niet dat ik een stroomstoring niet eng vind. Ik ben het meest bang voor pinstoring. Ik denk namelijk dat dan krijg je Nederlanders echt op hun kwaadst. Omdat de lampen doen het en er ligt eten. Ik wil dat eten. Jij wil mij dat eten niet geven. Ja, dat ik niet kan pinnen. Ik kan linkjes aan doen, maar ik heb wel honger. Dan gaan ze plunderen. Dan gaan ze raven. Ruurd Sanders: [1:06:09] Dan gaan we nootjes betalen. Marieke Rijken: [1:06:11] Dat wordt gewoon met een tikkie of een QR-code of zo. Randal Peelen: [1:06:14] Heb je heel veel nootjes thuis? Ruurd Sanders: [1:06:15] Ik heb heel veel nootjes. Randal Peelen: [1:06:17] Wat is het verhaal achter al die nootjes die bij jou thuis liggen? Ruurd Sanders: [1:06:20] Het is gewoon belangrijk om nootjes te stellen. Want nootjes worden dan het nieuwe betaalmiddel. En ik ben dan gewoon een fucking miljonair. Marieke Rijken: [1:06:29] Nice. Heb jij al zo'n 3D-print bakje van Mario voor je pistasnootjes? Ruurd Sanders: [1:06:36] Ik heb nog geen 3D-printer, want ik ben nog steeds op zoek naar een probleem. Randal Peelen: [1:06:40] Krijg je die van mij? Wat? Marieke Rijken: [1:06:43] Niet de printer, hè? Vet bakje. Randal Peelen: [1:06:48] Dat vind ik mooi. Ik heb tegenwoordig ook een 3D-printer. En ik heb daar... Fuck, dit is voor in de bonus eigenlijk. Nee, ja, ik heb het nu al gezegd. Ik heb dus laatst aan Fable 5.2 een plaatje gegeven. Ik zeg, ik mod dit uit de 3D-printer... op een manier dat ik het makkelijk in elkaar kan zetten... en dat ik er iets in kan doen. Dit was voor een surprise. Daarom doe ik heel vaag over. Want dat is de secret center. Marieke Rijken: [1:07:12] Zat het in de notule? Sorry. Randal Peelen: [1:07:14] Weet ik niet. En dan heb ik gewoon gezegd... Dus ik heb dat uitgelegd. Dus zoals ik dat tegenwoordig doe... wel een snelkoppeling, sneltoets dat ik even kan praten. En dan vertelde ik dat. En dan een plaatje erbij. Dan doe ik enter. Nou, ging ik even koffie halen. Dan kwam ik weer terug. Dat hij echt zes VST-files... Hij zei, die moet je samen, die moet je samen, want dit is dezelfde kleur. En dan printte hij dat op de flikking halve millimeter nauwkeurig. Past deze shit in elkaar. En klik en fucking... Ja, dat weet ik niet. Marieke Rijken: [1:07:49] Je had gewoon een excuus ook voor Fable. Randal Peelen: [1:07:50] Ik moet iets. Ik pak gewoon het dikste model dat er is. En dan... Ik was echt weer eventjes zo onder de indruk, want ik kreeg geen instructies. Ik kreeg geen kat tekenen. Ik kreeg gewoon, sleep dit bestandje maar gewoon in je 3D printer en duoprint. Fuck, zo episch. Marieke Rijken: [1:08:09] Nice. Randal Peelen: [1:08:10] Het is echt, I love it. Marieke Rijken: [1:08:12] Ik ga dit doen want het is weer inderdaad Secret Santa tijd. Randal Peelen: [1:08:14] Ja. Marieke Rijken: [1:08:14] En ik ga dan geen 3D printer, want mijn 3D-zicht is niet zo best. Dus ik ga naar, ik ben team laser cutter. Ik ga weer wat leuks maken denk ik. Kijk of dit er ook zo goed mee werkt. Ruurd Sanders: [1:08:23] Nice. Marieke Rijken: [1:08:24] Zijn er nog meer vragen? Ruurd Sanders: [1:08:26] Vast. Marieke Rijken: [1:08:26] Vertel. Ruurd Sanders: [1:08:27] Ik snap die van Luc niet. Marieke Rijken: [1:08:29] Dan heb je iets gemist. Ruurd Sanders: [1:08:30] Ja. Goed, ik weet niet of is het een vraag voor jou? Heb je die landroven gekocht? Voor als de hele maatschappij instort door AI? Marieke Rijken: [1:08:40] We hebben... Ruurd Sanders: [1:08:40] Is dat een vraag aan jou? Marieke Rijken: [1:08:41] Ja, we hebben een elektrische landroven. Nee, wacht. We hebben een landroven Defender gekocht uit 2010. Die elektrisch omgebouwd is. Ruurd Sanders: [1:08:48] Oh, wauw. Cool. Marieke Rijken: [1:08:50] Even wat. Randal Peelen: [1:08:52] Ja, dat is dus jullie kampeerauto vakantie. Marieke Rijken: [1:08:57] Deze voorlopig niet, want als je er een daktent op doet, dan gaat je range helemaal naar beneden. Het is al een betonlok. Ruurd Sanders: [1:09:02] Ik wou zeggen, de cw-waarde van dat ding is natuurlijk niet zo best. Marieke Rijken: [1:09:04] Ja, maar we hebben dus nog een landlover, een kleintje. En die... Ruurd Sanders: [1:09:08] Dat is gewoon kleintjes. Marieke Rijken: [1:09:09] Ja, zo'n 90. En daar gaan we, met daktent gaan we daar de hele Europa door. Dat is wel leuk. Ruurd Sanders: [1:09:15] Nice. Marieke Rijken: [1:09:16] Ja. Randal Peelen: [1:09:17] Vind je jullie tijd voor tips? Of hebben we nog een plasje dat we moeten doen over de EVD? Ze zijn al geel. Ruurd Sanders: [1:09:23] Ik vind het wel goed zo. Randal Peelen: [1:09:25] Oké. Marieke Rijken: [1:09:25] Hij vindt het gezegend, check. Randal Peelen: [1:09:28] Ik heb een tip voor mensen die heel erg van de Arc-browser houden. Een paar jaar geleden begon de Browser Company met wat zij toen zeiden een revolutie in de browsers. Daar is natuurlijk ook het woord AI wel een keer gevallen. Maar wat zij heel anders deden was, je hebt browsers die lijken op Chrome, je hebt browsers die lijken op Safari, je hebt browsers die lijken op Firefox. Firefox, maar als je je ogen samenknijpt, lijken die drie ook heel erg op elkaar. Arc was zo'n browser die daar totaal niet op leek. Het eerste wat in het oog springt is verticale tabbladen. Dan heb je ook meerdere spaces, dus een soort tabbladen in je tabbladen ding van profielen. Dus ik heb een werk en een privé en nog meer dingen. En die hebben allemaal weer ander ingelogte cookies, dat werkt lekker. Je had split screens, dat je meerdere dingen tegelijk zo in je venster kon hebben. En in ieder geval een goed doordachte browser die weer eens heel wat anders deed. En ik was daar echt fan van. En met mij heel veel mensen. Ik weet niet hoeveel gebruikers, maar echt een boel. Maar die hebben op een gegeven moment aangekondigd, we gaan ermee stoppen. Dus over volgens mij nu iets van een maand of zo, dan doen ze het licht uit en stopt die browser ook met werken. Marieke Rijken: [1:10:39] Waarom? Randal Peelen: [1:10:39] Omdat ze een nieuw bedrijf zijn begonnen. Dat heet Dia. En dat is een helemaal AI browser. Nou, Ik denk, ik weet niet waarom ze dat doen, maar ik denk dat ze vergissing maken. Ik denk dat ze beter gewoon Arc hadden kunnen doorbouwen en daar hun visie op hadden kunnen smeren. Maar goed, ik weet niet waarom, maar ze hebben Arc doodverklaard, daar gaan ze mee stoppen. Wat je nu zag op onze Slack is dat een aantal Arc-liefhebbers elkaar hebben gevonden en een draadje zijn begonnen met een soort van, oké, wat nu? En eigenlijk het lange verhaal kort. Er is nu een site die het byearc. Dus B-Y-E-Arc. byearc. Daar staan alle spin-offs, alle clones van Arc. Alle opvolgers staan daar op. En in de tijd van vibecode kan iedereen natuurlijk zijn eigen browser beginnen. Marieke Rijken: [1:11:30] Hier moet je Fable 5.2 tegenaan fietsen. Randal Peelen: [1:11:32] Nou ja, goed. En wat ze daar dus hebben gedaan, dat vind ik echt heel tof. Dus je komt daar, er zijn 75 Arc clones. Dan zit een percentage bij hoezeer lijken ze op Arc. Dan heb je een hele trits aan vinkjes die je kunt kiezen. Welke van de functies moet het ondersteunen. En je kunt dus in de drop-down zeggen. Ik wil dat hij werkt op WebKit. Dat is op je Mac fijn. Dat is bij een batterij. Of hij moet Chromium doen. Dat is het meest compatible. Kun je alle websites bezoeken. Of nee, ik hou van de Firefox engine. Dat kun je kiezen. Maar er staat er één heel belangrijke flag bij. Die voel je eigenlijk al aankomen als je bang bent voor dat Vibecode. En dan staat er solo project. Dus een paar van de beste ARC clones die echt verreweg het hoogst scoren, zijn solo projecten van mensen. Dus ik heb al zoiets van ja, het is leuk dat het open source is. Het is leuk dat het met de Safari engine werkt. Maar ja, als het door één figuur wordt geëdit of kijk, ARC stopt er nu mee. In daar baal ik van, ik wil niet dat die solo figuur over een jaar geen updates meer doet. Weet je wel, dus... Randal Peelen: [1:12:35] Het is heel leuk om weer eens met je volgende browser bezig te zijn. Want ik merk aan mezelf dat ik heb Firefox gebruikt. Toen nog Firebird heette. Gewoon 0.1 versie. Ik heb jaren van mijn leven in Chrome gespendeerd. Ik heb een poosje Safari, op handen gedragen. Maar Arc was echt mijn lievelings jarenlang. En ik ben nu eigenlijk een soort aan het speeddaten met mijn volgende browser. Die ik waarschijnlijk hopelijk misschien wel tien jaar ga gebruiken. Ruurd Sanders: [1:13:03] En ik denk het niet. Randal Peelen: [1:13:05] Waarom niet? Ruurd Sanders: [1:13:05] Omdat er nu veel te veel is voor je. En dan is de volgende vlinder staat alweer om de hoek en die heeft regenboogkleur. Randal Peelen: [1:13:13] Oh shit. Regenboog en glitters. Dat wel. En daarna nog een keer. Nee, daarna is het klaar. Ruurd Sanders: [1:13:21] Maar je hebt, kijk, een regenboog heeft ook heel veel verschillende kleuren. Dus je kunt heel veel verschillende regenboogkleuren hebben. Randal Peelen: [1:13:27] Mag ik ze allemaal? Ruurd Sanders: [1:13:29] Dat kan, maar hou er rekening mee dat de volgende dan weer binnen een week klaarstaan. Dus, whatever je nu kiest, gaat kortstondig zijn. Randal Peelen: [1:13:38] Als het maar een importfunctie heeft. Ruurd Sanders: [1:13:39] Ja, precies. Van al je favorite. Randal Peelen: [1:13:42] Nou, dat is een tip. Sorry, wat? Marieke Rijken: [1:13:48] Ja, ik... Ruurd Sanders: [1:13:49] Het is een grote verhaal, dit trouwens. Marieke Rijken: [1:13:50] Er is zoveel wat je kan maken en doen. Waarom zou je dat aan een browser doen? Ik zou dat dan te lui voor zijn. Randal Peelen: [1:13:55] Jij hoeft het niet te maken. Je hoeft het alleen op download te klikken. Marieke Rijken: [1:13:59] Maar dan wil ik wel regenboogkleuren. Randal Peelen: [1:14:00] Snap ik. Ruurd Sanders: [1:14:02] En je kunt je eigen in elkaar... vibe code. Met regenboog. Marieke Rijken: [1:14:06] Ik vibe wel veel te veel joh. Randal Peelen: [1:14:09] Bonus tip is VisionQuest. De helft van de luisteraars die van Marvel houden zeggen nu Randall, ben je van gister? What the fuck? Wisten we al lang? Ja, ik ben van gister. Ik kwam er nu pas achter dat er een hele goede nieuwe Marvel serie is van dezelfde makers als Scarlet Witch. Hoe heette die serie? Dat ze in dat denkbeeldige dorp zat. Ruurd Sanders: [1:14:29] Ik ben van Marvel. Sorry. Randal Peelen: [1:14:31] Oké. Ruurd Sanders: [1:14:32] Dat heb ik ook gemist. Marieke Rijken: [1:14:33] Ik moet het nog een keer indaken. Maar dat is een doempel. Ruurd Sanders: [1:14:35] Dat is Jurgen. Randal Peelen: [1:14:37] Die serie met de... Marieke Rijken: [1:14:41] O ja. Ruurd Sanders: [1:14:43] Omschrijven het dus? Randal Peelen: [1:14:44] Ja, dat is Scarlet Witch. Dus in dat denkbeeldige tv-seriedorp woont. Fuck, waarom kom ik niet in? Nu is het zo gênant. Marieke Rijken: [1:14:54] Is het Marvel? Randal Peelen: [1:14:55] Ja, tuurlijk. Marieke Rijken: [1:14:56] En dan weet ik het niet. Randal Peelen: [1:14:57] Ja, het is echt extreem gênant dat ik hier nu niet kom. Want er zit ook WandaVision. Ruurd Sanders: [1:15:03] WandaVision, ik heb het niet net gevonden. Randal Peelen: [1:15:05] Ik kom er net op. Ik kom er net op. Ruurd Sanders: [1:15:06] Ik heb net de indruk op je maken. Randal Peelen: [1:15:07] Van de makers van WandaVision is er nu een nieuwe serie die heet Vision. Quest en waar eerst Wanda centraal stond en haar mentale gezondheid is nu Vision aan de beurt. En als ja, het is niet echt spoiler, nee. En de serie doet een set-up naar binnenkort de, nieuwe Avengers film die eraan komt. Dit is een aanloopje naar Avengers. 16 december komt dat. Voor die tijd kun je VisionQuest hebben gekeken. Als je dat nog niet wist, zoals ik. Marieke Rijken: [1:15:42] Nice. Dus jij zit te bintje nu? Randal Peelen: [1:15:44] Ja, maar ik zit nu te podcasten. Dat is eigenlijk jammer. Dan had ik eigenlijk ook een avond aan VisionQuest of Zelda kunnen besteden. Dat is zoveel. De feestdagen is altijd lekker binnen opsluiten onder een dekentje en niet meer naar buiten. Marieke Rijken: [1:15:55] Ja, nou nee hoor. Ik ga altijd naar CCC tussen Kerst, Zout en Nieuw. Randal Peelen: [1:15:59] Crispy Chili Olie? Marieke Rijken: [1:16:00] Nee. Chaos Computer Congress. Congress. Dit jaar is het een nieuwe locatie. Het is groter met 18.000 hackers geloof ik. Randal Peelen: [1:16:08] Jemig. Ruurd Sanders: [1:16:09] Dus in Duitsland toch? Marieke Rijken: [1:16:11] Ja, in Hamburg. Drie dagen. Je gaat in het donker naar binnen en in het donker naar uit. Ik heb geen dagbesef meer. Ik ben niet aan het spreekbaar die dagen. Maar het is fantastisch. Ze hebben een ballenbak. Randal Peelen: [1:16:20] Is dit jouw tip? Want anders mag je... Ruurd Sanders: [1:16:23] Er zijn kaartjes te krijgen. In de zomer is het toch altijd... Marieke Rijken: [1:16:26] Ja, die is volgend jaar. Ruurd Sanders: [1:16:27] Maar is ook een conference gewoon... Marieke Rijken: [1:16:28] Ja, ieder jaar. Tussen kerst en uitnieuw. Met eindelijk normale mensen. Ruurd Sanders: [1:16:32] Nice. Randal Peelen: [1:16:33] Wie wil de volgende tip? Ruurd Sanders: [1:16:34] Ja, ik heb er één. Ja. Ja, ik vind het een heel mooi gegeven. Ken je The Witcher? Randal Peelen: [1:16:43] The Games, de boeken of de serie? Ruurd Sanders: [1:16:47] Nou ja, je hebt de boeken. Randal Peelen: [1:16:48] Ja, die ken ik. Ruurd Sanders: [1:16:49] Daarna kwam The Game. Randal Peelen: [1:16:50] Dat ken ik ook. Ruurd Sanders: [1:16:51] Heb je ook gespeeld? Randal Peelen: [1:16:52] Ja. Ruurd Sanders: [1:16:52] Oké. Randal Peelen: [1:16:52] Niet uitgespeeld. Marieke Rijken: [1:16:54] Moet ik ook nog gaan beginnen. Ruurd Sanders: [1:16:55] Wat zeg je? Marieke Rijken: [1:16:55] Moet ik ook nog gaan beginnen. Ruurd Sanders: [1:16:56] Nou, gewoon. Dus je had dat. Randal Peelen: [1:16:58] Kom je niet naartoe. Ruurd Sanders: [1:16:59] Toen kreeg je de serie. Ja. En inmiddels zijn we alweer van acteur veranderd. En wat heel apart is. The Witcher 3 onder andere is jarenlang. Wordt altijd bejubeld als een van de beste games ooit gemaakt. Er heeft 250 awards gewonnen. Over hoe het game design in elkaar zit. Randal Peelen: [1:17:19] Het is jouw favoriete game. Ruurd Sanders: [1:17:20] En ik... Het ging best veel. Maar ik had die game nog niet gespeeld. En ik weet niet waarom. Ik was er een paar keer aan begonnen en het was te veel. Het was too much. Het was een gigantische wereld. En het is heel overweldigend. Randal Peelen: [1:17:33] Het geemde niet. Ruurd Sanders: [1:17:34] En wat ook niet helpt is er is een manier om naar de kaart te kijken. En als je dan één schuifje op de zij staat dan zie je overal vraagtekens. Nou, een completionist kan daar niet mee omgaan. Dan moet ik gaan kijken wat al die vraagtekens doen. Dus ik was afgehaakt. Elke keer was ik afgehaakt. Toen kwam er in september De remastered patch En de remastered patch die heeft, En ik was net klaar met De laatste tijd ben ik Veel aan het gamen op Bazzite, Linux omgeving, maar ik game ook Op mijn Steam Deck en ik wil het liefst eigenlijk gewoon een game Kunnen spelen waarmee ik gewoon, En gewoon lekker koud gamen kan doen Maar dan gewoon mijn Steam Deck kan pakken en lekker verder gamen Eigenlijk wil je Switch 2 Eigenlijk wil je Switch 2, ik had een Switch 2 Maar na Zelda was ik er wel klaar mee Maar dat hele idee van dokken, klaar en weglopen, prima. En dat kan met die Steam Deck, dat kan dat ook. Maar als je dat op een 4K televisie laat zien. Randal Peelen: [1:18:24] Dan ziet het er niet uit. Het valt door de man. Ruurd Sanders: [1:18:26] Het ziet er niet uit. Die Steam Deck is gewoon... Maar voor de rest is die Steam Deck echt fantastisch. Dus, ik was klaar met één game. En ik was wel klaar voor een volgende game. En GTA hebben we nog niet. Dat is pas eind van deze week. En toen dacht ik van, oh wacht, er komt er een master aan. Dus we gaan kijken hoe dat eruit ziet. Want het was ook wel een ding. Ik had de Witcher 3 eerst zo'n paar keer zag. Dat ik van, hierna kun je wel zien dat het een game is die al 11 jaar oud is. Want zo oud is die game al. Meer zelfs. Het is eigenlijk, maar, wat ik fascinerend vond eigenlijk. Was door de remaster dat er gewoon in één week een miljoen exemplaren van die game werden verkocht. En de game, tijdens één bepaald moment geloof ik waren 2,4 miljoen mensen. online, tegelijkertijd allemaal met die game bezig. Dus het was een soort alsof je een mooie wijn uit de kelder haalt en doet het een keertje zo. En dan blijkt er in één keer een fantastische bouquet in te zitten. Dus ik ben die game gaan spelen. Nou echt, de laatste drie, vier weken alleen maar mee bezig geweest. Heerlijke game. Holy shit, wat is die goed. En ik adviseer eigenlijk iedereen om daar toch wel... Maar dat is dan helemaal na GTA. Randal Peelen: [1:19:40] Waar speel je hem dan nu op? Ruurd Sanders: [1:19:42] Ik speel hem dus zowel op Bazzite, dus op mijn op mijn Linux omgeving gewoon heb ik, ergens een grote dikke pc heb ik in een meterkast staan heb ik een HDMI Ethernet kabel of Ethernet verbinding, loop naar mijn televisie en door de muur heen want die meterkast zit vlak achter mijn woonkamer. Randal Peelen: [1:19:58] Je vond dat die te veel herrie maakt? Ruurd Sanders: [1:20:00] Ja want die maakt veel herrie en ik heb een Steam controller heb ik en die kan met RF kan die dan met mijn pc praten, werkt eigenlijk werkt het perfect, Maar, en dat was mijn volgende tip, ik wilde het ook op mijn Steam Deck kunnen draaien. Nou, Steam Deck is zwaar underpowered. En de remaster brengt allemaal nieuwe graphics en op fancy shit en raytracing, weet ik wat van shit. En wat hij ook deed is, die verplichte de game in één keer in DirectX 12 modus te draaien. En Linux vindt DirectX 12 niet zo heel leuk. Waardoor de Steam Deck dus gewoon echt tankt als een gast. Het was gewoon op 30 frames per seconde, kan ik niet tegen. Dus ik ben toen uiteindelijk aan de gang gegaan met lossless en Decky Loader. Dat is mijn tip. Voor de mensen die op een Steam Deck een keer aan het gamen zijn. En die willen toch wel 60 frames per seconde halen. Dan kun je gewoon. Het is eigenlijk een OS brede upscaler. Net zoals je DLSS en FSSR hebt. En op de Playstation de PSSR heb je. Dat is eigenlijk dat je een game op een lage resolutie rendert. Dat je hem dan upscaled. En dan verdubbel je gewoon de pixels. En daarmee kan je dus met lagere graphics of met wat zwakkere hardware, kan je toch nog een bepaalde frames per seconde halen. Randal Peelen: [1:21:14] Maar je speelt hem dus op je Steam Deck? Ruurd Sanders: [1:21:16] Ik speel hem ook op mijn Steam Deck. Randal Peelen: [1:21:17] En die save game gaat heen en weer? Ruurd Sanders: [1:21:19] En die save game gaat automatisch heen en weer via Rockstar. Randal Peelen: [1:21:21] Maar mijn grote vraag is, jouw tip is eigenlijk een upscaler voor op de Steam Deck? Ruurd Sanders: [1:21:27] Sowieso, ga die game spelen. En hij is trouwens ook mooier geworden op de Switch 2. Hij is mooier geworden op Playstation. dus sowieso één de welk platform is helemaal fantastisch. Randal Peelen: [1:21:37] Ik heb een Switch 2 maar op de Steam Deck heb ik deze game. Ruurd Sanders: [1:21:42] Ja en ik vond hem niet lekker genoeg ruim want bij mij bleef hij hangen op, 35, 40 frames per seconde. Ik kon het niet beter krijgen dan dat. Randal Peelen: [1:21:49] Dus de graphics boeide je niet superveel. Ruurd Sanders: [1:21:52] Maar de frames per seconde wel. FPS is voor mij echt leading. Randal Peelen: [1:21:55] Ik dacht dat je nu ging vertellen. Ik speel op afstand via een Ethernet HDMI kabel ding naar mijn PC. Maar ik laat mijn PC dit ook renderen en dan speel ik op afstand via mijn Steam Deck naar de PC. Dat doe je niet. Dus een trucje om de Steam Deck beter uit te laten zien. Ruurd Sanders: [1:22:12] De Steam Deck kan ik nu op 80 frames per seconde die game laten draaien. Randal Peelen: [1:22:15] Geef mij dit, ik heb dit nodig. Ruurd Sanders: [1:22:16] Het is super soepel. Randal Peelen: [1:22:18] Nu ruurt ze. Nu! Ruurd Sanders: [1:22:20] Er zit een link. Randal Peelen: [1:22:21] Oh man. Ruurd Sanders: [1:22:22] Kijk hem op. Randal Peelen: [1:22:22] Ja, ga ik doen. Ruurd Sanders: [1:22:23] Het kost maar 6 euro. Randal Peelen: [1:22:25] Wat? Ruurd Sanders: [1:22:25] Eenmalig moet je kopen. Er is een lossless plugin. Die moet je dan draaien op Decky Loader. Dekkieloaden is een soort ding. Heb je het van gehoord? Je hebt een Steam Deck. Randal Peelen: [1:22:32] Ja. Ruurd Sanders: [1:22:33] Ken je Decky Loader? Randal Peelen: [1:22:34] Nee. Ruurd Sanders: [1:22:34] Dat is fantastisch. Dan kun je allerlei custom shit kan je dan allemaal installeren op een Steam Deck. En dat komt in je minuutje. Als je op dat minuutje klikt waar je normaal je bluetooth en dat soort dingen. Dat komt dan aan de onderkant komt erbij. Je heeft zijn eigen store. En daar kun je allerlei dingen als upscalers en weet ik wat voor shit kun je daarin laden. Randal Peelen: [1:22:52] Maar Marieke, ik ga toch geen 6 euro betalen. Ik reverse engineer vibe code het wel. Ruurd Sanders: [1:22:56] Ga jij dan maar even lekker vibe code. Of je betaalt gewoon 1x6 euro. Dus in ieder geval decky loader en de lossless voor Steam Deck. Je hebt twee linkjes toegevoegd. Maar ga die game spelen, want echt fucking hel is zo goed. Marieke Rijken: [1:23:07] Nu wil ik een Steam Deck. Ruurd Sanders: [1:23:09] Ja. Marieke Rijken: [1:23:09] Ik heb een Switch 2. Maar ik kan dus niet... Ruurd Sanders: [1:23:11] Maar je kunt hem ook op de Switch 2 draaien. Marieke Rijken: [1:23:13] Ja, maar weet je wel. Als we zeg maar... Ik kan het niet hacken. Ja, wel. Maar je hebt allemaal van die mods en zo. En ik heb iets tegen spinnen. Daar ga ik niet goed op. Ruurd Sanders: [1:23:22] Ja, daar komen we wel wat spinnen voor, ja. Marieke Rijken: [1:23:24] Ja, en je hebt soms ook van die dingetjes, dan kun je zo doen dat die spinnen heel fluffy en schattig worden. Maar dat kan dus niet op Switch 2. Randal Peelen: [1:23:30] Je mag mijn Steam Deck wel kopen. Ik wou hem nog op marktplaats zetten. Marieke Rijken: [1:23:34] Maar dan kan ik eindelijk Zelda spelen en Sander ook tegelijkertijd. Want nu is het vecht om Zelda. Ruurd Sanders: [1:23:39] Wat ook wel fijn is, de custom knoppen zitten nog aan de onderkant. Die kun je ook programmeren op Witcher. Marieke Rijken: [1:23:43] Kan ik er ook lampjes in doen? Randal Peelen: [1:23:45] Ja. Ruurd Sanders: [1:23:46] Oh jezus, van een Steam Deck, daar kun je echt helemaal lijp gaan. De customizability. Ik weet niet wat dat wel zegt. In ieder geval dat dus. Randal Peelen: [1:23:55] Man, en dan moeten we nog een bonus ook. Heb jij tips? Marieke Rijken: [1:24:00] Ik heb wel een tip. Ja, ik heb een tip. Ja. Vanuit... Het is ook gewoon... Ja, toch wel een beetje wc-eens. Ik organiseer binnenkort een rebootcamp. En een rebootcamp is eigenlijk een... Voormalig programma van de politie. Voor jongeren die aan het ravenrandje van de ethiek hangen. Dus als je nou supergoed kan hacken of gamen. Dan is het heel moeilijk om aan de juiste kant van de wet en ethiek te blijven. Dus daar kwamen we achter. En dan hebben we een dag georganiseerd. Dat je samen met de politie en met Defensie... Even hoesten. We staan met Defensie, politie, game designers en hackers. Kun je gewoon een dagje doorbrengen. Best wel cool. Ruurd Sanders: [1:24:46] Nice. Marieke Rijken: [1:24:47] Wel voor jongeren. Dus als je nou een vervelende neefje of nichtje hebt. Dat is een tip. Want je moet een beetje aan de goede kant van de wet houden, toch? Zo een beetje smerig, sorry. Randal Peelen: [1:24:57] Nee, dat is heel normaal en logisch. En als je iets moois probeert te maken en je mag het daar vervolgens met niemand over hebben, dan zou de wereld pas smeren. Ruurd Sanders: [1:25:06] Vet pluggen die app. Randal Peelen: [1:25:07] Tot zover deze aflevering van Met Nerds om Tafel. En Met Nerds om Tafel werd vandaag gedaan met Marieke Rijken. Waar kunnen mensen meer van jou te weten komen? Marieke Rijken: [1:25:15] Dit is leuk. LinkedIn. En je kunt me mailen naar rick.rickashley.nl. Dan komt ie bij mij. Randal Peelen: [1:25:24] Rick Roll. Waarom zei het? Marieke Rijken: [1:25:26] Ik heb nog geen auto-reply ingesteld dat je Rick Roll terugkrijgt. Ruurd Sanders: [1:25:29] Oh, dat moet je wel doen. Randal Peelen: [1:25:30] Wij staan je cent te vinden op onze website mnot.nl. Je kunt onze Slack joinen, dat is heel gezellig. En je kunt vriend van de show worden. Maar nu hartelijk dank voor het luisteren en tot de volgende keer.