S10E14 – Toiletgebruik in de ruimte en interplanetair knikkeren met Michel van Baal

Sander Bijleveld
Ik sta in de wachtrij voor een Matrix NFT.

Randal Peelen
Nee, daar gaan we het absoluut niet over hebben, Sander Bijleveld.

Sander Bijleveld
Ik sta nu in de wachtrij. Ik ben nummer 3852.

Randal Peelen
Gaan we niet aan beginnen, NFT's. We hebben wel iets aan te kondigen hiervan. Nou, als de mensen dit gaan horen, en het is op een gegeven moment gepubliceerd. Dan staat er op nerdbier. nl een nieuwe kleur. Is het paars? Juist. En niet alleen staat er een nieuwe kleur. Paars. Er zijn ook. Gift sets te koop. Van twee keer geel, twee keer rood en twee keer paars.

Jurian Ubachs
Dat is awesome. En wat fijn! Net zo convenient voor de kerstdagen.

Randal Peelen
Dat is heerlijk hè? Ja, dat hebben we echt mooi getuind. En er zit zelfs een leuke Easter egg aan die paars, want dat etiket heeft een leuke knipoog naar die feestdagen meegekregen. Dus daar ben ik ook wel heel toe.

Jurian Ubachs
Weer mee een secret centar.

Randal Peelen
Jazeker doe ik mee aan ziekenhuis.

Jurian Ubachs
Ik weet niet wie jij hebt en jij weet ook niet wie ik heb, maar ik zou ik kan me goed voorstellen dat wij een celkado idee momenteel hebben in onze. .

Randal Peelen
Ik heb al.

Jurian Ubachs
Record aantal gift sets in de Secret Santa setjes die wij rondzouren. Er wordt trouwens al Robier rondgestuurd, begreep ik. Wat is dat? Ik heb dat even gemist.

Randal Peelen
Ja, er zijn wel kudo's op zijn plaats, want Ferry in het kanaal Team Bier. Op onze Slack voor de duidelijkheid. Waar het team zit dat heel erg van bier houdt op onze Slack. Die heeft een adventkalender gemaakt, maar niet zomaar. En gewoon zelf gemaakt. En nou ja, het probleem is, ik zou een beetje spoilen wat erin zit als ik het hardop ga zeggen. Want hij heeft mijn. Klein beetje laten zien wat erin zit, omdat ik niet meedoe. Jurrian en ik hebben allebei helaas achter het netreist.

Jurian Ubachs
Ik lees dat kanaal gewoon veel in de weinig. Dus ik had totaal gemist dat er zoiets gedaan werd. Jammer. Maar dat krijg je, dan moet je. Er zitten me leuke dingen.

Randal Peelen
Dat heeft hij echt. Echt fantastisch vandaan. Dus het is wel een tip. Mocht Ferry volgend jaar nog zoveel zin hebben om zoveel moeite te doen, dan zou ik daar als de kippen bij zijn hoor. Nooit meer ander. Dat is eens, maar nooit meer. Ah ja, dan heb ik nog meer FOMO op dit moment. Ga ik helemaal kapot aan. Welkom bij Met Nerds om Tafel. We praten vandaag met Jurian en Sander. Mijn naam is Randal Peelen, en onze gastneurd van vandaag is Michel van Baal. Michel, die is hoofdcommunicatie en Public Affairs bij Artsen Federatie KNG. Hij behaalde zijn Master of Science titel in Aerospace Engineering aan de Technische Universiteit van Delft en is sindsdien na eigen zeggen een ernstig verdwaald ruimtevaartingenieur. Michel was ooit de communicatiepersoon achter astronaut André Kuipers tijdens zijn eerste ruimtevlucht in 2004. Maar als echte kerst op de taart en de reden dat hij hier eigenlijk aan tafel zit. . . is dat hij met regelmaat te horen is in collega podcast Space Cowboys. En niet alleen te horen. Hij is ook volgens mij een beetje om- en om host. Met de enige echte Herbert Blankesteijn. En ja goed, de mensen die van Space houden en BNR een beetje kennen. Anderszins podcast luisteren, hebben je hier zeker een keer van gehoord. Maar in Met Nerds om tafel gaat het eigenlijk niet zo vaak over de ruimte. En daarom heb ik ook Ons panellid Sander meegenomen, die in de zeepkast regelmatig over Space te horen is. En ja, Michel, ik zat te denken waar beter te beginnen. Om proberen onze luisteraars toch dat enthousiasme omtrent de ruimte een beetje mee te geven. Dan jouw toch vragen naar die tijd dat je een ernstig verdwaald ruimtevaartingenieur bent geworden. Want om in die reis verdwaald te raken, moet je toch eerst. ruimtevaartingenieur zijn. Hoe ben je dat geworden en waarom?

Michel van Baal
Nou, daar kun je voor studeren. Nou, neel dit. Ja, precies, zo simpel is het. En dat heb ik gedaan. Overigens ben ik voor de goede orde nog uit de tijd dat we gewoon nog vijfjarig ingenieur werden, IR. Dus al die masterflow curl, dat is allemaal van na mijn tijd. Dus nee, wij moesten nog gewoon in één keer een diploma bij elkaar buffelen. Maar dat heb ik inderdaad in de jaren negentig gedaan. Om vervolgens te ontdekken dat het toch niet helemaal mijn ding was om heel erg lang en zorgvuldig aan van allerlei gedetailleerde dingen te neuzelen. Ik vind het wel heel leuk om erover te vertellen. vertellen, maar niet echt om eraan te rekenen. Dus heel langzaamaan kwam ik tot de ontdekking dat ik erover praat eigenlijk veel leuker vond. Dat is een deel van het verhaal, ander deel van het verhaal de minder. De florisante verklaring is dat ik in mijn hele ruimtevaartcarrière precies aan één ruimtevaartproject echt gewerkt heb. En dat was in de tijd dat ik stagiaire was in Franciana, de Europese lanceerbasis. Daar heb ik een half jaar gewoond. Dat is sowieso een bijzondere ervaring. En daar mocht ik meewerken aan de eerste lancering van Ariane 5. En ook nou weten de kennis onder ons wat er met de eerste lancering van Ariane 5 gebeurd is. Sander, help me!

Sander Bijleveld
Vanderfang. Ik heb echt geen idee, maar het klinkt een beetje alsof het gigantisch mis is gegaan.

Michel van Baal
Nou, het ging 42 seconden goed. Dat is een beetje de samenvatting. En daarna werd het een werd het een spectaculaire explosie, zullen we maar zeggen. En soms grap ik wel eens dat ik daarna nergens meer aan mocht zitten. Maar dat is niet helemaal waar hoor, want datgene waar ze mij als stagiair op had laten werken, zat veel verder in de vlucht pas. Het ging over de tracking van de grondstations. En dat punt waar het interessant werd vanuit mijn stageopdracht, dat hebben we nooit gehaald met die eerste areaan 5. Dus dat is wel een beetje jammer.

Randal Peelen
Ja, ik zit bij mezelf wel te denken dat je nu eigenlijk al schetst wat ik. al een beetje vermoeden van is er in Nederland wel veel sexy werk te vinden op het gebied van ruimtevaart?

Michel van Baal
Nou Nou ja, kijk, Nederlandse ruimtevaartbedrijven bestaan niet, ja die zijn er wel een paar hoor. Maar ruimtevaartbedrijven zijn per definitie internationale ruimtevaartbedrijven. Dus ook wat we hadden vroeger het grote fokker, wat ook. . in ruimtevat groot was, dat heet ooit Fokker Space. En dat is dat allemaal opgegaan in in grote Europese georiënteerde bedrijven. Dus in die zin. Er bestaat bijna een Frans ruimtevaartbedrijf ook al bijna niet meer. Dus als je in de ruimtevaart werkt, dan werk je per definitie internationaal. Maar daarbinnen is mijn indruk staan de Nederlandse opleidingen wel hoog aangeschreven. Dus Nederlandse ingenieurs zijn nog steeds wel gewild. Ja, en Nederland is al. Eeuwen eigenlijk een exportland voor astronomen. Dus ook op dat vlak zijn wij een befaamd land.

Randal Peelen
En hoe is dat verder gegaan dan? Want jij kwam erachter dat dat toch wel heel gedetailleerd en een hele lange adem had.

Michel van Baal
Nou ja, een beetje toevallig eigenlijk. Ik heb vier jaar een soort educatieproject met de eerste Abaanzaakjes was vier lang educatieprojectje bij SpaceXpo runnen. Dat was in een tijd waarin de arbeidsmarkt echt heel moeilijk was. En ik zelf eerlijk zegt ook niet zo precies wist wat ik daar wat ik nou wilde gaan doen. En daarna ben ik eigenlijk door mijn latere baas bij ESA, het hoofdcommunicatie, daar over het hek heen gehengeld, zoals dat dus mooi heet. En uiteindelijk aangenomen bij ESA. En dat was nog redelijk ingewikkeld omdat de. . . Hoe heet het, Europese organisaties overdag mee wel met quota werken, weet je wel. Dus ze willen niet te veel mensen van een bepaalde nationaliteit hebben. Nederlanders zijn er altijd te veel, want ja, je vestiging staat, de grootste vestiging stopte in Nederland. Dus Nederlanders waren er te veel. De toenmalige baas heeft er 14 maanden over gedaan om die solidatieprocedure af te roepen. En mij daar aan te nemen. Ze moesten eerst aantonen dat er echt geen enkele voor haar acceptabele Belg, Italiaan, Duitse, whatever te vinden was. Dus dat was wel mijn langste sollicitatieprocedure ever.

Randal Peelen
Ja, dat zit zo'n markt toch ingewikkeld in elkaar.

Michel van Baal
En vanaf dat punt heb ik dus tien jaar communicatie gedaan voor ESA met Ja, eigenlijk wel een beetje als hoogtepunt. Dat rond 2004 die eerste ruimtevlucht van André Kuipers.

Randal Peelen
Dat spreekt bijzonder voor Nederlanders natuurlijk, onwijs tot de verbeelding. Ik denk dat dat een van de weinige ruimte. namen is die daarmee te maken die ik zo uit de mouw zou kunnen schudden. Hoe was die tijd voor jou? Want het was natuurlijk heel veel aandacht opeens vanuit Nederland.

Michel van Baal
Het was vooral heel gek, weet je, omdat wat je dan eigenlijk al wel weet, weet je, kijk, op het moment, journalistiek werkt ook wel zo, weet je wel, dat journalistiek gaat altijd over de actualiteit van nu. En is er overdag mee gewoon korte termijnwerk? Weet je, redactie kijkt. En dat is niet verwijderd en bedoelte, maar een redactie kijkt van twee dagen vooruit bij wijze van spreken. Want wat speelt er over twee dagen en hoe gaan we daarmee om? Terwijl ik wist, tegen de tijd dat jullie allemaal met al die redacties allemaal tegelijk hier aandacht voor willen, ja dan. Dan zit die man ergens in Rusland in quarantaine. Dan kan ik überhaupt niet meer willen praten bij wijze van spreken. En dan willen jullie van alles wat ik je dan niet meer kan leveren. Dus als jij iets wil. dan moet je daar heel vroeg over na gaan denken. Zodat ik nog iets voor je kan doen. En dat was een hele interessante puzzel. Hoe zorg je er nou voor dat je. De journalistiek toch een beetje overtuigd van jongens, luister nou even na, want anders heb je over drie maanden heel veel spijt dat je nu deze kast niet hebt benut. En dat was wel heel leuk om te doen.

Randal Peelen
Hebben daar partij gebruik van gemaakt toen? Hoe bedoel je? Nou ja, je zegt van als je er vroeg bij bent, dan ben je misschien wel de enige die er aandacht voor heeft. Ik kan me voorstellen dat er destijds een medium is geweest dat dat met twee handen heeft aangepakt.

Michel van Baal
Nou, dat was niet helemaal hoor. Ik bedoelde meer van, zowel in de richting van de NWS en RTL en Hart van Nederland, weet je dat in de richting van dat soort partijen van jongens, jullie willen daar straks aandacht aan gaan besteden. Dus zorg nou dat je daar ruim van tevoren over na gaat denken, dat je dat gaat plannen. Want op het moment dat jij bedenkt dat je het moet gaan doen, dan kan ik het niet meer voor je regelen. En dat hebben ze allemaal wel gedaan.

Jurian Ubachs
Mainstreammedia die lang van tevoren over iets na gaan denken over hoe ze iets gaan brengen. Ik vind het een heel mooi utopisch idee.

Michel van Baal
Nou, dat is een van de zeldzame gevallen waarin het uiteindelijk wel gewerkt heeft. Ja, nee, dat werkte prima. Het kost alleen niet veel overeeningskracht, omdat je. Je zo echt moet duidelijk maken van, ja jongens, straks zitten jullie daar. . Ik weet nog wel, we hadden bijvoorbeeld de illustratie, ik had Menno Bentveld bij me en die was in. . Ik was ook in Baikon Redstaning met allemaal journalisten. Ten plekke dan verslagdelen, waaronder Menno Bentveld van het Vara programma, dat moet ik heel diep graven. Het was voor mij Jules Unlimited. Dat zegt hier misschien nog iets. En daar hadden we dus een soort afspraak mee, vrij geheim, want als de rest erachter kwam ging het nooit werken. Dat wij op het. . Zij maakten twee afleveringen van Jules Unlimited speciaal hierover. En dat wij nog gingen proberen om de avond voor de lancering met André te bellen. Dus ik stond met Ben op Beeldveld en het sneeuwde. Weet je, het was echt, het was echt. Kweer. En dat stonden in de sneeuw buiten zijn hotel van hopige poging te doen om contact met hem te krijgen. Terwijl hij daar allerlei. Tradities, zeg maar, in de quarantaine met allerlei bobo's moest moest doen. En dat de euforie, dat je dan op een gegeven moment voor elkaar krijgt om de man aan de telefoon te krijgen. Want ik kon hem niet bellen, hij moest mij bellen. En dat zoiets simpels dan al een enorme overwinning was. Dat maakte het werk wel vrij bijzonder.

Randal Peelen
Sowieso weet je. In die tijd misschien dat je een quarantaine moest voordat je de ruimte inging. . best wel raar was, maar op dit moment heb ik zo. . Logisch, dat heb ik helemaal nog. Niemand me uit te leggen.

Michel van Baal
Nou ja, dat. Nou, stel je dat in alle eerlijkheid niet zo heel veel voor hoor, die quarantaine. Want er wappen allerlei Russen naar binnen en naar buiten. Dus in Rusland worden dat soort dingen altijd een beetje. Nou ja, met de korrel zout genomen. Soms kunnen ze weer heel strikt zijn, maar soms is het ook heel los. En je werkt alleen wel en dat maakt het wel lastig. In Bikenhoer, op die Russische basis, zit je in een in een trein, dat sopjew niet in Rusland ligt, daar is in Kazakhstan voor de goede orde, dus dat is wel lastig. Maar dat is gewoon KGB of SSB, FSB heet dat tegenwoordig. Maar dat wordt gewoon gecontroleerd door de KGB. Die zijn daar de baas. Dus dat is al niet zo gezellig. En ik weet dat ik daar op een gegeven moment, ik had dan een tolk en een bus, dat was mijn werkgebied, zeg maar, een tolk en een bus vol met Nederlandse journalisten. En dat we. op een gegeven moment op de met die bus op die lanceerbasis waren en op dat moment sneeuwde het heel hard. Dus het was het vroeger en het sneeuwde. En we moesten de volgende dag. Moesten we op die dat lanceerplatform, moesten al die journalisten items gaan editen. Weet je al gewoon. Nou ja, ik zeg dat gaat nooit lukken. Want er stond daar één ingestort hutje. Dat was alles. Voor de rest was het gewoon geen beschutting. Dus ik zei, hoe gaan wij in godsnaam hier? morgen kunnen werken, weet je wel, die je vingers vriezen er alleen al af. Dus ik zeg zo tegen die tolk, van kunnen we niet die die bus, van die we onze vaste bus. Dus we hadden gewoon altijd dezelfde bus. Kan die bus hier niet naartoe? Want we kunnen tenminste in die bus zitten. Dus zij zegt echt tegen mij, nou ja, het is gekke werk deze vraag. Dat hadden we negen maanden geleden bij de FSB moeten indienen. kansloos gaan we niet eens gaan we niet eens proberen. Dus ik dacht, nou ja, weet je wat, we zien het wel. Nou, volgende ochtend lancering. Daarna zonnetje schijnt 20 graden. Nou ja, sowieso. Ik denk ja, hoe heet het, het Europees landklimaat, weet je, dat kan wel snel gaan. 20 graden. Dus ik was het hele probleem vergeten. En ik hoor op dat moment, er zit inderdaad, hoor ik opeens geronk in de vet en dan komt die bus aan rijden. Dus ik kijk echt zo die tolk aan en die tolk kijkt mij aan met zo'n blik. Heb jij? Dus hoe die bus daar nou ooit gekomen, is echt nou ja, toen was hij niet meer nodig. Maar het was wel het absurdistische van werken en wat het ook heel leuk maakte om op die manier dat soort werk te doen. Nee, tot zover mijn doos anekdotes.

Sander Bijleveld
Nou ja, ik ben wel benieuwd, want dan kneep je hem niet heel erg dan daar. Want volgens mij heb je dan de lancering die je daarvoor hebt meegekregen was van de Ariane 5. En dat was even misgegaan. En nu iemand waar je denk ik dan goed mee samen hebt gewerkt, die zit aan boord van zo'n raket, dat lijkt me ook best spannend.

Michel van Baal
Ja, was het ook wel, ja. Alleen het was niet de eerste keer dat ik daar was, want ik was er een jaar eerder ook al geweest voor een Belgisch astronaut, Frank de Vinnen. Ook met journalisten. Dus het was wel voor mij de tweede keer. Dat helpt altijd wel. Dan weet je een beetje wat je kunt verwachten. Alleen. Het klopt wel wat je zegt. Je hebt een rare situatie dat je eigenlijk veel te druk bent om daarover na te denken. Jij bent echt continu aan het vliegen en zo onder hoogspanning. Het is fantastisch om te noemen, ook rondsmoeiend. Dus je bent veel te druk tot die, nou ja, wat zou het zijn, laatste half uur of zo, weet je, dan heb je een soort serene rust in het systeem. Je kunt niks meer, alles, nou ja, hij zit in die raket, je staat op de plek waar je naar moet kijken. Veel te dichtbij trouwens voor mijn gevoel, maar goed dat even te zijn. En dan heb je tijd om na te denken. En dan ga je dit soort dingen realiseren. En ook beseffen dat zijn vrouwen en kinderen die ik best goed ken, die staan honderd meter verderop daar. En die hebben dat natuurlijk nog in het overdrive. Je zit op een. de facto gewoon op een bom die zo meteen huel langzaam moet ontploffen en en als dat iets snel gaat dan gaat het heel erg mis. Weet je ja dat is wel de harde realiteit Aan de andere kant is het ook wel zo, weet je, dat die met name die Russische raketten, dat is technologie die zo beproefd is. Fancy of geavanceerd, maar het is wel eindeloos getest. Dus de kans dat dat misgaat is ook wel weer heel klein. Het is ook wel een weet dat word ik ook een keer een keer een Ik was daar niet bij overigens, maar een lancering meegemaakt heb als ESA persoon waar ik iets met communicatie moest doen. En die ontplofte al heel snel ook. Een grote vuurbal. Dat was voor de mensen die waren best wel eng. En toen bleek later bij de. . . Bij de evaluatie van hoe kan dat nou? Betrouwbare ket, was dus ook dezelfde Soyuz type. En dat dit er een was die ze een jaartje in de regen buiten hadden laten liggen. En waarvan ze dachten van nou hij doet het nog wel. Dat geeft wel aan hoe bedoel ik. Als je dat durft, zeg maar, dan heb je wel heel betrouwbare technologie. Maar dat was net even een stapje te ver.

Randal Peelen
Het schiet mij nou een beetje te binnen dat er dan een beetje de AK47 onder de raketpaardweer moet zijn.

Michel van Baal
Nou ja, er zit wel wat in. Kijk, tot wij tot Europa en Rusland een beetje gingen samenwerken op dit vlak, zeg maar, deden die Russen ook helemaal niet aan aftellen. Dat gingen ze op een gegeven moment gewoon doen omdat Europeanen het leuk vonden. Weet je, maar nee, we aftellen, je druk op een knop, gaat het ding omhoog.

Randal Peelen
YOLO go, bam!

Michel van Baal
Ja, wat nou het is slecht weer? Als het oorlog wordt, dan moet dat ding omhoog. En dat hele gedoe met zo'n space shuttle die niet kan vliegen, omdat dan een ring bevriest, dat moet je bij de Russen niet mee aankomen. Wat dat betreft echt vind ik het een zwak voor Russische ruimtevaarttechnologie. Omdat het gewoon zo verschrikkelijk robuust is. Ik hoorde ooit een verhaal uit als ik dat toch even in de oude doos zit te graven als je het niet erg vindt. Een verhaal van een oude hashtakker, dus een oud collega bij ESA. En die had helemaal aan het begin, toen Europa en Rusland gingen samenwerken, dan moet je denken, jaren 60 was dat al. had hij contact gehad met voor het eerst samen een missie gehad. Dus Europa zou een instrument leveren en dat moest dan op die. . . Op een Russische satelliet komen, dat was voor het eerst. Dus ja, hoe gaat het dan? Ja, dan krijg je dan moet je onderling natuurlijk specificaties gaan uitwisselen. Weet je, wat gaat de acket doen? Of vibraties. Kunnen we een apparaat bouwen wat tegen die lancering kan. Overigens bij de Russen is de treinreis meestal erger voor de satellieten dan de lancering, maar dat te zijn. Maar ze hadden al die specks allemaal gekregen, prima instrument gebouwd. Het enige wat ze niet hadden. Waar de specificaties voor de gaten in de baseplate. Dus dat instrument had een plaat, daar moest die worden vastgezet op. Maar ze wisten niet waar die gaten moesten. Wat zeg ik meer dan millimeter werk normaal gesproken. Dus toen dachten ze, nou weet je wat ze kwamen maar niet. Dien keer gevraagd kwamen niet. Dus op een gegeven moment hebben ze gewoon maar drie ingenieurs mee naar Rusland gestuurd met dat ding. Weet je wel, die daar aankwamen. die vervolgens werden aangekeken door Russische counterparts. Met zo'n blik van wat komen jullie doen? Ja, we weten niet waar de gaten moeten. Dus die Rus die pakt die plaat, pakt een schroefboermachine, ronk, ronk, ronk, ronk. En kijk met zo'n blik. Wat is het problem? Nou ja, die cultuurshock is wel heel mooi.

Randal Peelen
Het spul moet wel iets meer dan waterdicht zijn, volgens mij.

Michel van Baal
Dat lanceer je nog twee. Het is gewoon een heel groot verschil in engineeringtechnologie filosofie. over aan in de culturen waar je dan in zit.

Randal Peelen
Michel, ik denk. . . Dat als ik je zo hoor praten, we nog uren verder zouden kunnen over het verleden. Maar ik zou van de gelegenheid gebruik kunnen maken om ook even stil te staan bij het heden en de toekomst van de ruimtevaart. Want je was communicatiepersoon voor André Kuipers, maar nu. Ben je natuurlijk nog steeds een beetje communicatiepersoon, ondanks dat je in een heel andere branche werkt, voor, ja, wat alles space eigenlijk behelst. Zou je ons kunnen helpen een klein beetje het landschap te schetsen zoals het er nu voor ligt? Want ik zie een aantal bijzondere dingen gebeuren. Ik zie steeds meer raketten de ruimte ingaan. Sommigen komen ook terug. Ik zie dat zelfs, ja, ik wou zeggen individu, gewoon burgers op en neer kunnen. En dat er steeds meer ruimtetoerisme komt. Ik zie ook dat er een soort van. Wapenwetlopen is niet alleen tussen bedrijven, maar ook steeds meer verschillende landen beginnen zich ermee te bemoeien. Is het nou aan mij dat ik het gevoel heb dat er nu opeens een spurt aan de gang is? Of is dat op het wereldtorel en in de geschiedenis ook echt wel aan de hand?

Michel van Baal
Ja, dat is echt wel aan de hand. Als ik gewoon even terugkijk, en daar ga ik zo vooruit kijken voor je maat, dan hebben we een periode gehad en pak ik een beetje zo na de eeuwwisseling. Is er een periode geweest, toen was het echt super saai, dit vak. Er gebeurde echt heel erg weinig. Weet je, dus zo'n beetje, nou ja, pak een beetje 2005, 2015, die periode. Er gebeurde er gewoon niet zoveel. En dat is inderdaad sinds een aantal jaren, sinds de jaren 5 A tien, zijn dingen in enorme stroomversnelling gekomen.

Jurian Ubachs
Waar lag dat aan, die droogte, die tien jaar?

Michel van Baal
Ja, dat is soms ook gewoon een beetje het toeval. Dat wordt heel ingewikkeld verhaal over financiering. Zeker als je in Europa kijkt dat landen Europese ruimtemissies financieren door één keer in de vier jaar heel veel geld bij elkaar te leggen en dan te zeggen we gaan. We gaan met z'n allen uit onderhandelen dat we al deze activiteiten gaan doen. En daardoor ontstaat, omdat daar een bepaalde frequentie in zit, ontstaat de VIC ook een bepaalde frequentie in Dat er periodes zijn dat er heel veel gebeurt in periodes dat er eigenlijk maar weinig uit de pijpleiding komt. Dus dat is voor een deel politieke voor deel toeval. Maar het belangrijkste wat er gebeurd is, is dat ze in Amerika uit roer een beetje hebben omgegooid. En dat hebben ze in eerste instantie geprobeerd. Al in de jaren negen geloof ik met wat heet Faster, Cheaper, Better. Waarbij ze zelf ook concludeerden van ja, die ruimtemissies hier worden allemaal verschrikkelijk duur. Het vluurt vreselijke lang. Weet je, en we krijgen het niet meer zo goed uitgelegd. Dus we gaan. In plaats van één hele dure missie gaan we drie missies doen die veel goedkoper zijn en dan nemen we in het risico dat er één of twee mislukken. Nou, dat blijkt plek helemaal niet te werken, want dat gebeurde inderdaad missies op Mars van Amerikanen die mislukten. En dat bleek het publiek gewoon niet te trekken. Dus daar zijn ze op een gegeven moment heel snel mee opgehouden. Maar wat ze daarna wel gedaan hebben, is dat ze de. Hoe zag ik dit goed? Dat ze op een gegeven moment NASA een grotere afstand heeft genomen van de projecten die hebben eigenlijk vroeger. Kijk, NASA bouwt niks. Een raket bouwen, dat doen bedrijven. Dat was vroeger altijd ook al zo. Maar daarna deed altijd projectmanagement. Ja, en dan denken al die bedrijven van nou je valt geld te verdienen. Want bij alle specks die jij verandert, ga ik natuurlijk weer een nieuwe rekening sturen. Dus je liep helemaal leeg op die projecten. En op een gegeven moment hebben ze gezegd, weet je wat, wij gaan op grotere afstand staan. En dit verzit natuurlijk ook in de tijd van Elon Musk. Regel maar gewoon Dat je iets bouwt waarmee je zeven astronauten veilig naar Space Station kan brengen. Hoe je het doet, jouw probleem. Maar wij gaan als NASA op grote afstand staan en we nemen gewoon twee bedrijven, Boeing. SpaceX en die geven we de opdracht bouw maar iets om naar SpaceStaten te gaan. En dat heeft fantastisch goed gewerkt. Waardoor is er eigenlijk een soort innovatie ontstaan. Wet opeens heel aantrekkelijk. Voor SpaceX bijvoorbeeld om herbruikbare raketten te bouwen. Want ja, als zij die kosten omlaag kunnen brengen, dan ga je als bedrijf veel meer winst maken. Dus die hele innovatie heeft een enorme douw gegeven. En daardoor zie je nu. Heel veel nieuwe initiatieven en nieuwe activiteiten. Maar ook een heleboel marketingomzin.

Randal Peelen
Maar komt het dan allemaal vanuit de VS? Want er zijn natuurlijk veel meer landen bezig nu?

Michel van Baal
Ja, nee, China is wat dat betreft natuurlijk ook, je ziet dat China heel erg actief is, alleen heel moeilijk doorheen te kijken wat ze nou precies aan het doen zijn. Soms doen ze dingen wel live. Volgens mij, de laatste missie naar de maan, hebben ze wel vrij veel dingen live laten zien, maar soms ook helemaal niet. Dan hoor je pas achteraf dat ze iets gedaan hebben. Je ziet dat het in India ruimtevaart aan het opkomen is, wat overigens trouwens vrij economisch gedreven is. Want India is een land wat op een gegeven moment best wel slim besloten heeft om de hele bekabelingsinfrastructuur die wij hebben Om die fase gewoon over te slaan. Die zeggen van je kan twee dingen doen. Je kan of dat hele land met een miljard inwoners gaan lopen, bekabel. Of je kan gewoon meteen een paar satellieten boven hangen. En die hebben eigenlijk heel zwaar ingezet op hun land ontwikkelen door space-based infrastructure te lanceren. Dus daar gebeurt heel veel. En ja, in Rusland is het eigenlijk gewoon na de val van de muur gewoon eigenlijk alleen maar. Die drijven nog uit op wat ze toen konden, maar daar gebeurt heel weinig meer. En Europa? Ja, in Europa is het. . Europa heeft gewoon een vrij solide systeem. Maar ook wel een systeem wat in mijn beleving op dit moment wel aflegt tegen die innovatie in Amerika. Waar je dus ziet dat het heel hard gaat. Eigenlijk na Ariane 5 wat ik al eerder in het begin over had hebben er een Ariane 6 aan. Maar ja, in alle eerlijkheid moet je afvragen of je nu nog kunt aankomen met een niet-herbruikbare raket. Dus dat zal waarschijnlijk van vrij korte duur zijn. Je moet mee in die vaarte volkeren. En daar zie je dat het voor Europa wel lastig is om dat innovatietempo bij te houden. En dat is nogal.

Jurian Ubachs
Ligt dat dan puur aan het feit dat dus in Amerika allemaal geprivatiseerd is? Je zegt het, we leven nu in de tijd van Elon Musk, om het zo over kort te zeggen. Maar ik heb in ieder geval het idee dat het hier in Europa toch voornamelijk uit landen moet komen en uit funding van landen. Is het daarmee het hele verschil nu te verklaren tussen Europa en de Verenigde Staten?

Michel van Baal
Nou, dat niet, omdat dat ook wel een mooi stukje beeldvorming van de kant van Elon Musk is. Want die doet altijd, die wekt de indruk dat dat allemaal commercieel is. Maar de harde realiteit natuurlijk is dat voor een heel groot deel achter het succes van. . Van SpaceX. Er zit heel veel NASA-vundingen, weet je, dus die, um een heel groot deel van de ontwikkeling van Falcon 9 en zo is allemaal betaald met belastinggeld. Weet je, dus die, eh. Dus dat beeld klopt ook niet helemaal. Maar het is wel een flexibeler systeem. Kijk, in Europa heb je toch het probleem dat je dat je met heel veel landen samen die projecten moet ontwikkelen en al die belanden hebben belangen. En heel veel ruimtevaart is industriepolitiek. Dat geldt in Europa. Ik wil best in ruimtevaart investeren, zegt Nederland dan, maar dat willen we wel heel graag. een project, een satelliet doen met een aardobservatiemissie waarbij we naar de aarde kunnen kijken. Want daar zijn wij in Nederland steen goed in. Dus daar zit altijd een stukje echt belang in. Maar dat gebeurt in Amerika ook. Want ze hebben, ik weet niet hoe zover je het systeem kent, maar je hebt Elon Musk aan de ene kant. Aan de andere kant is Amerika ook nog heel druk bezig met wat heet SLS. Ja, dat is eigenlijk een doorstart van de space shuttle, maar dan zonder space shuttle. Dus je neemt gewoon de tank en de boosters en je laat die shuttle even weg. Ja, onhandig ding, dus het laat je voor weg. Maar dat is echt een rampenproject, maar de reden waarom het überhaupt nog bestaat is industriepolitiek. Want ja, toen de Space Shuttle programma werd gestopt, dreigten gewoon heel veel mensen hun baan kwijtraken. In heel veel staten in Amerika. En al die senatoren staan natuurlijk al op een achterste benen van mijn staat. Moet wel werkgelegenheid houden. Dus heeft NASA een project bedacht om al die mensen gewoon aan het werk te houden. Terwijl vanaf het moment zoalsden van dat gaat waarschijnlijk niet zo heel succesvol worden. dreigt het ook niet te worden. Dus het is heel vaak industriepolitiek en daar gaat heel vaak geld naartoe. Alleen ja, soms, zoals aan die commerciële kant, draait het opeens dan als een tirelier.

Randal Peelen
Ja, er is heel veel kritiek natuurlijk, in het bijzonder op kapitalisme de laatste jaren. Ik bedoel, klimaatverandering wordt nog maar al te vaak toegedicht aan dat soort systemen. Je ziet ook wel dat als je het. Zeg maar gebruikt waar het wel echt goed in is. Hier is een boel geld, hier is een missie. Zoek maar uit hoe je het uitvindt. Ja, je soms ook wel weer een heel end kunt komen. Ik vind dat wel. Grappig om te zien. Maar wel jammer vind ik dat het toch altijd zo Amerika georiënteerd blijft. Het is een beetje een punt waar ik me steeds meer aan begin te irriteren. Alle films die ik kijk komen uit de VS. Alles wat spannend is om Trendruimtevaart gebeurt daar. Alle grote internetbedrijven en software komt daar vandaan. Godsam ook die ruimtevaart weer.

Michel van Baal
Ja, maar dat heeft ook wel voor een deel met regulering te maken. Kijk, Amerika is natuurlijk een licht gereguleerd land. Dus als jij daar ergens in. in Texas een ruimtevaartbasis wil bouwen om daar raketten te zijn te jassen, wijze van spreken. Dat kan je in Amerika redelijk makkelijk doen. Weet je, dat, en Elon Musk is nou met die lancering van Starship bezig bovenop die boosterraket, zeg maar. Dus dan zou dat Starship ding. voor het eerst in de Baan en ruimte gebracht worden. Een van de dingen in de achtergrond lijkt daar te zijn dat hij over het Amerikaanse continentale land wil lanceren. En dat de dat daar dan uiteindelijk de FIA, de toezichthouder, zegt van ja wacht even, dan willen wij wel zeker weten dat dat veilig is. Want ja, als dat ding naar beneden komt op een Amerikaanse stad, weet ik wel een probleem. En daar lopen dan voor het eerst Elon Musk tegen die regulator aan. Maar in Amerika is dat veel makkelijker dan hier in Europa.

Jurian Ubachs
Ja, je hebt natuurlijk nog los van de kans van het neerstort op een stad. Heb je natuurlijk ook gehad te maken met verkeer als je boven het land iets omhoog sturen vanaf een landsbasis in Florida. Vrij makkelijk, want die gaat recht omhoog over het algemeen. En dan kun je heel veel vliegtuigen uit de buurt houden. Voor mij is dat sowieso een gesloten gebied, denk ik. Maar als je in een baanom nader terugkomt en je komt aanvliegen boven land in een. Vrij rechte lijnstoffers, en dan trek je toch denk ik een streep door heel wat, ja, heel wat, hoe zeg je dat? Snelwegen in de lucht.

Michel van Baal
Ja, vaak heb je, altijd heb je in zo'n geval een soort waarschuwing dat ze zeggen van dit specifieke gebied bij een lancering mag je niet doorheen vliegen. En trouwens ook dit stuk zee mag je met je boot niet komen op die specifieke dag. Dat is vrij gebruikelijk.

Sander Bijleveld
Heb jij wel zo'n lancering in Amerika ook bijgewoond of alleen in Rusland?

Michel van Baal
Nou, ik heb er vertellen, volgens mij zeven of acht of zo gezien, maar nooit in Amerika. En wel in het half jaar dat ik in Franciana woonde, toen was het nog in de tijd dat elke maand een Ariana 4 omhoog ging. Dat werd op een gegeven moment bijna saai. En dat, ja, dat je gaat er weer heen. Nee, maar dat, ja, nee, blijft altijd, het bleef altijd een uitje, maar er was verder ook niet zoveel te doen. Dus je was al blij met een uitje. Maar het is spectaculair. Overigens niet eens zozeer vanwege het gezicht. Dat is ook wel spectaculair. Maar lanceringen zijn vooral spectaculair vanwege het geluid. En dan idealiter wil je een vaste brandstofbooster, zoals bij Ariane 5. Daar zitten twee enorme vuurpijnen aan vast eigenlijk. Want die maken echt een fantastisch geluid. Dus dat voel je letterlijk. Je hele lichaam vibreert daarop. En zo'n vloeibare brandstofraket, zoals Sojus, bijvoorbeeld, is helemaal kerosine. En dat knet dat. Dat maakt een soort knettergeluid. Maar zo'n diepe rombel van de boosters van Ariane 5 en vroeger van de Space Shirtom, die ik inderdaad helaas niet gezien heb. Ik heb het wel eens overwogen. Een van de laatste vluchten zal ik nog een keer gaan, maar die dingen werden zo vaak uitgesteld. Dat ik dacht van ja, dat gaat waarschijnlijk niet werken. Maar het is absoluut een aanrader. Als je ooit in de buurt van een lanceerbasis bent en je kunt zo'n lancering bijwonen, dan moet je het zeker doen.

Randal Peelen
Ja, ik denk wel dat ik daarvoor in de rij zou willen staan hoor. Ik bedoel, dat zie je natuurlijk ook niet elke dag. We hebben het nu even over het heden. Ik vind het opvallend dat je zegt, nou er is heel veel ontwikkeling. Je hebt ook een beetje duiding gegeven hoe dat komt. Kunnen we door een aantal trends en gebeurtenissen heen lopen? Want wat mij opvalt aan Space Cowboys, als ik dat zit te luisteren, dan gaan jullie Heel erg snel voor mij als niet-kenner door allerlei projecten heen als een soort nieuwsbulletin wat ik maar alles kan volgen. En dat moet je dan maar als een compliment zien. Maar een van de. . Ik heb het niet bedoeld als kritiek, maar ik vind wel dat jullie echt een doelgroep podcast mogen heten. Wij zijn iets breder dan dat. En een van die trends die jij eigenlijk vooraf al aanstipt is die van ruimtetoerisme. Ik denk dat een boel mensen dat ook wel herkennen als ik het heb over een spacepenis die de lucht ingaat. Omdat bepaalde mensen dat wel een goede vorm vonden voor zo'n raket bijvoorbeeld. Maar volgens mij is daar. Wat is een beetje de zin en de onzin van het ruimtetoerisme? Is dit een mooie innovatie omdat er veel geld gaat naar de ruimte en daardoor dus steeds meer ontwikkeling is? Of is het echt gewoon puur alleen. flamboyant gebruik van luxe.

Jurian Ubachs
Ik hoorde net al de term marketing bullshit, dus ik ben heel benieuwd.

Michel van Baal
Ja, nee. Kijk. Na de marketing bullshit refereer ik eigenlijk meer ook aan Elon speak. In de zin dat als Elon Musk iets belooft, weet je wel, van ik ga over. drie jaar ga ik tienduizend mensen op mars zetten dan weet je altijd dat gaat natuurlijk nooit lukken maar wat hij vervolgens doet wat hij wel doet is nog steeds heel erg knap En dat maakt het heel ingewikkeld om doorheen te kijken wat is die man eigenlijk het uitvreten. Maar even naar dat ruimtetoerisme. Kijk, dat ruimetoerisme is. Je hebt eigenlijk twee soorten. De partijen zoals Virgin met weet je ook weer Branson. Ja, die maakt zo'n ruimtevliegtuig wat dan onder een ander vliegtuig wordt gelanceerd en dan omhoog wordt doorschiet naar in principe naar 100 kilometer, maar dat bleken ze niet te halen. Dus hebben ze de ruimtegrens geherdefinieerd naar 80. Weet je dat. En dat is echt wel puur en alleen het businessmodel ruimtetoerisme. Waarvan ik persoonlijk denk dat gaat nooit werken. Want dit ding is. best wel onbetrouwbaar als ik heel eerlijk ben in mijn perceptie.

Sander Bijleveld
Hij is ook een keer opgeblazen geloof ik toch? Metode dode tot gevolg.

Michel van Baal
Ja, dat komt omdat die technisch best ingewikkeld is in de zin van er moet iets met een vleugel gebeuren. En dan denk ik. mijn lucht de ruimtevaartopleiding denk ja dat kan misgaan en dan gaat het meteen heel erg mis. Dan heb je ook geen alternatief om dat op te vangen. Dus dat is al sowieso spannend. En het is een hybride motor Even voor de. . We mogen neurden in deze podcast. Een hybride motor is een motor die eigenlijk een vaste brandstoelkern heeft en waar je een gas, ik meen lachgas. Doorheen pompt, waardoor een chemische reactie ontstaat en je een hete stroom aan de onderkant krijgt. Dat heeft het voordeel dat het heel simpel is. Net als een vaste en brandstofraket is het een heel simpel ontwerp. En bovendien kun je hem ook uitzetten. Want als je die lachgasstroom stopt, dan gaat het ding uit. Ze kunnen hem regelen. Dat ze het punt met alle vaste brandstofraketten als ze eenmaal aangaan. Dan gaan ze en dan krijg je ze ook echt met geen enkele mogelijkheid meer uit. Dus dat enjoy the ride en we zien hier boven wel, maar je kan helemaal niks meer. Als er iets misgaat, dan ben je gewoon sjaak. Dus in die zin lijkt dat een goed idee. Alleen hybride landraketten in de ruimtevaart worden wel gezien als onzeker. Omdat die allerlei. in het verleden vaak mee geëxperimenteerd is en mensen zijn er weer mee opgehouden omdat ze neiging hebben om te gaan stotteren, om te gaan allerlei. effecten in die motor waardoor die waardoor die onstabiel zou kunnen worden en kunnen zou kunnen ontlossen. Nou zeg ik natuurlijk niet dat dat gebeurt, maar ik vind het een eng type voor een voor een raket waar mensen in zitten.

Sander Bijleveld
Je zou er zelf nooit in stappen denk ik.

Michel van Baal
Ik zou daar niet in gaan zitten. Nee. En het is ook een dead-end street, want die lanceringen, daar kun je dan een ticket voor kopen. Dan kun je dus naar 80 kilometer. Dan ben je net niet op 100 geweest en al helemaal niet in een baan om de aarde. Dus het is allemaal net niet, het kost je 250. 000 euro. En het is in een paar minuten weer voorbij. En hopelijk ga je niet dood. En dan denk ik, ja, dat gaat één keer mis en dan en dan is het telebusinessmodel weg. Weet je wel, ja dat dus dat is het ruimtetoerisme waar ik eigenlijk gewoon om die reden ook niet in geloof. Maar wat Elon Musk doet is heel wat anders. En dat geldt trouwens ook voor brands, voor Bezels met Blue Origin, dat andere bedrijf. Die doen heel wat anders. Die zijn namelijk. helemaal niet zo bezig met die ruimtetoegist. Ja, dat is leuk meegenomen. En is goed voor de profilering bij spreken. Maar die zijn op zoek naar NASA miljarden. Dus Elon Musk wil de budgetten van NASA hebben om met Starship een maanlander te kunnen bouwen. Dus die gebruiken dat als een marketinginstrument om eigenlijk onpasseerbaar te worden voor NASA bij het verlenen van opdrachten. Heb ik toevallig onder onder de kop de zin en de onzin van verruimtevaart hier ooit zijn weblog. Of van de commerciële ruimtevaart Precies dit ooit is in hun weblog opgeschreven. Dus het staat op mijn website. Weet je, dit inderdaad. Maar tegelijkertijd moet je wel zeggen van ja, intussen doet Elon Musk in die dynamiek fantastische dingen. Of Bezos daar ook komt. Want die moet dan gaan opschalen. Deze raketten en glogie die hij gebruikt om even omhoog te hoppen en dan weer naar beneden. Is de grote vraag, wat hij nu doet met één motor. Zo is Musk ook begonnen. kan die straks dezelfde rakettechnologie doen, maar dan met 9. Van dit soort potoren en dan naar een baan om de aarde. En dan ook die lucratieve commerciële markt proberen af te tappen.

Sander Bijleveld
Denk niet dat hij ondertussen wat te ver achterloopt, ook dan, op Musk?

Michel van Baal
Ja, dat denk ik wel. Ja, ik denk dat Musk te hard gaat voor bezels.

Sander Bijleveld
Wezen dus geloof ik nog wel wat rechtszaken aan het voeren over NASA-contracten en proberen om links en rechts toch wat gedaan te krijgen. Maar volgens mij lukt dat niet helemaal.

Michel van Baal
Nee, dat heeft hij verloren. Dus dit ging inderdaad over die maanlander die een muskel nu mag bouwen en waarvan Bezels eigenlijk zei, begrijp ik ook zwellen hoor, van er moeten minimaal twee partijen zijn die dit mogen proberen. Alleen daar heeft NASA op dit moment gewoon geen budget voor. Dus dat lukt niet. Mocht u overigens geïnteresseerd zijn hoor in die begintijd van Elon Musk, want die is echt wel fascinerend te noemen. Daar heeft een Amerikaanse journalist genaamd Eric Berger een boek over geschreven dat heet Liftoff. En dat beschrijft helemaal die worsteling van Elon Musk in het begin. Dat had net zo goed compleet verkeerd kunnen gaan. Maar daar wordt helemaal eigenlijk dat hele proces tot aan de allereerste Felpoint 9. Vanaf dat moment begon het succes, zeg maar, heel goed in beschreven. Ook tot dat vindt ook Elon Musk zelf, dus dat is wel weer interessant.

Randal Peelen
Tof, ik zal hem bij de tip zetten.

Sander Bijleveld
Qua geld zijn ze geloof ik tot hun laatste lancering gegaan, toch? Nu moest het gaan lukken en anders was het was het einde verhaal.

Michel van Baal
Ja, nee, als die ene laatste poging om vanaf een of ander eiland een Felken 1 te lanceren, als dat niet was gelukt, dan was het in ieder geval geweest.

Randal Peelen
Ik kan nou toch dat jullie het de hele tijd hebben over Elon Musk en Jeffrey Bezos en niet over Blue Origin en SpaceX.

Michel van Baal
Goeie vraag? Goeie vraag, ja. Nou nee, maar ik denk ook. Ik was hier wat sceptisch over, maar nadat ik dat boek heb gelezen, denk ik dat Elon Musk ook echt wel instrumenteel is. Basels werkt dat denk ik niet zo. Maar dat of SpaceX zonder Elon Musk zo succesvol zou. Dus ik kunnen zijn en blijven, dat ben ik wel begaan betwijfelen.

Sander Bijleveld
Je hebt overigens op YouTube best wel een leuke driedelige serie van het kanaal Everyday Astronaut. Waarbij de host of FRD astronaut krijgt een tour over de Starbase. Dus het terrein waar de raketten van SpaceX gemaakt worden. Dat is best wel leuk om te zien. Het zijn drie delen waar die geloof ik een half uur per deel echt over dat terrein loopt. Elon met zijn hond en die schijnt ook lange dagen te maken. Op een gegeven moment komt er ook een moment. Zij gaat best wel in op zijn design filosofie en zijn principes daaromheen. En ik vond het wel interessant om te zien. En je ziet ook op een gegeven moment doet hij, want die host een Everyda Astronaut, ik ben zijn naam even kwijt. Maar die weet ook best wel het een en ander van af en die doet een suggestie. En je ziet gewoon dat de radootjes in zijn hoofd ook gaan ratelen. Dat hij oprecht gaat nadenken. En dat hij denkt, misschien zou dat kunnen. Dus hij leeft ook wel echt wat hij aan het bouwen is. Dat vond ik best wel leuk om te kijken. Ik weet niet.

Michel van Baal
Ja, maar dat is inderdaad wel het bijzonder daaraan hoor. Dat Elon Musk is gewoon het nordlaveerlijk zijn en hij weet echt hoe die raket werkt. Weet je wel, gewoon en waarom er in die raket bepaalde ontwerpkeuzes zijn gemaakt ten opzichte van anderen. Ik bedoel, hij snapt hoe die apparaten die zijn bedrijf bouwen werken. En dat is voor een CEO in een techbedrijf natuurlijk best bijzonder.

Randal Peelen
Hij vindt het ook maar altijd leuk als je me een genie vindt. En ondertussen is hij niet alleen de CEO van SpaceX en de Boring Company en Tesla, maar ook nog van. Inmiddels bijna alle cryptocurrencies, als je het Twitter een beetje mag geloven.

Michel van Baal
Ja, die boring company vind ik wel, ik ben ooit wel sinds bij SpaceX geweest, overigens met studenten van de TU Delft in tijd ik voor de TU werk. met de hyperloop competitie. En dat hele boring competitie, of die hele boring company van hem, die bestaat ook alleen maar omdat Elon het zat is om de hele tijd in de file te staan tussen Hot Thorn als SpaceX. gelicht en het vliegveld van L. A. weet je al dus hij wil gewoon een tunnel boren tussen die twee plekken zodat hij niet in de file hoeft te staan. Weet je, dat, die, die, die irritatie, die irritatie, die is mijn indruk, voor goede orde. Dat creëert dan een nieuw bedrijf. Dat is ook zo absurdistisch dat het ook wel weer grappig is, eigenlijk.

Randal Peelen
Michel, jij zei in de voorbereiding op deze podcast dat je het een schokkend idee vindt dat het overgrote deel van de Nederlanders. . Ook al zijn ze hoog opgeleid gewoon niet doorheeft dat je in de ruimte niet zweeft omdat er geen zwaartekracht is. Waar komt die irritatie vandaan?

Michel van Baal
Nou ja, irritatie is een groot woord, het is een soort verbazing. Maar ja, ik ben opgeleid als baanmechanicus. Dus mijn vak waar ik ooit in opgeleid ben, is hoe dingen door de ruimte bewegen. En ik moet zeggen, dat duurt even. voor je daar intuïtief gevoel voor je voor hebt. Ik kan ook niet meer normaal, maar we komen misschien straks nog even. . Ik kan niet normaal naar ruimtevaartfilms kijken. Je kunt niet in een rechterlijn van die dat ene ruimtestation naar die andere. Dat kan niet. Daar ga ik me op winnen. Je moet niet naast mij zitten als ik zo'n film kijk.

Randal Peelen
Maar wacht even, dit is elke film, dit is precies hoe dat gaat, Michel. Hoezo zou dat niet zo gaan?

Michel van Baal
Nou ja, dat kan niet. Kijk, ik bedoel even als jij hoe heet het. Stel dat jij in een baan op de aarde, even een testje, je zit in een baan op de aarde en verderop zit de ruimte zon en daar wil je naartoe. Wat moet je dan doen met je motor? Denk je.

Randal Peelen
Nou ja, ik ben eigenlijk permanent over de horizon heen aan het vallen. Dus ik moet zorgen dat ik richting dat ruimtestation ga vallen.

Michel van Baal
Ja, dus je instinct zegt dat je dan je motor aanzet en jezelf extra snelheid geeft in de richting van het ruimstation.

Randal Peelen
Toch? Ja. Ja.

Michel van Baal
Wat er dan gebeurt, is dan brengt die motor jou in een hogere baan, waardoor je een lagere snelheid krijgt. Dus op het moment dat je dat doet Verdijt het ruimtstation in de verte en kom je er verder vandaan te zitten. Dus als je naar het ruimte station toe wil, dat geldt ook voor objecten die moeten dokken aan een Space Station. Het eerste wat je dus moet is remmen. Dat je in een snellere baan terechtkomt. Die snellere baan breng je dan dichter bij het ruimstation. Maar na je moet versnellen, waardoor je weer in een hogere, tragere baan terechtkomt. En dan kan je gaan drken aan het ruimstation.

Randal Peelen
Omdat je dicht verder. Van de centrifugaalkrachten af zit, zeg maar.

Michel van Baal
Nou ja, nee, omdat je op het moment dat jij. afremt, dan krijgt de aarde echt meer vat op jou. Dus de aarde kan jou meer naar zich toe gaan trekken. En die gravitatie die de aarde dan volgens op jou uitoefent, waardoor je wat meer naar de aarde toe valt, die zorgt ervoor dat je harder gaat. Dus je moet remmen om harder te gaan. Voordat je de intuïtief aan, daar heb ik lang over gedaan, voordat ik intuïtief aanvoel doe dingen eruit te bewogen. Dus dat is gewoon heel erg complex. Ik snap ook wel dat filmmakers hun publiek daar niet mee gaan lastig vallen, maar ik kan dus niet meer normaal naar een ruimtevaartfilm kijken. Maar het betekent ook, weet je, dat ik inderdaad ooit ontdekte op feestjes en opse plekken. Van als je het dan met mensen over astronauten hebt en waarom astronauten echt zweven. Dat echt het gros van de mensen. ervan overtuigd is dat dat is omdat er in de ruimte geen zwaartekracht is. Weet je, terwijl op het moment dat jij de zwaartekracht hier op aarde zoals wij hem ondergaan meet en je gaat naar 400 kilometer wat het ruimtestation zit, zeg maar. Dan is de gravitatie een paar procent zwakker. Maar je hebt exact dezelfde ruimte. Exact dezelfde zwaartekracht. Alleen, je moet zorgen inderdaad, wat je in het aangaf verandert, dat je om die aarde heen valt. Zodat je eigenlijk de hele tijd wel hopig bezig bent om op die aarde te vallen. En die aarde is niet groot genoeg. Je valt telkens over de horizon heen. En dan val je door. En dan val je weer om de horizon en het wordt opzelf een cirkel. Maar dat is op een of andere manier best moeilijk.

Randal Peelen
Oh wacht even, dus help me dus. Als ik in een vliegtuig ga en ik ga heel hoog en ik laat hem dan naar beneden vallen, dan ben ik zoveel seconden gewichtloos. Het is een hele lange paraboolvlucht dan. Exact hetzelfde, maar dan op de ISS. Het is precies diezelfde paradoom die je heeft.

Michel van Baal
Ja, zo werkt een paraboffler trouwens niet helemaal en ik weet, ik heb het gedaan, dus ik weet hoe het voelt. Ja, ik was dertien keer over mijn nek gegaan, kan ik je vertellen. En dat stuurt na de vierde keer echt zeker doen. Ik ben blij dat ik het ooit één keer gedaan heb, ik ga het nooit weer doen. Maar wat je doet met een paraboolvlucht is dat je je vliegt in principe horizontaal op een plek waar ruimte is, het kan boven zee meestal. En dan trekt de piloot trekt op. Met zo hoog mogelijke snelheid trek je dan op en dan vlieg je als het ware zo omhoog. En op het moment dat je 45 graden omhoog zit, dan zet de piloot de motor in idle mode. Dus niet helemaal uit, maar net genoeg om de luchtweeststand te compenseren. En vanaf dat moment val je. Maar het eerste begin val je dus gewoon omhoog. Je valt omhoog. Maar je valt al wel, maar dat vliegtuig beweegt nog omhoog. En dus in die eerste 10 seconden dat je omhoog beweegt, ben je gewichtloos. Je valt namelijk samen met het vliegtuig. Nou, dan val je nog een stuk naar beneden. Dan val je wel naar beneden. Dat kun je nog zien. En dan kom je hier bij het punt dat die piloot moet gaan ingrijpen omdat je anders gewoon iets te veelvalt. En dan moet hij dat vliegtuig optrekken met 2G. Dus als je een paraboolvlucht doet, wat je de hele tijd hebt is 2G. Hij trekt op. En 2G is best heftig zoals je weet. Hij trekt op 2G. Dan gaat hij naar 0G. En dan moet hier de piloot weer optrekken. Dan heb je weer 2G. En dan heb je 1G. Dus het is 1G, 2G, 0G, 2G, 1G. En dat doen ze dan 31 keer. 1 keer om te testen. En daarna 30 keer voor experimenten toen ik erbij was. En ik werd bij de zevende ziek.

Jurian Ubachs
Als iedere keer die gewicht los gaat, duurt dan elke keer een seconde of tien?

Michel van Baal
Twintig. De 20, 20, 25 seconden. Het hangt een beetje van de weersomstandigheden en van de skills van de piloot af.

Jurian Ubachs
Maar stel je even die Randal, stel je die werkdruk voor, of als je daar dus in zit en je bent daar om experimenten te doen. Je hebt dus. 30 keer, 20 seconden de tijd om het te doen. Bijna ook het weer net niet af.

Randal Peelen
Dit is hoe de lightning round van alle luisteraars vragen altijd voelt als jij hem doet. Ja, lekker snel.

Michel van Baal
Ik heb ook een belangrijke les geleerd tijdens overigens dat ziek zijn, is dat als je ziek bent en je zit in het pamboovlicht, moet je altijd je papieren zakje dichtvouwen. Dat ontdekte ik toen ik op een gegeven moment afvroeg wat er nou op mijn haar zat te druppelen. Nou ja, dat doet mij denken.

Sander Bijleveld
Ik heb wel eens een podcastje geluisterd waarin ze ook ingingen over het fenomeen poepen in de ruimte. Je kan niet zeggen ik ga zitten en ik laat het gaan en that's it. Maar dat moet echt zijn, daar zijn systemen voor. En ook daarvoor wordt door NASA dus grote contacten met een hoop geld uitgeschreven. Hoe ga je dat doen? Dan heb je dus op een gegeven moment, je kunt schijnbaar al die astronautentapes gewoon terugluisteren. Dat zijn public knowledge. En dan kun je dus gewoon tapes horen waar op een gegeven moment astronauten tegen elkaar het over hebben dat er een drol voorbij zweeft. En dat ze dus weten hebben wie heeft vergeten de wc dicht te doen.

Michel van Baal
Nou ja, het was de afgelopen ruimtevlucht van die eerste echte toeristenvlucht om in een ruimte baan naar inspiration voor heet dat. Ik vond het trouwens helemaal niet inspirerend, maar dat even te zeiden. Maar met eerste betalende mensen in de baan op de aarde. Daar deed de wc' dus niet. Dat hebben ze natuurlijk heel, maar dat is heel vaak een stukje technologie wat niet helemaal werkt zoals het moet werken. Het is ook een van de vragen die je als astronaut het meest moet beantwoorden. Hoe die wc werkt. Zal ik maar vertellen?

Randal Peelen
Nou, daar hebben we toevallig recent een. . We hebben daar op het podcastfestival een mooie aflevering gemaakt. Wieger Wamelink en die doet onderzoek naar hoe je. . groente kunt verbouwen op Mars en op de maan. En één ding dat hij mij op het hart heeft gedrukt en ons allemaal. Wat ik zeker ga doen als ik die kans word krijgen, is als je nou op weg bent naar Mars of de Maan. Al die uitwerpselen zorgvuldig te bewaren. Die ga je nog heel hard nodig hebben als je later groenten wil verbouwen daar.

Michel van Baal
Iedereen die de Martian heeft gezien of gelezen, die weet dat toch? Het is overigens het lastigste van, ik ga daar heel even, want zoals ik zeg, dit is een onderwerp wat heel vaak in mijn ruimtevaartleven terugkwam. Het lastigste overigens van de wc in de ruimte is dat je er goed op moet zitten. En dat is dat is je bent gewend aan een wc met een groot gat, weet je wel, waar je op zit. Het gat in een ruimtetoilet is een is veel kleiner. Dus dat de. .

Randal Peelen
Een soort glory hall.

Michel van Baal
Ja, jouw woorden. Maar de. . Maar de. Wat wel geiniger is, is de manier waarop astronauten daarmee op getraind worden, wordt overal opgetraind. Dus hier word je ook op getraind om naar de wc gaan. Doen ze met een oefentoilet. En dat is een wc-wc waaronder in het oefent wc een camera staat.

Sander Bijleveld
Oké. Mag je droog oefenen of je moet zeg maar all the way.

Michel van Baal
Nee, om droog te oefenen, om te voelen hoe goed hoe je goed. boven dat gat gaat zitten. Het echt grappige eraan is heel Amerikaans natuurlijk. Dus op het beeldscherm waarop je dat kunt zien, daar hangt een bordje onder waarop staat dat dit een closed-loop video is.

Sander Bijleveld
Het lijkt me niet eens een vervelendste baan om een astronaut te zijn, maar meer om dat te moeten gaan managen. Ik zei nou iets naar links, iets naar rechts en.

Michel van Baal
Ja, maar dat is wel het mooie van astronauten. Ik heb heel veel met astronauten allerlei verschillende gewerkt. En dat een van de belangrijkste eigenschappen die je moet hebben, is dat je gewoon rugzichtloos coachbaar moet zijn op dit soort dingen. Want je moet zo. godschuwelijk veel leren weet je dat dat je echt het zijn gewoon absorptiemachines van informatie ik heb ze ook Ofwel in het verleden wel training aangegeven. Dat is niks heerlijk als dan dat soort mensen een training geven. Want die leren iets, kunnen het meteen toepassen. Het is echt. Dat is een van de belangrijkste onderscheidende dingen. Hoe goed deze mensen informatie kunnen verwerken en vervolgens toepassen. Maar ja, bedenk ook, je zit in dat ruimtestom naar boven. En je moet voor een derde van alle apparatuur in het ruimstation word je getraind als gebruiker, dus je moet precies weten hoe het werkt. Een derde ervan moet je kunnen onderhouden. En gebruiken uiteraard. En een derde moet je kunnen onderhouden, gebruiken en servicen. Dus ook kunnen repareren. Dus die mensen hebben een kennis.

Sander Bijleveld
Dat is echt shocking.

Michel van Baal
Het is niet echt romantisch in de zin van, hoe zeg je het, avontuurlijk, maar je moet gewoon hier, als je astronaut worden, moet je heel veel informatie kunnen verwerken.

Randal Peelen
Er zijn twee lanceringen die eraan zitten te komen die behoorlijk tot de verbeelding. Spreek ook regelmatig in jullie podcast voorbij komen. Dat zijn die van The Dart, de Double Asteroid Redirection Test. Volgens mij gaan ze ook de James Webb telescoop nog een keer lanceren, hopelijk.

Michel van Baal
Ja, daar hebben we net gehad. Als we deze podcast opnemen, anderhalf week geleden of zo. En James Webb staat nu voor 22 december.

Randal Peelen
Wat zijn beide projecten? Wat gaat die Dart doen?

Michel van Baal
Ja, die Dart is wel een moe hoor. Omdat het mij raakt in mijn baanmechanica hart. Wat Dart gaat testen is of je een object, in dit geval de satelliet zelf, kunt laten inslaan op een asteroïde. En dan kijken, meten wat de impact is. Want doe ik dat met oppervlak, maar vooral ook kun je het ding van baan laten veranderen. En dan de bedoeling is om te kijken van stel dat we ooit ontdekken dat er een asteroïde op ons afkomt die gaat inslaan op aarde en Allah de dinosauriërs bye-bye gaat produceren. Kun je zo'n. asteroïde dan van baan laten veranderen. En dat nou ja jullie kennen de films volgens mij hierover ook wel. Tof Tom Cruise, toch? Nou ja, wat had jij? Je hebt er twee Deep Impact en daar is er nog zo één. Armageddon is met Bruce Willis.

Sander Bijleveld
Zijn er geen verhalen dat Tom Cruise naar de ruimte gaat sowieso om daar een film op te nemen?

Michel van Baal
Ja, dat idee hadden ze, maar dat is echt een waan idee hoor. Dat is echt onmogelijk om. De Russen hebben dit trouwens net gedaan. Die hebben een electrice naar Space Station gebracht en weer teruggebracht. Maar goed, even terug naar Dart. Het idee is dus om iets te laten inslaan. En het is gewoon een test. Dus die satelliet is ook niet zo heel spectaculair hoor. Dat gaat eigenlijk gewoon alleen maar om hoe zwaar is dat ding. En hij weegte 600 kilo. En die gaan ze dan laten inslaan in een maantje van een asteroïde. Dus dit is een asteroïde die. Ik ben de name heeft niet scherp, iets met een D. En die asteroide heeft een maan. Dus dat draait een. Nog kleiner asteroidetje, dan moet je volgens mij denken 160 meter doorsnijden, zoiets. Die draait daar omheen. En het idee is, als je daar dan vervolgens een botsing mee veroorzaakt, dan kun je meten In hoeverre die baan die dat maantje heeft veranderd ten opzichte van zijn moederastroïde. Want ten opzichte van de zon, dat kan je niet gemeten. Maar ten opzichte van die moederastroïde, die omloopbaan die hij heeft, dat zou je wel kunnen meten. En dan is het dus het idee om die satelliet gewoon met zo hoog mogelijke snelheid. Zo hard mogelijk in dat maandje te rammen. Dat is een beetje het idee. En dan krijg je gewoon een soort kosmisch knikkeren waarbij je de ene dus de baan van de ander moet veranderen. Even voor je wereldbeeld, we hebben het over een ding van 600 kilo 610 kilo En dat gaat inslaan met een snelheid van 6,6 km per seconde. Dat is best hard, zeg maar, relatief snelheid.

Randal Peelen
En stel nou dat ik op de snelweg rijd, is er een soort equivalent. Hoe hard moet ik op een vrachtwagen rijden voordat dit enig vergelijk toont?

Michel van Baal
3000 km per uur. Het is de energie van een vrachtwagen.

Randal Peelen
4000 km per uur op iemand inrijden. Mijn goede airbags hebben.

Michel van Baal
Ja, en ik heb voor de fun even op de achterkant van een bierveeltje voor de Space Cowboys podcast zitten uitrekenen wat dan de. . snelheidsverandering van de van dat maandje was en dat lag onder de 1 mm per seconde snelheidsverandering dus wat verwachten dan Ja, ze verwachten een half. Ja, het is ook gewoon een paar miljard kilo bro, steen natuurlijk. Maar de grap is dat zelfs die 1 mm per seconde, die zou de omloopbaan die 12 uur duurt, zou die met 20 minuten moeten verkorten. Dus die omloopbaan zou 20 minuten korter moeten worden. En de grote vraag is natuurlijk of dit in de toekomst een oplossing zou zijn als je iets ziet aankomen waarvan je weet. Dat het een grote kans heeft over 20, 30 jaar of langer een botsing met de aarde te veroorzaken. Kijk, als het volgende week is, kan je kan je het vergeten. Dan gaat zelfs Boes Willis niet meer redden.

Randal Peelen
Dan moeten we echt Chuck Norris bellen. Ja, precies ja.

Jurian Ubachs
Ik ben wel benieuwd hè, want dit is natuurlijk, je anticipeert dan op een bepaald noodscenario. En er zijn natuurlijk al. help me even dat was een exant jaar geleden had je en volgens mij een asteroide die een 1 op 10. 000 kans had om inderdaad op een baan in een baan te komen waarbij hij dan de aarde zou kunnen raken. Ja, is dit dan voor zo'n scenario of moet dan de kans wel daadwerkelijk veel hoger liggen? Want 1 op 10. 000 klinkt nog niet zo eng, maar ik begrijp dat dat al redelijk uitzonderlijk is. Best al wel redelijk eng is. Omdat je natuurlijk wel een extinction event hebt natuurlijk op dat moment. Wat is het scenario waar Dart uiteindelijk naartoe werkt, zeg maar? Nou ja, kijk, je bent nooit zeker dat dat niet aardig gaat raken.

Michel van Baal
Nee, maar het grappige is wel, want dit is dus baarmechanica, weet je, vaak is het wel hoe langer je meet, dus hoe langer je observeert van hoe beweegt dat ding, hoe nauwkeuriger je zijn baan kunt berekenen. En als je heel nauwkeurige baan kunt berekenen, kun je ook behoorlijk nauwkeurig berekenen hoe die over 100, of over 200 of over 1000 jaar. Dat is echt behoorlijk exacte wetenschappen. Als je maar aan het begin precies genoeg weet hoe die beweegt, dan kun je dat behoorlijk goed doorrekenen. Dus naarmate je langer een object observeert, wordt de kans, althans de zekerheid, de onzekerheid, wordt steeds kleiner. Nu hebben we een 1 op 200 kans. En dan komt er misschien een moment dat je zegt, nu gaan we toch proberen om dat ding van baan te laten veranderen. Waarbij overigens veel ideeën zijn hoor, je kunt er inderdaad en proberen een tik tegenaan te geven. En dat is dan weinig, maar op de lange termijn Calculeert dat allemaal door en kan het zijn dat hij over 200 jaar op een merkbaar andere plek zit. Dat zou ze kunnen oplossen. Ik heb ook al eens gelezen van het idee om zo'n maan gewoon helemaal wit te verven aan de kant van de zon. Zo'n asteroïde. Omdat je dan een andere druk van het zonlicht krijgt. En dat druk van het zonlicht, dus de kracht, de deeltjes van de zon, zou best kunnen dat je op die manier de baan van zo'n ding kan veranderen. Het enige waar altijd wel wat gefrondst naar wordt gekeken is het Hollywood scenario van een enorme nucleaire bom tegenaan flikkeren. Want ja, wat je dan eigenlijk doet is je maakt van een kogel een schot hagel. Heel veel kogel. Ja, je maakt er een schot hagel van. Oh ja, by the way, al je hagenkochers zijn nu nu radioactief geworden.

Jurian Ubachs
Ik heb geen idee hoeveel ervan uiteindelijk toch nog op de aarde terechtkomen.

Michel van Baal
Nee, dus of dat nou dat is overdagmee toch wel gezien als een vrij onverstandig scenario.

Jurian Ubachs
Maar bij die asteroïde kwamen we natuurlijk nooit verder dan op dat moment 1 op 10. 000. Is dat dan omdat we hem te kort hebben gevolgd en daardoor niet nauwkeuriger konden rekenen?

Michel van Baal
Ja, dat is vaak wat je ziet. Dan wordt er aangekondigd, oh we hebben een asteroïde gevonden die in 2280 mogelijk een kans van 1 op 10. 000 heeft. En dat raar is, daar worden dan krantenkoppen van het type, we gaan er allemaal dood. En daarna gaan we beter observeren en dan zie je heel vaak dat zo'n asteroide van de lijst verdwijnt. Omdat bij beter bij rekenwerk blijkt dat die kans verdampt. Veel kleiner is geworden. En dan zo hou je er vaak uiteindelijk. Maar volgens mij. Ik heb de lijst heel lang niet gezien, maar ik heb er wel eens aan gekeken dat er één of twee opstaan waar je echt een serieuze kans hebt. En de rest reken je eigenlijk na een tijdje weg. Omdat je beter observeert.

Sander Bijleveld
Wat ik wel bijzonder vind aan die Dart, en dat wou ik weer bij jou checken, maar ik heb het idee dat dit de eerste keer wordt dat wij als mensheid het universum ook een beetje naar ons hand gaan zetten. En dat we echt. invloed gaan uitoefenen op iets dat buiten onze omgeving zich bevindt. We hebben wel wat stenen en zo van de maan meegenomen, maar we hebben nooit echt iets veranderd. Mis ik dan iets? Of is het echt zo'n big deal?

Michel van Baal
Nou ja, het is een millimeter per seconde. Dus hoeveel je het echt verandert is een vraag. Kijk, we hebben wel. vaker dingen laten gekoloniseerd. Op kosmische schaal is het wel significant, laat ik zeggen. Kijk, er is in het verleden wel vaker hebben we dingen laten inslaan, maar dat is dan vaak om te voorkomen dat het op een later moment alsnog zou gebeuren. Je hebt het bijvoorbeeld wel eens bij orbiters die om Saturnus en. En of Jupiter draaien. Dat je niet wil dat ze op na verloop van tijd, want het zijn vaak instabiele banen. Dus die manen, die hebben grote manen die eromheen draaien, die kunnen op termijn zo'n satelliet uit hun baan zwiepen. En dan loop je het risico dat die Jupiter orbiter over een paar honderd jaar inslaat op Europa. Een van de manen daar. Een zo'n maan waarvan je denkt dat zou eventueel ooit nog wel eens een bron van leven kunnen worden. En dan wil je geen menselijke vervuiling erop hebben. Omdat je dan niet helemaal zeker weet als je iets heel bijzonders vindt. Of dat van ons is of dat het daar hoort. En dan wordt er vaak gewoon voor gekozen van we laten hem gewoon de atmosfeer van Jupiter in storten. Want dan weten we zeker dat we niet opperkelijk iets vervuilen. En inslagen op de maan zijn vroeger ook wel gebeurd, vaak om te kijken of wat voor effect dat zou hebben. Om de wereld te veranderen, misschien wel.

Sander Bijleveld
Precies, dat bedoel ik meer.

Randal Peelen
Gaat het nou lukken met die dart? Want het is natuurlijk best wel bizar om op zo'n afstand zo'n relatief klein ding op een nog. Nou, ik wou zeggen nog kleiner. Het is niet nog klein. Maar het is nogal een taart, zeg maar. Ik snap dat die afkorting ergens voor staat hoor en dat dat bewust zo gekozen is. Maar wat nou als we missen?

Michel van Baal
Ja, nou ja, ik wil 6,6 kilometer per seconde als je dat probeert voor te stellen. Je moet gewoon, dat gaat heel hard. Dus inderdaad, het is knap dat we dat kunnen. A de andere kant is het wel zo, weet je, dit is wel vrij exacte wetenschap. Dus we kunnen dit soort dingen heel precies uitrekenen. En dit is niet een onmogelijke klus. En ik denk eerlijk gezegd dat die niet eens moeilijk is. Als je bijvoorbeeld kijkt naar landing op Mars is een vergelijkbaar probleem. Daar moet je als je als je op Mars wil landen, maak je meestal gebruik van de dremmende effect van de atmosfeer. Je gaat met je hittesschild de atmosfeer in om op die manier de overtollige snelheid kwijt te raken. Dat is de efficiëntste manier. Maar dan moet je heel precies een bepaald gebiedje van de atmosfeer weten te raken. Ga je te stijl. Ja, dan verbrand je gewoon. Dat geldt in de aardatmosfeer, maar ook in die van Mars. Ga je dat er stijl in, dan ben je gewoon weg. En ga je er niet stijgen in, dan Dan schiet je er eigenlijk als een soort steen die over het water schiet, schiet je over die atmosfeer eroverheen. En dan cat je als het ware op het oppervlak af. Dan is je missie ook weg. Dus je moet heel precies een bewegend object raken. Want dat is natuurlijk ook zo, Mars staat niet stil. Dus die gaat met hoofd 20 km per seconde en zoiets. moet je een bewegend precies op het. . En dan wil je ook nog op de goede plek op Mars terechtkomen. Dus wat dat betreft kunnen we best wel knappe dingen al.

Sander Bijleveld
Over knappe dingen gesproken. Ik ben er gewoon benieuwd naar As. Wat is nou voor jou het mooiste dat we als mensheid in space bereikt hebben? Wat was voor jou echt het moment dat je. . Stel achterover sloeg en dacht van dit dit dit hebben we gewoon maar mooi even gedaan.

Michel van Baal
Dat is wel, dat vind ik een moeilijke vraag.

Sander Bijleveld
Je mag toch ook zeggen dat je denk er even over na en we komen later op terug. Maar ik vind het wel een. .

Michel van Baal
Nee, dat is een hele goede vraag. Ik denk eigenlijk toch de maanlanding. Het is een beetje pcheche-antwoord, maar ja, ik zag toch ook een luisteraarsvraag of wat lichtras. Maar gegeven de tijd waarin het gebeurde en de technologie die we toen hadden. En de enorme technologiespurt die we daar gemaakt hebben, weet je met blijf ik dat. Is dat misschien toch wel de knapste prestatie uiteindelijk. En ik heb persoonlijk een heel groot zwak voor de Rosetta-missie. Ik weet niet of jullie die nog kunnen herinneren. Dat is een missie naar een comet van een aantal jaren geleden. Omdat ik ook, ik heb hem naast gestaan, naast het ding. Die had een landertje aan boord die op de kometen moest landen. Dat ging niet helemaal zoals gepland. Het ging eigenlijk helemaal niet zoals gepland, maar het was nog steeds spectaculair. En dat, ik heb daarnaast gestaan op Estick in de Kleehoom, terwijl die daar stond, weet je, op een meterafstand. En dat schept toch een band, weet je, als dat dan ergens op een echt een. waanzinnige afstand na tien jaar door die ruimte zeilen, zeg maar op een waanzinnige afstand bij een komeet aankomt, ja dan voelt dat toch wel bijzonder moet ik zeggen.

Randal Peelen
Maar dat is toch ook gewoon bijzonder?

Michel van Baal
Ja, dat was het ook.

Sander Bijleveld
Ik ben er wel eens jaloers op hoor. Ik heb de maanlanding nooit meegemaakt, maar die tijd als je daar een beeld voor ziet. Dan ken ik vooral de beelden uit Amerika, de mensen met z'n allen voor etalages in tv's staan te kijken hoe dat allemaal ging. En dat spreekt zo tot de verbeelding. Ik ben er wel jaloers op dat jij dat dan hebt mogen meemaken.

Michel van Baal
Nee hoor, dat heb ik me niet. Nee? 69 toch? Ik ben uit 71. Nee joh. Nee, ik heb het niet meegemaakt. Maar ik wil als ik het ken natuurlijk wel alle verhalen. Ook in de context hoor, want ik weet niet of ik het graag had meegemaakt. Maar ik kan me heel goed voorstellen dat het bijzonder is als je het hebt, als Jong Broekje hebt mogen meepaken.

Randal Peelen
Ik vind ook. Ik vind die zeitgeist ook gewoon heel fijn, want we zitten nu met z'n allen gewoon twee jaar in de misère en alleen maar ellende. En dat je gewoon in een. decennium leeft waar de oorlog is voorbij en we staan op de maan en kernenergie overal het kan niet op godsam wat een mooie wereld en ja weet je daar maar Maar goed, even in die. . Dat is wel een soort enthousiasme aan de gang.

Michel van Baal
Ja, maar die tijdgeest is natuurlijk wel in zekere zin. Kijk, uiteindelijk hadden we het hier gewoon over staartje kouorlog. Want waarom gingen we naar de maan? Of überhaupt. Waarom werd er op dat moment aan die ruimterace begonnen met Yuri Kagari natuurlijk al? De Russen hebben natuurlijk van als je 20 mijlpalen uit die tijd kunt benoemen, dan zijn er 19 Russies en 1 Amerikaans voor de goede orde. Maar dat was natuurlijk ook heel sterk oorlog gedreven. Het had niet zoveel nut meer om nog meer kernbommen te bouwen.

Randal Peelen
Ja, ik vergeet het hele duck and cover en de angst voor de bom natuurlijk, ook voor het gemak eventjes.

Michel van Baal
Nou ja, en kijken die hele De eerste lanceringen van met name de Rusland Spoednik was natuurlijk in feite een enorme dreiging. Want je zegt eigenlijk tegen de hele wereld van ja, wij kunnen daar een satelliet hangen. Dat betekent ook dat we op elke plek in de wereld een boem kunnen laten neerkomen. Weet je, dat is de boodschap. Datzelfde geld hebben we recent meegemaakt, dat de Russen pomptommen het nodig vonden om even te laten zien dat ze een satelliet uit de ruimte kunnen komen kapotschieten. Dat hebben overigens de Chinezen en de Amerikanen in het verleden ook gedaan hoor. Heel dom idee, want je krijgt er enorm veel pijn van. Maar dat ze ook even laten zien dat het kan. Dus er zat wel een enorme militaire dreiging achter. Dus in die zin was het niet zo heel fantastische sidecast.

Randal Peelen
Zou er nog heel even stil kunnen staan bij die James Webb telescoop? En dan gaan we daarna door naar de vraag van luisteraars, want dat zijn er ook nog genoeg. Om even wat lol aan te beleven. Ik heb het idee dat hij heel vaak is uitgesteld.

Michel van Baal
Ja, dat klopt. Nee, ja, dat geldt. Er zit een wetmatigheid in lanceringen, in het voorspellen wanneer iets plaatsvindt. En inderdaad, ik zeg altijd als lanceringen worden voorspeld in. Alleen in jaartallen, dat betekent eigenlijk we hebben nog geen flauw idee wanneer dat ding gelanceerd gaat worden. Dus lanceringen zijn altijd not earlier than. Dus je geeft het allereerste moment Dat het gelanceerd kan worden. Ook om alle toeleveranciers, alle partijen die iets moeten maken, gewoon onder druk te zetten. Zodat je tegen die tijd gewoon 80% af hebt. Dan hoef je nog maar 20% te fixen. Dat is een beetje de achterliggende gedachte. Dus lanceerdata moet je altijd met een korrel zout nemen. Ook die 22 december. Of eigenlijk pas eerst 18. Dan weet ik al, als zij 18 december zetten. Dan wordt nooit 18 december, dat wordt gewoon januari. En nu zeggen ze 22. Dat zou me verbazen. Ik denk dat dit na januari gaat, maar dat zullen we zien. Maar dit is ooit begonnen, inderdaad. De allereerste lanceerdatum van James Webb, die ik me herinner, was 2007. Dus ja, dat zijn wel indrukwekkende vertragingen. Aan de andere kant, het is natuurlijk de opvolger van de Hubble Space Telescope. Dus het is een telescoop, echt een joekel, waarvan heel veel wordt verwacht. Ja, Hubble was wat dat betreft ook een heel bijzonder project met. . Volgens mij dik tien jaar vertraging en x-keer over budget 1. Dus in die zin is het bij dit soort megaprojecten niet zo heel ongewoon. Je ziet ze alleen wel steeds minder. Dus je ziet steeds minder van dit soort echt hele grote multimiljarden projecten, die worden wel steeds zeldzamer. Dus we gaan toch vaker nu voor wat eenvoudiger en wat sneller te maken dingen. Kan natuurlijk ook de maat.

Randal Peelen
Maar wat gaat dat ding nou precies doen? Want die Hubble Space Telescope, daar heb ik wel van gehoord. En als ik dan. Spannende documentaires zitten kijken, dan komen er soms van die foto's voorbij. Maar die James Webb telescoop, daarvan heb ik verhalen gehoord dat ons hele beeld van de ruimte wel eens zou kunnen gaan veranderen. Wat kan dat ding nou zo bijzonder?

Michel van Baal
Nou ja, kijk, ik ben niet precies een astronoom, dus kun je dat niet helemaal precies vertellen. Maar in feite kijkt die telescoop in de infraroodpanden, dus niet in het zichtbaar licht. naar sterren en naar sterrenstelsels. Maar wel op een resolutieniveau dat je bijvoorbeeld de atmosferen van exoplaneten kunt bestuderen. Weet je, en dat is om iets te noemen wat aansprekend is, maar de gemiddelde astronoom zal waarschijnlijk afschieten omdat hij veel andere dingen veel fascinerender vindt. Maar denk bijvoorbeeld. Als wij op zoek zijn naar buitenaards leven, en jalla weer zijn, dat willen we met z'n allen weten. Een van de interessante dingen die je dan wil kijken is de samenstelling van atmosferen van exoplaneten. Weet je wel, dat een exoplanet. In de zogenaamde leefbare zone zit, dat zegt allemaal niet zoveel. Maar stel nou dat je bijvoorbeeld de signatuur van Ozon kunt aantonen. In een atmosfeer. Nou, ozon betekent dat je veel zuurstof in een atmosfeer moet hebben. Ja, en veel zuurstof. Daar zijn niet zo heel veel chemische mechanismes voor om dat stabiel in een atmosfeer te krijgen. Behalve leven. Dus dat soort interessante vragen zou je kunnen gaan kijken om te kijken of er andere. . exoplaneten zijn die atmosfeer hebben die voor ons mogelijk leefbaar zouden zijn. Maar dit is natuurlijk wel het meest fascinerende stukje en er is vast nog een heleboel astronomie. die James Webb kan, die alle aardse telescopen niet kunnen. Zit er maar nog één ding aan toevoegen vind ik dan weer te weinig aandacht te hebben. Een van de instrumenten aan boord van James Webb is Nederlands. Dus wij zijn echt een instrumentenland. Een beetje van oudsher, omdat wij We zijn vanuit het diepe verleden al heel goed in astronomie. Dus sterren kijken, dat is een van onze exportproducten. Als je het omdraait, kan je ook naar de atmosfeer kijken, dus atmosferatie is dat tegenwoordig ook. Maar een van de van de vier instrumenten van James Webb komt uit Dwingelo.

Randal Peelen
Zullen er toch weer wat trots erop mogen zijn met z'n allen?

Michel van Baal
Precies, daar mogen we best een beetje trots erop zijn.

Randal Peelen
Ja, nou ik zou zeggen voor de luisteraars die dit heel interessant vinden en op de voet zouden willen volgen en ook alle statusupdates mee zouden willen krijgen. Zou ik zeggen, luister lekker Space Cowboys. Elke week een podcast van BNR. En ik denk dat het tijd is om aan te sturen op de vraag van luisteraars. Dan is het goed gebruik, Michel, dat iedereen die hier in deze virtuele tafel zit vragen uit mag kiezen. En dat we dat om de beurt doen. Dus als je het document ook voor je hebt en je ziet daar vragen tussen staan waarvan je denkt, nou die zou ik wel willen stellen, dan. Moeten we alleen nog even zeggen van wie die vraag is. En daarna gooien we me gewoon in de strijd. Ik zou Sander de Eerste beurt willen geven als allergrootste space nerd in ons midden.

Sander Bijleveld
Nou ja, dit is een beetje omdat dit mijn favoriete film is. En dat is een vraag van Step John Secret. Aparte naam. Die zegt. Wat vind je van de film Interstellar? En ik denk dat het een beetje met de achtergrond is dat er een fysicus aan heeft meegewerkt, naam Kip Thorn. En dat er zelfs een editie van. Een van die wetenschapsbladen bestaat over de science behind Interstellar. En vandaar dat ik daar benieuwd naar ben.

Michel van Baal
Ja, dat vind ik ervan. Dat was een mooie film, om zo maar te zeggen. Hij is voor mij wel heel erg science fiction. En waar wat ik. Waar ik last van heb merk ik bij het kijken van die film dat ik mij wel ga zitten afvragen hoe dat met de tijdzone zit. Die wormholes en die verplaatsingen, dat is veel vaak de discussie, weet je wel, dat je in de. . Je kan jezelf via zo'n wormhole dan in de. . . door de ruimte verplaatsen. Dan kan ik nog wel een soort voorbij komen hoe dat zou moeten werken. Alleen Dat dat niet iets gaat doen met de tijd waar je je in bevindt. En als je dan weer terugkomt, dat je dan weer altijd heel convenien en dat je terug bent op dezelfde tijd. Dan speelt die film dan natuurlijk wel een beetje mee. Maar dat vind ik altijd heel moeilijk om te bevatten. Vind ik dat wel een van de meest fascinerende dingen, ook als het gaat over het zoeken naar buitenaars leven. Dat mensen zich vaak soort van nog wel een voorstelling kunnen maken van het effect van de omvang van de ruimte. fantastisch groot de en onvoorstelbaar groot de ruimte is. Weet je, hoe ver kunnen we daarin kijken? Ik heb wel zooit Ter vergelijking, weet je wel, je kunt het omdraaien. Wij zoeken dan andere beschavingen bij draadjes om. Stel nou dat een andere beschaving ons zoekt.

Randal Peelen
Zijn verfuckt.

Michel van Baal
Nou ja, dat is altijd een goed idee om met heel veel geweld en met veel zendvermogen en boodschap de ruimte in te doen. Ik kun je me sterk afvragen of dat het goed idee is, maar het is natuurlijk in het verleden wel gebeurd. Maar als je gewoon kijkt van wat is de periode dat wij met heel veel zendvermogen signalen eruit in zenden, dat is ongeveer vanaf 1930. Tot, nou ja, eigenlijk nu ook al niet meer. Nu produceren we met al die zendpasten van mobiele telefonie natuurlijk in andere pakken ruis, maar kun je er eens die handen eruit halen. Maar in de jaren 30, de Olympische Spelen in Berlijn, die kon je nog bij een andere ster nog opvangen. Maar ja, dat signaal heeft intussen, nou ja, wat is het, 80 jaar of door de ruimte gereisd. Dus dat is letterlijk 80 lichtjaar van ons af momenteel. En buiten die cirkel van 80 lichtjaar kan niemand zien. Weet je dus

Jurian Ubachs
Daar kun je de Olympische Spelen van Berlijn dus nog kijken, alsof het live is.

Randal Peelen
Je kunt de lands breken dat het ook live is.

Michel van Baal
Zeker, nee, absoluut. Dat klopt. Maar dat betekent dus 80 lichtjaar is in astronomisch begrip helemaal niks. Weet je, als je dat in een astronomische kaart van het melkwegstelsel tekent, dan zie je met een beetje moeite een klein rond puntje. En dat is 80 lichtjaar. En de rest van ons werkwegstelsel kan ons dus helemaal niet gevonden hebben. En dat is ook het probleem. Andere beschavingen. Stel dat je een paar duizendjarige beschaving hebt, de kans dat je toevallig net ook beschaving bent op het moment dat dat signaal langskomt. Die kans is nagenoeg nul. Het is niet de ruimte die zo groot is, de tijd die zo lang is.

Sander Bijleveld
Dat is zo'n mindfak aan die James Webb telescoop, dat we daar eigenlijk mee terug in de tijd kijken. En wat ik uit jouw verhaal nu ook heel erg begrijp, eigenlijk bestaan wij maar in een heel klein gedeelte van ons universum. Daarbuiten, daar bestaan wij momenteel gewoon niet.

Michel van Baal
Nee, en ik geloof echt hoor dat er andere beschavingen zijn. Ik denk alleen niet dat ze in dezelfde tijd leven op een manier dat wij dat kunnen opvangen. Die kans astronomisch klein. Daarom is er ook eerlijk gezegd ruimtevaartarcheologie veel interessanter. Niet zoeken naar beschavingen, maar naar restanten van. Noem eens wat de resten van kernoorlogen die nog heel lang te meten zijn in atmosfere. Die kans is een stuk groter.

Randal Peelen
Wij hier op aarde, de mensen, die eten alle dieren die dommer zijn dan wij gewoon op. Met miljoenen tegelijk. Als die aliens hier komen en zij ze slimmer dan wij, dan zie ik het echt niet rooskleurig in hoor. Dan zijn we geen vriendelijke huisdieren.

Michel van Baal
Nee, nee, nee. Nee, ik zou ook niet heel hard roepen dat we hier zijn. Nee, dat lijkt me onverstandig.

Randal Peelen
Ik moet zeggen, over even terug naar Interstellar. Ik wil wel even een land spreken dat het wel een van de beste films is. Ik bedoel, het is wel echt als film een goede film. Het enige wat mij dan irriteert is dat ze een opgeven zeggen liefde? Nee liefde kan door de tijd hebben. Oh, spoiler alert. Die film is zeven jaar oud joh.

Michel van Baal
Ja, ik heb hem nog niet gezien. Dat stort jouw jaar op Netflix.

Randal Peelen
Jammer hoor. Nee hoor, spoiler, spoiler away. Als straf voor mij mag jij de volgende vraag uitkiezen.

Jurian Ubachs
Oh, jeetje, ik was daar helemaal niet op voorbereid. Maar dat kan ik vast wel. Dezelfde Step John, een secret voor Sander is een emoji. Men zetten vaak emojis achter hun nicknames. Dat kun je zien aan de dubbele puntjes. Dat terzijde. Vraag namelijk ook als je een nieuwe planeet mag ontdekken, wat voor planeet is dat dan?

Michel van Baal
Ja, dat zou een planeet zijn, zeg maar, buiten ons zonnestelsel uiteraard, want daar hebben we het wel, denk ik, gevonden. Maar een planeet zijn met een ontleefbare atmosfeer. Weet je, dat is natuurlijk wel op in die zoektocht naar zijn we alleen. Kun je wat voor een atmosfere gaan we de komende decennia ontdekken? En En zitten daar atmosfeer tussen die voor ons leefbaar zouden zijn. Dat zou ik wel heel graag, als ik eens mocht ontdekken, dan doe ik dat maar een hartatmosfeer.

Randal Peelen
Mag ik het toch een vraag stellen? Want als je als je films en series ziet, dan landen ze op een planeet en dan is die atmosfeer er al. Maar is het niet zo dat alle zuurstof in onze atmosfeer is gecreëerd door leven? Dat weet je. Algen en planten.

Michel van Baal
Dat het stabiel is gehouden op 20%. Die kunnen dat ook al zijn, die plantenrandel.

Randal Peelen
Nee, maar dan moet je dus een planeet vinden waar al leven. Is niet per een planeet die geschikt is. Nee, het moet ook al ontstaan zijn.

Jurian Ubachs
Ja, er moeten in ieder geval planten kunnen leveren die dan inderdaad zuurstof. . Of er moet iets heel anders daar zijn dat zuurstof produceert dat wij niet kennen. Op aarde was ook niet altijd zeg maar. . Nee, maar de manier waarop ze al het. De manier waarop zuurstof tot stand komt op aarde hoeft toch niet dezelfde manier te zijn waarop zuurstof in weet ik veel wat Andromeda systeem ofzo. Dit is trouwens even spoiler alert. Dit letterlijk de verhaallijn van Mass Effect Andromeda. Het loopt niet zoals je hoopt dat het loopt.

Randal Peelen
Dat zeg ik er nu pas bijna. Nee, maar als je een tijdmachine hebt, je hebt die DeLorean en je gaat terug in de tijd op aarde en je gaat te ver terug, dan past hij wel andere maakstof.

Jurian Ubachs
Dat weet ik, maar het hoeft niet zo te zijn dat het op die andere planet precies zo gaat. Nee, maar voordat je al die zuurstoffen hebt.

Michel van Baal
Je kunt niet uitsluiten dat er een chemisch proces is en niet een biologisch proces. Weet je dat is het punt. Overigens wat betreft zuurstof is niet het enige. Kijk, voor mij is het wel zo, maar nogmaals is het niet mijn vak hoor. Maar dat bijna elke atmosfeer per definitie voor ons, of elke leefomgeving, is per definitie voor ons dodelijk. Wij zijn natuurlijk als biologisch wezen zo afgestemd op precies de juiste hoeveelheid stoffen om ons heen. We hebben een heel klein beetje arsenicum nodig in ons DNA. Een heel klein beetje. Al die sporenstoffen die wij precies in de juiste verhoudingen hebben om te kunnen leven. Elke andere atmosfeer met een andere samenstelling of een andere biotoop, zelfs als het ander leven is. Als jij die plant gaat eten, ga je als ik dood. Daar ben ik niet zo heel optimistisch over.

Jurian Ubachs
Als je het ruimteschip uitstapt zonder een of ander pak aan te straden, dan ben je door de straling ook heel snel dood, denk ik.

Michel van Baal
De meeste plekken wel ja. Dat ook nog. Dat is denk ik sowieso op het optimistisch scenario. Maar toch, uiteindelijk, ik hoop nog wel in mijn leven, zeg maar, dat we. Die het vinden van ook al is het maar biologisch of microbiologisch leven op een andere plek dan de aarde, dat hoop ik nog wel mee te maken.

Randal Peelen
Tof. Michel, heb je een vraag gezien die je wel aan jezelf zou willen stellen? O misschien aan ons zelfs?

Michel van Baal
Ik weet niet of ik gewoon jullie kan stellen hoor, maar het. Nog even terug naar die maanlanding, maar we al even aan. . Dit is een vraag van, ik weet niet hoe ik dit moet uitspreken. Boba. Boba, Boba. En die vraagt dat het meest waarschijnlijk schuine streep technisch knapste aan de maanlanding van 1969 was. En dat het meest onwaarschijnlijk schuinstreep technisch knap zijn. En dat zijn twee totaal verschillende vragen. Maar dat is ik. Ook zeker vanuit het nerdperspectief vind ik de wat is het was het technisch knapste. Hebben jullie enig idee wat bij de maanlanding het technisch knapste was?

Randal Peelen
Ik denk dat ik het weet. Ik denk dat het dus terug naar aarde komen.

Michel van Baal
Nou, ik bedoel het nog eigenlijk gewoon letterlijker. Wat de meest knappe techniek was voor dat moment. Technologische innovatie eigenlijk.

Randal Peelen
Te denken hoe die vlag overeind blijft, kan ik jullie helpen.

Michel van Baal
Ik kost pakruimte voor die vlag, inderdaad. Het is de Apollo guidance computer. Dus die maanlanding was eigenlijk het allereerste event, om het zo maar even te zeggen, waarbij een voertuig automatisch werd bestuurd door een computer. In 1969. En dat was echt voor dat moment baanbrekend. En wat er extra knap aan was, van ja, er is sowieso een computerbouw in die tijd. We hebben het over. Volgens mij het ding had een klokksnelheid van 1 megahertz. Oh, daar moet je dan over 16 bit. Het is echt extreem minimalistisch vanuit het.

Randal Peelen
Het was een Game Boy eigenlijk. Een Game Boy was ook 1 MHz.

Michel van Baal
Ja, het was volgens mij zijn de specs vergelijkbaar met las ik ergens een Commodore Pet of een Apple II. Weet je al zoiets, zoiets. Maar goed dan toch nog? Die waren natuurlijk allemaal van later datum. Die technologie is dus midden jaren 60 ontwikkeld, 1965, 66, maar die duurt door MIT. Maar het meest knappe daarvan is dat het een doosje moest worden. Van nou ja, pak een beetje, wat zal het zijn, 30-50 centimeter. Het moest klein. En dat was voor die tijd een waanzinnige uitdaging. Dus om een werkende computer te krijgen die. Die ook zo klein een licht was dat hij meen kon in de maanlanden. Want dat was een fantastische prestatie. En die waar overigens bij Apollo 11. Ook dan wel de nodige problemen mee waren. En vervolgens bleek eigenlijk hoe knap het echt was. Want daar hadden ze tijdens de landing die computer eigenlijk continu overbelast. Maar had dus de software zo gemaakt dat hij tijdens dat overbelast, hij had eigenlijk gewoon niet genoeg capaciteit om onze berekeningen te kunnen doen. Iets met de radar die, ik weet niet genoeg veel computers om dit te kunnen uitleggen. Maar het radar instrument had veel capaciteit vroeg. En de software was zo geschreven dat hij eigenlijk de hele tijd low-level taken eruit gooide om de belangrijke dingen te kunnen blijven doen. En daardoor wisten ze dat ondanks de 12. 02 foutbeelderingen die dat ding telkens gaf dat ze gewoon veilig die landing konden afmaken en en dus die software was ook nog eens fantastisch slim En dat is wel een van de knapste dingen, de soft en de hardware van de Apollo Guidance computer. Mocht je nou precies willen. .

Jurian Ubachs
Is dat nog de basis geweest hebben? Ik kan me heel goed voorstellen dat. . Nou ja, dat dat voor commerciële doeleinden daarna nog wel gebruikt is, want uiteindelijk zijn we natuurlijk met z'n allen doorgegroeid naar inderdaad, personal computers. Maar ik kan me goed voorstellen dat die doorbraak daar ook nog wel een rol in heeft gespeeld.

Michel van Baal
Nou ja, het heeft volgens mij wel een hele grote rol gespeeld bij de opkomst van MIT als topinstituut. Die kennis. Of daar die letterlijk. Vanuit die technologie wat daar precies uit voortgekomen, dat weet ik niet in mijn hoofd. Mocht je dit overigens, het is helemaal in detail uitgewerkt in een BBC podcast. Die heet 13 Minutes to the Moon. Ik weet niet of jullie dat dit zegt. Absoluut aanrader. Dat gaat alleen maar eigenlijk over de laatste 13 minuten van de landing waarin dit probleem met deze computer speelden. En die podcast, het is echt, ik weet niet, 12, 13, 14 afleveringen. En eigenlijk werkt je hele podcast ernaartoe dat je in de allerlaatste aflevering die volle 13 minuten communicatie tussen tussen de astronauten in rond bij de maan en de en de grond ground control dat je 13 minuten weer helemaal kan volgen begrijpt wat daar gebeurde

Randal Peelen
Oh, dat is vet. Dat is wel een leuke premise.

Michel van Baal
Het is echt heel knap gedaan. En je hoort dan eigenlijk alleen maar die communicatie. En dan moet je bedenken dat die gasten die daar die crowdcontrol zaten doen, dat waren echt twintigers. Die hoorden dat, maar die hoorden dan ook nog eens tegelijkertijd 8, 9, 10, 12 andere communicatielijnen door elkaar. Dat is heel knap. Eruit kunt halen. Nee, 13 Minutes to the Moon van de BBC is echt een raar.

Randal Peelen
Ik zet hem voor je in de tips, maar om ook even te duiden hoor, Jor. Want als je nu een computer hebt, dan is het de normaalste zaak van de wereld dat hij kan multitasken. Maar dat is in de computertechnologie heel lang een groot probleem geweest. Hoe je goede multitasking doet. En multitasking in die tijd en later zelfs. In de jaren 80 volgens mij, als ik me niet vergis, maar misschien iets eerder. Was echt gewoon procesjes mochten één voor één de processor gebruiken en het stokje doorgeven. En als een zo'n proces klaar was, vergat het stokje door te gaan, was je computer effectief gecrashed. Want geen enkel proces wist nog what the fuck. Dus dan nou, stop de computer maar. Dat ze dan multitasking, want dat is eigenlijk het voorrang geven aan processen, is multitasking. gewoon wel in dat apparaat voor elkaar hadden. In die tijd, damn. Dan ben je legit hoor.

Jurian Ubachs
Ik ken trouwens wel even credit where it's due, want Als testje livestreamen wij voor de luisteraars die dat niet mee hebben gekregen, livestreamen wij deze uitzending, deze opname moet ik zeggen, voor onze clubhuismembers. En iemand in de chat, in het YouTube kanaal, die vroeg net, of die zei net toen je vroeg van wat was het meest, wat was denken jullie de grootste, of technisch het grootste hoogstandje die zei. De computer, dus Gerhard Kool, wel dan ook voor de. Voor de Clubhuismensen Mosretna die zegt ik zet wel even een linkje in Clubhuis van een hele toffe lecture over die computer en software. Dus onze clubhuismembers die hierin geïnteresseerd zijn, worden in ieder geval nog verder verwend.

Michel van Baal
Zal ik ook nog het meest iets lichter, het meest onwaarschijnlijke dingen nog even doen van die maanlanding? Dat heeft te maken ook met hetzelfde soort probleem hoor, maar met gewichtsbesparing. Dus een van de grote problemen van zo'n baanlanding is om Om dat hele apparaat zo licht te krijgen. Dat je die maan bereikt. Als je te zwaar bent, dat is gewoon natuurkunde. Dan stop je er wel energie in. Maar dan krijg je gewoon niet genoeg snelheid. Dus dat ding dat was. eigenlijk altijd het hele ontwikkelingsproces de hele tijd te zwaar. Dus ze hebben de meest nou ja, extreme middelen moeten uithalen om te zorgen dat ze gewicht eruit haalt. Dus alles wat niet mission critical was, alles ging eruit. Weet je wel gewoon. Elke vorm van luxe eruit. Stoelen eruit. Weet je gewoon om dat ding maar zo licht mogelijk te krijgen. En zelfs toen hadden nog problemen hebben ze op een gegeven moment, in de allerlaatste fase, hebben ze een stuk van de trap afgezaagd. En eigenlijk was dat een beetje, nou dat scheelde een kilo. En dat was een beetje vanuit het perspectief. Nou, weet je wel, we hebben niet zo'n idee van die maanschaf, maar Waarschijnlijk zakt die landen zo een meter in dat stof weg. Weet je, dus dan, achter dat laatste stukje trap waarschijnlijk toch niet nodig. Dat zagen we eraf. Maar je raad al wat er gebeurde ding, zakt natuurlijk helemaal niet weg. Dus toen Neil Armstrong op die trap stond, toen moest hij dus. Ja, toen moest hij die fameuze woorden gaan zeggen. It's a small step. Maar hij moest dus. . Hij macht niet een small step, hij moest gewoon de meteen naar beneden springen. Terwijl hij geen idee had hoe dat ging werken bij een 60G. Dus hij moest daar. Voor mij wel het ontbewijs dat het van tevoren was bedacht, die woorden. Want ik kan me niet voorstellen dat als je in een ruimtepak van 80 kilo op zo'n trapje staat, dat dat dan de eerste woorden zijn die bij je boven komen.

Randal Peelen
Dat schiet je echt niet er binnen hoor.

Michel van Baal
Nee. Hij sprong er ook af en het eerste wat hij deed was even terug springen. Om te kijken of hij ook weer naar binnen kon komen. Voordat hij daadwerkelijk op de maag ging. Maar dit is het verhaal van het afgezachte trapje.

Randal Peelen
Afgezacht verhaal. Mijn beurt, Alex Schoonkind, vraagt zich af: wat acht jij de meest waarschijnlijke aandrijvingsmethode voor onze toekomstige ruimtevaart?

Michel van Baal
Ja, kijk, als we dan toch wel een beetje bij de klassieke ruimte gaan. Als we niet richting de. . echt futuristische science fiction gaan, weet je, dan is het het meest spannende aandrijfmethode is toch gewoon de Ionemotor. Gewoon de zaakjes. Omdat dat een verschrikkelijk effectief ding is, je hebt alleen wel geduld nodig. Dus wat doet een ionenmotor? Die creëert ionengeluide deeltjes. En die jas je dan met een in een elektromagnetisch veld op zo hoog mogelijke snelheid je motor uit. Waardoor je heel veel efficiënte aandrijving krijgt. Want ja, dat is per. In feite wat je probeert is per massa moet je zo hoog mogelijk snelheid zien te krijgen. Hoe hoger die snelheid wordt, hoe efficiënter je aandrijving, net van behoud van impuls. En daar kun je echt hele hoge rendementen mee halen of hele hoge efficiëntie. Het enige probleem is alleen de kracht van die motor is heel klein. Dus zoals we die motoren nu gebruiken, ja dat zijn maar hele kleine krachtjes die die leveren. Maar ze kunnen met heel weinig brandstof heel lang een hele kleine kracht leveren. Dus uiteindelijk Als je maar geduld hebt, dan bouwt dat wel dichtkoop naar een erhooge snelheid. De draart van net heeft een ionemotor. Wat ik persoonlijk ook vanuit waarmechanica technisch oogpunt altijd spannend vind is zonnezeilen. Dus waar je gebruik maakt van een enorme zeil. Om in feite de kracht van de zonnekracht van de van het zonlicht te gebruiken om voortstuwing te. . Want dat kost namelijk helemaal niets. Ja, en als we ooit de improbability drive van de grond krijgen, dan ben ik natuurlijk helemaal de eerste die.

Randal Peelen
Maar hoe is dat dan? Want dit zijn allebei voorbeelden van dingen die werken zodra je in de ruimte bent. Maar als jij hier op aarde wil ontsnappen, kan dat beter of zitten we daar echt gewoon aan de wetten van de natuur op dit moment?

Michel van Baal
Ja, nou ja, kijk, het is een hoop vraag van Stijn. Is een Space Elevator realistisch? Weet je wel, die zit er ook tussen. Ja, kijk, als dat ooit lukt, dan is dat probleem in één keer klaar. Je zit helaas tot die tijd zit je met de wetten van de natuur.

Sander Bijleveld
Misschien in jouw woorden uitleggen wat een Space Elevator is. Ik kan me voorstellen dat niet alle luisteraars dat kennen.

Michel van Baal
Nou ja kijk, de Space Elevator is gebaseerd op het principe dat je een punt hebt boven de aarde, waar satellieten gewoon met dezelfde snelheid meedraaien met de aarde. Dus die draaien wel een rondje op de aarde, maar dan is de omloopsnelheid precies één dag. En als je dan omhoog kijkt met je telescoop, dan zie je dat die satellieten altijd op hetzelfde punt hangen. Nou, daar hangen weersatellieten, telecomsatellieten, super drukte, want dat is een van de meest bruikbare plekken van de ruimte. Voor ons in de praktijk maar wel 36. 000 kilometer hoog. Dus voor een satelliet staat heel ver weg. Maar als je nou een verbinding kan maken tussen het aardappelvlak en die 36. 000 kilometer, dat vaste punt. En je zou er een draad tussen kunnen hangen. Dan kan je gewoon met een karretje omhoog gewoon langs die draad naar boven lopen. En dan is de hoeveelheid energie die je nodig hebt om de ruimte te bereiken nagenoeg minimaal. Het is alleen één probleempje, dat zo'n draad van 36. 000 kilo zo zwaar dat die op dit moment met uitgechnologie gewoon bezwijkt onze eigen gewicht. Even nog los van wat doe je als er een elkaar langskom of een aardbeving en allerlei andere ellende, maar we hebben op dit moment gewoon de technologie niet. Om het raad te kunnen houden die zichzelf kan dragen.

Randal Peelen
Zijn eigen gewicht. Het is ook niet zo even een ankertje in de grond en hangen hem eraan. Ik bedoel, dat moet wel stevig vastzitten, lijkt mij.

Michel van Baal
Nou ja, de kracht op die draad is ook enorm, weet je. Dus we zijn niet in de buurt, voor mij moeten we nog een factor 100 of 1000 of zo omhoog qua materiaalkunde. om daar te kunnen komen. Maar het idee is heel erg heel oud. Het komt ook uit de science fiction trouwens heel oud en heel solide. Nou, de materiaal kunnen nog.

Randal Peelen
Nou, we hebben alle vier een vraag gesteld en ik zie dat er ook niet onbeperkt tijd is. Dus als er nog een leuke korte vraag tussen zit, dan ga ik dat door de vingers zien. En anders gaan we lekker door naar de tips. Volgens mij zit Sander hier te azen.

Sander Bijleveld
Nou, niet helemaal, maar ik zag een mooi bruggetje vanuit Space Elevator Draad en de sterkte dus naar het boek Project Hill Mary. Daar speelt het een rol in. Dus misschien dat we het kort kunnen houden. Het is voor mij ook een van mijn favoriete boeken. Wat vond jij van Product Hill Mary? Is overigens de vraag van R underscore B.

Michel van Baal
Ja, dat is dat boek wat door de Marchin, de auteur van The March, is geschreven. Ik heb toevallig deze zomer gelezen, ik vond het fantastisch. Dat um ook heel origineel in zijn in zijn setting, weet je wel, dat ja je moet je deze Deze gedachtegang was nog niet heel lang gekomen. Terwijl bij Science Fiction heb je vaak wel zoiets van. Nou, weet je, het is een beetje een plat getreden pad waar we nu terecht komen. Maar dit vond ik echt heel sterk. Dus ik heb het met heel veel plezier gelezen.

Sander Bijleveld
Kijk, kort maar krachtig. Slootels lekker aanrammel, dus die wou ik graag nog even stellen.

Randal Peelen
Ik vind het een hele mooie laatste vraag. En dan vind ik het ook een heel mooi moment om door te fietsen naar de tips. En Sander. Je zit er zo lekker in dat ik jou nou wel eens als eerste beurt zou willen geven.

Sander Bijleveld
Ja, nee. Ik heb eigenlijk voor deze week. Ik moet eerlijk toevoegen. Ik weet niet hoe dat voor jullie is, maar ik ga altijd 10 minuten van tevoren voorop nemen. Ik moet nog een tip. Wat zal ik eens gaan tippen deze week?

Randal Peelen
Ik doe dat anders, want ik ben een professional, dus ik ben daar weken op aan het boeren. Ik doe dat andersam.

Jurian Ubachs
Ik ben dus een professional en ik kan met dat soort dingen on the spot verzinnen, Randal.

Sander Bijleveld
Randal die tipt gewoon drie keer hetzelfde dat een gast ooit ook getipt heeft. Een of andere. Comedy show of zo. Maar goed. Ik heb twee tips. Als eerste de serie. En dat is een documentaire. Ik heb hem gezien op MPO2. En die zetten mij wel aan het denken. Dat is een documentaire die heet Shadow Game. Dat is een documentaire over vluchtelingen in Europa. En vooral jonge vluchtelingen en hoe die in Europa hun weg zoeken. En ik denk dat ieder European eraan is gelegen om dat te kijken. Het schetst best wel een beetje een donker beeld, maar ook wel een realistisch beeld van hoe die jongeren wat zouden moeten doen om zich te bewegen binnen Europa. Zij maken daar dan ook en daarom heet die shadow game: zij maken daar spellen van. Ze noemen dat games. Ik ga de walking game doen. Houd in, ik ga lopen van 3000 kilometer lopen of ik ga de train game dit keer doen. Dan word je toch een beetje meegenomen in dat kinderlijke brein dat hier nog probeert iets van te maken. En ik denk dat het heel belangrijk is dat iedereen dat een keer gezien heeft. Dus dat was mijn eerste tip. Een serie en mijn tweede tip, om even helemaal de andere kant op te zwaaien, is de boardgame Gloomhaven. En de echte spellen, manjaken die kennen dit en die verklaaren maar vergek dat ik dat nog nooit gespeeld had. Ik heb dat nu één potje gespeeld. Dat is een spel waar je ongeveer drie uur bezig bent met alles ordenen in bakjes en in dingetjes. Omdat het zo'n uitgebreid sp is. Die doos die weegt letterlijk meer dan 10 kilo. En het is een beetje. Nou zeg je dat goed, een soort Dungeons & Dragons-achtig verhaal in regels wat meer gegoten met een bord en een campaign erbij waarbij je ieder. . Iedere speelsessie, een dungeon gaat uitspelen met elkaar. Dus het is een coöperatief spel. Daar hou ik altijd heel erg van. Als je dat interessant vindt, kijk eens even wat filmpjes op YouTube. Als je alleen de uitleg al wilt kijken, dan ben je denk ik. Twee of drie uur zoet met dat bekijken. Dus heb je wat te doen.

Randal Peelen
Jij zet 10 kilo, het is ook 100 euro. Dit spel moet je wel echt willen spelen. Dus niet voor casual op een vrijdag en daarna in de kast.

Sander Bijleveld
Nee, je moet wel echt een vast groepje hebben waarmee. Dat wil spelen, moet ik afspreken. We gaan dit wat vaker doen. Het is een bepaalde commitment. En je moet er gewoon wel in de avond. De eerste keer die je gaat spelen, zeker drie, vier uur voor uittrekken. Tweede, derde keer zal het wat sneller gaan opzetten. Een uurtje ben je er niet.

Randal Peelen
Cool. Nou ja, het klinkt wel heel vet als ik die tijd had. Ik zei, oh ik wil ook nog een keer Dungeons & Dragons doen, maar goed. Jurian.

Jurian Ubachs
Ik wacht nog steeds een keer weer Dungeon Dragons. Moet ik toch gewoon een keer gaan regelen dan dan?

Randal Peelen
Ja, dat is ook zo, maar ik.

Jurian Ubachs
Oké, ik heb nu al een party of three. Zo simpel, zo makkelijk gaat dat.

Randal Peelen
I call DM! Oh nee, ik heb het nooit gedaan, dan kan ik dat witte niet doen.

Jurian Ubachs
Maar jij zei mijn naam, dus ik neem aan dat ik waarschijnlijk de birthcap nu.

Randal Peelen
Zou wel leuk zijn, ja.

Jurian Ubachs
Is dit correct? In dat geval, ik heb maar een tip. Dat is een korte mini-documentaire op Disney Plus over de Beatles. Je hebt er waarschijnlijk wel iets over gehoord. Het heet Get Back. Het is gemaakt door Peter Jackson. En wat heel leuk is, het zit boordenvol, echt heel vol. Het zijn drie afleveringen in het totaal bijna acht uur. Ik ben er ook nog niet helemaal doorheen. Maar wat er heel leuk aan is. is eigenlijk in eerste instantie de verwondering, in ieder geval bij mij, dat dit bestaat. Dat de Beatles al zo lang weg zijn, al zo lang, nou ja, niet allemaal, maar grotendeels dood zijn. En dat nu ineens blijkt dat er, ik geloof, 160 uur aan materiaal bestond. Niet allemaal beeld, ook even geluid. En dat laat dan zien hoe zij in de studio's bezig waren, hoe zij een aantal iconische dingen hebben opgenomen. Wat achter de schermen dingen tussen optredens door, dat soort dingen. Het is echt een uniek kijkje in de keuken van ik denk de grootste popband die de wereld ooit gezien heeft. Op Disney Plus, zoals gezegd. Ik heb gelezen dat recenten vonden, en daar ben ik het wel een beetje mee eens. Dat ze wel. Dat Peter Jackson wel heel ruim is gaan zitten in zijn beeldmateriaal. Er zitten wel stukken in dat je denkt, maar dit had best zonder gekund. Acht uur in drie afleveringen had niet per se gehoeven. Maar goed, ik denk dat als er een band is die dat waard is, dan zijn het waarschijnlijk de Beatles wel. Dus ga dat zien, ga dat meemaken.

Randal Peelen
Oké, nou ja goed. Ze prijzen het ook wel heel erg aan. Dus ik ben altijd benieuwd: van ja, komt dit de jurktest wel door?

Jurian Ubachs
Ja, goed, het is de grootste popend uit de geschiedenis. En de mini-documentaire is gemaakt door Peter Jackson. Dus ik bedoel. Ja, hoe wil je het nog meer Star Sterit maken eigenlijk?

Randal Peelen
Dat is waar. Nu ik dat zo weet. Ik ga zelf ook nog even tips uit de mouw schudden, want ik ben een professional, dus dat verzin ik te plekken. Ik me net laten vertellen. De eerste tip ga ik butcheren, want ik heb er eigenlijk te weinig verstand van. En toch ging hem aan het hart. En laat ik het vriend of kennis noemen. Iemand die ik ken, die kwam met een verhaal dat ik eigenlijk nog nooit eerder had gehoord. En dat is namelijk dat iemand in zijn nauwe omgeving. een medicijnverslaving had. En dat het eigenlijk heel lang duurde voordat hij daar achter kwam. En ik had zelf nog nooit van een medicijnverslaving gehoord. Ik had wel een beetje gehoord van de. Opioid, pandemic, hoe noem je dat? Mensen die veel te veel pijnstillers slikken naar verslaafd en raakten. Maar het was bij mij nooit echt geland. Dat er echt mensen zijn die dat hebben. Ook in Nederland, zeg maar. In mijn hoofd was dat iets in de VS.

Jurian Ubachs
Een beetje aan waar de grens legt denk ik, want ik weet wel dat we. . Bij de Oceaan. Nee, maar wat je zeg maar als medicijn, wat bijvoorbeeld neusspray met dat middel erin, wat begint met een X, ik kan het niet uitspreken, ik onthoud het nooit. Maar jullie weten allemaal waar ik het over heb. Het is ja niks. Ik zou niks. Nee, het is die werkende stof in die neusspray, als je dat zeg maar te lang gebruikt, het is namelijk iets dat je lichaam zelf aanmaakt om je neus open te maken. Tenzij jij op een gegeven moment je zo lang plat spuit dat je lichaam zou zeggen van, weet je wat? Doe jij het maar? En dan stop je hem. Dan ben je dus inderdaad verslaafd en dan moeite mij ook afhankelijk. Want je meus gaat dan niet meer vanzelf af totdat je er echt hardcore mee gestopt bent. Ja, is dat een medicijn? Ik bedoel, je kunt het gewoon bij de lokale drogisten halen. En ik weet niet of dat helemaal is wat jij bedoelt met medicijnverslaving.

Randal Peelen
Nou goed, laat ik even dan de grens trekken bij dingen die echt. Wel impact hebben op je leven, waarvan het afkicken ook niet echt een pretje is dat je misschien zelf in je eentje kan. En daar, dat zijn ook wel de twee grote groepen: slaap- en kalmeringsmiddelen en pijnstillers, meestal opiaten. En op het moment dat je nou iemand kent, of misschien zelf wel bent, die daar dus issues mee heeft, er ligt een flink taboe op. Het is niet iets dat je zomaar aankaart. En het is ook niet iets waarvan je voor je gevoel. Makkelijk even naar de huisarts gaat. En er is dus een plek waar je dan terecht kunt. Ik weet niet zeker hoe je het uitspreekt, maar volgens mij spreek je het uit als mindcorrelatie. nl. Je kunt bellen, chatten, whatsappen en mailen. Als je nou denkt ik moet daar eventjes over praten, dan is daar dus een plek voor. En je bent toch niet de enige.

Jurian Ubachs
Die werkzame stof in die neuspray is overigens xylometazoline.

Randal Peelen
Ik wens je succes met het afkikken joh.

Jurian Ubachs
Nou nee, ik gebruik echt dat jaren. Ik heb er wat tegenaan gezeten vroeger hoor, maar. Ik gebruik het al jaren niet meer. De onschuldigere oplossing is, je hebt ook van die neusprays, maar op basis van zoutoplossing werkt veel minder goed, maar daar kun je niet veel mee kapot maken.

Randal Peelen
Nee. Oké. Nou, mijn tweede tip is eigenlijk een beetje in de categorie van Jurian. Het is iets waarvan veel mensen, waar veel mensen mee worden doodgegooid. En tegelijkertijd, ik zat een beetje van is het wat of niet? Ik zoek altijd series die ik samen met mijn vriendin kan kijken. En die zijn best wel zeldzaam op de series van Marvel Na weten we eigenlijk nooit wat we allebei willen. Alles wat ik wil is de gewelddadig, alles wat haar. Ja, bezighoud zijn alleen maar kerstfilms. En dat kan ik echt niet kijken. Dus ik kwam uit op Wheel of Time en zeg je: maar Randal, dat hangt in bushokjes langs de weg. En Amazon probeert het ook op alle manieren door mijn schot te houden. Maakt me niet uit! Ik wist niet dat het zo'n toffe serie was. En ik heb het de kans gegeven, en dat is het dus wel. Het beeld is trouwens, als je een fatsoenlijke OLED hebt staan, die Dolby Vision ondersteunt. Geweldig! En ik zou kunnen zeggen dat het een beetje. Denk aan Game of Thrones, Miets Lord of the Rings, Miets Draken en Magie, zeg maar. Het is een serie die. Een beetje middeleeuws aanvoelt. En waar ook magie in zit, maar wel weer met een heel nieuw verhaal. Tuurlijk zijn er wat clichés. Maar het is weer iets nieuws. Waar ik weer nieuwsgierig ben. Wat er komende. Vrijdag of maandag, ik weet even niet meer welke dag van de week het uitkomt. Weer naartoe leven. Oh, daar had ik zin in. En Wheel of Time is wel echt een goede serie, dus. Sloe je voordeel mee.

Jurian Ubachs
Slate Magazine schrijft: The Wheel of Time isn't the new Game of Thrones. It's better.

Randal Peelen
Nice! Nou ja, kiek. Nu wachten tot seizoen.

Jurian Ubachs
Winter is coming. net. Zou het bijvoorbeeld kunnen zijn? The Wheel of Time budget is tiny compared to. Oh, dat is positief dan. It's tiny compared to the Lord of Wikis. Heel goed met een beperkt budget. Dus nou ja, misschien wel. Hij staat in mijn lijstje, Randal. Ik hou van dat soort grootse gekken, totaal niet-realistische van tevoren.

Randal Peelen
Er is wat voor te zeggen, om trouwens, even te wachten, dat je het een beetje in kan halen en kan bingen. Ik vind het. Ik wacht, ken je mij? Nou ja, jij hebt nog nooit Interstellar gekeken. How dare you? Predik heeft nog nooit Lord of the Rings gezien. Dat is wel nog erger. Oké, mensen, Michel. Heb jij nog een tip voor onze luisteraars? Mogen er ook meer zijn? Ik heb er trouwens al een stuk of vijf genoteerd. Dus dit wordt een kerst op de tijd.

Michel van Baal
Nou ja, kijk, de kijktip. Ik ben momenteel verslingerd aan Cowboy Bebop. Ik weet niet of jullie dat hebben meegekregen op Netflix. Met de kanttekening dat daar volgens mij één van de kant kult achter zitten die totaal aan mij voorbij is gegaan, zeg maar. Dus dat ik weet niet. Het is gewoon een tekenfilm van oorsprong. Alleen het is een science fiction serie, want het is het is heel erg science fiction. Maar helemaal in een soort jaren 50 western staal. Dus als er dan auto's rondrijden, dan zijn van die Amerikaanse oude Amerikanen uit de jaren 50. Dus het is heel bevremdend, maar wel. Wel heel kijkbaar. Lekker prima te kijken.

Randal Peelen
Is het cyberpunk?

Michel van Baal
Ja, ik weet niet precies wat het is, een soort western. Steampunk-achtige science fiction, ik weet niet precies wat het is. Misschien is er een term voor, maar dan ken ik hem niet. Maar ik vind het wel fascinerend om naar te kijken. En dan is tip 1. Die staat op Netflix. En tip 2 is als je dan toch iets te kijken wil hebben, koop het in het scope. En dat is zeker in deze tijden waarin we toch de deur niet uit kunnen bij wijze van spreken. prima moment om gewoon een telescoop te kopen in en zelf eens een keer omhoog te kijken. Op dit moment kun je waar vroeger een goede telescopen echt duizenden euro's kost is sinds een jaar of 1020 worden er hele goede telescopen gemaakt die echt een orde van grote lagen liggen. Dus de 200 en 300 euro heb je al echt iets waar je hele leuke dingen mee kan doen. En ja, zelfs vanuit de stad, hier vanaf mijn platje, kun je heel mooie planeten en Jupiter, Saturnus en derken zien.

Randal Peelen
De lichtvervuiling gaat in de weg zitten op een gegeven moment.

Michel van Baal
Ja, nou voor die nevels en dergelijke is vanuit de stad wel lastig, maar een Orionnevel lukt nog net, zeg maar, maar de, maar planeet lukt prima. En zeker in de winter is het goed donker, wordt ook echt goed donker. Als het dan een keer mooi is, dan is de sterren helemaal mooi. En als je dan helemaal nerd bent by the way, dan klus je met een Arduino erg Star Trekkers, wat hij ook de beweging van de aarde kan volgen. Dan heb je tenminste nog wat te doen, zullen we maar zeggen.

Jurian Ubachs
Ik zal waar dan nodig. Ik ben natuurlijk verhuisd van Amsterdam naar niet het platteland, maar Flevoland. Dat is echt een stuk donkerder. En inderdaad, ik heb al regelmatig naar boven gekeken en ik echt dacht van, god het is toch wel lang dat ik zeg maar gewoon in ieder geval. . Je gaat natuurlijk wel eens op vakantie en dan kom je ergens en dan denk je, oh ze hebben hier meer sterf. fascinerende gedachten van mijn brein om dat op die manier uit te leggen. Maar ik loop dan hier rond en denk ik ja ze hebben hier meer sterren dan in Amsterdam. Toch mooi om dat dan te zien. Dat zal inderdaad voor als je een telescoop hebt ook wel mooie dingen met zich meebrengen.

Randal Peelen
Nou, toch nog af kunnen sluiten in deze podcast met een stukje verwondering. Tot zover, deze aflevering. De verecting van Met Nerds om tafel en met Nerds om tafel is een podcast door Floris Bot, Jurian Ubachs en mij. Randal Peelen. Onze panelleden zijn Esther Crabbendam, Maarten van Woerkom, Ruurd Sanders en we hadden vandaag natuurlijk weer, Sander Bijleveld. En onze gastneurt van vandaag was Michel van Baal. Michel, allereerst hartelijk dank voor je deelname. Waar kunnen mensen meer of jou te weten komen?

Michel van Baal
op Twitter, alleen dat heb ik nu even omlaag op een laagje pitje staan, maar dat is tijdelijk. Maar heel veel van wat ik wat ik vind en deze dat schrijf ik op een webblog en dat heet Michel van Baal. nl Super makkelijk

Randal Peelen
Nou ja, en ook zo nu en dan te horen Space Cowboys van BNR. Leuke podcast. Meer informatie over ons is te vinden op onze website. Mnot. nl join je naar onze slack. Er gingen 2000 gezellige nudjes voor. Je kunt ook vragen stellen die in deze afleveringen behandeld worden in het kanaal. Vragen van de luisteraar. En napraten in het kanaal Napraten, want Zo nu en dan maakt een aflevering nog eens wat los onder de mensen. Als je nou een gasnerd hebt waarvan je denkt, nou die zou mijn nerds op tafel echt een keer kunnen gebruiken, dan doe je dat in het kanaal Gasnerds. Dan kun je ze hem aandragen. Helemaal vaak. En elkaar tips geven in het kanaal tips. Het kanaal dat deze week wel extra relevant is, is Space. Want we hebben een Space kanaal. Dus als er een keer zo'n. SpaceX joekel de lucht ingaat of als er iets anders gebeurt op het gebied van de ruimte, dan wordt het in dat kanaal behandeld. Word je nou vriend van de show, dan krijg je toegang tot het clubhuis op onze slack en een feed, zodat je onze podcast elke week iets eerder kunt luisteren dan de rest. En helemaal zonder reclame. En als we nou wat langer opnemen of een plaspauze hebben of we even napraten, dan knip ik gewoon net wat minder weg in die feed. Dus dan heb je ook nog een klein kijkje achter de schermen. Merch was. T-shirts en hoodies zijn te vinden op onze webshop Nerdbier. Is er weer op nerdbier.nl. En voor nu hartelijk dank voor het luisteren. Tot de volgende keer.

Jurian Ubachs
Ciao. Er zit iemand opgevallen dat ik de laatste tien seconden mijn bier over mijn toetsenbord heen.

Randal Peelen
Jaat! Midden tijdens mijn relaas.

Jurian Ubachs
Sorry.