S10E17 – Log4j, James Webb en cybervoorspellingen voor 2022 met Tijs Hofmans

Randal Peelen
We moeten beginnen met zowel goed als slecht nieuws. Ik heb alleen maar slecht nieuws. Ik weet waar je op doelt, maar het goede nieuws gaat even voor. Het is. .

Jurian Ubachs
Laten we beginnen met waar we het over eens zijn.

Randal Peelen
Oké.

Jurian Ubachs
Dat Esther zwanger is! Dat klinkt als iets waar we het sowieso overheen zouden zagen.

Randal Peelen
Super leuk. Belangrijk om te zeggen omdat Esther Crabbendam, panel lid, al een poosje niet in met nerds om tafel is verschenen. En de laatste 20 weken waren dus om die reden. En iedereen die kinderen heeft, die snapt dat het getal 20 een belang heeft. Dat is dus een mooie.

Ruurd Sanders
Was de echo nou wel of niet? Dat moet nog gebeuren, geloof ik. Wat zwanger worden? De echo.

Jurian Ubachs
Ja, die is gebeurd.

Ruurd Sanders
Dat is helemaal goed. Ik zou daar nog een plaatje erin zetten, geloof ik.

Jurian Ubachs
Je moet ook echt wel kinderen hebben, om het in twintig weken uit te drukken. Want mensen van de kinderen denken, twintig weken vijf maanden.

Ruurd Sanders
Ja, en dan is het ook meestal wanneer ze nou geboren zijn, dan ben je ook nog constant in weken aan het praten. En dan op een gegeven moment nog in maanden, dan in jaren en dan een tijdje denk je. Dat is in de twintig. Nou, jong.

Jurian Ubachs
Maar er is ook slecht nieuws. En dan is ja er is zeker slecht nieuws. Wij nemen natuurlijk in de avonduren hier op. In Amsterdam. En nou goed, dan kom je uit je werk en dan wil je nog eens even een hapje eten van tevoren.

Randal Peelen
Ja, hoor.

Jurian Ubachs
Dus Randal en ik eten dan nog wel eens een pizza hier voorafgaand aan de show. En wij dachten, nou laten we aardig zijn, laten we Tijs vragen of je ook een pizza wil. Lekkere pizza. Wat denk jij, Ruurd? Dat deze beste man durft te bestellen bij ons.

Ruurd Sanders
Van de Super Supreme met alles erop. Was het maar?

Jurian Ubachs
Dan was die ten mensen nog. Als je een Macnum en Cafiaarpizza hebt.

Ruurd Sanders
De aller duurste pizza uit het katalon.

Tijs Hofmans
Ik ben een hele normale jongen. Ik vond hem heel een hele normale misguided seal. Ik sta achter mijn keuzes. Hij ging voor de pizza hawaai. Ik sta achter mijn keus. En ik ga je ook dit vertellen. Ik vind alles waar ui in zit. Fucking ranzig. Dat mag allemaal. Ja, oké. Je weet dat mensen er daar namelijk een heel sterke mening over hebben.

Randal Peelen
Jezus man, dan kun je wel heel veel niet eten. Dan kennen je de geiding van ui en staat. Dit is geen probleem voor.

Jurian Ubachs
Oké, nee, dat is goed. Maar hoeveel uien denk jij dat bijvoorbeeld op een op een. Op een hele goede vierkazen pizza zit. Zeer weinig. Er staat er eigenlijk ook een pizza bestekla? Om het nog maar erger te maken. Tijs zit dus niet alleen in Team Ananas op Pizza. Wat een zeer discutabel team is. Hij is toch niet mand, hè? Maar hij is ook nog man.

Tijs Hofmans
Ik ga sorry. Ik ga even een klein stukje. Ik kwam hier dus even om mezelf even voor te stellen. Hij zit hier in zijn eigen tijdman. Omdat wij hem graag wilden hebben. Maar ik word hier uitgenodigd, inderdaad. Dat vind ik hartstikke leuk om hier te zijn. En binnen twee minuten word ik al. Zo'n sterke mening bij mij opgeroepen. Waarvan ik niet wist dat ik hem had ook.

Ruurd Sanders
Ja, zo gaan niet. Ik wist niet dat ik. Dat van die ui, dat wist je ook niet.

Randal Peelen
Da kom je net achter. Hand werd ook heel fanatiek. En hij zegt net al, van ik, maar In onze verdediging, ik kan me wel voorstellen dat je je gelijk thuis voelt op die manier. Onder nerds. Absoluut. Dat is 100% hoe nerds dat doen.

Tijs Hofmans
Dat is absoluut zo, ja.

Ruurd Sanders
Zal ik je eens wat verklappen? Ik snap de gezek met jou ook niet. Dat is gewoon een ding. Maar snap het niet. La en mand, dat is gewoon duidelijk.

Tijs Hofmans
Maar dat je het niet snapt, vind ik helemaal vreemd.

Jurian Ubachs
Civiliseerde mensen hebben een la, holbewoners hebben een mand, heel simpel.

Randal Peelen
Welkom bij Met Nerds om tafel. We praten vandaag met Jurian en Ruurd. Mijn naam is Randal Peelen en onze gastnerd van vandaag is Tijs Hofmans. Hoi. Tijs Hofmans, die is redacteur bij Tweakers. En al eerder te horen geweest ben met Nerds om tafel, toen nog veel uitgebreider voorgesteld dan nu. Maar we hebben je er weer eens bijgetrokken, omdat je een artikel, een diepteartikel had geschreven voor premiumleden van Tweakers over PLUSleden. Log4j, Log4j, Log4j, log voor je moeder. Ik weet niet hoe heet dat lek ook alweer.

Tijs Hofmans
Het is een beetje stom. We hadden de discussie over hoe je het nou uitspreekt. En toen kwam iedereen erachter van we hebben het alleen maar gelezen daarover. Dus niemand weet hoe je het uitspreekt. Ik zeg Log4j. Maar het lag heet dan ook weer Log4Shell. Dus misschien moeten we het zo noemen. Log4Shell.

Randal Peelen
Log4Shell.

Tijs Hofmans
Log4Shell is de naam van het lek en het zit in de library Log4j. Ja, en de dat mensen hier nu naar luisteren en denken, hé, hoe kan dat nou eigenlijk?

Randal Peelen
Wij zijn eigenlijk normaal gesproken geen podcast die actualiteiten behandelt. Meestal is Tweakers de podcast die dat wel doet. En wij zitten een beetje in het komische midden of juist een gast met een bepaald onderwerp waar diegene veel van weet of anderszins interessante gast is. Maar de reden dat we het nu toch een beetje doen is, we zien nog geen podcasts waarin mensen echt een poging doen wat meer de diepte in te gaan. Die een beetje groot publiek trekken. En ja, tech voor die vijf.

Ruurd Sanders
Als vanavond naar tech voor die vijf luister, dan hoor je het ook.

Randal Peelen
Ik ken maar één andere podcast.

Ruurd Sanders
Ja, ik wou het wou zeggen, daar werd het ook over.

Jurian Ubachs
Ik heb het inderdaad inderdaad vorige week ook allemaal een keer overheen gehad, die hele Log4j waterval. Zullen we anders gewoon terug naar de pizza?

Ruurd Sanders
Ik zou dat we allemaal over pizza gaan hebben. Precies, alleen over pizza. Je gaat vooral verder.

Randal Peelen
Oké, nou laat ik het dan anders zeggen. Ik weet er nog niet zoveel van. En ik ben een hele lui jongeman met een podcast. Dus Ruurd, jij zit hier aan tafel omdat je er ook professioneel mee te maken hebt gehad. Naast dat je er alles al over hebt verteld in Tech45.

Jurian Ubachs
Je hebt zelf wel kennis gemaakt, begrijp ik, met Log4j. Dan wel Log4Shell.

Ruurd Sanders
Ja, Log4Shell, Log4j. Ik moet zeggen dat wij het wel altijd over Log4j hebben. Ik denk dat elk bedrijf op dit moment die software maakt. En ja, Java is nou helemaal. Een programmeertaal die veel wordt gebruikt, vooral in ook wat oudere software, zal toch allemaal door zijn library heen moeten gaan grasduinen op zoek naar. Dit fijne componentje. En zo ook wij maken.

Tijs Hofmans
Is dat inmiddels heel makkelijk? Want anderhalve week geleden begon dit. En er zijn inmiddels al, ik denk wel 300 scanning tools beschikbaar.

Ruurd Sanders
Een kwestie van gewoon even scannen en dan ben je er? Soms ook gewoon heel dom door de directories heen te gaan. En te zien wat er staat. Maar dan weet je nog niet alles. Want dan moet je nog weten welke versie het is. En binnen bepaalde versies is er ook weer discrepantie. En dan is me net de vraag of het überhaupt gebruikt wordt. Want soms wordt het zelfs helemaal niet gebruikt. We hebben dan bijvoorbeeld bepaalde medische software die toevallig alleen maar in combinatie met één ander product wel vulnerable is, maar voor al die anderen totaal niet. Dus. Het wordt wel gedicht, maar daar is dan op dat moment dan geen kwetsbaarheid. Het is heel veel werk voor luisteraar, want ik vind het.

Randal Peelen
Misschien moet ik het eerst even uitleggen. Ja, ik vind het heel interessant, maar ik merk ook dat we misschien wel snel de diepte in gaan. Je hebt er op je werk mee te maken. Je werkt bij Philips Healthcare voor degenen die dat even niet paraat hebben. En Tijs, je hebt daar uitgebreid over geschreven. Misschien Tijs even beginnen. Wat is dit lek en waarom boeit het ons?

Tijs Hofmans
Ja, hoe ver wil je de diepte in? Ik zou hem een beetje makkelijk maken. Er is een library in Java, de hele populaire programmeertaal. En die library die heet Log4j. En Log4j wordt gebruikt om te loggen. Dus met welk apparaat je ergens op inlogt en of vanaf welk device of software dat dat gebruikt.

Jurian Ubachs
Godverdomme man! Dat gaat erg lekker. Sorry voor dit intermesso, maar ik krijg een beetje aangereikt van. Wan nou en dat is een fucking volkaan. Ik heb het niet eens opengemaakt. Nee, maar ik heb die andere opengemaakt. Niks aan het hand. En ik voelde het ook meteen. Van jou begon gelijk te spuiten, Randolpelen.

Ruurd Sanders
Is gewoon opgewonden. Sorry voor deze over helemaal fout.

Tijs Hofmans
Ik was iedereen van de king. Ik wilde zeggen, het is een logging library in Java. En het grote probleem hiervan een beetje is tweeledig. Eén, het zit fucking overal in. Echt in iedere software van wat ook maar op de een of andere manier Java gebruikt. Dat maakt hiervan gebruik. Dus Dat is eigenlijk iedere software die er wat sinds de jaren 90 is gebouwd zo'n beetje. Jij zei net ook van je moet eerst gaan kijken waar het zit. Ik las het ergens van de week gezegd met. Er is geen enkel bedrijf dat met zekerheid kan zeggen wij gebruiken dit niet. Dat is gewoon nergens het geval. Ieder bedrijf dat op de een of andere manier een switch van Cisco gebruikt of wat dan ook, die heeft hiermee te maken. En het is een kwetsbaarheid die eigenlijk zei van de manier waarop een bericht dat binnenkomt in een log wordt gelezen. Dat wordt dan ook uitgevoerd. Dus jij kunt heel makkelijk een berichtje sturen, zorgen dat dat in een log terechtkomt. En het kan heel makkelijk door gewoon met een browser naar een IP-adres toe te gaan. Dan ben je er eigenlijk al. En dan kun je zorgen dat er bijvoorbeeld malware vanaf een website wordt ingeladen. Of je kunt naar een andere naar een command en control server een verbinding leggen en vervolgens op zijn netwerk binnenkomen. Je kunt gewoon ontzettend veel. apparaten volledig ermee overnemen door eigenlijk gewoon één regeltje code te zorgen dat dat in een log terechtkomt van een apparaat dat Java gebruikt en dat is super eenvoudig En het gebeurt dus. Het zit dus overal.

Randal Peelen
Het is in principe te vergelijken met een SQL-injectie, eigenlijk.

Tijs Hofmans
Ja, iemand vroeg dat al. Een beetje wel in dat het zo makkelijk is, ja.

Ruurd Sanders
Maar is het niet. De vraag is natuurlijk niet. Niet alle Java-componenten communiceren altijd met de buitenwereld. Dus de vraag is: kijk, als je Apache hebt draaien, dan is het vrij duidelijk, daar zit vaak ook Java software achter. En dus ook Log4j, sterker nog, dat wordt vaak ook gewoon mee geïnstalleerd zonder dat je het zelf doorhebt. Dus dat is super gevaarlijk. Maar als jij bijvoorbeeld een stukje software, wat bijvoorbeeld Java Louter en alleen maar gebruikt voor. Filtering van berichten. Maar die berichten, daar kun je helemaal niet bij. Dus de vraag is, is dan, is het zo'n ding dan? Natuurlijk, het moet eruit. Dus dat lijkt me bij het kijf. Maar waar ik heel erg mee worstel en waar mijn klanten in ieder geval mee worstelen, is van hoe gevaarlijk is het? Als jij ergens een Apache webserver hebt staan op het interwebs. En dat ding zit er en bots nu dat helemaal aan het afschieten, natuurlijk, en proberen er allerlei leuke cryptocurrencies en van alles in te proppen. Dat snap ik, dat is super vulnerable. Op het moment dat jij een stukje Java software achter 48 muren hebt zitten. Hoe gevaarlijk is het dan? En dat heb ik nog steeds niet helemaal duidelijk. Iedereen patcht maar gewoon en we proberen gewoon eerlijk en open daarover te zijn. Maar de severity level is voor mij soms een beetje lastig in te schatten.

Tijs Hofmans
Ja, is het ook wel. Ik denk dat het vooral inderdaad het grootste gevaar ligt vooral aan applicaties die aan het internet hangen. Direct die je direct kunt bezoeken. Want daar is het het makkelijkst uit te buiten. Maar vergeet ook niet dat op het moment dat. . Als jij op een andere manier binnen een netwerk komt en jij vindt ergens een ander apparaat dat intern gebruik maakt van die library. Dan kun je daar natuurlijk heen om vervolgens binnen dat netwerk heel makkelijk te manoeuvreren.

Ruurd Sanders
Vanuit daar kun je malware installeren.

Tijs Hofmans
Dus inderdaad, het is heel aantrekkelijk om nu te zeggen van met één phishing mail op een op een openbare server die dat heeft, ben jij al binnen. Ja, dat klopt. Maar zelfs als dat niet zo is, dan levert het nog wel gevaar op voor mensen die al in je netwerk zitten. En er zijn eerlijk, er zijn honderd en één manieren om in een netwerk te komen tegenwoordig.

Ruurd Sanders
Ja, maar ik denk dat we hier, waar ik denk ik, want ja, de vraag is dan van, hebben we al hele grote. aanvallen gezien. Toevallig had ik het dus inderdaad zondagavond over in Tech 45. Toen was er eigenlijk nog niks bekend. Nou, de dag daarna was het alweer verjaardag, want. Belgische Defensie was geloof ik al gehackt door de Iraniërs. Maar wat ik toen wel zei was: van nou, ik denk dat heel veel mensen al gehackt zijn, alleen het nog niet door hebben. Over maanden ergens een keer ergens iets vreselijks gebeurd. En dat we er dan misschien pas achterkomen.

Tijs Hofmans
Of over drie dagen. Ik ben heel benieuwd wat er op kerstavond gaat gebeuren, namelijk. Want die ransomware makers hebben er nogal eens een handje van om gewoon precies op het juiste moment te wachten en dan toe te slaan. Wanneer iedereen inderdaad aan de borrel zat.

Jurian Ubachs
Die universiteit ofzo, die doen echt vlak voor kerst werd getroffen. De universiteit maar strikt in op het moment. En dat was heel bewust. Twee weken inderdaad met ombezetting zitten. Toen we kijk niks kunnen doen.

Tijs Hofmans
En dat hebben ze later in de evaluatie ook gezien. Want dat is heel bewust gebeurd. Want die gasten zaten al een maand in het systeem. Die hadden alles al verkend en die hadden alles, alle componenten uitgeschakeld waarmee ze zelf ugeschakeld konden worden om dan precies toe te slaan op was het. Kerstavond of op eerste kerstdag? In ieder geval een dag dat iedereen zoiets had van ik ga naar huis. Dus ja, het risico is al zeker. Ik ben heel benieuwd wat ze deze week doen.

Ruurd Sanders
Ja, dat wordt wel interessant, ja.

Jurian Ubachs
Ik heb ook zij het takje, maar ik heb ook het idee dat daterek altijd op vrijdagmiddag worden gemeld. Omdat ze dan zoiets hebben van dagasjournalisten dan toch niet dat Joost nog bij Twiekers zat. Die zat gewoon als een kwart voor vijf nog eens enig al te werken, omdat hij dan weer een datablek had.

Tijs Hofmans
Facebook heeft daar ook een handje van. Als er iets heel ergs gebeurt of zo, of dat iedereen, als iedereen een. Een Apple keynote aan het kijken is. Daar hebben ze ook wel eens een paar keer gedaan. Dat dat tijdens de Apple keynote, dat ze dan een blogpost online zetten met. Oh ja, trouwens, 500 miljoen accounts gehackt ofzo. Dat hebben ze precies op dat moment. Omdat je weet, iedere technologie. Precies. Ja, iedere techjournalist ter wereld zit naar die nieuwe iPhone te kijken.

Jurian Ubachs
Maar je zegt net van het zou kunnen dat wel heel veel dus al gek is en dan is het wacht op het moment dat er naartoe geslagen gaat worden. Heb je het dan in eerste instantie alleen echt over kwetsbijden bij grote bedrijven, dus zoals Maastricht, of ook particulieren?

Tijs Hofmans
Ik denk dat het voornamelijk bedrijven zijn waarbij het het interessantste is om binnen te komen. Ik zou ook niet weten welke particulier er zoiets. Misschien dat je een Raspberry Pi of zo met een beetje mee hoort in je netwerk hebt hangen, dat zou kunnen.

Jurian Ubachs
Nou ja, camera's hebben natuurlijk ook vaak software met Java. Minecraft servers. Ja. Niet aan het boeken. Daar is het opgemerkt. Daar kwam er best wel veel in. Maar was het niet ook zo dat de makers van Minecraft hadden toch iets van een blog post van. . Ja, we hebben dit, dit, dit. Oh ja, trouwens, we hebben ditgene. Deze film de abinity gevonden trouwens. Ik weet niet of jullie eens meer willen. Kijk maar even. Echt heel internet. Wat?

Tijs Hofmans
Ik moet wel zeggen, het internet stond wel echt in brand vorige week. Het is echt, ik heb zelden zoveel paniek gezien over een aanval die op dat moment niet eens aan de gang was. Want je ziet dit soort paniek met grote aanvallen zoals WannaCry en die Cassea ransomware, dat was ook zo'n grote. Er was iedereen een Citrix vorig jaar met de Citrix files. Maar dat waren concrete gevaren die ermee bezig waren. Toen was het al aan de gang. De aanvallen waren al bezig. Die ambtenaren moesten al naar hun werk toe, want Citrix werkte niet. Cassea was al getroffen. En nu is het inderdaad van. Iedereen roept een beetje hoe ernstig het is. Maar het is vooral inderdaad hoe ernstig het zou kunnen zijn of kan worden.

Jurian Ubachs
Volgens mij was ook de mening onder de vele techjournalisten die het groepje techjournalisten. Dat dit landrijk is. Dat is volgens mij de mening een beetje van. Ja oké, er is een vulnerability. En ja, het zou inderdaad best wel eens. . Het is vrij wijd verspreid, maar. Laten we voordat we het heel groot nieuws maken even afwachten dat er echt iets mee gebeurt. Totdat Duitsland koerde goed afriep. Dat ging niet over corona. Nee, meerdere code rood.

Ruurd Sanders
Ze hebben meerdere code rood. Je moet code rood wel een beetje duiden vinden.

Jurian Ubachs
Wordt overal maar gestrooid met code rood. Nee, maar was het zo is dat we in Duitsland.

Ruurd Sanders
Ze hadden code rood aangekondigd, omdat veel overheidsinstanties inderdaad kwetsbaar waren.

Tijs Hofmans
En dat kwam van hun versie van het Nationaal Cybersecurity Centrum. Dat heet bij ons de Boemes nog wat heet dat. Wat zit dat de Boemus? Bij ons heet dat gewoon het nationaal cybersecurity centrum. Nee, het Duitse NCRC dat had eigenlijk aan de bel getrokken, maar ja, die hebben natuurlijk ook kijken op wat er op overheidsorganisaties gebeurt en niet zozeer bij particuliere bedrijven. Maar goed, die instanties die hebben wel kijk op, die weten wel, die kunnen wel inschatten hoe ernstig zo'n probleem is. En dan kun je van deze wel zeggen van dat is hem wel, ja. Het is wel, het, het is wel echt typisch van het is een potentieel enorm probleem. Dat op dit moment vooral nog wordt gebruikt voor een beetje crypto miners installeren. En wat deedles aanvallen. Of het wordt in een botnet, wordt je computer dan opgenomen.

Ruurd Sanders
En de Belgische Defensiehekken.

Tijs Hofmans
En dat vind ik dat.

Ruurd Sanders
Maar ja, België. Wat hebben die? België. 1F16 die niet werkt.

Tijs Hofmans
Wat is de Belgische Defensie? Ik zou het echt niet weten. Sorry voor de Belgische luisteren.

Randal Peelen
Maar Joost Schellevis heeft toch op de NOS een mooi artikel geschreven waarin hij betoogt dat de eigenlijke problemen pas op langere termijn gaan spelen. En ik denk dat een onderdeel van dat fenomeen is alle. Podcasts over het Darknet die je kan luisteren tegenwoordig. Zoals Dark Diaries en ik ken je wachtwoord. Zijn Eigenlijk rode draden die altijd terugkomen, dat de betere hacks die het best in elkaar zitten en waar de meeste belangen bij speelden. absoluut ook de hek zijn die je nooit in de publiciteit gaat tegenkomen.

Ruurd Sanders
Ja, of pas wanneer het heel erg. Dus waar vaak de initiële. Hek, eigenlijk om vanuit daar verder te gaan. Soms zijn dat ook gewoon verschillende teams. Dus het zijn mensen die plaatsen ergens een stukje malware en die gaan dan weg. Soms verkopen ze het gewoon op het dark net.

Randal Peelen
Het gaan niet alleen op het snel geld. Maar het is een stal van geheime diensten.

Ruurd Sanders
Maar het resultaat zie je inderdaad soms helemaal niet. Of pas Maanden of misschien wel jaren later. En dan pas kun je het echt terugvoeren naar van. Oh ja, dat was toen met.

Randal Peelen
Oké, maar je werkt bij een geheime dienst. Je bent super competent en je shit. Je weet niet lekker, al weet ik veel hoe lang. Want misschien is het al jaren bekend, dat weten we ook niet. Ik heb geen idee. En wat al. En weet je, als het voor jou zo is, ik moet voor mijn werk nu zoveel mogelijk computers besmetten om in ieder geval een achterdeurtje achter te laten voor het geval de patch rond is. Ja, dan heb je ook geen tijd te verliezen. Dan is dat al lang gebeurd. Het is niet zo dat ze denken, nou, dinsdagavond 21 december, laat ik eens beginnen.

Ruurd Sanders
Nee, de hackers hebben op dit moment geen kerst. Het is eigenlijk best wel zielig. Maar ik denk niet dat het is. Ja, dat is een rustig die vieren nou in kerst.

Jurian Ubachs
Ik denk niet dat het bekend was. Ik heb die die tweets van die Dutch ben even zijn naam kwijt, maar die er dus ooit bedacht heeft dit en geschreven heeft. Als ik centitief lees, heb ik niet het idee van oh dit is al lang geleden een keer aan hem gemeld door iemand.

Tijs Hofmans
Nee, nee, nee. Het is vrij kort gemaakt. Maar het is wel heel typisch gewoon gegaan. Het is een november of zo ontdekt. Toen is het doorgegeven. En binnen een maand was er een patch en daarna is de informatie openbaar gemaakt. En toen kwam iedereen erachter van oeh, maar de manier waarop dit kon worden uitgebuid, die zat al wel langer in Java. Alleen het is de vraag van ja, hoe lang was dat al bekend bij. Niet bij het grote publiek, maar inderdaad, misschien dat er wel een geheim is.

Randal Peelen
Het is in ieder geval de eerste persoon die het heeft ontdekt en publiek gemaakt.

Ruurd Sanders
Dat is misschien wel interessant. Is het publiek maken dan wellicht. Was dan misschien niet zo heel handig. Ik bedoel, de patch was er al. Dus wellicht was het beter geweest, zoals soms dat met Microsoft patches gebeurt. En ik geloof ook met. Ik weet al niet meer met Heartbleed of een paar van die hele grote hacks. Dat ze eigenlijk probeerden om de grote bedrijven eerst even te informeren van, hé jongens, patch even je shit.

Tijs Hofmans
voordat het openbaar komt bij heel veel heel veel van die zeker als je het hebt over hardbleeds en en rowhammer en al dat soort al dat soort cpu lekken Die je hebt gehad. Ja, daarvan kun je dat doen. Maar daarvan zijn er ook maar een handje vol bedrijven die daar iets aan moeten doen. Intel moet er iets aan doen, AMD. En dan, weet je wel, er zijn een handje vol die daarin iets aan moeten doen. Maar dit. is zo groot, dat kun je niet. Je kunt niet tegen zeggen van ja, laat Oracle, Cysco, het mijn patch en IBM en dan ben je er. Dit zit zo overal dat het beter is om gewoon inderdaad van de daken te schreeuwen. Iedereen ga nu iets doen. Dan dat je het van tevoren aan alle grote vendors moet gaan doen. Het komt toch wel uit, linksom of rechtsom.

Ruurd Sanders
Zijn. Misschien indirecte schade die hier misschien wel aan zit. Want je vroeg jou van, gaan particulieren dit merken? Ja, ik denk dat een aantal. Particulieren, onbewust wellicht opgenomen zijn in een botnetje.

Tijs Hofmans
Daar denk ik ook.

Ruurd Sanders
Mee te draaien in aanvallen zonder dat ze zelf.

Tijs Hofmans
Maar daar heb je dit lek niet voor nodig. Als jouw thermal staat, voordat jouw thermal staat en een botnet wordt opgenomen, dan heb je eigenlijk niet dit. Dit lijkt voor nodig. Dat gebeurt bij iedereen die gewoon een slecht wachtwoord heeft ingesteld, bij wijze van spreken, of in ieder geval het stander, in ieder geval het wachtwoord veranderd. Dan kun je er donder op zeggen dat jouw router of je weet ik veel wat voor apparaat is meegenomen in Mirai. Maar dat zie je ook wel dat dat nu gebeurd is. Daarom is dat. Het eerste wat nu gebeurd is, is inderdaad dat allemaal botnets die gaan hier die hebben dit gebruikt, Mirai-makers die hebben dit toegevoegd van als jij gaat scannen op apparaten, scan maar op die Op die kwetsbare Java libraries. Die hebben dat opgenomen, zodat het allemaal wordt in dat botnet wordt opgenomen. En hetzelfde gebeurt met cryptominers. Die zeggen op dit moment allemaal van. als je kwetsbaar apparaat vindt, installeer er maar één. Dan kijken we wat er gebeurt. Dan gaat allemaal geautomatiseerd.

Randal Peelen
Dus is het schaalbaar.

Tijs Hofmans
Ja, en dan is ook maar klein bier. Daar heb je ook. Als consument heb je daar niet zo heel veel last van dat er een crypto miner op jouw apparaat.

Ruurd Sanders
Of je hebt in één keer een waterkoker die ontzettend veel stroom verbruikt.

Tijs Hofmans
Ja, of dat.

Ruurd Sanders
Het is bijzonder geinig zijn als je waterkoker in één keer een cryptominer is. Het zou wel een mooie zijn.

Tijs Hofmans
Maar de echte problemen gaan inderdaad worden van een ransomware bande die straks ergens bij een bedrijf of naar binnen moet komen of als ze binnen zijn door een netwerk heen moeten. Die kunnen dit heel makkelijk gebruiken als een laagdrempelige manier om ergens binnen te komen. Wat ransomware banders nu al doen, is die al behoorlijk professioneel, maar die zijn heel erg op zoek naar een professional die heel goed is in netwerk. netwerken doorzoeken bijvoorbeeld. Die gespecialiseerd is in of gespecialiseerd is in. net of zo. Met het idee van als we daar een expert in hebben dan. Kunnen die makkelijker kwetsbaarheden vinden om door een netwerk heen te bewegen. Maar dit is gewoon een heel laagdrempelige manier. Daar kan iedere iedere script kiddy kan dit dadelijk gebruiken om dat te doen. Daar heb je geen experts meer van nodig.

Randal Peelen
Ruurd, kun jij meer duiding geven aan de impact die dat voor jou op je werk kan hebben? Hoe is zo'n week? Zo'n week is vooral.

Tijs Hofmans
Het begint al op vrijdagmiddag trouwens.

Ruurd Sanders
Waar je even rekening mee moet houden is dat bedrijfweek voor werk. En ik denk dat. Veel andere bedrijven zou zijn. Kijk, ik werk in de Medici T. En de Medici T is vrij conservatieve software. Dus dat betekent, er zit gewoon nieuwe software op en er zit ook soms 20 jaar oude software tussen. Als je weet dat het werkt. Die overigens grootste shit doet. Dus daar gaat het dan om. Het is robuuste software, maar het is wel op een bepaalde manier geschreven. En het is gewoon heel veel. En dat is denk ik. Misschien wel logisch aan het type bedrijf waar ik voor werk. Het is eigenlijk een bedrijf wat diagnostische apparatuur maakt. Sommige mensen denken we maken ook scheerapparaten en koffiezetapparaten. Dat is een hele aparte divisie. Ik praat nu over de medische divisie. We maken van origine maken gewoon rund gebuizen. Daar komt het eigenlijk, daar is Philips ooit begonnen bij medische systemen. Vervolgens zijn we de huizing eromheen gaan maken. Vervolgens zijn we de hele apparaten gaan maken. En vervolgens zijn we complementerende software gaan maken om sneller tot diagnose te komen. En vervolgens naar allerlei andere systemen eromheen. Beeldopslagsystemen, rapportagesystemen, 3D-bewerking, blablabla, al die dingen. Dus heel veel verschillende softwares en heel veel verschillende fabrieken. En vooral dat is lastig. Want elk fabriek heeft weer zijn eigen policy. Komt met zijn eigen manier van informatiedeling. Komen ze naar buiten. Gelukkig heb ik dan bijvoorbeeld binnen Nederland een cybersecurity-expert toegewezen gekregen. Die helpt ons dan met alles bij elkaar te harken. Maar het is soms niet helemaal duidelijk van ja, oh, dat systeem heeft het mogelijk. Ja, maar waar dan? Of hoe dan? Of hoe gaan we dat dan patchen? Want dat is de vraag die ik van mijn klanten krijg. Dus je krijgt, je wordt gebombardeerd. Vanuit de ziekenhuizen van ja, hoe zit het met die applicatie? Hoe zit het met die applicatie? Want als bedrijf zijnde, en ik denk dat elk bedrijf dat gewoon heeft, je probeert op zo'n moment, probeer je. Naar buiten toe probeer je duidelijk aan te geven dit en deze software is mogelijk vulnerable. En vanwege versies 6 en zo. Maar wat heel lastig is, is wat is nou eigenlijk het mitigatieplan? Hoe ga je dit nou oplossen? En wanneer ga je dat oplossen? En als elk ziekenhuis bij jou komt, dat betekent dat je je mailbox op stam vol zit. En wat mij ook opvalt, en daarin, ik werk dus bij het IT-deel van het bedrijf. Maar ja, Philips Medical is nou eenmaal meer een hardware bedrijf. Software is meer een afterthought, zeg maar. Het is complementair aan. En wij maken wel ook wel AI-applicatie en dat soort zaken, maar dat zijn vaak aparte divisies. En wat mij vaak opvalt is dat zeker in het hoge management men echt geen kaas heeft gegeven van software. Dus die raken ook in paniek. Dus niet alleen moet ik aan klanten gaan rapporteren van zo en zo, en weet ik wat allemaal. Maar ik moet die mensen, ja ik noem ze altijd even de dozenschuivers, die moet ik dan ook even uitleggen hoe het in elkaar zit. Maar die raken dus ook in paniek, want die snappen er geen zak van. En die snappen dus ook niet van ja, hebben we het al gedicht dan? Nee, dat gaat niet zomaar. Want we moeten wachten op patch X, Y, Z en die fabriek doet het zo en die fabriek doet het zo. En dat vinden zij gewoon heel lastig.

Tijs Hofmans
Dus dat is gewoon heel veel werk. In hoeverre heeft dan de paniek die eigenlijk de security-industrie nu roept? Ongeacht of het terecht of onterecht is, maar. Ze schreeuwen nu heel erg hard met patchdit. En hoe ver heeft dat invloed op de dozen schuivers die daarvan horen en dan misschien de paniek raken?

Ruurd Sanders
Nou, ze raken vooral in de paniek omdat ze het gewoon niet begrijpen. Ze begrijpen helemaal niet wat het is. Ze denk je, ja, dat is iets. Het is een. Voor hun is het gewoon van ja, het is een verkeerd schroefje. Wat mogelijk kan afbreken. Ik noem maar even iets lulligs. Het is wel heel erg gebagaliseerd, of noem je dat?

Tijs Hofmans
Gejargeerd.

Ruurd Sanders
Gejargeerd. Dat zijn ook niet de gesprekken die ik echt heb, maar men wil gewoon graag up-to-date gehouden worden. En ja, onze klanten zijn natuurlijk, die zijn zenuwachtig, maar ook die Want dat moet je niet vergeten. Die hebben ook een hele netwerk vol zitten met die shit. En binnen een ziekenhuisnetwerk gaat er nou eenmaal gevoelig data heen en weer. Dus ja, die zijn in paniek, die willen dat niet hebben, die willen vooral niet. Want we hebben ziekenhuizen gehad die al geraakt zijn, bijvoorbeeld door ransomware. Nou ja. Ga maar eens even een slot zetten op al je medische data. Elk ziekenhuis is wettelijk verplicht om medische beelden bijvoorbeeld x aantal jaren binnen zijn huis te houden. Nou, daar sta je dan. En hoe ga je daar dan mee om? En die ellende die we hiervoor zijn. Dus mijn werk is vooral zoveel mogelijk de juiste mensen van de juiste informatie voorzien. En zo snel mogelijk waar dan. De gaten zitten zo snel mogelijk patchen. Ik kan je overigens vertellen, het is echt maar een handje vol, gelukkig. Omdat we heel veel ook versie 1 gebruiken. En er zat de in. Security through obsolence is inderda? Zie, ja, zo krijg je, maar oude software is ook oké. Dus we krijgen het vrij snel gepatcht. Waar ik meer medeleden mee heb is vooral met de mensen in het ziekenhuis. Want die zitten nog met veel meer meuk. En die zitten met. . . Holy shit, zit er al iemand in ons netwerk en zit die nu al. En dus die moeten al gaan checken van draait er al ergens een stukje malware. En door onder bemens natuurlijk. Uiteraard. Nul budget, ICT altijd onder mijn mand. Altijd gefrustreerd ook. Er zijn altijd heel gefrustreerde mensen.

Tijs Hofmans
Ik snap dat heel goed als je in de medische sector werkt.

Randal Peelen
Ik gunst ze dat op dit moment hand op hart, niks aan de hand. Ik vergeef het je.

Jurian Ubachs
Jij joh. Stress. Ik denk dat je zei dat je gunt dat ze gefrustreerd zijn. Ik heb een beetje slechte ervaring in. Nee, stap van de klas. Wat staat voor de kast gedachten, Randal? Allemaal stonden te klappen voor de zorg, stonden Rander met twee vingers.

Randal Peelen
En jullie ICT is vooral dat je eventjes gefrustreerd uit mag halen naar een leverancier.

Ruurd Sanders
Maar dat is ook helemaal niet erg. En dat is ook, dat doen ze ook eigenlijk niet. Ze zeggen gewoon. Ik wil duidelijkheid, wat moet ik doen? Wanneer gaan jullie patchen? Dat soort dingen. Nou goed, en dan gelukkig kom ik met het antwoord terug. Ach joh, het valt gelukkig heel erg mee. Dat en dat, daar moeten we zijn. En dat gaan we nu patchen en klaar. Maar ik ben maar een heel klein onderdeeltje van een hele lange lijst waar die man doorheen gaat. En ja, die hebben nog een erge week dan ik. En nogmaals, mijn week is niet zozeer stressvol geweest. Het is gewoon een heleboel werk. Het is, oh ik moet met die, oh, mijn hele mailbox hangvol. En meerdere mensen vanuit verschillende kanten. En niet allemaal gebruiken hetzelfde kanaal. En nou goed, fijn. Dat is allemaal niet zo heel erg. Het valt eigenlijk wel mee, in zoverre, maar het is gewoon een heleboel werk. En dat is niet zo handig, zo net voor de kerst. Dat je even probeert al je werk af te krijgen.

Randal Peelen
Ik vond het ook wel comisch, Tijs zei het net al terecht, dat er allemaal van die scanners rondgaan. En wat je ook zag is dat er op een gegeven moment lijsten gepubliceerd werden met. per IP-blok en dus bedrijf dat daarbij hoort hoeveel van die computers er dan aantoonbaar lek zijn die je vanuit de buitenwereld ziet. Iemand stuurde mij zo'n berichtje zo van oh, je moet echt opletten. Jullie staan echt vers hoog in die lijst. Ik zei ja, al die IP's draait wel iets dat lekkers. Maar wij zijn een internetprovider. We hebben nogal wat IP's. En ja, dat. Al die getallen, dat zijn allemaal klanten. Wat je eigenlijk wil zeggen is tweak echt zo lekker zijn mandjes. Er zijn klanten als je zou gaan scannen je waarschijnlijk, maar ik denk dat dat bij elke provider wel een klein beetje zit vuur

Ruurd Sanders
Ja, het is wel een beetje lullig als je de uitdelen bent van de IP-adressen.

Tijs Hofmans
Zelfs als die landen die denken dat Facebook gelijk staat aan het internet. Er zijn mensen die denken dat klanten gelijk staan aan hun provider.

Ruurd Sanders
Maar Facebook staat ook gelijk aan het internet.

Tijs Hofmans
Ja, inmiddels wel.

Ruurd Sanders
Daar heb je op Facebook gestaan.

Randal Peelen
Tijs, nu jij een week hebt gehad waarin je dit blijkbaar voor de tachtigste keer aan mag leggen, zijn er nog. Ja, weet ik niet. Gekke opvallende dingen gebeurd. Want ik heb het gevoel, elk jaar heeft wel zo zijn lek. En elke periode heeft wel weer zijn ophef.

Tijs Hofmans
Ik weet niet, nou eerlijk, toen het begon dacht ik wel echt van, oh dit wordt echt zo'n ding waar je gewoon nog een jaar over kan schrijven. Maar ik vind het dus tot nu toe heel erg meevallen. En ik heb het idee dat het een beetje is zoals heel veel nieuws in het algemeen is. Dat het eventjes heel heftig wordt en een week later gewoon een beetje is bedaard. En ik heb dat hier ook een beetje bij. Dat is heel erg. Maar ik heb niet het idee dat er echt hele schokkende ontwikkelingen nog zijn geweest. Ja, het feit dat dat, er was een patch uit en die bleek, die bleek even later. Dus iedereen zei, oh, thank god, we gaan die patch doen. En toen was die patch uit, die bleek niet veilig te zijn. En toen hebben ze een nieuwe patch uitgebracht. En daar bleek ook weer iets mee mis te zijn. En nu zitten ze middels alweer op de derde reparatie ervan. En ja, iedereen kijkt daar natuurlijk met argens ogen aan naar die patch. Of die op dit moment goed is. Maar buiten dat nee. Ik vond het dus wel meevallen.

Ruurd Sanders
Je klinkt ook een beetje teleurgesteld eigenlijk.

Tijs Hofmans
En je had zoiets van. Ja, serieus. Ja, dat is heel perfect.

Jurian Ubachs
Ja journalist ben je alleen tevreden als de wereld in de fik staat. Dat weten we allemaal. Ja, dat snap ik ook. Hoe erger hoe beter. Hoerger hoe beter.

Ruurd Sanders
Ik zit voor de geinigen even op tweekers te kijken. Wanneer jij al die artikelen schrij Schrijf maar eens even kijken één. Nee, de mensen schrijven 5, 6, 7, 8 artikelen maar over Lok for Jay. Ja, dat vind ik best wel mee van. Het valt een nat vet tegen. Ik dacht ook dat je meer hebt gedaan in eigenlijk de tijd.

Tijs Hofmans
Ik heb donderdag mijn beoordelingsgesprek.

Ruurd Sanders
Heb jij in die periode maar acht artikelen gemaakt.

Tijs Hofmans
En twee podcasts.

Ruurd Sanders
Al ik zeg luister.

Tijs Hofmans
Ik was naar de podcast aan het luisteren. Dan zeiden ze dat jij wel niet zoveel gedaan hebben. Nee, maar dat is wel echt zo. Ik had het idee dat het wel gewoon verder zou gaan. Met Citrix was dat wel zo. Dat weet ik nog wel. Dat er echt wel iedere dag iets te schrijven was, zo'n beetje.

Ruurd Sanders
Maar shit, komt pas in het nieuws wanneer het het echte leven raakt. Een ransomware aanval is pas spannend wanneer er, weet ik veel, een universiteit plat ligt. Of dat in Amerika mensen op de pomp elkaar. Op de vuist gaan, omdat Colonial Lines het schroefje.

Randal Peelen
Nee, maar goed, dit is technieuws. En dit raakte echt de wereld, omdat de techneuten met z'n allen nu aan het patchen zijn geslagen.

Tijs Hofmans
Ja, maar dat is nu dus gebeurd. Er zijn een paar hele fanatieke patchdagen geweest. Overigens wat ook strondvervelend was was dit dat dit op vrijdagmiddag gebeurde en ik las erover terwijl ik in de auto zat naar een weekendje weg in Zuid-Limburg. En ik dacht dat baal je wel eventjes ja Maar dus ik had eigenlijk pas dinsdag dat ik er pas aan toekwam om hier echt een achtergrond over te schrijven. En toen was al eigenlijk het grootste gedeelte van de patches die de meeste bedrijven toen al een heel eind waren met de patches. Ook omdat het niet zo heel moeilijk is. Misschien heb jij daar wat kijken op van. . Ik hoor dus heel vaak dat er zijn zoveel bedrijven die zeggen, als er een Citrix lek is bijvoorbeeld, dan zeggen ze Petje. Ga maar patchen en dan is het opgelost. Maar dat is in de praktijk super moeilijk. Dat gebeurt niet. Bedrijven doen dat niet om allerlei redenen. Want je hebt geen budget ofzo. Ik kom er nooit helemaal achter waarom ze nou niet meteen een patch uit doorvoeren als die er is.

Ruurd Sanders
Ja, dat kan altijd. Kijk, het probleem is, het begint eerst met achterhalen, zit het er überhaupt wel in. En zit het er wel echt in? En is het wel echt precies divers, dus je bent al drie stappen bij je verder, voordat je dat überhaupt al achterhaald hebt. Ja, en dan vervolgens, in sommige gevallen, bij ons is het gelukkig niet zo, maar ik zou me zo kunnen voorstellen dat als bijvoorbeeld een heel oud stukje software is, Dan wil je er misschien ook niet met je fik aan zitten. Want de programmeur is misschien al lang weg.

Tijs Hofmans
Omdat je dan niet weet wat er gebeurt?

Ruurd Sanders
Omdat je niet weet als je ergens een een of andere componenten van. . Je weet uiteindelijk niet wat de. Dependency op dat stukje van Log4j misschien wel is. Misschien is er wel een hele specifieke reden waarom hij die library gebruikt heeft. Weet ik veel. Ik kan me niet voorstellen eigenlijk. Maar dat zou ik me kunnen voorstellen. Bij ons zijn al zijn alle dingen vrij snel gepatched. Het is meer het uitzoekwerk. En het uiteindelijk bij klanten krijgen, want uiteindelijk moet je mensen inplannen om uiteindelijk het dan uit te voeren. Daar gaat tijd in zitten. En dan moet je met klanten over. Ja, je systeem moet even down. Als het een departementtaal systeem is, wat zorgt voor. Weet ik veel, opslag van rundgebeelden. Dat gooi je niet even plat als een bedrijfskritisch systeem. Dus radiologen zeggen: ja, hallo, ik heb hier, ik moet mensenlevens redden. Corona, ik heb geen tijd hiervoor. En dus daar dat vertraagt ook. Dat moet allemaal ingepland worden. Dat soort systemen blijf ik altijd een beetje bij van ja. In hoeverre zijn die ook eigenlijk daadwerkelijk kwetsbaar? Omdat ook vaak ook niet van die apatje componenten gebruiken. Dus weet je, dan denk je ook wel van nou, weet je wat, over een paar dagen probeer je het op het juiste moment, probeer het wel even in te plannen. Daar zit vaak een beetje het pas in het maatwerk in.

Randal Peelen
Daar weleens discussies over met een bepaalde collega die gelukkig wel over IT-systemen gaat en ik niet. Dus hij wint. Maar Waarom is niet alles permanent gewoon up-to-date? Nou, aan de ene kant is het gewoon niet altijd leuk werk. Aan de andere kant, het zal je verbazen hoe vaak shit gewoon ook wel stuk gaat. Als je gewoon klakloos alles next next update, dan gaat er regelmatig wat stuk. En als je dan van tevoren weet wat. . Dan ben je al een heel eind verder. Maar goed, daar heb je ook even tijd voor nodig om je dat eigen te maken. En wat heel veel mensen wel vergeten, zeker ik, ik ben echt te roekeloos op dat punt. Zowel software als hardware als de laptop die je nu voor je hebt, is wel gewoon een stuk gereedschap. Dus je mag best wel wat belang hechten aan het feit dat hij het gewoon doet. En als ik weet dat ik vandaag geen update doe, dan kan ik wel aannemen dat hij morgen gewoon nog werkt. Dus security is wel een belangrijk ding. Maar altijd alle updates permanent maar doen als doel op zich, is tekorter de bocht.

Ruurd Sanders
Nou, en sterker nog, Microsoft patching bijvoorbeeld, om dan naar een voorbeeld te geven. Wij kunnen niet altijd, wij moeten dat altijd eerst valideren op onze software. Wij weten niet of dat iets gaat breken. Gelukkig doet het het. Eigenlijk, in tien jaar tijd ken ik maar één geval. Maar dat is Patch Tuesday en dan gaat er wel een x aantal tijd eroverheen. Voordat wij tegen ziekenhuizen zeggen, ja, je mag die patch uitvoeren.

Tijs Hofmans
Hoe doe je dat, dat valideren? Hoe gaat dat proces?

Ruurd Sanders
Dat wordt binnen de fabriek wordt dat gedaan, dus de softwarefabriek. Test die patches, dus het komt vrij. Zij gaan het gelijk testen. En een paar dagen later komt er een lijst vrij. En dan staat van ja, die patch is getest met soffer XYZ en dat het nog steeds werkt. Want dat kan soms. De software breken. En dat wil je dus niet hebben. Dat die patch wordt uitgerold bij de klant, omdat in één keer een stukje medische software niet meer werkt. Want sommige daarvan, zoals ik al eerder zei, zijn nou eenmaal patiëntcritische systemen.

Tijs Hofmans
Je patcht dat altijd in een testomgeving. Maar dat klinkt alsof het, als je dat in me op hebt gezet, dat dat niet zo lang zou moeten duren.

Ruurd Sanders
Nee, je hoeft ook niet zo lang te duren. Wat ik al zei, is het is past chooser en ik geloof dat ze het binnen een dag of. Of twee of zo hebben ze het al getest, maar soms moeten ze meerdere applicaties moeten ze testen. Dat is ook niet gelijk een ramp, want die dat zijn ook niet de supercritische patches. Echt super kritische patches, die worden op dezelfde dag worden nu gepatchd. Maar ja, dan nogmaals, dan gaat het meer om, dan is er wel, dan zeggen we, ja, ik kan gepatcht worden. Maar ja, ook in het ziekenhuis of in een bedrijf waar IT-systemen draaien. Moet soms een heel systeem plat. Dat ligt er ook maar net aan. Hoe is zo'n patch geschreven? Waarom worden dingen niet gepatcht? Vaak omdat ze ook gewoon waardeloos geschreven zijn. Als je op Windows een patch uitvoert, dan moet het hele systeem plat. Ja, hallo, ik ben aan het werk. Dat gaat niet. Oh, dan weet Winno's wel een manier hoor gewoon doen. Ja, dan zet hij en dan gaat het gebeuren. Dan loopt het heel erg achter. Ja, dingen kunnen kapot gaan. Op mijn iPhone, dan merk ik nog wel eens, oh, nou, een nieuwe iOS-installatie. Moet je nog een beetje meer uitkijken. Niet al te snel meer zijn. Want voordat je het weet, breek je apps. Nee, daarvan moet je gewoon de beta's draaien op je daily driver. Dat is zeker echt een super belangrijk.

Randal Peelen
Dat is gewoon belangrijk.

Ruurd Sanders
Nee, maar dat verklaart dus ook waarom. Dus het hangt af van. . Je zou denken, we lopen altijd mee met de patches, maar de manier waarop patches worden uitgevoerd, ik merk gewoon dat per softwarepakket dat zo erg verschilt. Idealiter zou je eigenlijk willen patchen zonder dat de eindgebruiker er last van heeft. En ik zou me zo kunnen voorstellen dat voor een webserver bijvoorbeeld die dan ook makkelijk bereikbaar is en centraal gedeployed kan worden. Dat dat misschien wel veel makkelijker is om dat te doen. Maar als het individuele on-premise systemen zijn waar je gewoon in moet loggen en lokaal iets moet draaien of een bestand moet updaten, dat soort zaken, dan gaat tijd overheen.

Randal Peelen
Dat is mensenwerk. Dit gesprek wordt vrij snel software filosofisch bijna. En er is nog een ander onderwerp waar ik als host toch graag even aan toe zou willen komen. Of moet ik eigenlijk zeggen dat Jurian dat graag zou willen? Dan gaan we nu naar het scope.

Jurian Ubachs
Ik wilde nog te afsluiten even refereren aan het beeld dat we allemaal honderd keer op social media hebben gezien. Die tekening van het internet met dat ene kleine blokje, van some dude in Nebraska, blablabla. Dat is letterlijk wat dit is. Het waren er twee, dacht ik. Het wij nu één. Er is er eentje dood. Die is van de stress omgevallen. De andere heeft hem opgegeten.

Tijs Hofmans
Maar dat is inderdaad in dit geval wel het geval geweest.

Jurian Ubachs
On the money tekening.

Ruurd Sanders
Het zit overal in. Iedereen gebruikt dit. Maar zo zie je. Zo zie je dus ook gewoon dat open source software super gevaarlijk is. Gewoon van die amateurs die eraan lopen te kloten. En iedereen leent maar elkaar software zonder het fatsoenlijk te testen. Ik zeg geld te voor vragen. Ja, ook dat is misschien heel software filosofisch.

Tijs Hofmans
Ik weet niet of je daar straks nog bij die er komen nog wel wat vragen over volgens mij. Het is wel een discussie over hoe lang dat deze software allemaal open source was. En al die open source fans die roepen altijd heel hard van ja, maar. . Als het open source is, is het veilig, want iedereen kijkt er naar. Ik denk dat dit wel een beetje een koude douche is geweest voor de hele open source community. dus al niet altijd het geval is.

Randal Peelen
Ik denk dat heel veel mensen de indruk dat de wereld een klein tandje minder naïef is dan dat hoor.

Tijs Hofmans
Maar inderdaad, het is ook wel van die. . Wisten we inderdaad ook wel. Ik bedoel, de mate.

Randal Peelen
Grote softwarehuizen open source nu ook wel omarmen is natuurlijk wel even tien jaar meer up-to-date dan hoe het altijd is geweest. Dat is wel waar.

Jurian Ubachs
We had het eigenlijk even aan Evelyn moeten vragen vorige week. Je kan wel voorvechten zijn van alles open source, maar kijk wat er nu gebeurt. Ja, Evelyn. Nu jij weer. Jackmade.

Randal Peelen
Had het vast gezelliger gemaakt. Volgende Big Brother Awards naar Block4J. Jurian.

Jurian Ubachs
Ja, nee, de vorige keer dat Tijs natuurlijk aanschoven hebben we het uitgebreid over ruimtevaart gehad. En nu is met een hele dure. Telescoop rondturen in de ruimte, niet per se hetzelfde als ruimtevaart. Het is weer gelieerd. Maar ja, ik leid het zelf maar in trouwens, want er gaat er gaat iets gebeuren deze week. En wanneer komt deze podcast altijd uit? Hij komt donderdagochtend. Donderdag oké.

Randal Peelen
Vrijdag woensdagmiddag. Echt? Ja, elke woensdagmiddag een vlog.

Jurian Ubachs
Ik dacht somat de donderdag pas terug.

Randal Peelen
Ja, dat mag je doen, maar is woensdagmiddag om 4 uur elke week.

Jurian Ubachs
Misschien was ik Embels nieuws in de Warmete Tweekers podcast, die donderdag en om 12 uur voor de.

Randal Peelen
Zodra ik hem af heb voor de rest van de mensen. Maar er is een soort van zoek wat ik sturen naar dit onderwerp toe.

Tijs Hofmans
Ja, wat ik wilde zeggen is dat vrijdagmiddag, ik uit mijn hoofd om een uur of één of twee is middags. Da gaat eindelijk na jaren en jaren en jaren de James Webb Space Telescope omhoog.

Randal Peelen
Correctie, dit is de meest recent geroepen datum waarop die beloofd wordt.

Tijs Hofmans
Het lijkt nu toch wel. Echt gaan gebeuren. Maar inderdaad, in deze wereld is heel weinig mee uit te sluiten. De James Webb Space Telescope, de opvolger van de Hubble eigenlijk. Hij gaat omhoog, terwijl hij oorspronkelijke 2007 had omhoog moeten worden. Waar schieten we dat in? Vanaf waar? Vanaf Frans Giana in Zuid-Amerika.

Ruurd Sanders
En waar schieten we meen?

Tijs Hofmans
De ruimte in?

Ruurd Sanders
Vind ik wel een beetje makkelijk dit hoor. Kijk maar wat je uitkomt van. Zel omhoog! Kijken vanuit dat ze een bepaalde hoogte proberen te bereiden.

Tijs Hofmans
Ja, er is een heel groot verschil in waar die komt met de hubbel. De hubbel die hangt op een kleine 500 kilometer van de aarde. Dat is binnenhandbereik zo'n beetje. Dat was ook de reden. Ja, maar dat was wel de reden dat we hem konden repareren. Ik zeg trouwens we, maar ik heb daar niet aan mee gewerkt, moet ik eerlijk erbij zeggen. Jij eerder dan wij. Ik heb een van de astronauten ontmoet die eraan heeft gewerkt. Mark Lee, dat is wel fijn. Kennedy Space Center, meet and greet. Die de Hubble heeft gerepareerd. Maar deze gaat veel hoger. Die gaat naar Lagrange. 2. En dat is een punt wat precies de balans in zwaartekracht heeft tussen de zon en de aarde. Ik weet niet precies hoeveel duizend kilometer dat is, maar nou ja, je hebt het over duizenden. Pittig hoog. Ja, en daar is hij ook wel eventjes. Hij is een tijdje onderweg. Een paar maandjes volgens mij. Nee, sterker nog, als het misgaat, dan zijn we hem kwijt. En dan gaan er een hele hoop mensen heel hard huilen, denk ik. Het ding is een beetje die. . Voor degenen die dat nog gemist hebben, het kan bijna niet, maar die James Webb Space Telescope werd al in 1994, 95 of zo werd dat voorgesteld. We gaan een opvolger maken van die hubbel. Die wordt groter, harder, better, faster, stronger. Ja, precies. Dat is ook de officiële soundtrack die wordt gespeeld.

Ruurd Sanders
Die wordt gewoon gedraaid op het moment dat hij net voorging met Spaceman of wat ook was.

Tijs Hofmans
En aanvankelijk was het idee van die gaat een half miljoen of een half miljard kosten en we sturen hem in 2007 omhoog. Hij is inmiddels op kosten van 10 miljard. Bijna 2022 inmiddels. En nu gaat hij toch echt?

Jurian Ubachs
We zitten nu in Amsterdam en hebben hier een metro project gehad. We weten precies hoe dit werkt. En dit soort dingen. Dat is wel waar.

Tijs Hofmans
Ik denk dat James Webb inderdaad vergelijkbaar is met de Noord-Zuidlijn.

Jurian Ubachs
Ja, ik vind de Noord-Zuidlijn wel iets meer impressiv, maar. Ga verder met het verhaal.

Ruurd Sanders
Even een vraag dan, want wanneer werd Hubbel in de ruimte geschoten? Of overvraag? Weet ik niet precies. Ja, weet ik niet precies. Dat is een goede vraag. In de jaren 80? Ja, ik zou het niet weten, maar wat ik me kan herinneren van Hubble is dat.

Jurian Ubachs
24 april 1990.

Tijs Hofmans
1990.

Ruurd Sanders
En in 94 wilde ze die. James Webb al. Ja, toen werden daar de eerste plannen al voor gemaakt, maar zo gaat dat vaak natuurlijk. Zoals ik had begrepen viel Hubble een beetje tegen, omdat hij al vrij snel kapot was.

Tijs Hofmans
Ja, een beetje wel. Hij was ontzettend complex. En inderdaad, op een gegeven moment ging hij kapot, moesten ze hem repareren. Dat was niet zo makkelijk als dat we zouden denken.

Ruurd Sanders
Oh, maar ik zou me denken. Misschien was dat wel de reden waarom ze dat ding dan willen maken om eigenlijk dubbel uit te vervangen.

Tijs Hofmans
Het is ook, we noemen het de opvolger van, omdat hij ongeveer hetzelfde gaat doen. Hij gaat heel ver de ruimte in kijken. Maar het echte verschil zit erin dat de Hubble die maakt gewoon foto's. Die vangt gewoon heel veel licht op. Maar de James Webb Space Telescope gaat vooral infraroodbeelden opvangen. En daarmee kun je dus een veel wijder spectrum aan. aan licht binnenkrijgen en kun je dus ook verder het heelal in kijken van ouder licht en dat geeft we hele andere perspectieven over het het het ontstaan van het heelal en zo. Ja, dat is super vet. Als je denkt dat hij hubel al vette foto's maakt, dan al wacht maar over een paar jaar tot James Webb ze heeft.

Ruurd Sanders
Dus wat jij zal zeggen is dat daarna. Zo onomstotelijk bewijs van de oerknal is dat zelfs de zwaar geloveren dat hij er ook aan gaan eigenlijk wereldvreden komt.

Tijs Hofmans
Ik denk dat dat het absolute einddoel is van je.

Ruurd Sanders
Ik wou het toch even groot maken.

Tijs Hofmans
Maar het wordt een hele spannende lancering. Sowieso, omdat lanceringen vind ik. Altijd spannend. Maar deze natuurlijk extra meer.

Jurian Ubachs
Hoe meer centjes daar op zo'n raket zitten, hoe spectaculairder. Ja, een gebeurd testvluchtje van Elon Musk.

Tijs Hofmans
Als die dat misgaat, denk je ja, oké, jammer, probeer maar opnieuw.

Jurian Ubachs
Maar als je inderdaad voor 10 miljard op dat die raket staat.

Tijs Hofmans
Precies. Overigens, dat is wel een beetje het ding waarom steeds meer bedrijven naar hele kleine satellieten toe aan het gaan zijn. Omdat die niet alleen omdat die goedkoper zijn om te maken. Maar ook als jij twintig jaar bezig bent met iets te maken wat zoveel miljoen kost. En je zet dat op een raket en dan is het fingers crossed, dan is het risico veel groter.

Ruurd Sanders
Maar ik ga ervan uit dat het niet weer 10 miljard kost. Om eventueel een vervanger te maken, mocht die wel.

Tijs Hofmans
Ik vermoed dat er niet zomaar een vervanger gaat worden gemaakt. Maar het ding is ook een beetje: hij gaat op een Ariane vijfraket omhoog. En die zijn wel heel betrouwbaar, alleen die zijn ook vrij klein. Omdat dit het plan was heel lang geleden. We werden die plannen al gemaakt. En die telescoop is dus ook heel erg opgevouwen. Dus die zit nu in die raket, helemaal opgevouwen in een. Ja, met die spiegel en alles. Want die spiegel is straks, hij krijgt een spiegel van 6,5 meter breed. Of in diameter. En die moet uit gaan vouwen. Dus die spiegel die wordt. Die wordt uitgevouwen en er komt een zonnescherm bij van 20 meter ofzo. Dat wordt nog uitgevouwen. En dat gaat zo complex worden. En dat gaat over de komende weken of maanden zelfs gebeuren. En er zitten zoveel complexe stappen in en het moet allemaal op afstand. En nogmaals, als het misgaat, dan is het mis en dan kunnen we er niet bij. Dus het wordt heel erg de vraag van of dit allemaal succesvol gaat.

Jurian Ubachs
Ja, we hebben natuurlijk met die hubbel. Wat was het? Een afwijking van 10 nanometer in de spiegel. En dat is al te veel. Dus ja, als je inderdaad een 6,5. Meter spiegel hebt die dus goed uit moet klappen enchilien dat de speling nu dan iets groter is dan 10 nanometer, want die vorige was ik veel kleiner, natuurlijk.

Tijs Hofmans
Er is weinig marge voor fouten.

Jurian Ubachs
Nee, dat is echt van. Mijn boer of San zegt kan bijna niet goed gaan. Maar waarschijnlijk gaat het goed. Waarschijnlijk gaat het goed en dat maakt het mooi.

Ruurd Sanders
Ik moet wel gelijk denken aan die podcast De Man en de Maan. Ik weet niet of je je kent. Oh ja. Die is echt heel mooi. Dat was van volgens mij van Delft. Universiteit van Delft. Die samen met de Chinezen hebben gewerkt. Om een telescoop een sensor op de achterkant. Een sensor inderdaad, een antenne eigenlijk op de maan, op de achterkant van de maan te plaatsen. En dat is een helskewij geweest om dat voor elkaar te krijgen. Meestal ook vanwege de bureaucratie van de Chinezen. Die podcast moet je eigenlijk luisteren. Dat is fantastisch goed gemaakt. En inderdaad, aan het einde dan, spoiler alert, de antenne schoof niet helemaal uit. En ze hebben er wel iets wat mee kunnen doen, maar eigenlijk niet hetgene wat ze ermee hadden willen bereiken.

Jurian Ubachs
Nee, klaar. Nu hoef ik die hele serie niet meer te luisteren. Nou, blijf mooi.

Ruurd Sanders
Blijf prachtig. Hoe heet hij aan de podcast? De man en de maan en de maan heeft iets te maken met Mark Kleinwold. Mark Kleinwold, dat is het ja. En hij was van Delft volgens mij. Of is het van Eindhoven?

Tijs Hofmans
Volgens mij Delft, want daar zit ruimtevette in alles.

Ruurd Sanders
Nou, dat is nog steeds de moeite waard om te luisteren hoor.

Tijs Hofmans
Dat is prachtig. Ja, die was leuk, ja. Maar ja, het wordt dus spectaculair. Dus vrijdag dan gaat het gebeuren. Ik ben heel hyped. Ik ben lang niet meer zo hyped geweest voor een lancering. Mag ik dat even toegeven?

Jurian Ubachs
Ja, je had het net over de kwaliteit van de foto's, nu dan infrarood. Maar kunnen we dan ook dingen gaan zien die we nog niet hebben gezien? Kan hij ook verder of kan hij ook dingen in beeld brengen dat er helemaal gewoon niet kon?

Tijs Hofmans
Ja, ik kan sowieso verder kijken, maar ik kan die beelden ook scherper maken, want we hebben wel foto's, maar dat is een beetje ook gebaseerd op vooral op data dat we omzetten naar beeld. En het ziet er dan allemaal niet uit. En dit moet het allemaal wel beter maken. Volgens mij kan hij ook in het zonnestelsel zelf kijken naar planeten. Dus ik ben ook heel benieuwd wat hij daarvan gaat maken. Maar dat is niet zijn primaire missie. Zijn primaire is echt kijken naar het oude licht. Van 14 miljard jaar oud ofzo.

Randal Peelen
Ik realiseer helemaal altijd bij dit soort dingen dat er echt immense teams van mensen en samenwerkingen moeten zijn die hier heel erg lang over na hebben gedacht. Dat blijkt ook wel, ze zijn meer dan tien jaar met zo'n ding bezig. Ja, dat die al die tijd al zitten fantaseren van wat zou er gaan gebeuren en zo. Er moet toch al wel iets van een idee zijn. Er zitten echt honderd mensen volgens mij die wij niet kennen. Nu te wachten om eigenlijk het liefst als eerste een bepaalde foto te willen maken. Om een meting te willen doen. Ja, waarschijnlijk wel.

Tijs Hofmans
Ik weet ook. Je mag er als wetenschapperop intekenen. En dan zijn er al best veel die dat. Die dat hebben. Ik weet niet wie de eerste, wie hem wie er als eerste mee aan de slag mag.

Randal Peelen
Wat ik wel zou doen, als ik de eerste was die een foto mocht maken met de James Webb telescoop. Dan zou ik daar gelijk een NFT van maken.

Tijs Hofmans
Sowieso.

Randal Peelen
Rich, bitch.

Tijs Hofmans
Dat brengt een beetje dat To the Moon idee wel een stuk dichter bij huis.

Randal Peelen
Vind ik mooi. Tijs, wat denk jij dat leuker is? We kunnen namelijk door naar de vraag van luisteraars en we hebben er zoveel dat we daar nog wel even de lol mee op kunnen. Of zou jij een paar van jouw cybersecurity voorspellingen voor 2022 durven verdedigen?

Tijs Hofmans
Ik heb het idee dat jij die heel serieus neemt die ik had opgeschreven. Maar het is daar echt puur shit voor. Waar heb jij dit opgeschreven dan? Wat is dit voor iets? Ik heb getwitterd dat het dit jaar weer eens heel erg gaat worden. Maar ik was. Ik ben het een beetje zat hoeveel mails ik krijg met cybersecurity voorspellingen voor volgend jaar. En die allemaal neerkomen op ofwel. Dingen die super obvious zijn, namelijk dat ransomware veel erger gaat worden. Ofwel het is het is heel ver gezocht en dan is het van ja maar. Telefoonhacking gaat weer heel groot worden en je hebt nu dus echt mobiele antivirus nodig. Wat ze gewoon verzonnen hebben. Het zit daar ergens tussenin, maar ik word er helemaal gek van. Ik heb deze week al twintig mails daarover gekregen. Per spinning weet ik veel wat.

Jurian Ubachs
Heb jij uit je mail gevis dan of zijn het je eigen voorspellingen?

Tijs Hofmans
Nee, ik heb dat gewoon. Ik heb daar een beetje een. Een Twitter draadje van gaan. Ja, maar satirisch vooral. Want het is. Ik word heel moe van dit. Dat roopt er wel af.

Jurian Ubachs
En Vijbin publiceert lijst met alle bestaande wachtwoorden. Nee, ik zit snap ik.

Ruurd Sanders
Kijk, deze. Dit is er eentje die echt voor een klerenzorg gaat zorgen. Dat Nordstream zetten de Russen, hacken ze GRU, ransomware op slimme thermostaten en zorgen voor een koude winter. Kijk, dan heb je dan breekt de pleuris uit.

Tijs Hofmans
Dit is ook weer zoiets. Maar een paar jaar geleden was dit echt een ding. Daar kreeg je persberichten binnen. Van securitybedrijven. En dan was er namelijk een of andere onderzoeker. En die had dan gewoon ergens op zijn zolderkamer een slimme thermostaat. En dan had hij ransomware op weten te krijgen. En dat is dan super interessant, want dan zie je zo'n zie je een Nesthermostaat met een WannaCry logo erop. En dat is haha, grappig. En dan wordt daar gelijk zo'n heel ding van gemaakt van de voorspelling voor volgend jaar is dat IoT-apparaten geransomweerd worden. En dat is helemaal niet echt ergens op gebaseerd vaak en. Een beetje, ja, het wordt een beetje op de lucht gegrepen met één onderzoekje dat er is geweest, één blogpost.

Ruurd Sanders
Ja, maar op een IoT-apparaat valt er misschien ook niet zoveel tijd. te ransomware.

Tijs Hofmans
Nou ja, het idee was dan een beetje dat ze zeiden van van je thermostat is inderdaad geransom werd, dus je kunt je verwarming niet meer aanzetten. Tenzij je een bitcoin betaalt.

Randal Peelen
Precies, maar dit soort gare voorspellingen, dat zie je gewoon constant. Je kunt beter een gascentrale en een stadsverwarming plat leggen, dan ben je een heel enter. Nou, dat is moeilijker. Denk ik.

Ruurd Sanders
Je weet het niet. Je weet het niet. Misschien is dat wel een voorspelling. Dat je het niet weet. Ja, dat zou je zo. Dat een heel stadsdeel het graag super koud gaat krijgen volgend jaar.

Tijs Hofmans
Ja, het zou zomaar kunnen. Misschien dat Lock4J daarvoor gaat zorgen.

Ruurd Sanders
Volgende nucleaire winter.

Jurian Ubachs
Ik weet ze trouwens. Eerste terroristische aanslag in een game. Dat is denk ik al lang gebeurd.

Tijs Hofmans
Ja, vertel het.

Jurian Ubachs
Ik las dit en ik dacht, ja, nou ja, het is al langer dan in diverse MMO's. Bijvoorbeeld hele clens gewoon naar een van de openbare steden gaan en daar alle wachters daar gewoon slopen en alle mensen die daar zijn slopen. Ik weet niet of dat in Wokan, volgens mij ben je dan wel beschermd als je een jaar hebt.

Randal Peelen
Nee, er was één keer een evenement in World of Warcraft wat niet snel genoeg gepatcht was. Daarin was het. Ik ben even de namen kwijt, maar ik was er wel bij.

Jurian Ubachs
Er was een bepaalde basis bij. Is dit een incriminating statement? Nee.

Randal Peelen
Het was ongeklikt voor. Ik weet dat er mensen zijn die het verhaal echt butschen, maar de kern was wel. Wel dit. Er was een nieuwe update en dan was er een nieuwe dungeon. Nou goed, dat gebeurt zo vaak. Ook tussen major releases in. En er was een baas. En het was op een of andere godverlate manier mogelijk om die baas te kiten. Dus steeds verder te lokken. Het duurde heel lang. Maar dat je hem kaite naar een hoofdstad toe. Dus je moest zorgen dat hij niet despande. Dus moest mensen in de buur blijven. En maak je vrij snel dood. Dus je moet steeds nieuwe mensen sturen. Dus uiteindelijk hadden ze hem naar een hoofdstadstad gekait. Alleen, die baas had een bepaalde buff, een vloek, die hij uit kon roepen over iemand. Maar die vloek die kopieerde. En dat is prima als jij in een raid bent met 40 mensen, dan kopieert die vloek en dan kun je hem debuffen enzovoort. Dan heb je een soort van controle. Maar op het moment dat hij in die stad staat, die buff, die ging zo snel door die stad op een gegeven moment. Een soort corona. Dat zeg maar exponentieel groeit. En eigenlijk iedereen die in die stad kwam, spanning gelijk weer dood was. Omdat ja gewoon, je liep hem gelijk op, je was gelijk naar de kleren. En toen heeft Blizzard wel even moeten ingrijpen.

Jurian Ubachs
Zo van ja, dit. Het lijkt me echt mooi als. Als dan zo'n gast naar richting die stad loopt, zou hij een pleurs uitbreken. Nee, je moet er niet naar binnen gaan. Dan zegt hij: wel, ik heb mijn eigen onderzoek gedaan. Ik ga juist naar binnen.

Ruurd Sanders
Open je ogen, doe je eigen onderzoek.

Jurian Ubachs
Gij niet naar binnen?

Ruurd Sanders
Schaap. Maar goed, voor sommige mensen. Maar is het terroristisch? Wat is de definitie van een terroristische. Ik weet niet hoor. Je verziet het voor mensen, maar een terroristische aanverbijken. Die kunnen gewoon respawen natuurlijk. Ja, dat snap ik wel, maar er gaat toch niemand dood aan? Oké, nou Tijs. Daarom is de vraag, wat is een terroristische aanval?

Tijs Hofmans
Ik had daar niet echt een idee bij. Ik heb dit.

Jurian Ubachs
Het is ook wel eens gebeurd dat er een groep online in een game samenkwam om bijvoorbeeld iemand te herdenken of zo. En dat iemand het dan leuk vindt om in die hele grote groep een gaan laten gooien. Want ja, dan heb je in één keer 60 kills. Ja, dat is in principe een redelijk tekstboek, terroristische aanslag.

Tijs Hofmans
Ik denk het ook wel. Nou, dat is een voorspelling die is al uitgekomen.

Ruurd Sanders
Ik heb een vraag bij deze. De metaverse flopt gigantisch. Gaat de metaverse er volgend jaar al zijn? Oh ja, en dan gaat het meteen mis. Het gaat toch helemaal af zijn, gelijk.

Tijs Hofmans
Je hebt toch al die mooie video's gezien van Zuckerberg die aan de tafel zijn?

Jurian Ubachs
Er is al iets in ieder geval. Ik vind vooral de bijzin vind ik mooi. De metaverse flopt gigantisch, behalve bij drugsdealers.

Tijs Hofmans
Ja, absoluut. Ja, de metaverse gaat Silk Road worden, een nieuwe. Absoluut.

Ruurd Sanders
Ja, ik denk dat het wel mensen eigen is om iets moois wel kapot te maken. Dus dat kan dat wel. Maar de vraag is of metaverse wel zo mooi gaat zijn.

Jurian Ubachs
Nou ja, als je maar genoeg drugs gebruikt, gaat het prachtig.

Ruurd Sanders
Super.

Tijs Hofmans
Cool. Ik ben in ieder geval heel blij dat alle voorspellingen over de blockchain tease, dat die wel, dat die wel. gestopt zijn. En wie we dat niet? Dat dat was twee jaar geleden was zo'n ding dat alles en iedereen ging over volgend jaar wordt het jaar van de blockchain. Ja.

Randal Peelen
En dat is nu eindelijk voorbij.

Jurian Ubachs
Ik kwam deze week ook een krantartikel tegen van uit Engeland uit het jaar 2000, waarin de hype internet werd begraven. Dat is wel weer geweest. Dat was iets. Dat is wel eenmaal. Klopt. We hebben het wel weer gehad. Overnomen door Facebook. Ja, de metaverse. Dus je mag voor mij nu degene zijn om blockchain te begraven, maar.

Ruurd Sanders
Ja, maar het is toch nog niet doorgebroken. Het is toch nog geen gemeen goed voor elke burger.

Randal Peelen
Het is nog niet doorgebroken. Er staan fucking billboards langs de weg. Met hoe je bitcoins moet leren kopen.

Ruurd Sanders
Ik sta het pillbords langs de weg van Feyenoord dat je sexy lingerie moet gaan kopen. Dat betekent niet dat de sexy lingerie daar moet doorgebroken.

Jurian Ubachs
Dat is een andere discussie waar jou. Nee, maar we hebben net zeggen, dit jaar was wel het jaar dat gewoon een cryptocurrency door een land. . Als wet betaalmiddel werd ingevoerd. Ja, dat klopt. De blockchain is natuurlijk een boom met allerlei verschillende takken. Je kan 100-100 kanten op, maar. Er zijn wel dingen gebeurd afgelopen jaar waarvan ik zeg, dit zijn wel stapjes in de ontwikkeling.

Ruurd Sanders
Ja, maar ik heb bij doorbreken toch echt zoiets van dan. . Nee, tuurlijk.

Tijs Hofmans
dan weet iedereen ervan als het bijvoorbeeld Amerika het zou doen of niet ook over die voorspellingen tot tien land ja maar ik heb het ook over die voorspellingen dat blockchain alle sectoren om ging gooien dat dat het vooral ook was de zorgsectoren

Jurian Ubachs
Disrupt everything.

Tijs Hofmans
En dat je inderdaad je notaar is. Dat Joost en Rander aan de tafel zet.

Jurian Ubachs
In hun hoofd disrupten ze alles.

Ruurd Sanders
Ik moet wel zeggen, dat is wel terecht zijn bij de NFT's de eerste gedachte dat ik dacht van. Oké, dit is de eerste tastbare voorbeeld van blockchain waar ik überhaupt een voorstelling goed van kan maken en waar ik ook het nut nog van in zie. Dus daar heb ik zoiets van oké, inderdaad, we gaan steeds meer dingen digitaal maken. We gaan naar metaverses. Dus objecten moeten nou eenmaal uniek gemaakt worden. Hé, waarom gebruiken we de blockchain niet?

Jurian Ubachs
Nou, ik vind, je kunt het goed toepassen en. Er zijn ook al voorbeelden bekend van gewoon artiest die mede door de coronacrisis gewoon lastig geld konden verdienen. En door de introductie van NFT's gewoon simpelweg geld hebben verdiend. Nou, dan vind ik het al heel snel cool. Want dat betekent dus dat het een uitweg is voor artiesten, hoe zinloos ik het misschien persoonlijk ook vind om dat te doen. Maar als je het koppelt aan de metaverse, volgens mij, je hebt het in de Tweakers podcast ook al over gehad, stel dan dat je straks een soort van. Denk second life, maar dan cool.

Tijs Hofmans
En dat je functional daadwerkelijk iets.

Jurian Ubachs
Hebben wij naar diezelfde Facebook livestream zitten kijken? Dit is niet nu, maar dat is misschien over vijf of tien jaar. En dat dan, zeg maar, als je als de verschuiving, je zitten al decennia in een verschuiving van offline naar online. Je bent steeds meer schermen gaan gebruiken. Eerst werd meer en meer televisie. Er zijn meer en meer computers, toen wordt meer en meer smartphone erbij. Dus je bent steeds meer online, steeds meer digitaal bezig. Dan is het helemaal niet raar om na te denken over systemen. Waarbij jij dus iets cools kunt hebben, wat een ander niet heeft. Ik ben heel erg blij met mijn Nike. Maar misschien wil ik dat in mijn spel ook wel en vind ik het daar ook wel leuk. Dat mijn kerkte daar iets heeft wat uitverkocht is, wat niet meer te krijgen is. Daar zijn NFT's natuurlijk heel bruikbaar voor. Alleen daar zijn we nog niet. Ik zie nog geen toepassing. In ieder geval voor mij. En ik ben misschien ook niet de leeftijdsgroep. Want ik weet ook dat jongere doelgroepen zijn hier vatbaarder voor. Dat is bekend. Dus ik denk wel dat je als online maatschappij, om het zo even te zeggen, met een heel vies woord, gaat toegroeien naar iets waarin NFT's heel bruikbaar zijn. Alleen het wordt nu op heel veel plaatsen op een hele nare manier toegepast. Play to earn in in games en Ubisoft dat NFT's NFT's probeert te slijten in een game en een market cap haalt van 385 dollar geloof ik. Heb je dat gezien? Wat was het, Ghost Weekend game of zo? We wilden ze NFT's verkopen. Ze zijn niet boven de duizend dollar aan de handel gekomen met die NFT's. Ja, nee, het is echt schitterend. NFT's is nu gewoon één grote zespool van onzin momenteel. Maar de potentie is er wel.

Ruurd Sanders
Maar het gaat nog pijaduren denk ik. Ik zou me wel bedenken dat jij, omdat je natuurlijk veel in games zit, maar ook zelf, ik als gamer. Het hele concept van een itemcoord. Wanneer slaat een spel bij heel veel mensen aan. Dus wanneer ze net dat ene unieke object willen vinden. Ga dat ze echt maken. Dan denk ik dat je gewoon wel goud in handen hebt. Dat moet volgens mij. Dan kun je er een verkopering in vergaan. Dat is dan goud.

Jurian Ubachs
Nee, maar er zitten daar echt wel hele toffe dingen aan. En ik had toevallig een discussie met wat andere journalisten ook. Een aantal heel uitgesproken die zeiden nee, het is crap en het blijft crap. En het moet niks met gaming te maken hebben. Anderen halen weer wat andere dingen aan. Ik weet de concrete voorbeelden even niet meer bij. Je kan heel veel kanten mee op binnen gamingen. En niet alleen maar om aan te tonen van ik ben de eigenaar van dit jasje in deze game. Maar je kunt er veel meer mee. Maar dat gebeurt nu nog niet. Ik krijg ook de persberichten binnen waar zij van ja, ga nu deze game spelen en vergroot je online assets of zoiets derken. En ik denk van ja. Sorry, maar de dag dat ik een game ga opstaan om mijn online assets te vergroten, is de dag dat ik dat je me dood mag schieten. Want dan is kennelijk fun niet meer belangrijk. Dat is het ook nog. Het is ook nog niet. Maak een AAA game. Of hoef niet, mag ook een Indie zijn. Maar maak een hele goede game. Echt waar de gameplay heel goed is. En koppel daar iets. Iets aan play to earn of wat dan ook van. Dan is het alweer een ander verhaal. Maar het zijn allemaal, maar play to earn staat steeds bovenaan. En oh ja, we moeten dan ook nog iets verzinnen met game. Want het is wel play. Nee, maak dan maak dan iets echt goeds. En koppelt daar dan play to earn aan. Dan denk ik, ja, dan kan jij misschien ergens komen. Maar primair kijk ik naar hoe goed een game is. En dat heb ik in het play-to-earn segment nog niet of te weinig gezien. Ik moet zeggen, ik heb ook niet superveel gespeeld hoor. Maar ja Ja, het begin daar eens. Begin eens met goede dingen maken.

Randal Peelen
En naar dit pleidooi heb ik ontzettend zin in de vraag van de luisteraars. Nu is het goed gebruikt voor ons dat gasten ook vragen voor zichzelf en ons om tafel uit mogen zoeken. Dus ik nodig iedereen van harte uit om de laptop te openen en de vragen goed te harte te nemen.

Tijs Hofmans
Ik zag wel het eentje van Arnoud.

Randal Peelen
Die vond ik van de chip in mijn hand leuke. En omdat ik in zo'n gulle bui ben, Tijs, mag jij de eerste vraag uitzoeken? Heb je iedereen op de korrel?

Tijs Hofmans
Ik vond die van Arnoud het leukst. Omdat hij over met een chip in mijn hand ging. En ik kan daar niet graag genoeg over vertellen. Vertel eens over die chip in je hand. Ik heb een chip in mijn hand. Je kunt hem zien. Ik weet niet, ja, ik weet niet hoeveel mensen er meekijken. Je kunt zo. Zie je? Dat is hij.

Ruurd Sanders
Kan ook gewoon een puis zijn.

Tijs Hofmans
Ja, dat is waar. Nee, ik heb een paar jaar geleden was ik op IVA, op de Techbeurs in Berlijn. En toen had Kaspersky, die had een ding. Ook weer zoiets, Kaspersky die ging vertellen over, weet je wat heel groot gaat worden in de komende jaren? Biohacking. En oh ja trouwens, wij gaan dat super goed beveiligen. En toen boden ze je aan dat je zo'n chip in je hand kon zetten waarmee je dan een. Ja, dat is een NFC chip. Dus ik heb die daar laten zetten ter plekke. En ik kan daar, ik dacht van, ik ga daar toffe dingen mee doen. Ik ga daarmee betalen. En ik ga experimenteren wat ik er allemaal mee kan. En ik heb daar nu mijn visitekaartje op staan. En dat is een leuk parytrucje soms. En dat is het enige wat ik er ooit echt mee heb kunnen doen. Ik heb ooit mijn bitcoins erop kunnen zetten. En ik heb ooit mijn computer ermee kunnen ontgrendelen. Maar het ging allemaal heel trager, moeilijk. En nu doe ik er niks mee.

Randal Peelen
Maar wat is het voor een ding, het NFT, maar dan. NFC. NFT in mijn hand. NFT chip. Ik kan een NFT op de NFC zetten. Want je hebt gewoon X kilobyte aan data ofzo. Of staat er een gig op?

Tijs Hofmans
886 bytes. Heb ik erop. En dat is genoeg voor een CSV-bestandje. Om eraan te koppelen. Dus als je hem scant, dan kom ik meteen in je Google contacten te staan.

Randal Peelen
Oh, nice.

Tijs Hofmans
En ja, je kunt er een beetje tekst op zetten. Of je kunt er één actie aan koppelen. Bijvoorbeeld dat je hem. Koppeld aan je U-app. En dat je kunt zeggen van als je hem scant dan doe alle lampen aan of uit. Dat kun je ermee. Maar wat was de vraag van Arnoud nou? En de vraag van Arnoud was. . . Even kijken, overweeg je een volgende chip in je hand. Nu kun je natuurlijk alleen je visitekaartje afgeven. Maar wellicht zou je met de volgende chip kunnen inchecken bij het OV. En dat vind ik dus een mooie, want een paar weken geleden kreeg ik dus een aanbod van een of ander bedrijf. En die zijn daar dus mee bezig. Die hebben dus een chip en die is groter. En die kunnen ze koppelen aan een bankrekening. En dan kun je er dus ook daadwerkelijk mee betalen. En dan zit een tatoeerder in Tilburg, waar ik vandaan kom, en die kan dat voor je doen. Dus ik zit erover te denken om dat misschien te gaan doen. Maar ik denk niet dat ik er thuis mee aan mag komen. Want mijn vriendin vond deze vinds al verschrikkelijk. Laat staan dat ik er nou ineens nog eentje laat zetten. Dus ja, ik weet niet.

Randal Peelen
Het heeft wel een gekke aantrekkingskracht op mij. En dan. Daarna denk ik, ik ben al bang voor naalde. Ik vind het idee ook niet echt top. En tegelijk, ik kan met morloge ook prima betalen.

Tijs Hofmans
Oh ja, op zich. Het is absoluut geen meerwaarde boven boven. Het is absoluut niet beter of zo dan de ING-app, denk ik. Je kunt er wel lekker een podcast over vertellen. Ja, dat wel. Maar het stomme is, ik had, ik had een, toen ik net bij Tweakers begon, toen had ik een idee om naar een bank toe te gaan. En dan te vragen aan de bank van, want je kunt niet zomaar je bank pas natuurlijk daar naartoe klonen. Dat is allemaal beveiligd. Dus toen dacht ik van misschien als een bank mee wil werken, dat we daar een experimentje mee kunnen doen. Dan vraag ik aan ING van kunnen jullie mijn ING-rekening eraan koppelen en dat we dan een videootje kunnen maken met zo, kunnen we dat doen. En Bunk die wilde meewerken daaraan, die zeiden van, dat vinden we een tof idee. Doe dan. Ja, nou te vroeg is dus technische details. En toen zei ik, ja, het ding is 886 bytes. En toen zeiden ze, ja, dat is jammer, want die encryptie op die pas is een paar kilobyte. Dus je moet een grotere chip hebben als je dat wil doen. En toen was ik dus een jaar of twee geleden op DEFCOM, die hackersbeurs in Las Vegas. En dan zat daar ook een duwt. En dan kon je voor 100 dollar een chip nemen met 5 kilobyte erop of zo. En toen dacht ik, dat wil ik nu. Dat is hetzelfde als dat je op een gegeven moment denkt van nou die 16 gig op mijn telefoon is vol. Ik heb een 32 gig schijf nodig. Dat heb ik regelmatig. Iedereen hier aan tafel, denk ik wel. En dat dacht ik dus ook met die chip in mijn hand. Dus ik wil heel graag eentje die groter is en er toffere dingen mee doen. Alleen het probleem is, over een paar jaar heb ik misschien weer hetzelfde probleem.

Randal Peelen
En dan heb ik geen handen meer om een chip in te doen. Kan die andere er niet uit?

Tijs Hofmans
Ja, dat kan, maar dan moet je in je hand gaan snijden. En daar heb ik helemaal weinig zin in.

Ruurd Sanders
Het is toch gewoon met een lepeltje gewoon nog uit wippen? Uitknijpen. Hardcore joh. Er nog een handje eronder. Mooie vraag gezien. Nog even voordat we vergeten te vragen. Heb je al gecheckt of de Lok voor J in zit? Oh shit. Hoe durf je? Even patchen. Even patje. Goed, ik mag een vraag stellen. Ja, schiet eens op. Ja, het is eigenlijk een hele flauwe vraag, maar ik vond hem wel grappig. Rob G vraagt, is de Skoda Enjak ook kwetsbaar voor de. . Voor de Loft VJ.

Jurian Ubachs
Oh, Rurd, waarom is dat een grappige vraag?

Ruurd Sanders
Nou ja goed, er zijn een paar mensen die weten dat ik al vrij lang zit te janken over het feit dat ik. . Sinds vorige week een Skoda Ejnag mag rijden, dat is mijn eerste elektrische auto.

Randal Peelen
Dus vraag is gewoon een humbelbruik aan.

Ruurd Sanders
Nou, om eerlijk te zijn, ik wil wel iets daarover zeggen. Ik vind namelijk dat de softwarevaring bij Skoda Ejnart echt. Dramatisch slecht is. Dus om heel erg te zijn, dat zou me niks verbazen. Want de hele webinterface en ook de communicatie met het systeem, de API's als die werkt. Dat daaruit druipt aan alle kanten dat Skoda en Volkswagen Groep in zijn algemeen, ja, dat zijn toch denk ik ook wel een beetje dooschuivers. Die weten heel veel van de motoren en de wielen en ijzer af. Maar als het gaat over software, dan zou het me niks verbazen dat er misschien nog wel hacks in gaan komen. Dus we zullen het zien. Wat was ook weer de vraag, en wat was het antwoord? Was die ook kwetsbaar? Ik zou het niet weten, maar het zou me niks verbazen. Dat is eigenlijk lang verhaal kort. Maar ja, aparte auto.

Jurian Ubachs
Nou, Jurian. Ja, ik ga van een heel andere kant op, want ik heb allerlei vragen doorgelezen waarvan we de antwoorden al een beetje hebben behandeld. Dus ik ga deze van Sjoerd even doen. Vaak wordt er afgeraden om op verdachte links te klikken. Maar waarom, slash vanaf welk punt gaat er iets fout tussen aanlegers? Is het klikken op een link dan. . Of gaat het dan omdat je dan één stap dichter bij het gevaar bent?

Tijs Hofmans
Ik klik dus best vaak op verdachte links omdat ik dat interessant vind. Doe ik dan in een in een virtual machine.

Jurian Ubachs
Dus dat kan in principe. . Ja, misschien niet met je tijdcomputer al.

Tijs Hofmans
. Nee, je moet dat niet inderdaad op iedere computer doen. Maar in de meeste gevallen. zie je wel waar het naartoe gaat en dan gaat het naar een phishing panel van een van een ING website en die probeert dan jouw credentials te maken.

Jurian Ubachs
Maar we even laten heel dichtbij de vraag blijven. Het klikken op die link aan Sier doet waarschijnlijk nog niet zoveel.

Tijs Hofmans
Het hangt heel erg af van wat erachter zit. En je weet dat niet tot je erop klikt. Dat is het probleem. Want als je op een phishing panel terecht komt, dan is er niks aan de hand. Maar bij dit Log4j kan dat dus wel. . Ja, precies. Dus dat hangt er heel erg vanaf waar het naartoe gaat en wat het doet ja. Overigens vind ik wel, ik, dus ik vind wel dat. Dit is zo'n security advies dat je dan altijd hoort, al ik denk 30 jaar lang, van klik nou, pas nou op verdachte links, daar moet je niet op klikken. En gebruikers worden ook nog steeds een beetje geshamed als ze dat doen. Op een link klikt, je hebt daar de restway, oh dat doe je toch niet en dat trap je toch niet in. We moeten daar echt mee stoppen. Ik vind dat echt belachelijk. Want blijkbaar. Dat zijn hele goede claims. Ja, precies. Mensen doen dat. Ik heb ook wel eens op een phishinglink geklikt. Ik durf daar hier best toe te geven dat ik daar ook wel eens in getrapt. Het was een hele goede. Durf ik ook wel, even bij zijn.

Jurian Ubachs
In chatgroepjes worden. De allerbeste worden vaak ook wel gedeeld. Dus ik zie er dan al wel eens eentje voorbij komen. Ik echt denk ik ja shit, als ik bij deze, het was dan niet mijn bank, maar als ik bij deze bank had gezeten. Precies. Ze zijn al veel verder van ja, stuur even je pinken. Want dan weet iedereen van dat doet een bak niet.

Tijs Hofmans
Maar het is veel en veel mee. Een Nigeriaanse prins, dat kennen we inmiddels ook wel. En ze zijn steeds geraffineerder. En het hoeft maar op het verkeerde moment een verkeerde plek. Te gebeuren en je zit even niet op te letten en je klikt per ongeluk en dan is er iets. Ik denk echt dat de security industry een beetje moet stoppen met het shamen van mensen die op links klikken. En ook. Dat je dan interne phishingtests gaat doen en dan tegen mensen gaat zeggen van je bent gefaald.

Jurian Ubachs
We hebben onze gebruikersregels aangepast. Daar hebben we je akkoords voor nodig. Graag doorlezen en akkoord. En dan stond er een link naar een site. En dan kwam je inderdaad op een, als de bank site de uitziende omgeving, waar je dan moest inloggen. Maar ik. Negeer bijna dagelijks mails die zeggen we hebben onze gebruikerspolicy aangepast. Dat heeft bijna iedereen. Je denkt dan heel vaak, oh ja, dat is ook zo. Die moet ik eigenlijk even. En dan klik je aanvaarden, klaar. Maar. Ik vond het zo elaborber dat het gaat heel niet over je. Geld gaat van jou, we hebben onze policy aangepast. Ik wil gewoon deze mails niet meer, dus ik ga wel even, ik ga wel even kijken. Ja, zo tuin je er toch. Dat was dat niet bij mij, maar ik kan me heel goed voorstellen dat je daar gewoon instinkt.

Ruurd Sanders
Ik zie eigenlijk heel vaak legit mails aan voor phishing. Dus dan zit ik zo'n interne vision knop en dan komen ze terug. Nee hoor, dat is een prima mail. Ik zeg ja, flik erop, daar klik er nog niet op.

Jurian Ubachs
Bij bij Ruurd is al tegen keer proberen uit te nodigen. Maar iedere keer denk ik.

Randal Peelen
Klik hier om mee te doen. Dat zal wel. Ik heb dat altijd bij die grassen niet. Er staat een nieuw bericht voor je klaar op mijn ING. Ga daar maar inloggen. Ik zag. Tuurlijk, ING! Sowieso gezin in. Bovendien, het is altijd dat je rente nog verder dichter bij nul is gekomen of eronder.

Ruurd Sanders
Maar het is wel natuurlijk apart dat je als bedrijf. Mails gebelijk kan uitsturen, er gewoon uitzien als phishing. Volgens mij moet je dan iets fixen.

Jurian Ubachs
Dat gaat niet zo goed. Maar daarna maken ze de phishing. Ik heb de volgende vraag. Om het even om terug te brengen. Je weet het eigenlijk niet van tevoren. Als je hier ergens op gaat klikken, dan weet je niet van tevoren of het meteen gevaarlijk is. Of dat het nog gevaarlijk gaat worden. Check voor spelfoten.

Randal Peelen
Oké. Ik denk dat dit misschien nog wel eens de laatste dag kan gaan. Of laatste wereldvergang. Laat een vraag worden, want er zitten weer mensen op ons te wachten totdat wij klaar zijn met opnemen. En ik vind het allemaal één grote puinzooi. Yes, heeft goed zitten luisteren naar de vorige aflevering die we samen hebben gemaakt. En dat is al eventjes geleden. Want de laatste keer dat jij bij ons aan tafel zat was oktober 2019. Dus een goede twee jaar terug. En toen hebben we het semi-uitgebreid gehad over jouw niet minder dan briljante website Fijne Dag van. Jij verzamelt dagen van. Het is de dag van de dit, de dag van de dag. En Jesse vraagt zich der halve af. . Wat voor dag is het vandaag? Het zijn twee hele mooie.

Tijs Hofmans
Het is wereldorgasmedag. Dus doe er iets leuks mee. Sorry jongens, ik ben weg.

Jurian Ubachs
Als je dit luistert, dat was het gisteren, dat is jammer. Ik ga even op zoek naar.

Randal Peelen
Maar wat houdt dat in? Vieren we het orgasme?

Tijs Hofmans
Dus net welke invulling jij eraan geeft?

Randal Peelen
Ik wil daar serieus uitstellen van orgasme.

Tijs Hofmans
Het idee is erachter een beetje van dit is een beetje ludiek in het leven geroepen met jongens, er is al zoveel ellende in de wereld. Wat laten we nou eens een keer leuk maken. Oh, je hebt hem bedacht. Ik heb hem zeker niet bedacht.

Randal Peelen
Nee, oké. Maar jij weet waarom mensen dit hebben bedacht.

Tijs Hofmans
Ja, dat is het idee erachter.

Randal Peelen
Nee, de site bedoel ik, maar dit zijn dagen die jij verzamelt die eerst bestaan en daarna jouw site terechtkomen. Waarom hebben mensen orgasmendag bedacht?

Tijs Hofmans
Nou, precies om die reden dat ik zeg.

Randal Peelen
Misschien is er een orgasmkloof en hebben de feministen bedacht dat die beter ontbreken.

Tijs Hofmans
Daar is het niet van. Dit is best wel ludiek ingestoken, inderdaad. Sommige van die dagen, die noemt die hebben best wel een. Serieus thema inderdaad. Noem eens een dag. Voor vorige week was het internationale dag tegen genocide. Ja, vrij dramatisch, maar goed. Dus wat het 600 zin.

Ruurd Sanders
Op zich zouden ook eens wat aan moeten doen.

Tijs Hofmans
Ja, vind ik inderdaad ook. Precies een week geleden was het dag van de aap. Die is opgericht door het Wereldnatuurfonds en allemaal dat soort natuurstichtingen. En vandaag dus Wereldoorgasmiddag is iets minder serieus. Je moet niet alles zo serieus nemen van andere dagen. De andere is, het is vandaag natuurlijk de kortste dag van het jaar. En dus is het vandaag ook de dag van de korte film. En die is door Europa bedacht. Ik weet niet wie precies in Europa. Het Europees Filmfonds ofzo. Begonnen in Frankrijk wordt inmiddels in 15 landen gehouden. In Nederland ook, want in Nijmegen wordt jaarlijks het internationale filmfestival voor de korte film gehouden. Ja, oké. Kon ik mij naar iemand. De mbo zendt dan allemaal korte films uit. Dit is in ieder geval vorig jaar. Dus ja, dat is vandaag. Schrijf ook een van de laatste dagen die we dit jaar nog vieren. Het zijn nog niet meer zoveel.

Randal Peelen
Nou, Jesse, doe je voordeel mee. Ik moet aansturen op de tips, jongens. Het moeten streng zijn. De tijd kan op. Is er iemand die de eerste tip zou willen geven? Tuurlijk wil ik dat. Want anders geef ik jullie aan de beurt.

Jurian Ubachs
Nee, ik heb twee tips. Namelijk, eentje is dat The Witcher seizoon 2 op Netflix staat. Dat meen je niet. Jazeker. Jullie alleen wacht. Je hebt dat gelijk bingje. I don't know the answer, maar ik denk het wel.

Tijs Hofmans
Daar ben ik al druk mee bezig.

Jurian Ubachs
Ik heb er nu twee gezien.

Tijs Hofmans
Ik vind het erg vervelend om hier te zijn vanavond en niet de Watcher te kunnen kijken. Ik deel dit gevoel met jou.

Jurian Ubachs
Maar nee, ik zit er nu twee apps in. Wat ik heel leuk vind is dat er nu al meteen meer band met de games is dan dat er in de vorige seizoen zat. Natuurlijk, de personages waren er wel. Maar een hele kleine spoiler mag dat, toch? Het begon als boek, toch? Je hebt het over de link met de games. De games zijn een adaptatie van het boek van de boeken uiteraard. De meeste mensen kennen het als de game. De game is wereldwijd doorgebroken, de boeken niet zozeer. Dus dat is spoiler waarom het zo moet spoilen dan? Dat hoeft niet. Nou ja, het feit dat je zeg maar, Car Morgan, dat is dan de thuisbasis van The Witchers, dat is, dat is niet nieuw. Dat was in de game en het boek ook zo. Dat is een van de locaties waar ze dus ook komen in seizoen 2. En dat maakt het wel als je de games zoals ik drie keer of twee keer heb uitgespeeld. Ja, is het gewoon vet. En er komen een aantal weer nieuwe characters bij die je ook al kent uit de games. Dus dat maakt het heel cool. Dus dat maakt het mij bij voorbaat een tip.

Randal Peelen
Ik ben zo'n jongeman met weinig tijd en ik heb. Met de Wheel of Time en ook wel heel veel lol. The Witcher vond ik dan weer wat trager ofzo.

Ruurd Sanders
Wheel of Time zou ik inmiddels een serie man. Ja, op Amazon Prime. Al een serie.

Randal Peelen
Dat is de nieuwe Lord of the Rings, maar dan van Jeffrey Bezos op Amazon Prime.

Ruurd Sanders
Ik vond Wheel of Prime de boeken niet zo fantastisch, maar. Het is typisch ruurd om te haten op shit waar iedereen van houdt. Nee, sorry. De boeken, ik weet niet of je daarmee haat op. Er zijn vast wel mensen die Wheel of Time niet fantastisch vinden.

Randal Peelen
Dat zijn er in ieder geval veertien, dus we kunnen het die serie nog even inhalen.

Jurian Ubachs
Zo slecht als Loki kan het nooit zijn, dus ik ben heel benieuwd. How dare you!

Ruurd Sanders
Die acteur is trouwens een ongelooflijke nerd van het boek ook. Dat vind ik wel grappig.

Jurian Ubachs
Nooit een keer hè? Van Wheel of Time. Nee, van Henry Cavill vind ik hem. Oh, Henry Cavill. Ja, maar Henry Carroll is echt een nerd.

Ruurd Sanders
Een super nerd.

Jurian Ubachs
Die schrijft World of de knapste, meest afgetrainde nerd ever in de geschiedenis Van de wereld. Warhammer, die tekent gewoon Warhammer poppetjes en zo. Dat is echt wel grappig. Heeft hij ooit in die Britse talks, heeft hij daar ooit over zitten vertellen. Ja, onder andere. Weet je nou? Die gast had ze schreeuwd in zijn taxho, weet hij nou. Oh ja, ja. Die altijd een bank vol celebrities heeft er een van de. Oh, Graeme Norton. Graham Norton, ja, daar heeft hij dat ook zitten vertellen. En er zitten dus een klerenkast van 2 bij 2 te vertellen van die de Superman en de en Geralt of Rufia speelt. Het is alles wat ik niet ben en meer. Vooral meer, heel veel meer.

Randal Peelen
Je bent nog net al nerd, maar heel veel lefte.

Ruurd Sanders
Met een personal trainer haal je dat ook.

Randal Peelen
Ja. Nou, de bankrekening nog. Deze man heeft een paar push-ups meer gedaan.

Jurian Ubachs
Iets meer. Dat was tip 1. Duur lang. Tip 2, broeken van Mr. Marvis. Ik ga even voor jullie staan. Het klinkt als de titel van een boek. Kijk. Ziet eruit als een comfortabele broek. Het werkt echt niet in een podcast. Ik ging dus staan en iedereen keek naar mijn broek en dacht deze man heeft een pantalona. Nee, dat dacht hij er niet letterlijk, maar. Het leek wel op. Het lijkt dus van afstand alsof je de bodemhalf van een pak aan hebt, alleen het is Stretchy as SF en het is een. Oh nee, we zijn gewoon een stretchy as vak. En eh, het zit heel erg lekker. Het is een soort van joggingbroek. Maar het ziet eruit zijn pantalon en ik vind het helemaal fantastisch. Ik heb er nu één. Enige nadeels zijn wel redelijk duur. Volgens mij is de standaardpijsending 100 euro. Vind ik veel voor een font boek. Ik betaal het over het algemeen niet meer voor broeken. Vroeger, vroeger nog wel, maar nu niet meer. Dus dat is de enige. Ze kosten niet niks, maar ze zitten heerlijk en ze zien er vrij netjes uit. Dat is mijn tip. Nice.

Randal Peelen
Nou, dan zal ik de tweede wel even doen. Ik vind het een mooie gewoonte om. Regelmatig nog op Tweakers te kijken. Ik heb een soort zacht hart. Ik heb daar jarenlang gewerkt, maar nog veel langer vrijwilligerswerk gedaan. Tinks is een technologie nieuwswsite. En wat mij ook opvalt, dat durf ik wel te benoemen als semi-buitenstaander, is dat er ook wel een soort van uit die. Uit die opgekropte liefde komt ook wel weer een soort van haat tevoorschijn soms. Mensen die kunnen heel goed als Tweakers iets aankondigd met z'n allen zeggen hoe verschrikkelijk dat geïmplanteerd is.

Ruurd Sanders
Wat hij al tegen wordt gehaald op zeker?

Randal Peelen
Hoe kan dat? Wat? Door wie? Dat is niet mogelijk. Mijn tip is met een omweg toch een beetje landsbreken om af en toe ook stil te staan bij de liefde die we toch godpeterd moeten hebben. Laten we eerlijk zijn, we hebben als. Nerds in Nederland wel een boel te danken ook aan Tweakers. En om die dank extra gracht bij te zetten, heb ik het volgende bedacht. Ik ben weer abonnee geworden. Ik was OG niet geweest. Dan komt er het artikel van jou thuis waar ik mij een beetje op wilde voorbereiden op deze show. Over Lok. voor Jay.

Jurian Ubachs
Ik hoop dat mijn baas meenemen op het einde. Ik zou deze snippet even los snippen en gewoon meenemen naar je beoordelingsgesprek.

Randal Peelen
Ik heb nu af een goede reden om een om er een tip van te maken, want ik kwam erachter en dat wist ik nog helemaal niet. Dat zeker oud-gedienden van het eerste uur die ooit of in mijn geval een poosje terug iets hebben bijgedragen, die hebben vaak karma verzameld. En voor sommige mensen, in ieder geval voor mij, is dat soms wat meer dan je verwacht. En je krijgt dus korting op je abonnement naargelang je meer karma hebt. In mijn geval 25% korting. Nou ja, slaat toch wel een redelijke deuk in het abonnement dat je normaal zou hebben. Dus toen ben ik gelijk voor premium gegaan. En dat was voor mij even duur als het standaard instapabonnement. Dat was goed.

Tijs Hofmans
Dus dat is inderdaad een ding dat we in onze beta-periode, die we het afgelopen jaar een hele lange tijd hebben gedraaid. Daar kwam een van de dingen die naar voren kwam, was inderdaad dat mensen zeiden van ja, dan moet ik ineens gaan betalen voor Tweakers. De overrigers, je betaalt niet voor Tweakers, je betaalt voor extra content op Tweakers, maar terwijl ik draai draag toch heel veel bij aan die community. Net zoals jij hebt gedaan. Moet daar niet iets tegenover staan. En toen hebben we inderdaad gedacht van ja, inderdaad, dat is ook wel zo. Ja, al die comments zijn heel veel waard. En al die mensen die reviews plaatsen en op het forum actief zijn en zo. Is ook content net zo belangrijk. Dus inderdaad, dan verdien je best wel wat kortingen.

Randal Peelen
best wel flink oplopen tot tot tot de helft of zo bijna totaal tussen je kunt 10 25 of 50% karma hebben ik val nog net wel in die 25 procent daar baal ik van maar goed meer posten ik heb Het is meer zin om gewoon geld te betalen in deze fase van mijn leven. Gewoopkracht tegen de probleem. Het kan. Dan is het ook weg. Het zou ook maar een euro hebben geschild in dit geval per maand. Dus dat is mijn tip. Ik had ook nog een tip. Even spieken had ik nog een tip. Oh ja, er was een podcast. van de correspondent. Een aflevering die heette Hoe de compensatieregeling van de toeslagenaffaire gierend uit de hand loopt. En ik had verwacht dat ik de toeslagenaffaire een beetje een doodgeslagen paard vond. Weet je wel, de kritiek is geleverd. Het kabinet is gevallen, deze kwestie is wel voorbij. Maar nu die compensatieregeling is eigenlijk met heel erg rap tempo het volgende schandaal aan het worden. Er zijn mensen die doelbewust. Fraude hebben gepleegd, daarvoor veroordeeld zijn. Boetes hebben gekregen. Nu gewoon lachend 30. 000 euro op de rekening gestort krijgen. En die daar. Er is geen enkel handvat om dat ooit weer terug te vorderen of wat dan ook. Dus de correspondent heeft in deze aflevering een artikel eigenlijk verteld. Net niet voorgelezen, maar zeker wel verteld. En. Het heeft mij wel heel erg veel meer geleerd dan dat ik dacht dat er was. Ik denk van nou, ze zijn bezig met het oplossen en dat gaat misschien niet snel genoeg, maar dat gaat zeker lukken nou. Op dit moment denk ik, dat gaat nooit meer lukken. Wordt alleen maar erger. En dat komt door die podcastaflevering. Links in de show notes. Tijs, jij nog tips?

Tijs Hofmans
Ik heb een live pro tip meegenomen. Mag dat ook? Dat zijn de mooiste. Oké, ik ben twee jaar geleden verhuisd en ik kreeg, dit is vast een heel bekend probleem, ik kreeg heel veel brieven van loterijen. Van de Bangiro loterij, de Postcode Loterij, de Staatslotrij, van al die loterijen kreeg ik brieven. En je kunt je daar niet voor afmelden. Ze zeggen altijd van ja, maar dan moet je naar de site. En dan kun je gewoon zeggen ik wil dat niet meer. Maar dat staat aan de bewoners van. Dus dat maakt het sowieso al moeilijk. En dus je kunt niet naar de site van de postcode loterij, want dan zeggen ze ja, nee, het systeem ligt er toevallig net uit. Dus je moet bellen. Dus dat was allemaal heel frustreerd. Ik was daar heel gefrustreerd door, want ik wilde die brieven niet meer. En dan schreef ik erop van retour afzender, maar dan kreeg ik ze gewoon weer. Heb ik vorig jaar in februar, heb ik afgelopen februari, bijna een jaar geleden, heb ik iets gedaan wat heeft geholpen daartegen. Nou hou je vast, ik heb erop geschreven, retour afzender, bewoner is gokverslaafd. En ik heb sindsdien nooit meer een brief gekregen van een loterij. Van welke loterij?

Jurian Ubachs
Wat een goed idee. Maar dus dan insinueer je eigenlijk dat zij jou dus in een soort van.

Tijs Hofmans
Waarschijnlijk sta ik in een database.

Jurian Ubachs
Heb je ook met gekende gokverslaafd en dat dus alle loterijen jou dus nooit meer iets gaan sturen.

Tijs Hofmans
Ik vermoed dat dat is gebeurd. En ik vind dat. Op dit moment wel een meerwaarde. Ik weet niet welke last ik hiervan krijg. Met extra toezicht door de gemeente die misschien een keer bij me aan gaat kloppen ofzo. Omdat ze denken dat ik allemaal gokproblemen heb. Dat zou kunnen. Maar ik heb in ieder geval geen loterijbrieven meer. En dat vind ik echt enorme winst. Dus ik kan dit iedereen aanraden. Ik hoop niet dat als. Als ik dit nu vertel dat er iemand van de loterij zit mee te luisteren, denk ik.

Jurian Ubachs
Of als je een hypotheek gaat aanvragen dat je je hypotheekprotekt zegt, nee sorry, ik heb hier in mijn bestand staande een aantekening bijna.

Randal Peelen
Precies. Nee, ik ben Tijs Hofmans. Ik werk bij Twierkens verhaal dat ik hier liep mijn hand.

Tijs Hofmans
Ja, precies dat. Dus ik zou zeker niet aanraden aan iedereen om dit te doen, want ik durf, ik sta niet in voor de garantie. Wat er kan gebeuren. Maar ik weet in ieder geval dat het dat het voor mij heeft gewerkt tot nu toe. Ik vind het wel mooi.

Randal Peelen
Als alle luisteraars dit gewoon even doen, dan krijgen we straks een epidemie van gokverslaving in het nieuws. Het zou wel mooi zijn. Duizenden mensen zijn gokverslaafd geraakt.

Ruurd Sanders
Dan krijg je in één keerlei brieven van psychiaters. Ja, misschien. Psychologen.

Tijs Hofmans
Ja, maar goed, dat was dus eventjes de tip die ik wilde meegeven dat dat helpt. Ik heb ook nog een boekentip. Ik weet niet of die alles behandeld is, want het is volgens mij een best wel populair science fiction boek, maar Children of Time heet het van Adrian Tchaikovsky. Volgens mij naslagwerken is hij niet behandeld nog. Ja, dat zei je inderdaad. Ik kan me bijna niet voorstellen, omdat het zo goed is. Het is een science fiction serie, want ze hebben ook Children of Ruin. En het gaat over een paar mensen die gaan met een schip een andere wereld koloniseren. En Op die wereld ontstaat een soort, ze zitten in een orbit om die planeet heen en op die planeet ontstaat al leven door soort spinnen die heel slim worden en die een soort slimme society aan het opzetten. Ja, dat is heel vervelend. Maar dat worden hele slimme spinnen en die bouwen hun eigen wereld op en die zijn heel slimme. Wat het boek vooral zo gaaf maakt is hoe ambitieus het omgaat met. . tijdsprongen en met met met evolutie en zo. Dat ze echt zeggen van oké, ze gaan weer een hibernation en dat duurt dan weer 150 jaar of zo. En dan worden ze weer wakker. En dan is er een nieuwe generatie erbij gekomen. En die spinnen zijn dan nu slimmer gemaakt. Hoe het omgaat met tijd en met evolutie en met dat soort sprongen. Dat is vooral. Het is heel ambitieus en het werkt heel goed. Dus ik raad het iedereen aan die van sci-fi houdt. Children of time van Tchaikovsky.

Jurian Ubachs
Allright sounds cool.

Ruurd Sanders
Nou, Ruurd. Zo, hoe lang heb ik? Drie minuten. Goed, we gaan het snel doen. Koorts gezaakt is een YouTube kanaal. Nooit van gehoord. Ja, weet ik niet.

Randal Peelen
Een van de grootste kanalen van heel YouTube.

Tijs Hofmans
Kleine content creators naar PewDiePie zijn ook wel geinig.

Ruurd Sanders
Katie? Hallo, mag ik even mijn tip afmaken? Is hij ooit getipt? Ik kijk even naar onze door jou. Hij kent het niet. Ik heb het nog niet eerder gedipt. Vertel me alles. Het is een eigen in een nutshell. Een beetje geanimeerde explaner video's, die eigenlijk zowel wetenschappelijk onderbouwd, maar eigenlijk van de.

Jurian Ubachs
Maar als het in een naturheid, waarom noem jij het dan koetskag?

Ruurd Sanders
Omdat het zo heet. Ja, sorry. Ik kan er ook niks aan doen dat je dat opgebraakt. Volgens mij betekent dat in een nutshell.

Tijs Hofmans
Oh, kort gezegd.

Ruurd Sanders
Ja, kort gezegd.

Tijs Hofmans
Mystery solved. Oké. Tof.

Ruurd Sanders
Mag ik het nu even uitleggen. Ik vind een ontzettend, extreem goed kanaal. Net zoals de NOS op drie vind ik gewoon dat die kanalen mogen, wat mij betreft, gewoon standaard content worden op basisscholen. Ze hebben gewoon explainers over van alles en ze zijn zo goed. Echt heel goed. De link die ik heb toegevoegd gaat over of vlees slecht voor je is. En ik moet zeggen. Ze laat ook de goede kanten zien, de slechte kanten, wat het doet met de industrie, wat het doet met de dieren. Dus het is een heel goed gebalanceerd beeld wat ze eraan geven. Halen ook gewoon dingen erbij. Gewoon van ja, is het zorgt het voor hart, hart- en vaatziektes. Ja, alleen maar als, want en halen ze allerlei wetenschappelijke artikelen halen ze erbij. Ik vind het echt heel goed en ik kijk dat kanaal op dit moment. Er was twee minuten voor je eerste tip. Er was twee minuten voor mijn eerste tip. Als ik nou niet ontbroken word elke keer. Dan gaat het een stuk vlotter. Henry Verloon, Henry Verloon, onze Henry. Ik was altijd al fan van Henry Vanloon, maar ik moet zeggen die laatste show van hem. Onze Henry staat op Netflix. Ik was er heel erg geëmotioneerd van. Want ik vond het heel mooi hoe hij daar vertelde over zijn moeder. Zijn moeder was overleden. Na aanleiding daarvan heeft hij de show gemaakt. En ik vond het. . Het is eigenlijk de enige Henrik Loot Show die ik meerdere keren ben gaan kijken. Omdat het wat mij betreft meerdere lagen heeft. Dus als je nog niet hebt gekeken. Ga die vooral kijken. Dan, het is kerst en meestal is kerst voor mij een tijdstip waarin ik op zoek ga naar couchcorp games. Dat was vorig jaar Unravel 2. Het jaar daarvoor was het help me even, met die gasten die uit de gevangenis proberen te ontsnappen.

Jurian Ubachs
Ja, dankjewel. Met die twee broers.

Ruurd Sanders
Ja, die heb je ook nog, die heb ik nog niet gespeeld. Ja, er is eentje van twee gasten die uit een gevangenis probeert ontsnappen. Maar dat is ook nog even over twee boers. Volgens mij heeft hij two brothers. En ze van dezelfde motor. Die heb ik nog niet gespeeld. Maar A Way Out heb ik wel gespeeld. Super tof. Sowieso een goede tip, maar die heb ik volgens mij al keer getipt. Unravel 2, super leuke couchkoorp. Deze is het takes toe.

Jurian Ubachs
Ja, ik zag hem staan in het lijstje. Het kan niet dat hij nog niet eerder getipt is. Want ik vind hem namelijk zelf ook heel goed. Ik weet het eigenlijk niet. Niet heel erg tipt. Shame on me, want wat ik hem speelde vond ik hem al fantastisch. Goede vriend van mij die is hem ook met iedereen aan het kopen. Wie die maar kan vinden.

Tijs Hofmans
En heel toegankelijk, ook van niet-gamers. Want mijn vriendin is niet zo heel goed.

Jurian Ubachs
Er zit ook wel wat platformstukjes in. Het probleem is namelijk. . Het level wordt steeds verdeeld. En de een doet dit, de ander doet dat. Alleen soms komt het lastige stukje bij de minder goede gamer terecht. Het is soms niet helemaal in balans, valt mij op. In een ander level draait het dan weer om. Dan heeft de andere character. Maar wat wij dan deden, wij wisselden ook nog wel eens van kerk.

Ruurd Sanders
Ik vind dat het vrouwelijke poppetje het over het algemeen het moeilijkste heeft. Maar goed, hoe dan ook? Het is een verhaal. Het is eigenlijk een beetje zielig verhaal, want het gaat over twee ouders die uit elkaar gaan. En een meisje, of de dochter van hun, die kan er heel moeilijk tegen. En die doet een wens. En die heeft uiteindelijk zijn boek gekocht om die relatie weer te helen. En zij wenste eigenlijk dat die ouders weer bij elkaar komen. En dan ontstaat de magie. En dan belanden eigenlijk die beide ouders zonder dat ze zelf willen in die twee poppetjes. En dan moeten ze zich navigeren door een hele grote boze wereld waar natuurlijk alles heel groot is. En dat vind ik ook mooi aan Unraveled. Daar is alles heel groot. En kleine. Wolle poppetjes die rennen daardoor heen. Leuke couchkoor, leuk voor de kerst, gaat.

Randal Peelen
Tot zover deze aflevering van Met Nerds om tafel en Met Nerds om tafel is een podcast door Floris Bot, Jurian Ubachs en mij, Randal Peelen. Onze panelleden zijn Esther Crabbendam, Maarten van Woerkom, Ruurd Sanders en Sander Bijleveld. Ruurd, dank voor je bijdrage dit keer. Onze gastnerd van vandaag was Tijs Hofmans. Tijs, hartelijk dank voor je deelname. Waar kunnen mensen meer over jou te weten komen? Volg me op Twitter.

Tijs Hofmans
Of scan mijn hand als je me tegenkomt. Dat is heel cool. Iedereen hak je hand eraf. En dan als lees gewoon Tweakers, dan kom je me vanzelf tegen bij de security nieuwtjes.

Randal Peelen
Helemaal mooi. Meer informatie over ons staat op onze website en dat is mnot. nl. Join je onze Slack net als Tijs trouwens. Dan gingen 2000 en meer nerds jou voor. Je kunt vragen aan de volgende gasten stellen in het kanaal. Vragen van de luisteraar en napraten in het kanaal. Napraten. Suggereer gasnurds in het kanaal Gasnerds en geef elkaar tips in hekje tips, want dat is natuurlijk leuk. Wij doen het ook aan jullie. Word je nou vriend van de show op vriendvaneshow. nl/slash? Dan kun je in het clubhuis op onze slack. Dan krijg je een private RSS-feed. Met afleveringen altijd eerder dan de rest. En helemaal zonder reclame. En als we nou eventjes blijven naborrelen of een plaspauze hebben. Dan knippen we die lekker niet weg. En dan krijg jij dat ook te horen. Dus meer content. Nou, merch zoals deze prachtige truien die Jurian en ik op hebben met een Nerdplikje met een mooi feestelijk hoedje op. Die staan op onze webshop en nerdbier op nerdbier. nl. Voor nu hartelijk dank voor het luisteren en tot de volgende keer. Ciao. Komt weer een nurpje aan trouwens.

Jurian Ubachs
Ja, dat heb je niet te laat. Dat is niet te laat. Dat is de extra content.