S11E04 – Geschiedenis van Russische cyberaanvallen met Rickey Gevers en Europese censuur met Erik Bais

Randal Peelen
Nou Floris, daar zijn we weer. Allebei even niet geweest. Ik op vakantie. Jij, trouwens, jij was twee weken geleden nog. Dat is niet zo raar voor jou.

Floris Bot
Ik was twee weken geleden, nog en toen heb ik genoeg gepraat om deze uitzending in mijn mond te houden. Nou ja, je wist er ook een boel van. Ja, maar het was iets te enthousiast. Ik was ook vergeten mijn pilletje te nemen, denk ik. En nu? Vind je beter klaar voor? Ik heb wel besloten om wat meer de mannen hun woord te laten doen dan mezelf. Zullen we ze gelijk maar voorstellen dan. Dat vind ik een heel goed idee.

Randal Peelen
Welkom bij Met Nerds om Tafel. We praten vandaag met. Nou ja, ik ben Floris. Sport van Henk. Mijn naam is Randal Peelen, dan zal ik Ingrid al zijn. Nou ja, dat ben jij gewoon Henky. En we hebben vandaag maar liefst twee gastnerds. Ik begin bij een ouder bekende, dat is Erik Bais. Hij is al eerder te horen geweest. Drie keer eerder. Een keer over DOS en een keer over IP's en een keer over datacentra. Maar. Daar kwam ook al een gaantje psychologie voorbij en mentale gezondheid op de werkvloer en dergelijke. Dus Erik is van de boelmarkten thuis. Hij is directeur van A2B Internet, ooit sponsor geweest van deze podcast, dus die zou je kunnen kennen als je al een post aan onze lippen hangt. Maar Je bent vandaag wel degelijk gastneur, maar ook een beetje aanvulling op de andere gast die we hebben. En die is helemaal nieuw. Dat is namelijk Rickey Gevers. Althans, nieuw voor ons, geen onbekende naam in het wereldje. Hij is hacker met voorheen meerdere kleuren hoed op. Als je weet wat dat betekent in de hackerswereld. Zegt men dan altijd. Voor mijn gevoel heb ik altijd maar één hoed op gehad. Ja, en ik bedoel, dat verhaal is ook al zo vaak verteld dat we dat hier niet hoeven herkouwen Je bent nu een van Nederlandse voornaamste security geroes, specialisten, zo u wilt. Of in ieder geval een van de bekenderen. Er zijn er vast meer. Luidruchtig, kan je misschien ook zeggen. Zo word je bekend, toch tegenwoordig? Je bent bovenal incident responder, bij responders.nu. Rickey, hartelijk. Welkom, dank dat je hier naartoe hebt willen komen. Gelukkig is het niet zo ver. Ik maakte net een grapje met Henk en Ingrid om tafel. Kun je de tweet nog herinneren? Ja, ik weet het nog hè. Wat had je ook weer geschreven?

Rickey Gevers
Het was een podcast met. . Nou, ik ben altijd heel slechte namen. Ik ben de dame van de maashakkers, ja. Toen zaten jullie in gesprek hier. En het interessante vind ik dan, ik denk van mezelf dat ik een nerd ben en bepaalde dingen weet ik heel goed. En toen wisten jullie niet wat er op poort 443 draaide. En toen dacht ik, jeetje, dat min je toch niet? En dat vond ik eigenlijk heel hilarisch. Dus toen ik zat live te luisteren en ik gebruik Twitter altijd een klankbord. Dus dan roep toetrik wat en dan krijg je vaak heel veel respons. En dit vond ik gewoon een grappig feitje. Als jij het street om 1337 weet je wel, dan gaan wij nerds gaan dan springen en dansen. Hierbij vond ik dat wel grappig. En ik weet ook nog wel heel goed dat ik dat getwitterd en helemaal losgelaten. Verder, eigenlijk echt puur mijn gedachten weggeschoten. En toen de volgende ochtend allemaal likes en allemaal mensen waren ermee bezig. En het gek is dus zoiets. Super eenvoudig. Poort 443 triggert dan dus heel veel mensen toch om daarop te reageren. En toen kwam deze podcast, dat is drie jaar geleden ongeveer. En dan weet iemand ook weer zo'n tweet terug te vinden.

Randal Peelen
Dat heb je ook mee geweld. En wat is jouw definitie van een nerd dan? Want jij zegt, je moet wel een beetje een encyclopedische kennis van TCP/IP-space hebben dan tegen nerd.

Rickey Gevers
Het grappige is, ik zie jullie echt als nerd. Dus dat zit blijkbaar ergens iemand goed. En ik kon me dan dus ineens niet voorstellen dat een nerd niet weet wat 4-4-3 is. En toen ging ik eigenlijk pas denken van de bubbel ofzo waar je dan toch een beetje. . Dat zou een beetje beroepsdeformatie zijn. Dat denk ik dus wel, ja. Ik denk dat het puur is om heel leuk te zijn. En toen realiseerde ik me eigenlijk dat er binnen de nerds dus ook nog bubbels zijn.

Randal Peelen
Nou, dat is wel grappig dat je het zegt, want we doen dit nu vijf jaar en we hebben al. heel veel jaren de vraag stelt aan mensen van ben je een beetje nerd? Nou ja goed, tegenwoordig doen we dat niet zo vaak, want is het of vaak evident of. De definitie is te breed. En de mooiste definitie die we tot nu toe hebben gehoord, die houden we op dit moment nog aan. Die is die van Rolf Hut. Hij is wetenschapper en die heeft. Een heleboel leuke wetenschappen dreven. Maar die zei, voor mij is een nerd iemand die ergens schaamteloos enthousiast over durft te zijn. En daar dan ook gelijk alles van weet. Dan denk ik, ja, dat kan Star Wars zijn. Dat kan. Hekken zijn. Maar het gemiddelde ADHD'a kan dus ook botanische tuinen zijn. Dat je een botanische tuin in Nerd bent. Volgens hem. Of vogels waarnemen.

Rickey Gevers
Ja, nou moet je naargaan. Ik kan alle vogels in Nederland wel herkennen. En de helft ervan op geluid. Oh, nice. Dat is ook zo'n nerd. Hoe gaat die van. Dat is de oude oer.

Randal Peelen
Nee, nee, nee. Er is zo'n beest. Ik doe het waarschijnlijk van.

Rickey Gevers
Ik denk dat je, nou weet het, een. Ik ga nu maar merken.

Randal Peelen
Voor mij is dat geluid de lente.

Rickey Gevers
De blue tit is dat. Niet de pimpelmees, maar de koolmees. Die is precies wat jij doet. Je doet hem heel goed na. Nerd. Het is wel grappig, ja echt hè. Als we hem nu erop googelt, dan word je ongeveer dat geluid.

Randal Peelen
Maar goed, laten we het over nerddingen hebben, want er is een groot probleem. En daar kunnen we als podcast met Nerds om tafel niet zo goed mee omgaan. We hebben altijd met elkaar een beetje afgesproken. Wij zijn niet. De actualiteitspotcast, er zijn de anderen die doen dat heel goed. Daar kunnen wij niet zoveel aan toevoegen. Tegelijk dat ja, er is nu een oorlog bezig. En niet alleen. . Een oorlog in Oekraïne met Rusland, maar ook nog eens een cyberoorlog. En ja, weet je, dan liggen de gasten voor ons voor het oprapen. En dan is het onderwerp gewoon zo top of mind ons. Ik wil eigenlijk nergens anders over praten. Als ik ochtends wakker word, dan is het eerste wat ik doe kijken of Zelensky nog leeft. Erg eigenlijk, hè? En ik kan het gewoon niet loslaten. Nu weet ik dat jij. al jaren bezig bent, onder andere met het helpen oplossen. Of in ieder geval zo goed en kwaad als het gaat helpen met slachtoffers van Ransomware. Dat je nu Ook bepaalde effecten ziet. Kun jij ons meenemen in wat zien we nu gebeuren? En wat ligt eraan ten grondslag? Op dit moment.

Rickey Gevers
Het grappige is, ik denk dat we een relatieve periode van rust in het cyberlandschap hebben gehad. Waarbij, kijk, ik vind het het leukste als ik een incident doe, dus als een bedrijf gehackt is, dat je dan een APT vindt. Dat is uitdagend namelijk, hoogste niveau ongeveer. Maar de praktijk is eigenlijk vooral dat we de laatste tijd alleen maar ransomware hebben gehad. Wat vindt een APT? Advanced persistent threat. En in de regel is dat een land, dus een hackersgroep van een land, die een bedrijf is binnengedrongen. Dus dat is de hoogste graad aan tegenstander die je in feite kan hebben. Die doen spionage, dus het is hun doel echt om niet gezien te worden. Dus dat is extra uitdaging om ze wel te vinden. Die sport vind ik echt hartstikke leuk. En dat landschap is heel erg verschoven naar ransomware, eigenlijk bijna alle incidenten van de afgelopen maanden die wij gehad hebben. Is gewoon ransomware. APT's kom je bijna niet meer tegen. Dat betekent niet dat ze er zijn. Maar de ransomware gevallen zijn meer zichtbaar. Dus daar gaat dan de aandacht naartoe.

Randal Peelen
Een beetje hip nu ook.

Rickey Gevers
Ja, inderdaad. Het is de makkelijkste manier binnen cybercrime om gewoon geld te verdienen. Het is een beetje een pandemie. Ja, een beetje wel inderdaad. Maar wat je nu dus ziet, dat is wel grappig, nu is de threat landscape, zeg maar. Dus de dreiging die we hebben is radicaal veranderd door deze oorlog. En dan krijg je ineens de ransomwaregroep Conti, waar jullie vorige keer ook deels over gepraat hadden, die hebben een berichtje achtergelaten waarbij ze zeggen dat ze de Russische overheid steunen. Dus als je nu een ransomware aanval hebt van Conti, dan weet je ineens niet meer of ze nou een actie aan het uitvoeren zijn voor de Russische overheid of dat ze gewoon geld willen verdienen. Dus ineens moet je met een hele andere pet, eigenlijk met twee blikken daar nu kijken. En dat kost extra energie uiteraard.

Randal Peelen
Maar voor de argeloze luisteraar, jij zit aan de defensieve kant, dus word jij echt opgetrommeld als er effectief iets aan de hand is? Kom je ook bij het bedrijf over te voeren van is er iets aan de hand of niet?

Rickey Gevers
Ja, die laatste minder. Meestal is de situatie dat het bedrijf weet dat ze gehackt zijn. En bij ransomware dan weet je dat je gehackt bent, want je hebt daar maakt niks. En de zeldzamere gevallen zijn nu dus dat mensen vermoeden dat ze gehackt zijn of een goede indicatie hebben dat ze hekt zijn. En dan willen ze een volledig onderzoek om te kijken wat er dan precies allemaal gehackt is, wat er gestolen is, dat soort dingen. En daar moet je eigenlijk zoveel mogelijk malware zien te vinden die zich in dat netwerk daar genesteld heeft. En dat weer schoonzien te krijgen. Dus of je dat defensief moet noemen, dat weet ik niet. Ik denk eerder dat het. .

Randal Peelen
Ja, offensief is, maar voor de boek guys is het natuurlijk ook weer niet zo zwart-wit per se held. Nee. Ik ben heel erg geneigd om hierop door te vragen, want ik vind dat machtig interessant. En ik zou heel graag willen weten hoe dat wereldje ongeveer werkt. Maar we hebben natuurlijk pressing matters at hand, laten we het zomaar zeggen. Want we hadden het over deze aflevering en hoe we die beet zouden moeten pakken. Er zijn twee dingen die ik absoluut besproken wil hebben.

Randal Peelen
Dus daar beginnen we gewoon lekker mee.

Randal Peelen
Rickey, jij gaf aan van nou, ik zou heel graag het hele bestaan van alle Russische digitale aanvallen door willen nemen. Het is namelijk best wel een lange geschiedenis van gebeurtenissen die nog eigenlijk niet uitgebreid besproken is in een podcast. En Erik zit hier aan tafel. Erik en ik werken allebei bij een internet provider. En we hebben eigenlijk vandaag eens een beetje het balletje gaan rollen dat we Russia Today. En hoe heet die andere? Sputnik. Sputnik blokkeren. Nou, dat is ook een reletje. Aan die twee dingen zijn voor mij eventjes het ware noorden voor deze podcastaflevering. En dan te beginnen met. Het verleden, Rickey. Wat moet jou van het hart?

Rickey Gevers
Ik wil twee routes eigenlijk een beetje doorwandelen. Dat is wel interessant. De eerste route is eigenlijk de opbouw naar hoe is het. Hoe zijn we tot dit gekomen eigenlijk? Dit punt. En het andere is dat we proberen te kijken vanuit die hackersgroep van wat daar dus allemaal plaatsvindt. En ik denk dat je dat een goed beeld vindt. Omdat er echt heel veel heeft plaatsgevonden in dat wereldje zonder dat we het. Of tenminste, voor mijn gevoel in ieder geval zonder dat de meeste mensen zeker voor hebben.

Randal Peelen
Dat wereldje dan zie ik. Als ik mijn ogen sluit automatisch een IRC-kanaal vormen.

Rickey Gevers
Ja, nee, dat is het. Het grappige is, of dat is gewoon puur toeval hoor. Ik vind Rusland vanaf heel lang binnen mijn carrière al een van de meest interessante spelers. En nu blijken ze dan een van de grotere spelers te zijn. Ik heb vroeger bij Bitdefender bijvoorbeeld ook gewerkt. En daar was het een van mijn taken om gewoon puur. APT28 gaat dat dan heel specifiek om, dat fancy bear, dat zijn de Russische overheidshackers, om die in de gaten te houden. En mij lukt het heel goed. Om de infrastructuur die zij gebruikten, voordat het ingezet werd, eigenlijk al te herkennen. Dus je zag dan, iedere maand zag je twee nieuwe servers verschijnen. En twee andere servers werden er weggehaald. En zo verplaatste die infrastructuur zich over het internet in feite. Dus dat is heel interessant om te zien. Je weet tegelijkertijd, een bedrijf wordt nu aangevallen, want daar wordt deze server voor gebruikt. En tegelijkertijd heb je geen idee wie dat op dat moment is. Dat zijn hele interessante dingen. Maar we gaan beginnen waar ik wilde beginnen. Oeh, spreekbeword. Ik zal het niet te lang maken hoor. We hebben alle tijd. Nou, ik denk als je er diep in gaat, dan hou je het overzicht niet. En het is wel belangrijk dat we het overzicht hebben. Maar het begon eigenlijk, het hele Cyberwar is eigenlijk een beetje in 2007 begonnen met Estonië. Ja, die hebben een standbeeld daar neergezet. Ik geloof van een een of andere Sovjet-veteraan. En Estonië wilde het standbeeld weg hebben en Rusland wilde dat niet. En het gevolg was gewoon heel simpelweg dat Rusland DDoS aanvallen uit ging voeren. Op dat land. Halve land hebben ze toen platgelegd. En de teksten die er dan verschenen, was dat dit overheidsgezinde hackers waren die toevallig de agenda van Rusland uitvoerden. Dat is een prachtig argument natuurlijk in het cyberlandschap. Vervolgens kreeg je de South Ossetia-oorlog. Ook met Rusland uiteraard weer. Dat was in Georgië in 2008. Toen werd dat hele land eigenlijk plat gebombardeerd met nog relatief laag technische aanvallen. Dus DDOS-aanvallen en vooral op financiële instellingen en dat soort dingen. orbit iron kennen ook. Ja, maar dan de Russische variant daarvan. Ik denk dat de low orbit iron nog niet eens bestond is. Nee. Maar vervolgens kwam ik Kirgizië, dus weer een jaartje later. Toen was er een Amerikaanse militaire basis en er was in dat land heel veel discussie over of die moest blijven of niet. Precies in die periode werd het land eigenlijk plat gedost. Wat het signaal dan altijd is, dat vraag ik me dan altijd verder af hoor. Maar het staat vast dat het gebeurde in ieder geval. Dan maken we een sprongetje. In de jaren daarna heeft Poetin heel veel problemen gehad. En ik weet niet of dat de reden is dat er wat minder cyberaanvallen geweest is. Maar het is duidelijk dat er vier jaar relatieve rust is geweest. Toen werd in 2014 en toen werd de Krim eigenlijk ingenomen. Dus toen is het daar qua cyber behoorlijk losgegaan.

Erik Bais
Acht jaar geleden alweer. Het is bizar hoe snel dat is gegaan. Lijkt als gisteren nog. Maar hetzelfde met het hele MH17 natuurlijk. Wat daar ook. Dat is alweer zo lang geleden onder. Zoe de periode, toch? Ja, dezelfde periode. Dat is ook 2014.

Rickey Gevers
2015 hebben we de Amerikaanse verkiezingen gekregen. Toen gingen de Russen zich bemoeien met de Amerikaanse verkiezingen. Dus toen heb je de DC leaks gekregen, de server van Hillary Clinton die online geknald werd. Vervolgens hebben we in Duitsland de Bundestag gehad, die gehackt werd. Dus daar hebben ze van alles uitgevoerd. Veel mensen weten kennen deze hacker, daarom noem ik deze. In Frankrijk hebben we nog de Macron leaks gehad. Dat was in de periode dat de partij van Macron toen gehackt is. Toen hebben ze al die informatie online gegooid. Heeft niet geresulteerd in dat Macron niet verkozen. Ze hebben hun doel niet behaald, maar heeft trouwens ook de hoe Poetin over Macron denkt. Het zijn niet vriendjes.

Floris Bot
Het was niet al te positief gezien.

Rickey Gevers
Poetin heeft zijn best gedaan om hem weg te krijgen, is hem niet gelukt. En dat zal hem niet in de koude kleur zitten. Dan hebben we Brexit gehad in 2016, wat natuurlijk ook heel erg vanuit Rusland gestuurd is. Die waren er heel erg voor.

Randal Peelen
Maar sorry, want je bent halverwege je verhaal waarschijnlijk, maar ik hoor Dedossen en dan denk ik, Dedossen zijn tegenwoordig een statement. Als ik nu. drie kwartjes in een of andere dienst gooien, dan kan ik bijna elke site in Nederland wel DDoS'en. Dus de ene beter beveiligd dan de ander. Maar wat je nu noemt zijn al vrij gerichte, meer geavanceerde dingen. Zo van ik wil. . . De e-mailbox van iemand in het buitenland die wellicht president zou kunnen worden. Om eigenlijk die persoon pootje halen. Om je echt aan bemoeien met verkiezingen in andere landen.

Rickey Gevers
Ik pak zo even de diepete dingetjes nog. Deze nog voor het overview per jaar, dus dan zie je dat er steeds meer gas eigenlijk opgezet wordt, en druk. 2016, de brexit hebben we toen gehad. Wat ik een hele mooie altijd vind is Zuid-Korea. Er waren toen de Olympische Spelen in 2018. Olympic Destroyer heette dat virusje. Dat is dan blijkbaar een persoonlijk dingetje. Die Russische, was toen een dopingschandalen, weet je misschien ook. En Poetin kon het blijkbaar niet hebben dat de Russen geband waren toen op dat moment. Dus toen heeft hij maar. Probeert om de volledige spelen te vernieten. Of stil te leggen in ieder geval. Een hele bijzondere aanval vind ik dat in ieder geval. In 2017 hebben we NotPetya gehad. Ik denk dat dat een van de grootste aanvallen geweest is op een land. Heel duidelijk gericht op Oekraïne. En enorm veel collateral damage. Rusland weten we inmiddels dat collateral damage is echt een geaccepteerd iets is bij de aanvallen die zij uitvoeren.

Randal Peelen
Maar dat was echt een worm, toch?

Rickey Gevers
Het was een beetje dubbel, dus er zitten meerdere aspecten in. Maar je hebt een software bedrijfje wat als jij zaken in Oekraïne doet. Dan moet je kiezen uit twee softwarepakketten om aangifte te doen bij de Belastingdienst. Eentje daarvan is M.E.Doc. En dus bijna alle bedrijven die zaken met Oekraïne doen, hebben dat softwarepakket geïnstalleerd. Dat hebben ze gehackt. En via de updatesfunctie hebben ze dan die. NotPetya-ransomware werd uitgerold.

Randal Peelen
Ja, omdat het met name in Oekraïne gebruikt wordt.

Rickey Gevers
Iedereen die zaken met Oekraïne doet, hebben ze op die manier eigenlijk.

Floris Bot
Zoals hij zegt, als je je belastingaangifte deed, dan was er keuze uit twee pakketten en. Deze had echt 80% Martendeel ofzo, toch? Ja, sowieso. Echt bizar. Bizarre groot is. En eigenlijk hadden ze dus gewoon toegang tot de development servers. En hebben ze gewoon een malicious code in de updates weten te krijgen, ja dat fucking knap.

Rickey Gevers
En vervolgens zat er een worm in die dus het hele netwerk pakte, waardoor alles plat ging. Dan kunnen we gelijk de switch doen naar een stukje dieper technisch. Leuk. Nu gaan we bekijken vanuit die Russische hackersgroepen. Dus waar zijn ze nu. Specifiek mee bezig. En ik heb dan een selectief gedeelte eruit gepakt. Dus we lopen niet alles naar. Anders zijn we ook een uurtje bezig. Ja, precies. En vooral de jaren waarvan we gewoon het meest weten. En in mijn optiek begint dat en de grotere aanval uiteraard. Zijn deedels aanval sla ik dan even zo over, helaas. Ik kan het niet laten om er toch eventjes nog kort iets over te zeggen. Die laatste Dedosavond op het land Oekraïne die daar plaats heeft gevonden is met het Mirai botnet. Maar dat is wel een specifieke variant van Mirai. En de vraag is dan of Rusland die specifieke variant zelf ontwikkeld heeft. Toeval is dat het toch criminelen zijn. Staat die naam op de software of op welke computers toevallig?

Erik Bais
Weet ik eigenlijk niet bij elkaar geïnfecteerd zijn. Dat durf ik niet zeggen weet jij dat. Was dat die ene die in de WatchGuards zat? Weet ik niet. Die is decent. Daar zijn ze op dit moment heel druk mee bij. een persistent firmware update. Dus zelfs als je hem reboot, die WatchGuard firewall, dan blijft die besmetting blijft nog nog steeds in dat apparaat zitten. En daarmee kunnen ze dus of je WatchGuard overnemen, maar ze kunnen ook gewoon dat ding gebruiken om dus te DDoS'en. En ja, dan heb je een firewall en dat ding lijkt dus gewoon hartstikke lekker te wezen. Daar wordt momenteel zwaar op gescand om al die klanten te informeren daarvan.

Floris Bot
Ik heb hem even snel gegoogeld. Dit is een van de weinigen die met die op Linux zat, toch?

Rickey Gevers
Ja, Mira staat bekend om de IP-camera's, dat soort dingen. The Net of Kings apparaatjes. Maar dat botnet was redelijk recent uitgerold en tuurlijk kunnen Crimeen dat ook. Maar het wordt tenminste vanuit mijn perspectief interessant of de Russische overheid is geweest die dat even snel heeft uitgerold, of dat het toevallig een criminele organisatie is waar zij dan contact misschien mee hebben om het uiteindelijk weer gehuurd hebben. Maar dat zijn leuke vraagstukken verder. Maar om hier eventjes verder op in te zoomen, op 23 december 2015 heb je in Oekraïne de eerste blackout gehad, waarbij het stroomnetwerk flink plat is gegaan. Dat waren in totaal ongeveer 300. 000 gebruikers die daar last van gehad hebben. En de malware die ze daarin gezet hebben, daardoor weet je vaak dat het een overheid is, is heel divers geweest. Dus we hebben een specifiek stukje software ingezet, dat noem je killdisk. En dat is feitelijk gezien een wiper. Dus die maakt jouw disk leeg en jouw computer doet dan niks meer. En als jij dat ziet, als jij de eigenaar van die computer bent, dan weet je ook een fact en iets gewijderd. Ja, precies, alles is gone. Maar daar hebben ze ook ICS en SCADA-systemen te pakken gehad. En dat is een stuk gevaarlijker. Dat zijn de besturingselementen van hoogtechnische dingen. Dus dan moet je bijvoorbeeld denken aan als olie uit de grond gepompt wordt. Die apparatuur wordt op een bepaalde manier aangestuurd en die SCADA-software regelt dat.

Floris Bot
Ja, het is vorige week ook genoemd SCADA. En ik verstond elke keer Scala. Dat is toch heel gek. Maar dat zijn toch. .

Rickey Gevers
Industrial control systems.

Floris Bot
Ja, ik heb ooit, 25 jaar geleden hadden we het over PLC's. Programmable logic controllers. En dit is eigenlijk een. Een slimmere variant daarvan, toch?

Rickey Gevers
Ja, eigenlijk. Het zit een beetje tussen computer en dat in, denk ik. Het is heel specifiek vooral. Dus jij moet als jij malware daarvoor wil schrijven, dan moet jij echt dat bordje in feite hebben. En je moet hem hebben.

Floris Bot
Zo'n PLC kan je bijvoorbeeld gebruiken om een transportband aan te sturen. De superbasis, of een oven aan en uit te zetten als u bepaalde dingen bereikt, of een timer of whatever. Of een sluis open te zetten. Of een sluis open te zetten. Hele specifieke taken in ieder geval. En hoe interessanter het apparaat dat je kunt. Hekken, of waar je binnen kunt komen, hoe groter het effect kan zijn.

Rickey Gevers
En hier hebben ze dus specifiek bij zo'n energiecentrale, dus daarna gekeken van hoe kunnen we de stroom uitzetten. Die Malware is daar echt voor ontwikkeld.

Randal Peelen
En specifiek in Oekraïne. Want het begint ongeveer hier, jouw spreekbeurt, namelijk het moment dat Oekraïne echt de lul gaat zijn.

Rickey Gevers
Specifiek op Oekraïne gericht. Hebben ze dat gedaan en bij een relatief klein gedeelte. Dus 300. 000 mensen is veel, nog steeds. Een groot stad, zeg maar. Dat is flink. Niet het hele land, in ieder geval. Wat ook interessant daaraan is, ze zijn binnengekomen via spearfishing. Dus ze hebben echt wel heel gericht dat bedrijf getarget. En ten tijde dat ze dat uitvoerden, hebben ze ook nog eens de klantenservers en de telefoonlijnen van die centrale gedost. Dus niemand kon je bellen van mijn stroomlich eruit of wat. Het wordt gewoon niet opgenomen. Belletjes binnenkwamen, dat niemand eigenlijk wist wat er nu precies aan de hand was. Dus dat is echt wel een zeer geplande aanval die ze daar uitgevoerd hebben. Waarvan wordt gezegd dat het is om te testen. Kunnen we dit en werken?

Randal Peelen
Nou, ik wou aan het zeggen, is dat nou een specifiek moment waarvan je denkt dat was een feestdag of zo?

Rickey Gevers
Wat je ziet is dat ze vaak rond december, de decemberdagen, aanvallen doen. Dus tussen kerst en oud en nieuw. Waarom dat is, dat weet ik niet.

Floris Bot
Omdat er dan niemand op de zaak is.

Rickey Gevers
Wat ik dus weet is dat ik ben bijna altijd met kerst en auto in aan het werk, want dan gebeuren de meeste cybercrime cases. En mij is dat nooit ontgaan. Maar wat ik destijds wel merkte, dan zat ik bijvoorbeeld op de push van: jongens, schrijf nou even een artikel hierin. Journalisten zijn met andere dingen bezig. Het komt gewoon niet in de media dan. Er wordt echt aan voorbij gelopen op dat moment. Qua radiostilt is dat een relatief rustig klar.

Floris Bot
Ja, en twee weken later ga je er niet meer over schrijven, want dan is het.

Erik Bais
Afgelopen was het Love for Jay. Het jaar daarvoor was het Citrix. En dat was precies die periode dus.

Rickey Gevers
Nog van jij ja. Maar dat is de eerste. Volgens krijgen we MH17 in Nederland. Dus toen hebben ze een aanval gedaan op. Het onderzoeksraad voor de veiligheid. En het schijnt dat ze naar binnen zijn gekomen. Daar hebben we dan niet echt veel bewijs van. Maar ze hebben in ieder geval gericht. Dat MH17 onderzoek getarget in ieder geval. Destijds gebruikten zij een phishing panel. En dat phishing panel kon je fingerprinten. Dus zij gebruikte hele unieke software waardoor je kon zien dat zij het waren. Zij waren de enige die dat gebruikten. En ik moet me de namen even onthouden, maar het is een soort antivirusbedrijf geweest die dat ontdekt heeft en die ook dus ontdekt heeft dat specifiek de onderzoeksraad getarget werd. Dus dat weten we echt wel met hele grote zekerheid dat daadwerkelijk Rusland was die dat uitvoerde.

Floris Bot
Dit klinkt ook wel hier inderdaad als een APT. Het is zo'n gecompliceerde. Project, zeg maar. Dat doe je niet met vijf man op een zoltekamer.

Rickey Gevers
Nee, exact. Jij verzint dit niet. Gebruik ook het domein vpn. onderzoeksraad. nl En het grappige was, het is onderzoeks met een s-raad. nl en ze gebruiken voor de phishingonderzoekraad. nl Klein spellingsvaartje. Bewustheidvaart. Maar nu komt in mijn optiek de wat grotere aanvallen. Vervolgens krijgen we in juni 2016 de Guchever 2. 0. En dat zijn de DNC-hacks. Oftewel de DC leaks. Dat waren de eerste keren dat er spul gelekt werd eigenlijk van de Amerikaanse verkiezingen. En dat werd dan door het account Guccifer 2.0 gedaan. En er is ooit iemand opgepakt voor het hacken van de e-mailser van Hillary Clinton en die noemde zichzelf Guccifer. En dit was dan de nieuwe Guccifer die die informatie ging lekken. Die persoon is gericht naar allerlei journalisten toe gegaan. Die heeft gericht allemaal documenten ook gelekt. En wat daar bijzonder aan is, is dat verschillende documenten werden naar verschillende. . Journalistieke media gelekt en bij enkele van die media kwamen er metadata voor. Dus die gasten hadden gewoon net niet goed hun opzek, zeg maar, geregeld daarin. Dat zijn kleine puzzelstukjes die je dan uiteindelijk bij elkaar kan leggen. En dan kan je enigszins tot de conclusie komen dat dit waarschijnlijk een actie vanuit Rusland geweest is. Maar dan gaan we naar 13 augustus 2016 en dan komen de Shadow Brokers. Kennen jullie die nog?

Randal Peelen
Ja, nou ja, die ken ik omdat de Darknet Diaries daar flink over is. keer gegaan toen. Dan hele reeks volgens mij erover.

Rickey Gevers
Ik denk dat dat de grootste succes het grootste succesverhaal is van de Russische. Die hebben een hele periode eigenlijk gestart om de NSA eigenlijk gewoon kapot te maken, is ook de periode van Edward Snowden trouwens. De NRC was heel kwetsbaar. Er kwamen allerlei schandalen, documenten naar buiten. En ja, dit was gewoon het moment om die inlichtingendienst kapot te maken. Dat is de periode van Trump ook. Trump heeft die inlichtendienst ook flink voor lul gezet. Dus het moraal binnen die groepen was heel slecht. En ja, dit is gewoon in mijn optiek in ieder geval één grote mediacampagne geweest om die hele inlichting te doen.

Randal Peelen
Die Shadowbrokers hadden een heleboel zero days van de NSA gejat. Ja, exact. En die gingen ze dan. Druppelsgewijs, wereldkundig maken. Waar bij elke zero-day natuurlijk wel ergens een of andere software fabrikant in de fik vliegt van kut.

Rickey Gevers
Het heeft zes maanden geduurd. Dat is echt wel een lange periode. We hebben echt die aandacht vast willen houden. En die jongens gewoon, je kan je voorstellen, het verhaal achter de naam Shadowbroke is ook wel interessant. Of het waar is, dat weet ik trouwens niet. Of het klopt, zeg maar, dat weet ik niet. Maar het gerucht gaat in ieder geval dat heel veel van die NSA-medewerkers die speelden dan een spelletje. Ik weet even niet meer hoe dat spelletje heet hoor. Maar op kantoor met ze met nerds onder elkaar. En binnen dat spelletje was dan een shadowbroker. En dat individu verkocht informatie, daar kun je informatie bij kopen. En je kan je dus voorstellen als jij met ze op kantoor allemaal dat spelletje speelt. En ineens komt iemand met kennis van intern daarmee naar buiten. En die gaat ook nog eens al jouw geheimen mix maken.

Randal Peelen
Ja, klinkt alsof je zo'n naam van een karakter uit een Dungeons Dragons maakt.

Rickey Gevers
Ik weet even het spelletje niet uit mijn hoofd hoor. Maar dat is een spelletje in ieder geval. En je kan je voorstellen hoe je dan in de voeten geschoten voelt, denk ik. Als jij met z'n allen daar zit en je weet fuck. De meest kostbare geheimen. Worden voorheen neus.

Floris Bot
Niet alleen al je tools komen online, maar ook Informatie die je eigenlijk bijna alleen maar kunt weten als je iemand binnen hebt zitten.

Rickey Gevers
Je weet, iemand weet iets en wij weten niet wat hij weet.

Floris Bot
Dus alle luiken gaan dan dicht.

Rickey Gevers
Je maakt zo'n apparaat helemaal lam natuurlijk. Niemand vertrouwt elkaar meer. 200 meter op dat moment. Ja, hebben ze heel slim gedaan. Dus hebben voor ongeveer zes maanden lang ook die aandachtspannen vastweten te houden. Dan krijg je op 14 maart 2017 dat Microsoft, die voert een, dit is zo'n nerd nummerjok hoor, MS17-010 uit. En dat is de. Specifieke EternalBlue kwetsbaarheid, waarmee je dus ieder Windows systeem gewoon over kon nemen op dat moment. Dus op het moment dat dat uitkwam, wist ik ook al van holy shit, dit is een vrij uniek iets. Zo'n kwetsbaarheid komt één keer in de tien of zo in tien jaar in Microsoft voor en daarmee kun je dus echt iedere computer overnemen. Een groot probleem. En vervolgens kregen we op 14 april 2017 kwam de Shadow Brokers terug. Die hadden waarschijnlijk gezien dat die patch gedicht was. Of wat ze weten of gedacht hebben, dat weet ik natuurlijk niet hoor. Maar dat we speculeren. Maar die wisten in ieder geval dat er een patje uitgerold was. Dus waarschijnlijk werkte hun kutsbaarheid die ze gestolen had bij de NSA op dat moment niet meer. En toen hebben ze dat online geflikkerd. Dus gewoon voor iedereen zichtbaar. Toen zijn er veel hackers natuurlijk mee aan de slag gegaan, dus heel veel systemen zijn of kan je hacken dan gewoon op dat moment. En het grootste probleem wat we toen kregen, was de WannaCry. En die komt waarschijnlijk vanuit Noord-Korea. En die targeten letterlijk ieder Windows systeem dat aan het internet verbonden was en intern. Ik zei al van Rusland heeft weinig met collateral damage of vindt dat niet erg, maar Noord-Korea heeft daar nog minder mee. Collateral damage is het doel bijna. Ja, dat iedereen krijg je ongeveer. Maar niet veel later, een paar weken later krijg je dan de NotPetya aanval. Die dus specifiek dat stukje van de NSA net even wat beter verwerkt heeft in de code, omdat ze natuurlijk al heel lang ermee bezig waren. En dat keurig hebben ingepakt om lateral, dus intern in die netwerken, heel snel te verspreiden. En dat werkt geniaal. Die NotPetya is gewoon een hele grote aanval geweest, waar heel veel bedrijven.

Rickey Gevers
Maar vooral Oekraïne er enorm veel last van hebben gehad.

Rickey Gevers
Het is een, misschien moeten we dat anders noemen. Je hebt zeg maar wiper aanvallen. Daarbij is heel duidelijk, er wordt de schijf met nulletjes of eentjes, net wat je wil overschreven. En dan zie je dus dat de data kapot is. Dit is een wiper die zich maskeert eigenlijk als ransomware. En dan zou het in theorie nog ransomware kunnen zijn, in de zin van, de partij die de sleutel heeft, kan die databy unlocken. Maar in dit geval heeft niemand de sleutel. En dan is het effect hetzelfde. Maar je komt er in de media tenminste mee weg dat het geen wiper is. Dus dat is een interessant verschil tussen een echte wiper. Ja, omdat bij normale ransomware is ook vaak niet wereldkundig of zo'n bedrijf wel of niet heeft betaald.

Randal Peelen
Dus in het geval van een wiper die zich voordoet als ransomware, kan ik me voorstellen dat de media denkt. . Nou ja, die hebben gewoon niet betaald. Precies. Daar lijkt het op. Of ze moeten betalen en dan krijgen ze de sleutel, maar die willen het niet. Ja, en die CFO die gaat niet op nos. nl zeggen of die wel of niet betaald heeft.

Floris Bot
Ja, exact. We hebben ons bedrijf terug, het was maar 2,7 miljoen.

Rickey Gevers
Het verschil tussen die twee is de een is geloofwaardig te ontkennen. En bij een echte wiper geeft je dus heel duidelijk het signaal af van Bommen op je bedrijf gegooid. En je kan het niet missen, zeg maar. Dus ze hebben dit waarschijnlijk wel met deze gedachte uitgevoerd, van we willen dit uitvoeren en tegelijkertijd geloofwaardig dat kunnen ontkennen. En dan gaan we een stukje verder. Dit speelt zich allemaal relatief kort op elkaar af. Dan kom je op 17 december 2016. En dan krijg je opnieuw een blackout. Dus de energie die in Oekraïne uitgezet wordt, maar dit keer in de hoofdstad van Kiev. Dus in Kiev zetten ze dan de lichten uit. Hetzelfde type als het jaar daarvoor werd ingezet. Alleen veel geavanceerder op dit moment. En deze noemden ze ook wel de Industroyer. En dat houdt feitelijk gewoon in dat hij dus. Die ICS-systemen vernietigt. Dus kapot maakt. En het verhaal is daar ook eigenlijk weer hetzelfde, dat dit ook weer een soort van test is om te kijken of het nu werkt. Maar het doel net even iets hoger, weet je wel, in de hoofdstad, om even het centrum van het land eigenlijk te laten voelen. Van wat wij kunnen en hoe het in elkaar steekt. Dan hebben we nog een aantal dingetjes tussendoor gehad. We hebben een TV Vijmonden-hek gehad in Frankrijk. Ook een hele interessante Nederlands bedrijf is daar trouwens daar een rol in gespeeld. Die leverde De op afstand bestuurbare tv-camera's die in de studio rijden. En via dat Nederlandse bedrijfje zijn ze destijds naar binnen gekomen in dat netwerk. Maar toen hebben ze eventjes alle zenders daaruit gezet. En dat was in de tijd van ISIS nog. En toen hadden ze een video van de Islamic State daar neergezet. En deze actie was dan uitgevoerd door het CyberCaliphate.

Randal Peelen
Jij zegt ze, maar wat heeft dit met Rusland te maken?

Rickey Gevers
De malware die daar weer gevonden is. Dus dat kan je koppelen aan de. . Waarom is dit dan? Dat is gewoon paniek saaien. Het meest voor de hand liggende is dat ze testen of zoiets kan. Dus of het ze lukt in de praktijk dus om een tv-zender iets anders te laten uitzenden. Waarom dan wellicht toevallig TV5 Monden?

Randal Peelen
Ik zie een gouden kans om een half land te rigrollen.

Rickey Gevers
Come on mensen, step up your game. Maar het is ook weer die geloofwaardige ontkenning. Dus het zou inderdaad het cybercelefate kunnen zijn die dat uitvoert. Echt, dat klinkt geloofwaardig toch? Maar er wordt een hele specifieke malware gevonden. En in dit geval gaat het om X-Agent en X-Tunnel malware. En die is eigenlijk alleen maar aan Rusland De link in feite. En die malware vind je dan steeds terug als er dit soort acties worden uitgevoerd. Dit is specifiek ook die malware waar ik het net over had, dat ik die heel goed kon volgen. Dus ik kon zien waar de servers opkwamen en waar ze weer. offline gingen. Destijds heb ik zelfs een server gevonden waar die source code publiek op stond. Van een klein gedeelte. Dus via Reverse Engineer. hadden we al het idee hoe die software ongeveer werkte en nu hadden we de software publiekelijk gevonden. En dan krijg je de bevestiging dat het inderdaad op die manier werkt. Heel ingenieus platform voor spionage en aanvallen wat ze daarvoor gebruiken. Of ze dat nu nog gebruiken, dat weet ik niet. Ik weet dat je spreekpunt nog niet voorbij is, maar. Bijna te neer.

Randal Peelen
Ik heb een vraag: zelf al veilig? Ik voel me wel veiliger. Er zitten een paar figuren op de hielen die dat vast niet leuk vinden.

Rickey Gevers
Ja, nee, ik voel me niet onveilig. Nee, maar dat is misschien mijn handicap hoor. Dat is misschien ook waarom ik dit kan.

Randal Peelen
Nou, ik ben er blij mee. Maar als ik dit zo hoor, denk ik, dan moet iemand in de gaten houden.

Rickey Gevers
Nee, ik ben daar niet zo. Ik kijk er naar uit dat ik een keer gehac hoor. Dan heb ik wat te onderzoeken. Op die manier. Maar om het af te ronden verder, wat die jongens heel veel doen, is phishing. De phing is vaak de eerste stap die zij doen. En er is op een gegeven moment, wat ik ook vertelde, phishing panel, dat kon je heel goed herkennen. Dat hebben ze echt helemaal zelf ontwikkeld. En alleen zij gebruikten dat. En dan kan je bijvoorbeeld via Showdown. Kan je bepaalde strings die dus uniek zijn, kan je die panelen gewoon vinden. Moet je wel weten waar je op zoekt. En heel eenvoudig is het niet zoals ik het nu in ieder geval zeg. Maar als je weet wat je zoekt, dan ga je dat kunnen vinden. Dat kon ook bij die phishing-dingen. Toen is op een gegeven moment een specifieke phishing server gevonden. En die is ook gebruikt om destijds die Podesta e-mails, of Podesta, John Podesta te fischen. En die server is in handen gekomen van. Dell, Dell Secure Works volgens mij. En die hebben daar toen deels over gepubliceerd. En dat gaf ons dus een heel goed inkijkje in waar die Russen nou mee bezig zijn op dat moment. En dan zag je dus dat met name de focus op Georgië, Oekraïne, de Krim, de landen rondom Rusland is. En dan af en toe maken ze een uitstapje naar andere bedrijven toe. Maar daar zag je ook, dat was bijvoorbeeld een persoon, die kan je dan herleiden, die had een website die heette Free Sevastable. Dus ik wil dat de Krim vrijkomt om het rij te vertalen. En die waren dus gewoon keihard aan het hunten. Die persoon wilde dus gewoon hacken en die informatie van hem krijgen. Zullen we hem hebben. En die man kan je dan verder op internet gaan opzoeken. En die heeft zelf geen idee dat de Russen echt achter hem aanzit op dat moment. Maar dat geef je een goed inkijkje in hoe die operaties daar plaatsvinden. Dan als allerlaatste heb je nog één malware framework, dat heet HX, wat die jongens, die Russen gebruiken. En wat ik daar interessant aan vind, want het framework is niet zo heel veel bekend verder hoor, maar daar waren er 146 command-and-control servers van. Dus dat zijn de basisservers waarmee Malware die implants communiceren. Maar dat geef je een beetje een indruk van hoe groot. Nee, nee. Dat heb je toch niet zo allemaal even down met 46 servers.

Floris Bot
Ik was net onderweg hierheen. Ik ben nu de naam kijkt. De Jack Rhysider podcast. Darknetarius. Dark Netarius aan het luisteren. En een aflevering over botnets die gebruikt werden om spam en phishing mails te sturen. En daar hadden ze zo'n van de twee grootste netwerken die had 26 CNC-machines. Dus je hebt het nu over 146. Dat is echt absurd veel. Ja. Exact.

Erik Bais
Ja, Grumbold had een moment toen we dus, dat was 2010, 2011, toen hij downging. Maar er nog eens van vier of vijf servers over of zo. En toen werden die IP-adressen gepubliceerd en toen was het daarna heel snel over. Dat scheelde iets van 18 of 23% van de wereldwijde spam. Dat ene botnet.

Floris Bot
En dit is 146 misschien.

Randal Peelen
Maar we hebben het nu, je hebt een moo spreekbeurt gegeven over de geschiedenis van de Russische heks. En je zegt eigenlijk dat dat in 2007 al begonnen is. Dus het eerste statement dat je maakt, is al best wel lang aan. de gang. Opbouw en de kwaliteit neemt ook stevig toe. Dus het gaat best wel hard omhoog als ik het zal hoor. Maar ook, en dat is misschien mijn eigen interpretatie, dat het doelmatigheid ook wel steeds groter wordt. Het gaat een beetje van test. Maar je ziet ze volwassen worden. Wat ik mis in jouw verhaal is een beetje, je zegt een aantal keer er is een test. En er is in die zin dus ook bewijs dat het werkt. Want ze hebben vast ook wel een keer een test gedaan die niet lukte. En dat weten we dan niet. Maar Wat ik me dan aan vraag is, waarom is er in Oekraïne dan op dit moment voor mijn perceptie, relatieve rust?

Rickey Gevers
Dat was eigenlijk juist waar ik net heb, apotheozen van jou spreekbeur. Als je dan hier ziet, het grappige is, ik werd heel energiek, laten we het zo netjes omschrijven. Toen de aanval met de detelsanval op de bank op de financiële instellingen in Oekraïne begon. Toen wist ik, nou, denk je, dit is een standaard patroon wat de Russen doen. En zo gaan ze dat steeds verder uitbreiden.

Randal Peelen
Alleen dit keer staan de tanks langs de grens toevallig.

Rickey Gevers
Op dat moment nog niet. We spuurde de Dedo'aanvallen nog. Dus toen ben ik meteen ook achter dat Mirai bot net aangegaan. Vroeger deed ik heel veel DDoS monitoring. Dus dan lukte het me vrij snel om die commandandcontroles over te vinden. Dat doe ik nu niet meer. En gelukkig heb ik Chinese vrienden die dat wel doen. En die wisten vrij snel die commandroles over te vinden. Die stond toevallig in Nederland. Dus ik wilde die commanding control server in handen krijgen om zo snel mogelijk te kunnen zeggen of het dan de Russen waren of niet. Helaas was Hightech Crime mij voor en die server voor mijn neus weggekapt. Ratten. Gelukkig kregen we terecht hoor, voor de wereldwijde afloora's. Dat vraag ik me trouwens ook wel eens af. Als ik hem had gehad, dan had ik het gepubliceerd. Nu valt het voorol eigenlijk. Maar neem niet weg dat een dag later de Amerikaanse inlichtingdiensten met zekerheid konden zeggen dat Rusland achter deze aanval zat. Dat vind ik dan altijd leuk, want ik heb geen idee wat er heeft plaatsgevonden. Maar ik geef mezelf een schouderklopje: dat is via die server gegaan. En daar lag de schat of de sleutel tot de informatie. Het was jammer dat we dat gedeelte gemist hebben. En vervolgens kwamen de wiper aanvallen. We doen het vorige keer met Dave voornamelijk over. En toen wist ik van nu gaat het echt los. En het was meteen ook. Duidelijk dat die wiper aanvallen, volledige wiper aanvallen was. Dus niet verkapt als ransomware. Die zat er overigens wel tussen, maar de basis in ieder geval niet. En dan weet je van nu heeft er iemand dus echt de beslissing genomen van we gaan de aanval inzetten. En acht uur later ging de tanks dat we gaan.

Randal Peelen
. Ja, dat viel me ook op in dat verhaal van Dave van AC van. Het was niet zozeer iets wat. . Ik dacht altijd van dat soort. . Computers zijn gewoon al jaren geïnfecteerd, zeker van die grensposten en andere overheidsinstanties. Daar zit gewoon. Hoe noemde je dat ook weer overheidsmatige heks? Wat had je in afkorting voor? Die zijn gewoon altijd permanent overal wel aanwezig, niemand weet dat. En op het moment dat we ze ooit misschien een hyperties nodig hebben. Maar dit was gewoon wel vrijgericht twee maanden daarvoor erop gezet. Dus het is een semi- ja opdracht gegeven. Nou, let's go, we gaan ons voorbereiden.

Rickey Gevers
En dat heeft gezegd, en het verschil is ook trouwens wel. De bedrijven die nu aangevallen werden, waren allemaal echt strategisch. Dus defensiebedrijven, telecommunicatie, dat soort dingen. Transposten. Ja, exact. Dus dat lijkt echt wel een hele verstandige keuze, om het eventjes zo te noemen, het zijn geweest. En mijn stelling is dus eigenlijk vooral dat Rusland alles behalve de echte capaciteit op dit moment heeft ingezet. Dus echt, relatief gezien hebben ze nog helemaal niks aangezet. Topje van de ijsberg. Ja, ze hebben alleen wat relevant was voor. Dit was mijn theorie hoor. Voor het binnendringen van het land. Dus defensiepartijen, die hebben ze uitgeschakeld. Ze hebben nergens de energie uitgezet. En ik durf echt wat te werden dat ze dat gewoon kunnen. En dat kunnen ze ook in Europa bijvoorbeeld hoor. Daar moeten we ook vooral niet van denken dat ze dat niet kunnen. En ze zitten ook in ministeries hiermee te luisteren. Maar wij kunnen die partijen grotendeels. Dat is misschien wel goed om dat zo te zeggen. Als jij een netwerk hekt, dan wil je nooit ontdekt worden.

Rickey Gevers
Dus wij weten alleen maar van de gefaalde hacks.

Rickey Gevers
En we kunnen er wel van uitgaan dat de meeste hacks succesvol zijn en dus niet ontdekt worden. En met die blik moet je ook kijken naar Europa verder. Dus dan weet je dat ze in de Boemesdaak bijvoorbeeld hebben gezeten. Nou, dat is dus eentje die fout gegaan is. Maar ze hebben ongetwijfeld in andere ministeries ergens in Europa gezeten. Waar we ze niet gevonden hebben.

Randal Peelen
Maar sorry, nu slaat mijn fantasie misschien op hol. Alleen jij zegt nu dat. Ze dus nog steeds relatieve terme handschoenen aan hebben en nog niet een glas af. Ja, exact. Is het dan. . . vergezocht om dat dan te vertalen naar de militairinval. Ik bedoel, het zijn ook allemaal kinderen en tanks die in de blubber belanden. Brandstof is op. Ze kunnen toch beter, zou je denken. Ja. Of is jouw theorie.

Rickey Gevers
Ik denk gewoon dat het puur de theorie is: neem het land in en maak zo min mogelijk verder van het land kapot. On burgers die zijn braaf, die laten we allemaal in leven. Als jij een energiecentrale gaat wipen, ja, dan ligt hij voorlopig wel even plat. Dachten dat ze binnen twee dagen het land hebben overgenomen en dan heb je die energiecentrale weer nodig. Dan ga je die burgers niet meer voor je winnen als je dat doet.

Randal Peelen
Nee, dat gaat nu ook niet meer, maar dat is een andere discussie.

Rickey Gevers
En de andere ding is ook, je hebt een informatiepositie. Dus je zit in die energiecentrale, dus je kan zien wat daar gebeurt. Als jij een wiper daaruit rolt, dan ben je je plek kwijt.

Floris Bot
Meteen met denken wat je net zei over dat de meest succesvolle hacks, dat we daar niet achter komen. Er was in een uitzien van Malicious Life over hacks in telecom en met name Griekenland in Italië. Dat ze op een gegeven moment een van de core. Een soort van router, maar dan voor telecom gebeuren. Belgacom. Belgacom ook, maar ik weet, hier was een onderzoek geweest en er zaten acht APT's binnen op die machine. Dat vond ik wel tof.

Rickey Gevers
In hekwereld, tenminste, voor mij is dat normaal voor andere mensen misschien niet hoor. Maar is dat. . . Hoort dat er een beetje bij, want je hebt bepaalde dezelfde of overlappende interesses eigenlijk. En het ding is, als jij daar eenmaal in zit, dan zie je dus bijvoorbeeld dat Pietje er ook zit. Maar ja, je kan niet tegen Pietje zeggen, ik zit er ook. Want dan weet je niet dat jij er zit. Dus je komt allemaal stilhouden en geheim houden en niks erop. Dat je er niet uitschoppen. Het is heel normaal om met heel veel partijen daar gewoon op één zo'n plekje te zitten. Eigenlijk heel gek. En niemand zegt er wat over. Iedereen houdt zijn mond. Dat is ook het. Bijzondere daaraan.

Randal Peelen
Is er nog iets wat we over die oorlog nu in Oekraïne kunnen zeggen? Wat. Laat ik het anders gaan. Houdt het iedereen hier aan tafel zo bezig? Ik heb het gevoel dat er een soort van once in a lifetime iets aan de hand is terwijl we hebben al een aantal crisissen overleefd, we hebben een pandemie achter de kiezen. Er gebeurt van alles wat once in a lifetime zou moeten zijn en nu is het opeens oorlog. Tegelijkertijd denk ik, ja, godsam, maar er is altijd wel ergens oorlog. Waarom boeit dit me wel? Omdat het witte Europeanen zijn en de rest van de wereld misschien niet. Ben ik per ongeluk racistisch of zo?

Rickey Gevers
Dit was denk ik gewoon een redelijk. Soeverein land verder zonder problemen. En dan komt ineens de buurman die zegt: Je bent van ons, terwijl mensen dat helemaal niet willen. Er was geen probleem, eigenlijk. Ik denk dat dat echt wel een significant verschil is. Het is een welvarend land, ook niet was misschien een corrupt land.

Randal Peelen
Irak en Afghanistan, er zijn natuurlijk ook wel vervelende dictators, maar toch gewoon afgezet. Dat was ook een soeverein land. Er stond ook gewoon iemand aan het hoofd. Er is ook gewoon naar binnen gewalst.

Erik Bais
Het is wel serieus anders. Als je kijkt naar de historie van het voormalige USSR. was dit een onderdeel van het grote Rusland. En het is alles waar Poetin. heel sterk gewoon naar kijkt is van ik wil eigenlijk het oude Rusland weer terug gaan krijgen waar die zich in deze waarschijnlijk op vergist. Is de hoeveelheid manschappen die het gaat kosten om dit land bezet te houden. Want zomaar even iemand hier weer een nieuwe stroomhalm neerzetten. Die dit land gaat besturen. Wat ook door het. Ja, wat ook nu geëist wordt. Wat nu geëist wordt, maar wat. Wat ook door het volk gepikt gaat worden. Dat gaat dan wel een serieus ding zijn. En ik denk dat name de vervolgstappen zometeen, dat die heel erg interessant gaan zijn. Want wat wordt zometeen daar het vervolgtraject?

Randal Peelen
Maar fair en af. En elk conflict is uniek en elk conflict kent zijn eigen nuances. Maar het valt mij wel op dat dit mij. Ontzettend aan het hart gaat. Ik elke ochtend gelijk mijn telefoon check en eigenlijk de rest van de dag ook een beetje in de gaten houd. Wat er op onze slack gebeurt wat mijn nut op tafel, wat er op Twitter gezegd wordt. Dus op Reddit, een aantal subreddits die helemaal aan vuur en vlam staan. De ene dag is wat rustiger dan de andere. Aan de ene kant ben ik blij. Aan de andere kant denk ik, godsammer, wat gebeurt er nou? En ja, dat heb ik bij geen enkele andere oorlog gehad nu.

Rickey Gevers
Ik denk dat misschien een van de eerste keren is dat we atoomwapens daadwerkelijk op tafel liggen. En dat iemand ook daadwerkelijk zegt van ik ga iets inzetten wat jullie nog nooit in jullie geschiedenis gezien hebben. En dat wordt bijna NAVO dat ook nog?

Erik Bais
Er zijn ook hierbij wordt ook vanuit de Oekraïne wordt er natuurlijk ook. heel veel op sentiment ingespeeld. Want als je kijkt, er wordt gevraagd van joh, we willen een cyberarmy gaan neerzetten en dit zijn de targets in Rusland. Er worden vragen gesteld bij verschillende organisaties van stop met het . ru-domein, kunnen we Rusland niet alle IP-adressen terug gaan geven? Er worden op heel veel andere vlakken dan puur alleen het slagveld wordt ook geschaakt. En dat geeft ook heel veel onrust. En dat geeft ook. Dat andere partijen daar wat van moeten gaan vinden op dit moment. Ja, het is dus in die zin een wereldoorlog dat het iedereen opeens wel aangaat. Nou ja, op het moment dat er op dit moment door ICANN gewoon publieke statements gegeven worden over. Waarom ze . er u nog gewoon laten staan. En vanuit de executive board van RIPNCC dat ze zeggen van jongens, luister, we bevriezen daar gewoon de boel. Dat gevuit wat ICANN en RIPOQ is? ICANN heeft bijvoorbeeld, die doen het beheer van de topleveldomains. . com. org. net en in dit geval dus ook de toewijzingen aan . En je kan niet zomaar zeggen van we halen gewoon punten RU uit de DNS-roetzone. Dat is wel de trap. Dus er zijn daadwerkelijk gewoon vanuit officiële ingangen vanuit Oekraïne gewoon vragen gekomen van joh, kun je niet gewoon . eru gewoon even uitzetten? Of kunnen we alle IP-adressen van Rusland teruginvorderen en naar Drive NCC teruggrijven? Maar die hele governance met hoe die communities gemaakt zijn, dat geeft zoveel emotie waar mensen in normale omstandigheden al redelijk. . pittige discussies over technisch en governance hebben. In bijvoorbeeld Adders Policy, waar ik dan binnen RIP co-chair van ben. Wel die maillijsten die ontploffen op sommige momenten. Maar op het moment dat het persoonlijk gaat worden en die emotie erin gaat komen, en dat mensen erin gezegd hebben: ja, ik typ dit vanuit de Schuilkelder, terwijl de bommen vallen, kunnen we dit en dit niet gaan doen. Dan Heb je wel een hele andere discussie op een bepaald moment. En wordt het ook veel lastiger om dat met een wat neutralere bril te zeggen. . jongens, slaan we, ho, ho, rustig hand, rustig hand. Daarin wordt wel geprobeerd. Vanuit het RIP NCC heeft de Executive Board van de wijk gemaild. Wij zijn sowieso net als iedere ander geen partij in deze. Maar we proberen het wel neutraal voor het gehele internet en de hele community en de hele regio dit te regelen. En vandaar ook, jongens, wij gaan hier geen beslissing voorlopig in maken en houden we gewoon een steetisqual. Het is natuurlijk al heel wat op het moment dat je op bepaalde momenten. Dat je dus nu al ziet dat internettoegang voor Rusland door bepaalde Amerikaanse providers gewoon afgesloten wordt. Cogent heeft nu gewoon gezegd, wij stoppen in Rusland. Zo zijn er nog een aantal partijen die gewoon overwegen om zo meteen uit Rusland terug te trekken. Waardoor dus connectiviteit gewoon een uitdaging wordt. Coaching is eigenlijk een netwerkboerd, toch? Ja, dat is een netwerkleverancier. Dus gewoon een Tier 1 wereldwijd. Net als Lumen, Telia, zo nog een paar level 3. En. Dat kan gedeeltelijk te maken hebben met de beslissingen van Swift. Want alles wordt gewoon niet meer betaald. Dus waarom zou je dat gaan leveren? Dat is gewoon een heel simpel effect. En dat ze hiermee gewoon zeggen van nou, kijk eens hoe goed wij zijn. Naar de klanten die ze nog wel kunnen leveren. Maar het kan ook zijn dat ze gewoon zeggen van ja, we doen dit vanuit principe. Dus dat is wel een beetje schimmig waar dat nou vandaan komt. Maar sowieso, de hele financiële sancties wat we nu gaan zien, gaat over een paar weken echt effect hebben dat gewoon partijen uitgezet worden in het buitenland. Omdat ze niet meer betaald kunnen worden door hun Russische klanten. In de hostingindustrie, op de internet exchanges, in de colo datacenters. Dat heeft echt nog effect zometeen. En dus ook met de infrastructuur. Rusland heeft op dit moment gewoon een directive uitgezet. Alle punt-ru-domeinen. Je moet als Russisch bedrijf een . ru-domein gebruiken. Die moet je in Rusland hosten. En je mag geen buitenlandse JavaScript meer gebruiken. Dus je mag geen Google Analytics en dat soort dingen meer gebruiken. Omdat ze dus zometeen een soort van tweede KPN het net gaan bouwen. Een soort van intranet, waar ze alleen met Russische. Ik dacht aan copy surf. Maar goed. Ik heb daar hele sterk idee over met het net. Heel rare vleesbij. Gewoon Noord-Korea achter. Ja, een beetje Noord-Korea-achtig. Dus een eigen DNS. Eigen DNS. En alle diensten gewoon in Rusland. En als we dan worden afgesloten, maakt het niet zo heel.

Randal Peelen
Maar ho, wacht even, we gaan nu in de podcast best wel snel: ik maak een moment om even te bezinnen. Er is een oorlog aan de gang. Hoe kijken we ernaar? Jij gaat. In een rand over de Aiken en Rijp van dat wat Rusland van plan is. En nu hebben we het over Rusland gaat zijn eigen internet bouwen. Zie jij dit effectief gebeuren? En is dat dan een. . Reactie op alle sancties?

Erik Bais
Wat is aan de hand? Nou ja, dit is dus een reactie op de sancties aan de ene kant. Netwerkpartijen aan de andere kant die zich wegtrekken. De vraag van Oekraïne van joh, kan je punt RU niet stoppen? Heeft Rusland gezegd van nou alle Russische bedrijven moeten dus nu gewoon een punt RU domein gaan gebruiken en dat moet in Rusland gehost worden.

Randal Peelen
Nou ja, Rusland merkt hierin wel een stukje afhankelijkheid. Want ik denk dat wij in Nederland soms lekker mopperen op het feit dat we afhankelijk zijn van grote Amerikaanse bedrijven, noemen Google, Facebook, Big.

Erik Bais
tech eigenlijk is allemaal Amerikaans en dat merken ze in Rusland dus ook en daar willen ze dan minder afhankelijk van zijn is dat Microsoft heeft een statement van de week de deur uitgenomen dat ze geen nieuwe diensten meer uitrollen voor andere klanten of bestaande klanten In Rusland. Met als doel dat Rusland stopt met die invasie. Dat zal best zijn. Maar het kan ook zijn dat het de bedoeling is van ja, weet je. in verband met sancties niet kunnen betalen. We gaan de klanten nog niet van platform afschoppen. Zover gingen ze dan nog net.

Randal Peelen
Maar die zijn uitgevaardig van gij zult lokaal hosten en iedereen moet RU gebruiken. Dat heb je natuurlijk niet in een week gefixt, laten we eerlijk zijn. Letterlijk, 11 maart moet alles geregeld zijn. Punt. Good luck. Alleen. Dat is letterlijk gewoon. Er is gewoon het Kremlin dat dat afvaart. Het is niet gewoon dat mensen die daar wonen en denken. Goh, wat heb ik zin om? Vandaag even naar het buiten.

Rickey Gevers
Maar volgens mij zijn ze hier al een tijdje mee bezig. Ik ken de technische details zo niet. Maar volgens mij heb ik wel vaker gehoord dat Rusland heel erg bezig is met zijn eigen muurtje om het internet heen te bouwen Inclusief firewalls, zodat ze in één keer op een knop kunnen drukken, zeg maar, en dat al het verkeer daar stopt.

Erik Bais
Gewoon heersen over de informatievoorziening eigenlijk. Met name die Russische firewall om die te bouwen, daar zijn ze al heel ver mee en daar zijn ze al heel lang mee bezig. Zover dat ze nu zeggen alles moet in Rusland gehost worden, die hadden we het nog niet eerder gezien. Want dat is net een week oud dit. Maar is dit duiding omtrent de oorlog? Nou ja, dat het aan de ene kant dat ze dus reacties geven op de sancties die er nu gebeuren. Aan de andere kant, ja, wat dit voor effect gaat hebben, zometeen na de oorlog, dat is nog onbekend. Alles wat je nu afbreekt, komt ook nooit meer terug, natuurlijk.

Randal Peelen
Dus op het moment dat je nu grapte met een collega van de week, en dat meen ik van de week is dus gisteren, het is pas dinsdag. Ik mezelf opeens realiseer van God, ik had eigenlijk best wel een keer in mijn leven naar Rusland op vakantie willen gaan. Op dit moment denk ik, dat ga ik nooit doen. Fuck dat. Why? Never. Echt niet naar Rusland gewoon. En dat is wel een hele snelle draai die ontzettend veel mensen denk ik nu ervaren. Dat ze van een soort van neutraal gevoel van nou Rusland is een land. Nou, laat ik voorop stellen, ik snap het niet zo goed. Ik vind ook niet dat ik er veel van moet vinden, maar het is een beetje gek. Ik ben wel op een soort van nieuwsgierige manier geboeid. Naar pure afgunst. En woede eigenlijk ook wel. Godsamme. Het ging net een beetje oké als je mondiaal kijkt. Oké, uitzondering, een heleboel mensen, een heleboel ellende, maar gewoon zo van nou, een heleboel lijnen zijn opwaarts, wat de fuck doe je?

Rickey Gevers
Ik denk soms ook wel eens, in die vorige uitzending ging het over attributie. Dus wat vind je dan een naam? Ik denk dat we misschien wel daarin heel naïef zijn geweest. En dat we niet.

Randal Peelen
snel genoeg eigenlijk de kaart eraan willen plakken van dit is nu rusland geweest en doe er een keer en maar 17 is een goed voorbeeld dan weet eigenlijk iedereen ten westen van rusland weet gewoon wie het was Rusland ontkent en ik lijkt misschien ook wel dat gemiddelde Rus in op de straat daarvan zal zeggen dat ze dat zelf zijn geweest.

Rickey Gevers
Maar het ding is, we accepteren het uiteindelijk wel. Het zijn ook bijna 300 slachtoffers van de MR17 verder geweest. Wat hebben we ermee gedaan? Ja, heel mooi proces hebben we nu. Voor de nabestaan is dat zeker fijn om een proces te hebben. We hebben er effectief iets tegen. Dat niet. Niet genoeg blijkbaar.

Floris Bot
Er zaten zeven mensen aan boord die je kende persoonlijk. Nou, ik vind dat er geen reet aan is gedaan. Er is geen fatsoenlijke. Oké, alle kisten kwamen terug en de mensen die zijn gevonden zijn teruggekomen, maar echt afscheid. Ja, afscheid heb je kunnen nemen, maar je kan het niet afsluiten. Nee, precies. We weten het wel, maar het wordt niet uitgesproken. Het is een beetje. Blijf ze af midden hangen ofzo? Ja, on-af en onterecht gevoel, weet je wel. Beetje laf, maar. Maar je kan ook snap ik wel goed.

Erik Bais
Dat is natuurlijk ook een beetje, als je kijkt naar die naar die hele. Situatie zoals die op dit moment gaat, misschien ga ik er dan iets wat te politiek in. Maar het feit dat ze geen no-fly zone bouwen boven Oekraïne. En nee zeggen van ja, nee, we doen alleen een beetje sancties. Dat is natuurlijk ook een beetje half zachte oplossing. Dat is exact hetzelfde in het verhaal met de MH17.

Randal Peelen
Moeten we escaleren net zolang tot het wel een echte oorlog is? Hoe lang moeten we het accepteren? Ik merk dat het nu steeds verder gaat. Het is op dit moment, dus danig escalatie. Ik denk, nou, die lijn gaat maar één kant op, en dat is Wereldoorlog.

Rickey Gevers
Ja, precies. Maar het komt nu steeds tastbaarder voor ons. Eerst was het Georgië, toen was het Syrië waar chemische gif aan gehalden. Weet ik wel wat gebeurde. Hebben we ook allemaal geaccepteerd. Toen was het de Krim, hebben we geaccepteerd. Toen de afgelopen periode dat ze zeiden van we doen die twee provincies nog. Toen zaten mensen ook nog, nou ja, doe dat dan maar. En nu is het heel Oekraïne naast gekut. Het gaat nu wel heel ver.

Floris Bot
Die twee provincies was voor mij al wel van. Wat is hier nu?

Rickey Gevers
De Klim hebben we ook maar gehad.

Floris Bot
In die twee provincies zit 80% van het GDP. Dus 80% van het bruto-nationaal product komt uit die twee provincies. Dus als je die hebt, dan is het land. Ja, inkomensloos. Het is een beetje groot gezegd, maar. . Een stuk kleiner. Ja, nou kijk, ze zijn nog steeds een graanfabriek. Dus daar gaan ze wel een hoop uithalen. Overigens gaanprijzen gaan ook. Sky high op momenten, bedoelden niet alleen de benzine langs de snelweg is over voorbij de 2,40 euro, maar ook graan gaat is verdubbeld of verdriedubbeld nu ofzo.

Randal Peelen
Helemaal top, mijn vriendin kan niet tegen gluten. Daar merk hier niks van.

Floris Bot
Ik wel. Nee, maar het is nu. Zij zijn telkens. Rickey, jij zei net ook eens van ze hebben een beetje getest. Ze hebben een beetje laten zien wat ze kunnen. Ze hebben een beetje getest. Ze hebben eigenlijk elke spierbal een beetje laten zien. En nu staan we met elkaar in de ring. En dat is ook wat Dave vorige keer aangaf. Daar ben ik hem weer kwijt, maar de hoofd van volgens mij was het die overheidsafdeling die wel offensief aan de slag mag. Dat die zei, ja, we staan in een ring en we krijgen klappen. Het wordt tijd om een keer terug te doen.

Erik Bais
MIVD volgens mij. Nee, nee, nee. De Defensie Cyberunit. Oh, sorry.

Floris Bot
Ja, inderdaad. MIVD is een intelligentiedienst. Maar de de. En we hadden het hier net voor de uitzending heel kort over. Mijn angst is gewoon dat als je nu terug gaat slaan, dat je meer klappen gaat krijgen. Dat je ook gaat escaleren. Maar op een gegeven moment moet je wel zeggen van, hé, het is te dichtbij en we moeten er voor elkaar zijn. Ze zijn misschien geen NATO- of NAVO-land, maar ze zijn wel Europa. Laten we alsjeblieft eens een keer voor elkaar opkomen dan.

Randal Peelen
Maar dat is toch waar die heel God vergeten Koude Oorlog vandaan komt. Omdat we een experiment van. 70 bijna 80 jaar aan het voeren zijn. Hoe is het als er kernwapens op de wereld zijn en we ze allemaal liever niet afvuren. Uit angst voor mutually assured destruction. Dat experiment duurt voort. En dit is eigenlijk een van de dingen die je kunt laten zien. Nou kijk. We hebben behalve kernwapens. Ik ga landjepik doen. What the fuck you're gonna do? Alles behalve kernwapens.

Rickey Gevers
Ah. Ja, terug. Die het wel accepteert, die het maar prima vindt dat die jou zelf ook vernietigd kan worden.

Randal Peelen
Het verandert helaas een beetje in een soort van met geopolitiek om taal. En daar hebben we denk ik geen vieren zoveel verstand van dat dat een extreem interessante aflevering op zal hebben. Dus ik wil wel terugpakken naar de cyberkant van dit verhaal. Maar het beangstigt mij wel. Maar niet om rationele redenen, maar ook omdat ik merk, en dat wil ik wel even toegeven hier op tape. Ik merk in mezelf een emotie die soms een beetje de overhand neemt van fuck die ruggodem een helikopter uit de lucht, zal ze leren, rot op uit dat land. Ik word gewoon boos en zelf ook emotioneel. En ik heb al lang een kant gekozen en zie het niet meer grijs. Echt zwart-wit. Ik zie dit echt als goed legwaad. En ik ben in die zin ook, nou ja, als ze zeggen, morgen rijdt Nederland met de tanks mee Oekraïne in om te helpen. Nou, de eerste emotie die ik voel is juichen. Ja, maar dat lijkt me bij normaal.

Rickey Gevers
Ja, als je dat nog niet voelt, dan denk ik dat moeten we twijfelen.

Randal Peelen
Maar dat is eigenlijk, als we terugkomen, ook omdat het de underdok is.

Floris Bot
Dat helpt ook mee. Oekraïne is natuurlijk wel gewoon een pietluttig klein landje vergeleken met Rusland. En die mensen lijken heel erg op ons. En het is heel dichtbij. En het is fucking oneerlijk. Er zijn zat redenen om achter Oekraïners te staan in plaats van de Russen.

Randal Peelen
Vanuit ons perspectief wel.

Rickey Gevers
Dan gaat die Oekraïnes helemaal niks brengen. In Syrië bracht u nog misschien, kan je dan wit wassen voor jezelf, zeg maar, stabiliteit, omdat het al zo lang duurde. Maar in Oekraïne was niks aan de hand verder.

Randal Peelen
Is er nog iets over de cyberoorlog die er wel of niet is dat we hier kunnen melden?

Rickey Gevers
Ik denk dus dat het belangrijkste is, en dat is echt belangrijk ook om te beseffen, dat Rusland alles behalve spierballen in dat cyberdomein heeft laten zien. En dat dat morgen dus nog meer kan escaleren als zij dat willen. Als zij besluiten om dat echt in te gaan zetten.

Randal Peelen
Ja, dat zie jij. Jij achter bewezen door het president en jij weet eigenlijk. . Niet waar op hoe, maar moet haans wel.

Rickey Gevers
En dan mensen uit bij het wereldje zeggen dan wel eens, ja, maar we hebben een aantal FSB-generaals zijn overgelopen of die durven het niet inzetten. Nou, daar geloof ik helaas niet in.

Floris Bot
En als je nou je kristallenbal pakt.

Rickey Gevers
Ja, ik denk eigenlijk dat het ding is, eigenlijk vooral dat Poetin gewoon natuurlijk de meest onbetrouwbare persoon is die er is. Maar ik denk dat hij zich niet zomaar gewonnen gaat geven.

Erik Bais
Is hij daadwerkelijk onbetrouwbaar? Of hebben we nog wel een klaar onderschat. Hij heeft gewoon dit al in 2009 al vooruit al gezegd: van jongens, luister, dit ga ik doen. En dat is heel naïef van ons natuurlijk.

Rickey Gevers
We hopen altijd op het beste bij onszelf als referentiekader. En we denken, oh dat gaat hij nooit doen, want dan krijgt hij zoveel aan zijn broek.

Erik Bais
Moraal, als je kijkt naar. . Hoe glashard gewoon de top van het Kremlin gewoon liegt over dingen die ze gewoon. . . Maar het daad gewoon betrapt zijn en gewoon zeggen van nee, dat was ik niet. Dat is zo typisch Russisch.

Randal Peelen
Trumps in mijn optiek.

Erik Bais
Nee, nee, maar dat is heel typisch.

Floris Bot
Zoals die kero in die ambassade die ze in stukken hebben gehakt. En dus gewoon zeggen, nee, niks van.

Erik Bais
Geen idee. Was hier iemand? Ja. Nee, maar en en als je dus naar dat soort dingen kijkt, is het niet. Is het eigenlijk voorspelbaar dat dit gebeurde? Ja, dat denk ik. Waar ik even op terug wil komen is het. . Je had het net over. Dat hele verhaal met de. . Ze hebben nog hun offensive use nog half niet laten zien. Ik hoor op dit moment heel veel verhalen over dat de 4G, 5G dekking, masten, dat soort dingen in Oekraïne serieus achteruit loopt. Zelfs zo erg dat dus de encryptietelefoons van de Russen het niet meer doen. Want ze kunnen namelijk niet meer een secure lijn maken. Dat ze dus met prepaid telefoons van Oekraïners aan het terugbellen zijn naar Moskou om te vertellen wat er aan de hand is. Gewoon met open lijnen en dat soort dingen.

Rickey Gevers
Zou ik je het kort vertellen? Want het is gewoon helaas voor nerds, dat denk ik. Ze hebben dus van die sleutelde communicatie, en daar gebruiken ze 4G voor. Zeg ik even uit mijn hoofd. En wat ze gedaan hebben, is ze bombarderen die Oekraïense gebieden, maar ook die masten. Waardoor ze zelf niet meer kunnen communiceren. En wat gaan ze dan doen met gewoon een gsm'tje gaan ze bellen. Waardoor ze weer te afluisteren.

Floris Bot
En die toestellen die ze hebben, dat is ook nog. Toch ook nog van Chinese makelij? Ik heb begrepen dat dat van Chinese makelij is en dat die dat die Chinese overheid daar zelf ook weer in zit.

Rickey Gevers
Ongetwijfeld, dat is dan ook wel weer grappig.

Randal Peelen
Even een piquetpaaltje in dit gesprek. We hebben het net gehad over de macht van grote bedrijven en de boycotts die volgen. Dat dat eigenlijk ook een van de redenen is dat Rusland denkt, nou laten we er maar een muurtje ombouwen, zelfvoorzienend worden. Een beetje. Misschien wel afgekeken van China haast. Zo van nou, we kunnen ons niet afhankelijk maken van westerse grote bedrijven. Mastercard en Visa doen haar net zo goed mee. Betalingssystemen liggen plan. Cogent gaat weg. Weet je niet meer? Nou ja goed, en ondertussen zien we ook dat zeg maar in de soort van open wereld, democratie wereld, zo'n ribe discussies zijn en volgensnog niet beweegten. oproep is in de Dutch Cloud Community om gratis hosting te bieden voor partijen uit Oekraïne die daar nu heel veel moeite hebben om hun datacenter Up-and-running te houden. Dit vind ik allemaal vanuit de emotie een mooi initiatief. Omdat ze het voor mij het rechte eind hebben. En dus ook proberen terug te vechten met sancties in de hoop dat. . We we Rusland op de knieën dwingen en zeggen nou sorry we gaan weer terug. Zal maar niet gebeuren, maar toch, hopen we dat. Wat me ook heel erg opviel is dat er in de voorbije week best wel felle discussies opkwamen. En Rickey die gaf daar denk ik best wel publiek ook nog wel een mening over. Vanuit Oekraïne op te roepen om hackers Rusland te helpen laten aanvallen. De AIVD heeft eigenlijk publiek gezegd, doe maar niet. Rickey, jij staat er volgens mij mild anders in.

Rickey Gevers
Ik sta er niet zwart-wit in. Dus er wordt dan wat sneller aangeschreven alsof ik het allemaal goed keur. Dat is nou ook weer niet zo. Je ziet de flauwse piratenvlak op de dam staat. Ik vind vooral, we leven in een nieuwe tijd. Ik denk dat we dus echt met z'n allen heel erg lax zijn geweest richting Rusland. Dus dan wordt het misschien ook maar een keer tijd dat we een andere houding daarin gaan aannemen. En als de bevolking al bijna collectief zegt van ik voel nu de behoefte wat jij eigenlijk ook aangeeft. Ik voel nu zoveel emotie, ik moet iets gaan doen. Dan wie ben ik om dan tegen die mensen te zeggen, dit moet je niet gaan doen. Blijkbaar hebben wij het als overheid of als vereniging het zo ver laten komen dat mensen overkoken van woede.

Randal Peelen
Maar heb jij niet het gevoel dat die nuance blijf ik heel vaak zien, zowel op Reddit als op Slack. Als de mensen die ik spreek, zeggen elke keer: ja, maar Randol richt die woede nou op Poetin en niet het Russisch. volk zijn ook onschuldig.

Rickey Gevers
Ja ik vind dat misschien toch iets te makkelijker. Kijk, heus het grootste gedeelte van het Russische volk heeft niks met Poetin en vindt dit ook allemaal kut en wil dit ook allemaal niet. Maar uiteindelijk is het Russische volk verder wat Poetin als staatsman gekozen heeft en er ook niks aan gedaan heeft om hem weg te krijgen. Dus ik denk niet dat je jezelf volledig vrij kan. . Moeten wij dan maar boemen ontvangen omdat zij zou zielig zijn?

Randal Peelen
Nee, mijn eerste reactie daarop was van oké, fair enough. Of misschien zijn die Russen ook wel slachtoffer. Maar ja, die zijn nu net even wat lager op de rangorde van mensen waar ik meelijde mee. Op nummer 1 zijn even die Oekraïners. Daarna ikzelf en ik baal hier van nou. Drie plaatsen later komen die Russen die zelf ook gevangen zitten in deze shit situatie.

Floris Bot
En wat we misschien een beetje over het hoofd zien is dat als je een. een bestuurder van een land wil bewegen, dan is het altijd heel nuttig om zijn burgers lekker dwars te zitten. Want die kunnen dan, die hebben gewoon meer reden.

Rickey Gevers
Om change moet van binnenuit gaan komen. De wet van de grote getallen. Als er maar genoeg mensen tegenin iemand gaan, dan hoeven ze geen tanks te hebben.

Floris Bot
Als al die Russen Botkaar meer kunnen kopen, dan wordt het vanzelf heibel.

Randal Peelen
Nou, voorlopig kopen wij die robotka niet. Dan kunnen ze die eerst zelf opdrinken.

Rickey Gevers
Dus wat dat betreft hebben ze een inhaalslag te maken volgens mij. Bij die anonymous groepen bijvoorbeeld. Men denkt dan gelijk dat er heel geavanceerde dingen plaatsvinden, maar dat valt helemaal een rezumee. In mijn optiek, wat die mensen vooral doen, is een signaal afgeven. Die zullen misschien net één bank niet bereikbaar ervoor zorgen dat die niet bereikt. Is Anonymous een groep of is dat een los vast? Nee, dat zijn gewoon losse mensen natuurlijk die zichzelf daaronder scharen. Maar het resultaat van dat soort groepen is dan misschien dat er één bank plat gegooid wordt. Dat is vervelend voor die mensen. En dat is misschien net even de trigger voordat er één Rus daar zit die denkt van nu ben ik het zat. Nu ga ik wel wat tegen Poetin doen. Dat is misschien net wat je nodig hebt gewoon binnen zo'n conflict. En waarom de partijen er verder voor waarschuwen is omdat het kan escaleren. Ik durf wel te stellen van als een 15-jarige ervoor zorgt dat Poetin atoombommen gaat gooien, dan ligt het niet zozeer aan die 15-jarige, maar eerder dat die Vent een steekje los heeft. Dus om dan de schilderij dat soort jongens neer te gaan liggen, dat moet niet kunnen in mijn optiek. Ik snap je standpunt wel.

Erik Bais
Zou het negatief kunnen zijn, met name voor de MIVD, AIVD, dat ze hun informatiepositie wellicht? Ja, dat kan. Want dat is natuurlijk wel serieus een risico.

Rickey Gevers
Ja, nee, daar heb je zeker collateral damage in dat opzicht dat je je informatiepositie kwijt kan raken. Tegelijkertijd weet ik ook dat als jij met heel veel mensen bepaalde hacks uitvoert, dan zie je altijd meer. Dus een collectief is altijd intelligenter in dat opzicht dan een klein groepje mensen. Neemt niet weg dat het voor zo'n medewerker natuurlijk superkut is als jij één informatiepositie kwijtraakt. En dat raakt je uiteraard wel. Maar in dat opzicht is het ook weer niet zwart-wit natuurlijk. Dus er is niet één van de twee het beste. Ik geloof zelf dus heel erg in eigenlijk de combinatie van alles bij elkaar. En ik geloof ook vooral dat het gewoon de wet van de grote tot alles is. Hoe meer mensen je erop zet, hoe effectiever het uiteindelijk wordt. En ik denk dat die Oekraïense overheid dat ook heel goed inziet. Ik weet niet of jij hem gehad hebt, maar ik heb zelf. Uit Oekraïne LinkedIn berichtjes gekregen waar ik aan bug bounties mee mocht doen. Als ik een kwetsbaarheid in het Russische internet vond, dan kon ik die melden en dan krijg ik daar vanuit Oekraïne geld voor. Dus zo zorgen ze ervoor dat de halve wereld met Oekraïne meevecht. En hoe meer hackers, hoe meer effectief je te werk zou gaan.

Erik Bais
Nou ja, dat klopt. Wat dat betreft heeft Oekraïne dat qua social media en aanpak, doen ze het heel erg. Ja, dat denk ik al. Want ze spelen die underdogpositie wel heel erg goed.

Rickey Gevers
Nog het andere standpunt van of het juridisch mag dat je zoiets uitvoert. Ah, gewoon je opzekkopordio, niks in de hand. Ik zou Poetin wel aangifte willen zien doen. Als ik mensen prive gehackt heb, dat hij. Kijk, daar zijn natuurlijk inderdaad. Daar kun je je vragen bij stellen. Tegelijkertijd, als we dit misschien niet doen, dan ligt er een bom op ons hoofd. Ik weet niet of je liever een strafblad hebt of een bom op je hoofd.

Erik Bais
We kennen er toch nog ook wel bij.

Randal Peelen
Ik zou de aantekening. Als hij niet te groot is, dan. Heeft iemand nog een sanitaire stop nodig of gaan we gewoon gelijk door?

Floris Bot
Ik kan door hoor.

Randal Peelen
Ik kan nog wel even.

Floris Bot
Ik wil wel even piezen. Hoe lang hebben we nog?

Randal Peelen
Een uur. Een uur. Een uur, een paar minuutjes. We hebben een uur. Maar dan wordt de aflevering ook wel.

Rickey Gevers
Ik zit wel biertjes op. Ik denk we zijn er bijna snel.

Randal Peelen
Nee, nee, nee, nee, nee, nee. Nee, alleen weet je wat ik wel weet. We hebben die vragen en die tips nog. Daarvoor kijk ik je op. Want het vind ik niks zo kut als dat je die tips moet afraffelen. Dat voelt me niet lekker. Probeer iets ruimte in te bouwen en ik weet nu al welke kant ik zo op wil. Je hebt ook al bedacht toen dacht ik, oh shit, reclame. Want ik dacht, die doe ik wel voor de tips. Maar dan zit die reclame niet op de helft, dan zit die reclame zeg maar vlakbij het eind. Dat is ook niet de bedoeling. Kan ik nog wel van het wcden?

Erik Bais
Trouwens de eerste keer dat ik de. Dat ik de hele reclame hoor sinds in tijd.

Randal Peelen
In mijn app skip ik gewoon de reclame. Ben jij geen vriend van de show, Erik Bais? How dare you?

Erik Bais
Dan krijg je een reclamevrij RSS feed. Ik zit wel in de lounge zo, maar ik heb. Ik heb die fieter gewoon altijd ingehouden. Dus ik heb een halve fiet. Oh, je bent al vriend van. Ik skip gewoon altijd die.

Randal Peelen
Ik had zoiets, hmm, waar zit dat knopje hier? Ik zat trouwens. Die Privacy RSS feed wel importeren. Want je hebt niet alleen zonder reclame, je hebt het ook eerder en je hebt ook minder knips en zo. Dus als we nog napraten en zo zit daar allemaal in. Dus wel slim om een keer te doen. Als je het toch hebt, doe je net goed. Trouwens ook wel lachen. Ik weet, ben je een van die peasants die podcast luistert met Spotify? Oké. Ja? Ja dat mag, is het legaal. Dat is het vrij land. Je kunt dus als je in Spotify bent naar die met Nerds om tafel en er staat die vriendenviet daar, die staat daar gewoon. Er zit een slotje in. Dat hebben ze hier bij Vriend van de Show gemaakt. Als je daarop klikt en je wil, dan kun je daar binnen Spotify betalen via zo'n model. Of als je al betaald had, je account koppelen aan vriend van de show en dan unlockt hij al je. Vriend van de showfeeds in Spotify. Dat vind ik wel tof gedaan. Dat heeft me niet opgevallen. Nee. Nou, dat kan dus. En dat vind ik wel. Aan de ene kant denk ik, ja, het. Versterkt de macht van Spotify in grote lijnen niet echt fan van, maar aan de andere kant, gebruiksvriendelijkheid is wel echt top. Wel cool hoe ze dat gedaan hebben. Er zijn twee wc's trouwens waar je ook moet. Ja, precies, er zitten twee naasten.

Erik Bais
Ja, ja.

Randal Peelen
Ik vind het wel interessant. Ik behaal er gewoon zo van.

Erik Bais
Ja, maar ja, dat is toch logisch. Het werkt zoveel emotie op. En ik merk het ook bijvoorbeeld, ik kan het redelijk van me afzetten. Maar mijn vrouw bijvoorbeeld is al anderhalve week stik zag ruinig. Ik kan me voorstellen dat zeker als je een beetje empathisch bent, een beetje overprikkeld of ADHD hebt. Dat je echt door die informatie overflow, want het is op je Twitter, op je tv, op internet, op nieuwspagina's. Je wordt ermee doodgegooid natuurlijk. Dus er valt ook bijna geen ontkomen aan. En ja, zelfs al wil je het niet, krijg je het sowieso voor je snuffert.

Randal Peelen
Nou ja, maar dat is het ding. Ik wil niet dat het zo is, maar als het wel zo is, moet ik het wel van hoe het in de land weten. Ja, er komt vast een moment als zo'n oorlog op een gegeven moment driekwart jaar duurt.

Erik Bais
Dit was natuurlijk met Irak in het begin ook zo. Dat ging in het begin ook nog heel hard.

Randal Peelen
Ja, en dat was maar dat voelde toch toch veel meer ver van mijn bed, was ook verder van mij.

Floris Bot
Maar dat zijn mensen die zien er anders uit, die hebben een andere religie en die heb je waarschijnlijk nog nooit van je leven gezien. Dat staat gewoon verder van je af.

Randal Peelen
Ik heb in Dubai gewoond hoor.

Floris Bot
Ja, jij.

Randal Peelen
Dat had gekund. Ik ben nog nooit achter die. Ik ben ook expresnieuws aan het vertijden.

Erik Bais
Dat kan ik me heel goed voorstellen. Normaal kijk ik vangens twee keer nieuws. En dan weet ik op s'avonds wel. Ik had straal geweest, maar ik had niet gezien dat het.

Randal Peelen
Ik dacht, als je die achter de wc gaat. En dan heb je dan weer de meterkast. En ook daardoor hangt het modem van Zikko. Dat is eigenlijk voorkomen.

Erik Bais
Maar zelfs op TikTok valt het niet te ontkomen momenteel. Mijn bubbel is goed genoeg. Maar mijn vrouw krijgt gewoon zelfs op TikTok al die dingetjes voorbij. Ze zegt, dat is echt wel niet vrouwelijk meer. TikTok werkt niet meer in Rusland hè. Ja, maar Oekraïne wel. China toch? Ja, Oekraën is het. En de filmpjes die je daar maken, zijn ook niet altijd even vrij.

Floris Bot
Nee, TikTok is Chinees.

Rickey Gevers
Ja klopt. TikTok is uit Rusland vanwege een nieuwe. . Rusland heeft een nieuw framework of zo gesteld waar tegen bedrijven zich aan moeten houden. En daar hebben ze gewoon meteen gestopt, we doen niks meer met Rusland. Wat ik begreep als Twitter en Instagram deed het ook niet meer in Rusland. Dus iedereen koopt nu VPN's om dat nog te kunnen gebruiken. Ja, iedereen is gasvieze markt aan het worden. Je hebt de top-apps nu en dat is alleen nog maar VPN in Rusland. Ook wel weer goed. Ik heb een paar vrienden in Moskou zitten die ook allemaal meteen aan mij vroegen, kan je een VPN voor me kopen?

Randal Peelen
Want ik kan het zelf niet meer betalen.

Rickey Gevers
Omdat het geblokkeerd is.

Randal Peelen
Ja, dat doe je dan. Daar heb je wel gehoord van toor.

Floris Bot
Ik ken wel iemand die een bedrijf hier in Amsterdam en die heeft heel veel developers, onder andere in de Oekraïne. En die hebben ze dus eigenlijk sinds de dreiging een beetje begonnen, hebben ze allemaal aan Nederlandse en Duitse bankrekeningen geholpen. Zodat ze in ieder geval kunnen blijven betalen. Ja, het vervuilde zelfs als ze daar zitten, dat ze daar ook niet meer uit het appart. Maar ja, maar ze hebben wel, als ze dan in Europa Als je dan naar Europa weten komen, dan heb je daar altijd nog geld. Ja, en er ze hebben dat dan andersom denkt. Dan hebben ze 15% van de mensen of zo hebben ze ook inmiddels al in Nederland. Is dat zo? En met de gezinnen.

Erik Bais
Hij hoorde inderdaad van mensen uit mijn netwerkhoek. Die inderdaad ook met bedrijven werkt die daar hele groepen mee zijn. De helft die zou dan inderdaad of naar het buitenland gaan. En andere altijd zoiets van ja, ik ben voorlopig gewoon niet meer op kantoor of met mijn werk bezig. Ik moet even een pak klassienkoffers even poetsen.

Floris Bot
Ik heb wel een foto aan mensen die zeiden van ik heb mijn toetsenbord ingeraat voor een AK47. En letterlijk erachteraan over my fucking dead body. Ja, laten we het doen. Oké.

Randal Peelen
Vraag hè? Nee, nee, nee. Nee, zoveel. Nee, nee, nee. Laat me nou even.

Rickey Gevers
Ik denk een beeld. Waar is dat?

Randal Peelen
Het valt me op, we hebben het tot nu toe gehad over een aantal soorten van actoren. Dus je hebt de landen. Die vechten tegen elkaar en die hebben allemaal een hele mooie spyware bij elkaar staan. Je hebt de macht van bedrijven, die kunnen elkaar boycotten, die kunnen diensten onmogelijk maken. Je hebt de AIVD's, je hebt de RIPES. Ga eens om maar door. burgers aan toe die zich bewegen. Maar er is nu een nieuw fenomeen. Daar hebben Erik en ik onze dag zo'n beetje aan verloren. Is dat we ook vanuit de EU nu als internetproviders geacht worden. Russia Today en Sputnik. Uit de lucht te halen. En dat was in eerste instantie niet zo impactvol voor ons toen het erop leek dat wij ontboden werden om die zenders uit de lucht te halen. Want er was eigenlijk geen noemenswaardige Nederlandse provider die die zenders überhaupt voerde. Dat wil ik zo meteen zeggen, want ik maak eerst een brugje af. En toen kwam vandaag op een gegeven moment eigenlijk het bericht, of het besef eigenlijk, want het bericht was al eerlijk geweest, dat we ook de. . . websites zouden moeten gaan blokkeren. Nou, ik wil wel vertellen hoe het gaat. Kijk, ik probeer een beetje hier te zitten als host van Met Nerds om tafel en niet als commercieel directeur van Tweak, want ik zit hier niet om het tweak-evangelie te verkondigen. Of überhaupt. Echt een kijkje achter de scherm te geven. Maar wij zitten aangesloten bij een brancheorganisatie. Daar is Erik ook bij aangesloten. Die heet NL Connect. Dat was vroeger ooit in een grijs verleden en al kabel, maar toen ging Ziggo eruit. Ja, wat heb je nog aan kabelaars dan? En dan maak je een soort verbond tussen alle providers, behalve K en een Ziggo eigenlijk. Heel kort door de bocht. En die branchevereniging is daar toch ingedoken en heeft toen eigenlijk geconcludeerd ook met juristen in de arm van ja, hier staat eigenlijk gewoon een. . Niet mis te verstaande woorden dat wij als internetproviders Russia Today en Sputnik moeten blokkeren. Nou, hoe dat binnenkomt is, ja we zijn natuurlijk niet elke dag alle, hoe heette die, ik noemde het een decreet, maar het was een. . Nee, het is een sanctie. Ja, een sanctie, we zitten niet elke dag al die EU-sancties te lezen bij ons.

Erik Bais
Gisteren had ik al de content groep, de specifieke groep van providers die dus televisierten hebben. om die te mailen samen met de voorzitter van NL Connect. Maar jongens, luister. Dit is nieuwe sanctie. Hoe zit het? En kunnen we dit. ZSM kunnen we hier wat over gaan communiceren. Nou, daar bleek dus in de achterkamertjes al heel veel overleg over te zijn geweest. Maar nog niet met de leden gecommuniceerd zijn. Er was dus één provider in heel Nederland die RT, dus Russia Today, in hun zenderpakket had. Dus de impact is niet zo heel erg groot. En volgens mij ook M7. Dat is kanaal digitaal. Daar is communicatie mee geweest. Wil je hiermee geassocieerd worden? Maar je moet het vooral zelf regelen. Het is een Europese verordening, heet dat. Dat is het goede woord. En ehm. Zoals ik het las, was het niet noodzakelijk dat ook RT. com en Sputnik Ook allemaal geblokkeerd werd. Dat heb ik ook daarin gemeld. Dat werd gisteren ook nog steeds bevestigd. Vandaag schijnt dus met name dus omdat Joost daar ook een onderwerp van gemaakt heeft voor de NOS. Die had ook het ministerie van Economische Zaken gebeld. En die zei ook van ja, als er niet geblokkeerd wordt, dan is er een economisch delict. Dus inmiddels bestuurder aansprakelijk van de ISP. En daar wordt door het OM op gehandhaafd. Nou, wij hebben vandaag zelf. De informatie heeft bij de advocaat ingelegd. Zo van jongens, waar geven we ons hier even een stuk duiding over. Want er zijn in die hele vordering of verordering een aantal dingen die niet. Die niet duidelijk zijn. Er is geen einddatum genoemd. Op welke manier er geblokkeerd moet worden. We hebben van andere ISP's die in het buitenland opereren, die hebben bijvoorbeeld in Bulgarije van hun. . Regulator te horen krijgen van nou, dit is de hele lijst met IP-adressen en hostnaams. En die is vele malen langer dan wat er in die EU-vordering voor ons staat. Dus dat is raar. Maar wat veel vervelender is, is dat er geen onderzoek gedaan is naar proportionaliteit. Dus zijn ze niet gewoon met een knol die hier een mug aan het neerschieten. Terwijl het eigenlijk helemaal geen probleem is, wel is hetzelfde een beetje met Pirate Bij. Er wordt zoveel media-aandacht aan gegeven. Dat iedereen op dit moment zoiets zei van. hé, RT.com. Maar eens even gaan kijken, wat missing? Barbara Streisand effect. Ja, wat ga ik missen? Want niemand wist, want ik heb dus gewoon klanten er zelf al gehad, nadat we dus. mail de deur hebben uitgedaan van jongens luister dit gaat er gebeuren maar ze kenden die hele zaart niet als we even kijken ja dat is natuurlijk een beetje raar Zo werkt het wel. En wat daar dus, wat veel erger is, het feit dat er dus ook in die verordening staat, ja het gaat over het tegengaan van desinformatie. Ja, maar sorry hoor, maar als dat het argument en de lat gaat zijn. Ja, sorry, maar dan kun je Fox News ook wel uit gaan zetten. En Facebook. En dan kun je ook wel gaan zeggen van de EO niet meer uitzenden. Want dat vind ik ook niet waar. Weet je, waar leg je dan de grens? Iemand gaat dat dan bepalen inderdaad. En dat zonder rechtelijke toetsing aan de grond werd, ik vind dat wel een dingetje.

Randal Peelen
Maar het lastige hier is ook, want wij als techneuten kijken al heel snel naar is het nuttig. Dat was bij de Pirate Bay ook. Die moest je op basis van een IP-adres blokkeren. Nou super vet, maar als zo'n hydra elke keer een kop afhakt, dan komen er nog drie andere sites voor in de lucht. En die Pirate Bay is lang geen relevante speler meer in die hele markt. Dus als je illegaal wil downloaden, kun je ook je goddelijke gang wel gaan.

Erik Bais
Het gaat helemaal niet over de content wat er op RT of Sputnik staat. Het gaat over het feit dat het fundamenteel verkeerd is dat de EU Nederlandse internetproviders opdraagt Blokkeer dit even.

Randal Peelen
Maar niet, nee, niet eens. Maar ho ho ho, je gaat zelfs nog niet eens ver genoeg. Het is namelijk exploitanten verboden. Ik citeer even uit de verordening. Het is exploitanten verboden. Inhoud die door de bijlagen XI vermelde, dat zijn Russia Today, Sputnik, heel kort in de bocht, vermelde rechtspersonen, entiteiten of lichaam, wordt verstrekt. Uit te zenden of de uitzending van die inhoud mogelijk te maken, te faciliteren of anderzins daartoe bij te dragen. Of Anderen door transmissie of distributie ongeacht middel, bijvoorbeeld via kabel, satelliet, IPTV, internetproviders, internetplatforms of applicaties voor het delen van video's, TikTok. Ongeacht of deze nieuw of voorgeïnstalleerd zijn. Dit is gewoon, zeg maar, alles en iedereen zal alles en iedereen van Russia Today en Sputnik blokken. En niet eens bijdragen op welke manier. Dus dat zijn VPN-partijen, er zijn alle apps in de App Store. Je kunt die hele IP's en domeinnamen wel gaan blacklisten, want er is niks meer over. Er is gewoon versgroeide aardigen. Helemaal niks wat ook maar met het. . Logo van ik, als ik een filmpje, een clipje heb gedeeld op YouTube, moet dat eigenlijk al offline gehaald worden.

Erik Bais
Dat klopt. Ja, zo ver staat dat. En als je dan gaat kijken in hoever is dit proportioneel? Niet.

Randal Peelen
Nou ja, afgezien daarvan, dit is gewoon, laten we het woord gebruikt, censuur van de bovenste plank.

Erik Bais
Censuur van de bovenste plank. En vandaag is het RT. En dan mogen we het dan in de emotie van de dag mee eens zijn of niet. Dat laat ik even in het midden. Is het een emotionele beslissing?

Rickey Gevers
Ja, wat voor zin heeft het? Ik weet het niet, maar is hier maanden na gewerkt of is het binnen een week.

Erik Bais
Volgens mij is dit binnen een week de regio. gedoed. Er is wel enigszins overleg geweest met wat internationale partijen die wat met met internet en internet changes en dat soort dingen te maken hebben. Maar dat is heel minimaal geweest, wat ik zo heb gehoord. Maar ik vind het belachelijk dat. Dat ze vanuit de EU gewoon dit soort wetgeving. Ja, voor ons wetgeving dan regels kunnen uitrollen. Terwijl we daar. Juist tegen Poetin en Rusland zeggen van jongens, waarom heb je nou gewoon een Walt Garden om Rusland heen gezet? We zijn exact dezelfde dat het doet. Sterker nog, op RT Today staat vandaag Nederlandse internetproviders blokkeren RT. com. Het wordt gewoon tegen je gebruikt. Weet je? En het geinige is, ze hebben geen ongelijk. Dus Het klopt een keer. Het klopt een keer wat ze dan op de site zetten. Ja, en dat is dan nog het erger van. En dat is niet alleen Nederlandse providers, want het is een EU-verordening. Dus de hele EU moet hier aan.

Randal Peelen
Maar het is ook wel grappig en het is dus afgevaard als je daar bovenaan kijkt van de raad van de Europese Unie. Dus het is niet. Parlement, dus niet de commissie.

Erik Bais
Het is niet democratisch besloten of van jongens.

Randal Peelen
Als Tweede Kamer dit vond ik ook wel grappig, want dit werd in even shout-out naar de technolog. Een paar dagen geleden was jij Rickey volgens mij ook nog de gast toen het erover ging dat dit eraan zat te komen. Normaal gesproken in een verordening staat dan van nou gewoon, gij zult bijvoorbeeld, even heel kort het woord, desinformatie, dat mag niet meer, dus punt en voer het uit. Nou, daar gaan heel veel wijze mensen heel goed over nadenken. En nu wordt gewoon echt gewoon met naam en toenam specifieke titels genoemd. Die moeten worden uitgeschakeld. Nou ja, dat is al censuur gezien een overheid het doet. En de breedheid waarmee dat ook wordt ingezet. Je maakt, als je een beetje jurist laat kijken, volgens mij. . Kun je overuren maken als advocaatkantoor om te verzinnen wat er allemaal in godsnaam wel niet geblokkeerd moet worden. Want alle manieren van publicatie moeten worden tegengestaan. Je mag nog niet eens het Russia Today logo in je krant afdrukken volgens mij op dit moment. Het gaat in ieder geval heel ver. Maar goed, in ieder geval, nou ja, Rickie die vraagt hoe komt dat aan als internetprovider? Nou ja, goed, allereerst zo gaat het in de wereld. Eenmaal dit nieuws komt en drie dagen later begint iedereen. De eerste die erachter komt van, oh wacht even, dit gaat wel heel ver. Die gaat dat checken bij een advocaat. Die belt daarna als op andere provider vriendjes. En voor je het weet, hang je met z'n allen aan de telefoon. Dan kom je erachter van ja, weet je, ik ben geen jurist, maar als ik dit lees. . . Ik kan niet die site open laten staan. Ik bedoel, ja, ik bedoel, we moeten ons wel aan het bed houden. Wat gebeurt er als je het niet doet? Maar dan ben je bestuurlijke aansprakelijkheid. Geen idee. Nee, dat wordt gehandhaafd. Ze hebben alleen nog niet gezegd hoe. Alleen, kijk, is dit de heuvel waarop je wil sterven door met. Handboeiend te worden afgevoerd. Ik zou een andere heuvel kiezen, als ik eerlijk ben. Algaat dit me aan het hart.

Erik Bais
Hetgene is op het moment dat we dit op dit moment toelaten. En dit niet rechtelijk laten toetsen. Wat gebeurt er dan de volgende maand op het moment dat ze voor de NO komen?

Floris Bot
Ik zal even een. Dit is de start van het hellend vlak bedoel je?

Erik Bais
Ja, dit is zo'n vervelend precedent.

Randal Peelen
Ik ga geen uitspraken doen namens mijn eigen bedrijf, maar ik zie net op de site van Freedom Internet toch wel een toonaangevend merk dat ook best wel. . Stalen zenuwen heeft als het er soms op aankomen van. Of wie niet. Maar die zeggen, nou, freedom blokkeert onder protest websites. Ik wil niet al te veel veer in de bips van Freedom steken, maar als zij zelf zeggen van ja, hier staat gewoon dat we het moeten doen, dus we doen het maar. En daarna vechten we het wel aan. Voor mij is dat als barometer wel game over. Je moet die side blokkeren. Punt.

Erik Bais
Nou ja, met name dus, en dat zij, want ik heb Angro dus gesproken vandaag. Het feit dat het dus een economisch delict is. Ja, kom maar, heb je daar zin in? Nou ja, daar heb je geen zin in. Maar je, dus wij hebben wel voor onszelf de tijd genomen om te zeggen van oké, we gaan het met een advocaat, gaan we het overleggen. Van hoe gaan we dit aanpakken? En daar zal ook vanuit de advocaat hetzelfde antwoord uit gaan komen. Wij hebben dus ook onze klanten al geïnformeerd hierover. Maar jongens, hou er rekening mee dat dit gaat gebeuren.

Randal Peelen
Maar die rechtszaak gaat er komen.

Erik Bais
En daar zullen we samen met partijen vanuit de ISB-branche op gaan trekken. Dat is ondertussen vandaag al wel duidelijk geworden.

Rickey Gevers
Ik vind het ook wel bijzonder trouwens, dat is iets wat ik signaleer eigenlijk een beetje. Zelfs in deze tijd, dat er nog zoveel verzet is tegen zoiets, dan geven we aan dat het niet. Niet helemaal kosher is, ik dat op zich. Nou ja, ik ben wel heel erg. Als er een moment zou zijn waarop je het zou moeten begrijpen, dan zou dit het moment zijn.

Randal Peelen
En als ik heel fanatiek in het gevoel van. Je hebt een verschil. Dus kijk, emotioneel denk ik, ja, Roosha, toen deed ik al gestolen worden, blokkeer het helemaal de moeder. Maar principieel weet ik gewoon, je gaat niet. Ten eerste wil ik websites al niet. Ik ben ook nog steeds tegen die Pirate Bayblokkade. Als burger met stemrecht ben ik daartegen. En ja, dat je doet wat de rechter zegt, dat is even een hoofdstuk 2. Maar hier.

Erik Bais
Een specifieke heel ander punt trouwens. Ik vind de Pirate Bay blokkade, daar zit een civiele partij achter. Die rechtszaken heeft gevoerd. En wij hebben heel principieel gezegd in die specifieke keis Ze mogen voor ons een nieuwe rechtszaak gaan beginnen. Want ik ga er serieus niet in mee om te blokkeren op basis van een rechtszaak waar ik geen partij was. Om daarin dat voor mijn neus te hangen en zeggen van nu moet jij het ook doen. In deze, en misschien ben ik daar wel gewoon een hele principiele eikel in, in deze is er geen rechtelijke. Of een democratisch gekozen parlement aan te pas gekomen om dit even in de Europese wet erin te duwen. Want ze hebben de Europese wet gebruikt. Ze hebben dit gezegd van jongens, luisteren, we moeten dit allemaal blokkeren. Dus er heeft nog geen enkele rechter naar gekijken of dit, want dit is nu wetgeving, of dit überhaupt wel matcht met de grondwet. In Nederland. Dit is gedaan op basis van de EU-wet. Dus in Nederland moet je daar dus serieus voor terug naar de Tweede Kamer. Als er wetgeving die niet klopt, als die aangepakt moet worden. Ja, dan kun je niet via de rechter doen. Nee. Maar dit is EU-wet. Dus hoe gaat dat zitten? Dus wij hebben dus ook heel specifiek aan onze advocaat te vragen van jongens. Ga juist dat gedeelte even nakijken.

Erik Bais
Welk loket moeten we zijn?

Erik Bais
Want dit klopt zo niet. En je wil dit dat het goed onderzocht wordt. Wat gebeurt hier dan eigenlijk? Want je wil voorkomen dat het de volgende keer weer op deze manier de regen geduwd wordt.

Floris Bot
volgens mij ook wil voorkomen, maar je nog niet echt hard op hebt gezegd is als we hem nu pikken maar de volgende keer gaan we wel vechten, dan gaan ze zeggen, maar vorige keer ging het wel goed.

Erik Bais
Je zet hem eigenlijk al 1-0 achter. Je zet een president.

Randal Peelen
Ja, en kijk, het is dus én censuur. En het werkt aanrecht. Somm mensen worden juist nieuwsgierig, het barbarstrijzend effect. En het is onjuist dat je titels met naam en toenan noemt. Kijk, ik snap dat je zegt, we willen desinformatie tegengaan. We gaan een hele mooie campagne starten tegen desinformatie. En daar zitten allerlei toezensbellen aan. Da moet je goed over nadenken. Het is geen inkoppetje, beslist niet. Maar nu is het gewoon D<unk>D-titels, sancties, fuck you, blokkeer maar. Maar niet alleen blokkeer die sites, haal die zenders uit de lucht. Want als ze zeggen haal die zenders uit de lucht, dan vind ik nog één ding. Dan denk ik, nee, oké, zenders uit de lucht.

Erik Bais
Dit is het open internet. Dit had met financiële sancties geregeld kunnen wijzen. Jij weet net zo goed als ik hoe tv-rechter geregeld worden. Ondertussen. Misschien wel beter. Ja, misschien wel beter. Maar een tv-provider betaalt voor het doorgifte aan voorzenders. Dus als er financiële sancties zijn dat je zo'n partij niet mag betalen, dan gaat die echt per direct uit het zenderpakket.

Randal Peelen
Ja, maar deze sancties is gewoon. .

Erik Bais
Efficiënt natuurlijk hetzelfde. Maar het filteren hier bij alle access providers dat gewoon die URL's niet meer op te vragen zijn. Ja, dat gaat echt dat een keer verder. Nee, maar dat staat hier.

Randal Peelen
Ik heb helemaal geen zakenrelatie met. . Erik, die is nog mooi, want deze staat expliciet benoem. Artikel 2. 2 Uitzend licenties of vergunningen voor transmissie, blablabla, of vollebemmen worden geschorst. Worden geschorst. Maar niet uit of je kunt betalen of leveren. Wordt gewoon geschorst.

Erik Bais
Je mag gewoon geen contract meer hebben met RT.

Randal Peelen
Je moet hier een keer een aflevering over maken met een jurist. Of een mensenrechten advocaat ofzo. Ik weet niet meer.

Floris Bot
Even voor mijn gewaarwording. Is RT een staatsomroep? Ja, Staatsmedia. Russia Today. Dus letterlijk propaganda. Dus een media. Letterlijk propaganda. Media outlet van de ruimte, dus die snap ik nog wel. Ik snap wel dat ze dan zeggen. Oké, maar dat is echt een staatsjournalistiek. Want journalistiek kan je het niet echt noemen, natuurlijk.

Erik Bais
Of het nou propaganda is of niet?

Floris Bot
Ja, nee, maar dat ging ik nu zeggen. Ik snap die snap ik wel, maar je moet wel principieel blijven. Ik mag het zo ontzettend niet met mensen eens zijn, maar dan hebben ze nog steeds recht van spreken. Dat klopt.

Erik Bais
En het feit, als wij willen snappen wat er in Rusland leeft. Moet je dus weten wat er op tv wordt uitgezonden.

Rickey Gevers
Anders komen we in onze eigen bubbel.

Erik Bais
Ja, weet je.

Rickey Gevers
Dat is wel makkelijk.

Erik Bais
Het polariseert veel verder. En het populistische gebeuren wat je hier dus nu ziet. Met de Wim of the Day. Dat is gezegd van ja, doe die twee centers er maar even uit. En doe die websites ook maar even blokkeren. Met het gemak waarmee het gebeurde, ik zie van ja sorry jongens, maar dat kan niet. Ja, maar het aanveeging niet zo duur, joh. Ja, echt factischeit. Maar dat wil principes maar geld kosten. Ja, het zijn wel gegeven aan hoeveel geld we hebben. Maar daarom doe je dat ook gewoon met een aantal partijenzinten. Met een aantal gelijkgezinde partijen moet je dit gewoon gaan aanpakken. Ik sprak de brancheorganisatie, er is al eerder vandaag sprake gekomen wat ze dus aan het doen zijn voor Oekraïense hosters. Die heeft ook gewoon gezegd, die belde hem op. Die zei van joh Erik. Als je deze gaat aanpakken, dan wij gaan meedoen. Ja. De Dutch Schmaadcommunity.

Floris Bot
Want we zien gewoon het belang hiervan. Dat is natuurlijk heel frappant dat je in oorlogstijd, wat het nu gewoon is, niet voor ons direct. Maar wij hebben wel het effect. En daar moeten we stand nemen. En soms moet je stand nemen. Wat heel tegenstrijdig lijkt.

Erik Bais
Het lijkt heel tegenstrijdig, want het is dus niet zo dat we het opnemen voor Poetin en de Russische staatsmedia. Nee, nee. We willen voorkomen dat het volgende keer onze site zijn.

Floris Bot
Weet die man ook weer van Hardcore History? Dan Carlin. Dat gaat me denk ik mijn leven lang bijblijven. Die had op een gegeven moment een uitspraak dat hij zei. Kijk, je moet nooit een wet aannemen omdat je de president die je nu hebt zo leuk vindt. En dat hij dan dingen kan. Je moet altijd nadenken wie komt er na hem en kan hij dit dan misbruiken? En dat is waar we nu. Dat is waar we nu zitten.

Erik Bais
Wat kun je hiermee handen op de next guy? Dat is serieus het geval.

Floris Bot
Dit is een heel eng dingetje, wat hier dus nu op tafel ligt. Nou, ik vind hem ook scary shit, maar ja, ik sta gelukkig wel wat verder van.

Erik Bais
En Omdat het dus de eerste keer is dat dit Europees breed in de EU op deze manier zou naar voren wordt geduwd. In het kader van never waste a good crisis. Ja, ik vind het. Dit zijn de momenten waarom je dus vroeger een excess vooral had. Die ook zei van jongens, kom op, dit kan helemaal niet. Die mentaliteit hebben we gelukkig met een aantal providers niet helemaal verloren. Er zijn gelukkig heel veel partijen die ook zeggen van. Ja, not my battle. Maar zien wel het belang dat er wel een aantal partijen zijn die zeggen van hé, we moeten hier wel even voor op gaan staan. Het risico is niet zozeer deze twee sites. Het risico is veel groter wat hier wellicht achteraan gaat komen.

Floris Bot
In een volgende serie.

Randal Peelen
Ik vind het een hele mooie punt achter dit gesprek, want we gaan hier zeker niks kunnen oplossen, maar ik hou me wel aanbevolen voor de opvolging van dit moois. En met die mooie woorden zijn we aangekomen bij de vraag van de luisteraars. Nu is het goed gebruik dat de gastneurds hier aan tafel ook vragen mogen uitzoeken op het moment dat ze daar zin in zouden hebben. Dus pak gerust het document erbij of laat het lekker over je heen komen. En dan zou ik zelf graag de eerste vraag willen doen. Dan gaan we daarna met de klok mee. Die eerste vraag is van Boba. En die vraagt zich af. Dus laat ik hem even aan Rickey richten, want Erik zit op zijn smartphone. Oproep van Montasvraag: Zouden meer mensen toch relays moeten openen, zodat mensen vrij naar internet kunnen?

Rickey Gevers
Ja, dat is een hele goede vraag. Dat wordt namelijk als een van de meeste dingen vaak geadviseerd om te doen. Maar de praktijk denk ik dat ik wel weet dat Tor niet de meest fijne manier is om te communiceren. En mensen hebben vaak gewoon een beter alternatief nodig. Is er een beeld die alternatief is dan de tweede vraag? Dat weet ik ook niet of dat er echt is. Maar je kan het misschien een beetje vergelijken met encrypted messenger vroeger. Dan moest je vroeger allerlei dingen via Tor dan ook je berichtjes versturen. Dat is op een gegeven moment door Signal gewoon vervangen. En Signal kan iedereen gebruiken en gebruikt een heleboel mensen ook. En dat is wel gebruiksvriendelijk en werkt goed. Nee, inderdaad. Maar Thor is nog steeds denk ik een hele grote drempel voor heel veel mensen. En ik heb niet het gevoel, om heel eerlijk gewoon erover te zijn. Dat mensen in Rusland nu massaal tor gaan gebruiken om het internet op te gaan.

Randal Peelen
Niet op je smartphone volgens mij. Tenminste, niet op je iPhone.

Rickey Gevers
Ja, maar mensen pakken meestal gewoon nog een VPN en doen dat op die manier. En dat betekent alleen maar dat Tor op dit moment gewoon een hele hoge drempel nog voor de meeste mensen is. En nog veel te langzaam is. Ja, inderdaad. Partijen sieren als we daar zo'n goede oplossing, een gebruiksvriendelijke oplossing voor weten te vinden, dat we dat een keer goed kunnen doen. Want je ziet vaak binnen deze nerdcommunity dan. Kijk, wij kunnen allemaal wel met door omgaan. Dat lukt ons allemaal wel. Maar wij zijn heel een heel klein groepje. En dat is ook hoe je met cybersecurity vaak omgaat. Wij kunnen het allemaal perfect met een veilig computer omgaan. Maar het grote publiek nog altijd niet. En dat geldt ook voor Thor. Die snappen dat gewoon echt nog niet. Dus als de vraag aan onze communitygericht is, dan werkt het zeker. Maar voor het grote bereik gaat Toor niet werken.

Randal Peelen
Nou Erik, breng die data van A naar B. Geen taak voor jou. Dat is wel waar. Sorry, nog een keer. Nee, grapje. Floris, volgende vraag.

Floris Bot
Ik heb een gewetensvraag van Simon. Stel je reist vaak tussen twee stations zonder poortjes. En na een maandje meten blijkt zwart rijden en af en toe een boete lappen. Goedkoper dan inchecken. Wat zou je doen?

Erik Bais
Nou ja, kijk, ik doe ook zelfscannen bij de kassa, bij de Albert Heijn. Daar word ik ook maar één keer in de maand gecontroleerd. Maar het is keurig iedere keer alles scannen en alles gewoon afreiken. Maar ja, dat is misschien mijn mereuelkompas.

Floris Bot
Ja, ik ben ook van de karma wind altijd. Ik moest heel hard lachen hoor toen Ronald Groenemond bij Arjen Lubach zei van toen ik voor de tweede keer gecontroleerd werd. Hij was gecontroleerd. En toen zei hij, toen was de tijd voorbij, moest ik alles opnieuw scannen. Toen zei hij, ja, dan krijg ik er een paar van de zaak. En ik moest er natuurlijk ook om lachen, maar ik dacht wel, ja. Als iedereen dat doet, dan worden mijn boodschappen duurder. Dat is ook niet de bedoeling.

Erik Bais
Nee. Een soort gelijk, als ik op de kijk.

Randal Peelen
Nou, de vraag is eigenlijk, zou je diefstal plegen als je ermee wegkomt?

Floris Bot
Nop. Nou, ik moet hem wel even nuanceren. Ik heb bij een Amsterdamse hostingprovider gewerkt in de beginjaren 2000. Waar we geen parkeervergunning kregen van de gemeente. Maar er was een mooi kruis. Dus inrit. Daar stond standaard mijn auto. En dat was uiteindelijk goedkoper dan de bekeervergunning om die bekeuringen te vangen.

Rickey Gevers
Ik ben een goede. Misschien nog wel. Die sluit een beetje aan op dit moment. Op dit moment als je gaat tanken en je rijdt weg. Dan is de boete lager dan de kosten van je benzine.

Randal Peelen
Ja? Nee, daar ligt eraan hoe werkt dat niet. Want je krijgt een boete en de kosten van de benzine. Maar ik vind het me grappig met de bent. Ik heb het een keer gedaan namelijk. Dus ik weet hoe het was wel pomp.

Rickey Gevers
Maar het gaat specifiek dan om de prijs die nu zo hoog is. Dus dat de kosten van benzine nu zoveel.

Randal Peelen
Ze zeggen gewoon: nou, dit is de foto van jou die wegreed. Dit is het bonnetje van wat je aan het denken was. Dit is de boete. En die twee prijzen betaal je. Sorry, ik moet je teleurstellen. Ik heb het ook een keer gehad, maar echt ook gewoon bij de Belgische kenteken.

Floris Bot
Ik had het bij de Belgische grens. Er was een koplampstuk, dus ik wilde ook nieuwe lampjes. En ik had wel nieuwe lampjes, maar ze vergeten mijn tank af te rekenen. En toen kreeg ik ze een brief thuis en toen zei ze, je komt maar langs. En dan mag je dus er doorheen rijden om te gaan betalen. Want anders kreeg ik gewoon geen zaaggifte toe. Dat is echt niet tof. Dit wel af. Maar wat zou jij doen, Rickey?

Randal Peelen
Nee, natuurlijk niet. Gewoon lappen. Deze man kan hacken, dat is een vraag van zou je nooit betalen.

Floris Bot
Ik heb hier eens even over chipkaarten allemaal fake.

Rickey Gevers
Nee, ik ben heel netjes eigenlijk in dat opzicht. Ja, je wint er ook niks mee.

Randal Peelen
Sorry, ik weet niet, maar misschien ga ik iets te ver. Maar volgens mij zitten hier vier mensen aan tafel die als het echt moet een treinkaartje kunnen lappen, toch? Wat is dit probleem? Nou, dat is een trein. Gele limousine. Ik ga er alleen in zitten of mijn zoontje het zo leuk vindt. Nou Erik, heb jij nog een leuke vraag gezien? Ja. Dan zijn we nog een klein beetje. Alleen de crème de la crème van de vraag staat ertussen hoor. Dus ze zijn allemaal goed.

Erik Bais
Oekraïne riep op om RU te bannen, daar hebben we het natuurlijk al heel even over gehad. Waarom is dit wel of niet een goed idee? Ik vind het sowieso. geen goed idee. Überhaupt of het nou communicatie is of IP-adressen of domeinnamen of TLD's. Alles wat we nu in de komende zes maanden slopen, gaat nooit meer terugkomen. Niet qua vertrouwen in ons als land, in het vertrouwen in het systeem. Dus het slopen van het TLD-systeem dus door punt RU eruit te schoppen. Lijkt me een heel slecht idee. Het heeft ook totaal geen nut- of noodzaak. Je maakt jezelf een beetje kapot. Ja, je maakt jezelf gewoon een beetje belachelijk. Dus het, ik vind het een heel slecht, heel slecht concept. Jouw mening daarover, Rickey? Sorry, ik zat half de vraag te lezen.

Floris Bot
Ik denk dat hij het heel erg met je eens is. Heb je er eentje gevonden?

Rickey Gevers
Zullen we de crypto's erbij halen? Ja, altijd. Goeie ding. Wie heeft de vraag gesteld? Jesse heeft de vraag gesteld. Met de crypto en Web 3-beweging, waar decentralisatie centraal staat. Over een jaar of twintig vergelijkbare sancties nog mogelijk zijn.

Erik Bais
Dat ligt eraan, of er ook nog steeds verbindingen zijn. Als die verbindingen er niet meer zijn, dan krijg je je crypto's ook niet meer.

Randal Peelen
De theorie erachter. En dat vind ik nog steeds een belofte, die moet nog worden ingewillig. Zelfs met bitcoin. Dat het geld van de mensen wordt, dat makkelijk en onbeperkt te verhandelen zou zijn. Die belofte is nog niet ingewillig. Ja, maar lightning, hou je pek. Het is niet gebruiksmindelijk genoeg. Mijn moeder kan er niet. mee omgaan op watten nou dat is er nog niet nog ik zeg niet dat het niet kan ik zeggen niet dat het niet gaat gebeuren ik zeg alleen nog niet niet gebruiksgriendelijk genoeg Nou ja, en dat heb ik ook met dat web 3. Ja, de theorie erachter is heel mooi. En het moet ook gebeuren. Net zoals dat ik, maar nu ben ik bijna gekkie als ik het hard op zeg, maar ik vind ook dat cash geld moet blijven bestaan. Dat one cash, daar ben ik ook niet. Betaal ik ooit content? Never. Super ongebruikschriendelijk. Als ik briefjes in mijn broekzak heb, raak ik ze kwijt. En ik ga het uitgeven, want ik snap het niet. En ik wil gewoon lekker met mijn Apple Watch betalen. Alleen. Cashgeld moet voor altijd een eeuwig blijven bestaan. Net zoals dat we stemmen gewoon lekker op een vel papier doen. Dat moet gewoon. Maar als het nou bestaat en je hebt het niet meer. Maar dat web drie. Dat vind ik dus wel. .

Rickey Gevers
Bestaat wel, maar niemand heeft het nog.

Randal Peelen
Ik juich het in die zin wel toe. Alleen zijn die sancties dan nog mogelijk? Hell yeah. Je kunt heel veel mensen gaan met zijn lightning wallet gewoon lekker op hun iPhone hebben staan, halen ze die app wel offline. Op het moment dat browsers het ondersteunen, dan. Hacken we het een en ander, DDoS'en we de boel. Er is altijd ergens een centraal punt in elk systeem. Dus zo decentraal is het niet eens. Ook nu met die NFT's. Een paar appelsplaatsen. Als je die kapot maakt, dan zijn al die NFT's. Zo moeilijk is het ook niet, Erik. Ik ben sceptisch. De sancties zijn zeker nog wel.

Rickey Gevers
Het internet was ook decentraal en nu is dat ik Google, Facebook en een beetje dodend.

Randal Peelen
Dus het idee van Web3 Steun ik op zich wel heel erg. Het mag van mij ook echt ontstaan. Alleen ik ben niet zo nieuw om te denken dat er dan geen sancties meer mogelijk zijn.

Rickey Gevers
Praktijk is vaak net even wat. Ja, net zo inderdaad wat je zegt van bit. is ook heel decentraal, maar laatst heb je of deze week had je Coinbase die dan ook ineens 35. 000 klanten, Russische klanten afsluit. En dat is de enige reden is omdat het eigenlijk niet heel decentraal is.

Randal Peelen
Als je je private keys bij een exchange neerlegt. Ik ben één keer te vaak gemountgoxed. Ik vind het wel best. Het gebeurt hier geen derde keer.

Rickey Gevers
Nee. Ik heb juist een paar keer gehad. Het is gewoon zo'n gedoe om het alleen maar naar privé te halen. Dus dan laat je het ook maar weer daar staan.

Randal Peelen
Ja precies, daar ga je niet mee in de winkel betalen. Randal, dat is dan 7,50 euro. Oh, laat me mijn Ledger Wallet even op de zak halen.

Rickey Gevers
Ik ben even twee uurtjes bezig en dan heb je het hoor.

Randal Peelen
Eerst de blockchain downloaden. Nee, sorry, die grap is flauw.

Rickey Gevers
Nou ja, maar zo werkt het wel in de praktijk.

Randal Peelen
Tijd voor de volgende vraag? Ja, dan ben jij toch? Ja, dat weet ik. Arjen, lange vraag, maar ik ga hem toch stellen. De Geneefse conventie. Beschrijf de do's en don'ts van oorlogsvoeren, medisch personeel niet aanvallen, rechten van krijgsgevangenen enzovoort. Hoe staan jullie tegenover de digitale geneesseconventie en hoe zou zoiets er volgens jullie uit moeten zien? Bijvoorbeeld. Ik ga cozybeers en anonummussen van de wereld zich aanhouden. Dan ben ik altijd zo van ja, dat is een regel. Iemand houdt zich er niet aan. Dat wil niet zeggen dat je die regel niet moet hebben, maar goed, oké. Digitale geneesconwensie. OCBR gaat zich er sowieso in. Het is een APT.

Rickey Gevers
Ik denk dat je het moet vertalen nadat, zowel digitaal als fysiek. Dus als je geen ziekenhuis aanvalt, moet je dat ook digitaal niet doen. Maar ook dat die hele Genevse Conventies door Rusland al volledig aan zijn laars natuurlijk gelapt.

Erik Bais
Het is wel een van de weinige onderlinge afspraken die natuurlijk wereldwijd door alle landen, letterlijk alle landen, getekend is. En dat zie ik voorlopig op het cybergebied nog niet gebeuren.

Rickey Gevers
Maar ik denk op zich dat je het ook wel kan doorvertalen.

Erik Bais
Het concept is. De vraag is of ze die stap gaan nemen. En ik denk dat ze dat niet gaan doen. Ik denk niet dat ze de vertaling gaan doen van het analoog oorlog voeren naar digitaal. En dat ze daar dezelfde. Afspraken onderling willen gaan noemen. Ik denk dat ze zich gewoon zeggen joh luisteren. Zij bij eetjes en nulletjes. Wat zou je nou?

Rickey Gevers
Maar kan je het niet nu al vertalen? Ik weet het niet. Ik heb het niet gelezen.

Erik Bais
Nou ja, kijk, wat jij dus net al zei. Dus zou je inderdaad wel een ziekenhuis moeten aanvallen in een oorlogssituatie? En waarom doe je dat dan wel digitaal? Het heeft natuurlijk een bepaald afschrikkend effect. Als je ineens als ziekenhuis zonder stroom komt te staan.

Floris Bot
Of dat de hartbewaking het even niet meer doet.

Erik Bais
Of de zuurstof toevoer. Wel dat daar. Dat heeft echt wel. Hetzelfde is dat de Merk op een oorlogsveld is de eerste die wordt neergeschoten. Ja, waarom? Ja, die staat daar met een witte helm. Dus iedereen weet waar die staat. En het is het meest demotiverende wat er kan gebeuren. Ja, en dat is niet netjes, maar het gebeurt wel.

Floris Bot
Nooit op stilgestaan. Ik had echt zoiets van die medic, die laat je juist met rust.

Randal Peelen
Nee, juist niet. Maar ik snap hem. Je staat daar niet in koele bloeden even je leven te overdenken: goh, wat zal ik vandaag eens doen om me netjes aan de regels te houden?

Floris Bot
Nee, nee, nee, maar kijk. Ik kom niet verder in oorlog dan computerspelletjes, gelukkig. En daarvan heb ik altijd zien van nou op het moment dat ik een medic nodig heb, dan wil ik hem hebben, want dat is fijn voor mij. Weet ik veel, iemand zijn been ligt eraf en dan kan hij tenminste nog een soort van meedoen in de maatschappij of zo. Maar ik besef me nu eigenlijk toen hij net zei zo van. . Ja, het is natuurlijk wel logisch. Kick a man when it's down, zeg maar.

Erik Bais
Stel dat hij nog niet aan het werk is, het is het meest demotiverende wat kan gebeuren voor de mensen om hem heen die op hem vertrouwen.

Floris Bot
Ja, maar en als hij toevallig over iemand heen gebukt staat, dan ligt hij er mooi bovenop, komt hij ook niet meer weg.

Randal Peelen
Ik ben even een ongelooflijke klootzak van de host. Ik zie namelijk één vraag die ik nog heel graag zou willen stellen. En ik zie. . Eén vraag die ik een beetje. . Nou, vijf vragen die kan samenvatten tot één. En we hebben ook nog tijd nodig voor de tips. Dus daar wil ik op aansturen. De eerste vraag is van Epiphany. Die gaat me ontzettend aan het hart. Rickey is in Darknet Diaries geweest. Nou, die podcast is een paar keer aangehaald. Die leeft dus in onze community. Namelijk aflevering 87 met The Guild of Grumpy Old Hackers. Hoe is het om in zo'n podcast te zitten? En hoe is het om met Jack Rhysider te werken? Ik heb niet in de podcast gezet. Ja, ik woon het echt.

Rickey Gevers
En alles en iedereen verward mij altijd met hem. We hebben dezelfde achternaam, we zijn geen familie. Dat is een leuke anekdoot. Ik heb zelfs een keer moest ik een presentatie geven voor 300 man. Dat was een introductiefilmpje. En ik zit dat filmpje kijken. Ik kan me helemaal niet herinneren dat ik daar geweest ben. Was het een filmpje van Victor? Die ze daar op het hele grote scherm lieten zien. Maar die fout wordt dus vaak gemaakt.

Randal Peelen
Ik vind het wel grappig, want ik wist dat het Victor Gevers was. Alleen ik had niet geërgeld. Want er zitten, er zit worden een paar interviews gehouden, niet alleen met hem. Dus dan heb ik zelf ook een denkfout gemaakt. Trouwens, Victor, mocht hij luisteren, ik heb al een paar keer met hem heen en weer getwitterd en heel gesprek met hem gehad. Hij wil graag een keer komen. Maar het is nog steeds niet gebeurd. Dus wat mij betreft. Is die ook nog een keer welkom?

Floris Bot
Heb je hem al wel eens ontmoet? Jazeker, tuurlijk uiteraard. Anders nodigen we jullie gewoon jou nog een keer uit en hem. Ze zitten flink in dezelfde wereld. Het kan zijn dat je ook naar express.

Randal Peelen
Job en Egon, Margriet, Dennis, Hazi, eigenlijk allemaal ongeveer dezelfde vragen. Die is iets in de trant van hoe kan de gewone nerd zoals wij zich voorbereiden op een mogelijk fullscale digitale oorlog. Kunnen wij zelf iets doen? Kunnen we iets betekenen? Moeten we ons ergens. . Of is het gewoon de standaard cyberhygiëne die je anders zou moeten beoefenen?

Rickey Gevers
Ja, dat is een lastige vraag. Ik denk inderdaad gewoon de standaard cyberhygiëne. Maar ik denk wel, als het een digitale oorlog wordt, dat het vooral een beetje boven onze pet gaat, want dan zijn er de providers die uitgeschakeld worden en daar heb jij niet zo heel veel invloed op. Hij nog wel. Toevallig je dat wel in een beetje.

Randal Peelen
Speak for jezelf. Aan de commerciële kant laat ik mezelf niet te veel invloed toedichten. Ik kan heel goed twitteren.

Rickey Gevers
Maar ik denk inderdaad het individu daar niet zo heel veel kan doen. Je kan meedoen. Dat is misschien nog het meeste wat je kan doen.

Floris Bot
Ik heb in dit soort gevallen altijd één tip. Maak gewoon even backups. Stel dat jouw machine ineens in het botnet hangt, dan ben je niet alles kwijt. Dat is volgens mij het allerbelangrijkste dat je kunt doen. Een herstelpunt.

Randal Peelen
Ja. Tijd voor de tips. En nu is het natuurlijk heel leuk dat we met z'n allen vier tips per persoon gaan geven. Maar we moeten ook een beetje op de klok letten. Dus ik geef jullie er allemaal maximaal twee. Maar het mag wel echt alles zijn. Is er iemand die als eerste een tip zou willen geven? Ik zie Rickey goed in.

Rickey Gevers
Ik heb altijd, mensen vragen altijd tips en dan verwachten ze altijd een super geavanceerd antwoord bij mij. Nee, je mag ook. Ik weet het niet zijn om je bloemen water te geven. Mag ook. Precies, het is echt draai je updates en stel two-factor authentication. That's it. Als je two-factor authentification doet, dan komen die Russen niet makkelijk binnen. Ze kunnen nog steeds binnenkomen hoor, maar dan moet je veel waard zijn.

Floris Bot
En je twee vaat doe je met een. . App en niet je wachtwoordmanager.

Rickey Gevers
Of een password. Of een sms-masje.

Floris Bot
Nou, ik ben niet zo voorstander van sms-persoonlijk. Soms is dat de optie die je krijgt.

Rickey Gevers
Nee, maar de app is altijd het beste.

Floris Bot
Ja, en de meeste van die apps, je kan naar Google, maar je kan ook. Toal van anderen pakken.

Randal Peelen
Dem Rickey. Je had bijna de tip van laat je een ek maken kunnen geven. En dan was je er ook gewoon lekker makkelijk vanaf. Ik weet niet welke daaroven staan, maar.

Rickey Gevers
Maar met deze simpele dingen word je gewoon significant veel veiliger. En gek genoeg in de praktijk doet bijna niemand dit.

Randal Peelen
Nee, niet. Nog steeds niet. Ik ben zelfs die guy. Dan zie ik s'avonds op mijn telefoon een update. En dan sneak ik naar de telefoon van mijn vriendin. Op mijn teentjes ga ik daar de update doen. En op de iPads van de kinderen. En dan noem mij een. OCD-autist, maar dan doe ik het hele huis. Ik kan dat niet laten.

Floris Bot
Bij ons is de afspraak dat elk apparaat s'avonds gewoon aan de lader hangt en dan doet hij het automatisch genoeg.

Erik Bais
Niet automatisch genoeg. Soms is het handig om hem even een setje te gaan.

Floris Bot
Ja, dat wordt wel steeds beter. Dus ik heb het nu één keer gehad dat het een nachtje extra kostte. Nou, geef ook eens een tip dan, Flor. Ja, ik heb de vorige keer dat ik hier was gesproken over. . Toen hadden wij een Vlaamse. . Ja, hoe moet ik die man eigenlijk omschrijven? Artiest, goed van. We hadden een Vlaamse gast en het is niet echt een artiest. Hij maakt dingen voor beleving. Jij bedoelt Dr. Porter, maar het was niet de vorige keer dat je hier was, toen was je met Jeroen Hoorlings. Daarvoor nog. Maar toen wilde ik namelijk een YouTube kanaal tippen van ook een Vlaming. Maar ik kwam er niet op en ik kwam er niet op en ik heb hem gevonden. Die man heet Henk Rijkaart. Zijn kanaal heet Koterij. En wat hij doet is. Adam Savage. Shit, in elkaar klussen. Maar dan een Vlaming, dus hij is vast een stuk minder goed. Maar hij is heel grappig. Het is ook een comedian. Onwijs leuk. Dus coterij heet het net een K.

Randal Peelen
Dat schrijf je ook op heel erg Vlaams. Op de Vlaams met CK A E. Dus ik spreek de magische woorden links in de show notes.

Erik Bais
En dat is ook echt waar. Erik. Ja, ik zat aan te denken van wat is nou in het kader van de hele discussie met censuren en dat soort zaken een hele relevante tip om nu eens te lezen. Karin Spaink is onlangs bij Follow the Money gaan werken. En heeft als een van de eerste zaken waar zij mee te maken heeft gehad, namelijk de hele rechtszaak tegen Scientology. heeft ze een hele passage over geschreven op de website van Follow the Money. Het gaat over Vier of vijf dagen verspreid heeft ze dat. In een leestip van 1 tot en met 6 zaken gaat ze door dat hele verhaal heen. En met name over wat zijn de motiverende zaken geweest. Wanneer gaat het dus wel over censuren, niet over censuren? Tot hoever gaat copyright? Ik vond het een heel leuk verhaal en smakelijk om te lezen. En ik kan het zeker aanraden en sowieso Follow the Money wat geld daarvoor geven om te lezen. Is denk ik voor het onderzoekswerk wat ze doen zeker geen weggegooid geld. Dus ik denk dat ze heel goed werk doen. Dus in deze. De stukken van Karin Spaink over Scientology.

Randal Peelen
Ik heb er ook twee en die zijn allebei in een zekere zin relevant. De eerste is, ik sprak net al heel vaak dat ik merk aan mezelf dat ik met een bepaalde emotie naar dingen kijk. En daarna ook een stuk rationaliteit probeer terug te pakken. En ik denk dat dat. voor heel veel mensen geldt en dat dat ook een van de problemen is achter de langzaam maar zeker gestagen polarisatie die aan de gang is. We zagen dat zeker met de vaccins en de QR-codes al dat mensen heel erg lijnrecht tegenover elkaar kunnen komen te staan. Precies dat onderwerp heb ik een hele mooie video gevonden van een kanaal dat ik wel vaak heb getipt. Maar ja, het is nou één keer zo goed. Dat heeft Philosophy Tube is op YouTube te vinden, maar ook op Vimeo. Nou nee, ik kom niet op de naam. Maakt het niet zo heel veel uit. Ja, die doet het ook niet meer in Rusland. In ieder geval dat die video heet Vaccines and Freedom. En wat eigenlijk wordt gedaan, er wordt een wetenschappelijke studie onder de loep genomen waarin mensen die zich niet laten vaccineren worden gevraagd waarom ze dat niet doen en heel erg serieus worden genomen. Uitgevraagd. En dan definiëren ze daarin vier types mensen die elke om eigen redenen daar keus voor maken. En dat wordt gewoon uitgelegd en ook een soort van filosofische lading aangegeven. Waar ik persoonlijk best wel veel mee kan. En ik denk dat dat. goed is om proberen, om in ieder geval proberen te begrijpen en ook een soort. klankbord, een soort platform te geven. En verdieping. Ik vind dat deze video dat heel erg goed doet. Nebula heet die dienst trouwens. Ik heb al vaak getipt, YouTube moet kapot. Of op zijn minst moet er concurrentie komen. En Nebula is een van die partijen die dat doet. En PhilosophyTube is een van de oprichters en aandeelhouders daarvan. Dus daarom vind ik dat wel vet.

Floris Bot
Oké, eerste tips.

Randal Peelen
Vaccines en freedom van PhilosophyTube. De tweede is, ja, dus gewoon eigenlijk een bindende luistertip. De beste podcaster op aarde is Dan Carlin. Hij is al voorbij gekomen. En hij heeft de beste podcast, dat is Hardcore History. Maar hij heeft ook nog een tweede kanaal waar hij gewoon politiek commentaar geeft. En dat is Common Sense. En de laatste aflevering heet Gas Up the Cold War. En als deze man begint te praten en hij heeft het over een nieuwe oorlog en geeft daar wat historisch perspectief bij. Dan moet je gewoon luisteren. Het is gewoon zo goed. En dan denk je, wat neemt deze gast een gekke afslag in dit verhaal en praat. Twintig minuten door over een of andere afrit die ik niet meer kan volgen. En dan brengt hij het weer terug bij de kern. Bitch. Zo goed is hij. En nou goed, daarom is dat mijn luistertip.

Rickey Gevers
Mag ik nog één afsluitende tip? Dat mag. Dat is het boek Sandworm van Andy Greenberg. Wat feitelijk gezien puur over de Russische hackers gaat. Nice. Thema denk ik nog wel de meest interessante. En dat is aan te raden.

Randal Peelen
Tot zover deze aflevering van Met Nerds om Tafel. Met Nerds om Tafel is een podcast door Floris Bot, Jurian Ubachs en mij, Randal Peelen, onze panelleden zijn Esther Crabbendam, Ruurd Sanders en Sander Bijleveld, onze gastnerds. Waren een heleboel, namelijk Erik Bais en Rickey Gevers. Erik, dank voor je deelname. Waar kunnen mensen meer over jou te weten komen? Voornamelijk Twitter, dat dat het makkelijkste is. Rickey, jij ook bedankt. Zoeken mensen jou?

Rickey Gevers
Twitter en responders.nu, denk ik. That's it.

Randal Peelen
Nou, meer informatie over ons is te vinden op onze website. mnot.nl. Join in onze slecht. Er gingen meer dan 2000 charmant en kababele nerdjes voor. Je kunt vragen stellen aan de volgende gastnurds in het kanaal Vragen van Luisteraars. En als je nog vriend van de show wordt, dan zal ik je vertellen: er zitten perks aan te komen. Of hoe moet ik het noemen? Tiers.

Floris Bot
Tears.

Randal Peelen
En dat betekent dat je dus verschillende bedragen kunt geven. En daar krijg je verschillende dingen voor. Maar nu nog even, voordat het zover is. Heeft elke vriend van de show het recht om bij ons een Google vormpje in te vullen. En dan kun je stickers bestellen en bierfiljes. En dan krijg je van mij een zorgvuldig. . gevouwen en zelfdichtgelikte envelopp waarin beeldjes en stickers of biervultjes en stikers zonder corona.

Floris Bot
Dus je krijgt bier, vultjes, stickers en DNA.

Randal Peelen
Juist, dat is niet waar. Het is gewoon zo'n ziplock. Maar toch, elke vriend van de show kan dat doen. Dus als je nu nog even vriend van de show wordt, dan is het gewoon voor iedereen even goedkoop. En je krijgt ook toegang tot het clubhuis op onze Slack. Je krijgt een private RSS feed met een aflevering zonder reclame. Eerder dan de rest. En als we napraten of een plaspauze hebben of wat dan ook, dan knippen we gewoon net wat minder. En dan hoor je dat allemaal ook. Het is net alsof je erbij was. Nou, merch zoals hoodies en t-shirts en te vinden op onze website. Oh, mok het trouwens ook. En Nerdbier op nerdbier.nl. Voor nu hartelijk dank voor het luisteren en tot de volgende keer.

Erik Bais
We're righty up. Yay.

Rickey Gevers
We made it.

Erik Bais
Yes.