S11E07 – Waarheidsvinding & OSINT tijdens de oorlog, met Foeke Postma (Bellingcat)

Sander Bijleveld
Wat heb jij aan, Sander? Wat heb jij aan? Een heel mooi truitje. En er staat op Met Nerds om Tafel en een blikje. Ik dacht eindelijk mij zo'n trui bestellen. Ik moet zeggen, het is goede kwaliteit. Ik ben er best wel gesmeerd. Het is echt wel een leuk ding.

Jurian Ubachs
En kun je ook even voor alle mensen die dit nu luisteren vertellen dat we hier geen geld hebben gegeven om dit te vertellen allemaal?

Sander Bijleveld
Nee, nee, nee. Ik heb hem ook niet gekregen. Ik heb hem netjes besteld via mnot.nl. Dus nee hoor.

Jurian Ubachs
Ja, en dat geldt voor ons zelf helaas ook. We moeten ook al onze merch gewoon zelf kopen. Maar dat heb ik wel regelmatig gedaan. Ik vind dit gele shirt nog steeds wel een erg geslaagde. Erg geslaagd voorbeeld.

Floris Bot
Ik hou wel van geel met ons mogen, die groene kerstversie van Randal vond ik echt fantastisch. Die groene kerstversie van Randal vind ik echt heel mooi. Die bedoelt, die ik gemaakt heb en vooral aan mij besteld heb. Ja, waarom je niet voor mij besteld hebt, dat is mij nog steeds een raadsel, of die mijn favoriete kleur is.

Jurian Ubachs
We hebben hem ook gewoon zelf betaald, dus niet dat we dachten van kom, geef onszelf even een kerstpakket of zo. Nee, geen idee. Maar je hebt mij gevraagd. Volgende keer bestel ik er eentje voor jou. En dan niet voor ons. En dan ben jij de enige die hem heeft. Is dat een deal? Dat is zoiets. Nee, joh.

Sander Bijleveld
Hij is wel een beetje naar ik vind dat je er best wel boos over mag zijn. Dat heb ik me geen zin, man.

Floris Bot
Volgende jaar met Kerstmis komt alles goed.

Jurian Ubachs
Welkom bij Met Nerds om Tafel. We praten vandaag met Floris en. Sander. Mijn naam is Jurian Ubachs. En voordat ik nou als gastneurt ga van vandaag beginnen we even met een verdrietige mededeling. Want normaal gesproken hoort natuurlijk Randal op deze stoel te zitten, de stoel van de host. Bij dit onderwerp weet ik ook zeer graag gedaan. Maar vorige week is Randal zijn vader helaas overleden. En dan kun je je voorstellen dat je hoofd even niet staat naar leuk en gezellig doen in een in een podcast. Hopelijk komende weken dat Randal gewoon weer terugkeert. Maar voor nu namens ons allemaal hier heel erg veel sterkte Randal en uiteraard ook. Vrouw, kinderen en alle andere loved ones die nu met dit grote verlies te maken hebben. Want er zijn belangrijkere dingen dan podcasten. Dat mogen duidelijk zijn. Dat gezegd hebbende gaan wij toch door met podcasten, want ja, anders hebben onze luisteraars ook zo verdomd weinig om naar te luisteren. En onze gastnurd. Van vandaag is Foeke Postma. En Foeke Postma kun je al een keer gehoord hebben, even uit mijn hoofd. Seizoen 9, episode 17. En dat zegt dan helemaal niemand meer. Foeke, hoe lang geleden is dat ongeveer? Een jaartje.

Foeke Postma
Ongeveer.

Jurian Ubachs
Jaatje, zoiets. Want Foeke heeft toen ook al verteld dat hij onderzoeker en trainer is voor Bellingcat en dat hij een leger aan intelligence nerds. Misschien hebben wij dat erbij bedacht dat zou kunnen. Ja, Foeke, jij doet natuurlijk heel veel met wat dan OSINT heet. En jij. Schept orde in de chaos van misinformatie. Dat doe je het uiteraard niet alleen. Er zijn natuurlijk meer mensen werkzaam bij Bellingcat en ook bij andere instanties op internet die daarmee bezig zijn. Dat hier zit is natuurlijk geen toeval. We hebben het er de afgelopen weken Met Nerds om Tafel vaker over gehad. Er is natuurlijk een oorlog gaande in Oekraïne. We hebben de IT-kanten daarvan al meermaals behandeld. De malware die een rol speelt, de grenspost die werd plat gelegd door God weten, dat ding. Weet jij dat nog Sander? Die scraper of hoe ervoor dat ik was. Die wiper. Nou goed, dat hebben we allemaal behandeld. Maar dit is natuurlijk ook een hele andere oorlog dan we ooit eerder gezien hebben op het gebied van informatie. Het is een oorlog met tanks en een oorlog met. Met virussen, maar ook zeker een oorlog met het verspreiden van misinformatie. Dat is natuurlijk de reden dat wij jou hebben gevraagd om nog eens een keertje hier aan tafel te komen. Maar ik vind het wel even goed om voor de mensen die de vorige keer, zeg maar, jouw vorige aflevering niet hebben geluisterd. Om even te beginnen bij het begin. Dus ja. Wat is jouw eigen achtergrond? Misschien even ook een stukje voordat je Bellingcat kan werken en daarna pakken we even door over wat Bellingcat ook alweer is en wat jullie doen.

Foeke Postma
Ja, goed. Allereerst fijn dat ik hiermee mag zijn. En ja, Bellingcat is opgericht in 2014. Begon ooit als een blog van eh. Eliot Higgins, onze founder en nu directeur nog, die gewoon heel enthousiast dingen zat te fact-checken in de Guardian. In een commentar onder Guardian artikelen basically. En informatie toe te voegen aan artikelen die destijds over de oorlog in Syrië. Werd gepost. Dat groeide uit tot een organisatie. Toen werd MH17 neergehaald. Toen liet hij zijn skills daarop los. En dat leidde tot heel wat naamsbekendheid en zo is het verder en verder gegroeid. Ik zelf kom bij Bellingcat in Nu was het, 2020, begin 2020. Ja, toen de coronapandemie eigenlijk uitbrak. En ik heb een achtergrond in conflictanalyse. Dus ik was al aardig bekend met het militaire domein. Keek al naar conflicten in een vorige baan. Op een gegeven moment schreef ik een artikel over hoe je militairen kon volgen met fitnessapps. Dat heb ik gepost op Bellingcat samen, ook op De Correspondent trouwens. En toen kwam er een baan, een plek vrij en vroegen ze mij basically. En zodoende. Nu zit ik hier dit soort werk te doen en de hele dag naar Oekraïne te kijken.

Jurian Ubachs
Ja, want MH17 was natuurlijk ook, denk ik, hetgeen waar in ieder geval in Nederland de meeste mensen jullie. Van zullen kennen. De naam Bellingcat is natuurlijk in die tijd ook regelmatig in het nieuws geweest en dat soort dingen. Wil ik het eigenlijk ook nog heel graag over hebben, maar. Dat hebben we natuurlijk al eerder gedaan in Met Nerds om Tafel. Ik zei het al, daar ging de vorige aflevering grotendeels ook over. Daar was ik niet bij. Dus ik heb nog steeds heel veel triggers en heel veel vragen om nu nog te stellen. Maar dat gaan we niet doen. Want ik denk dat het simpel is om. Te gaan kijken naar de oorlog die gaande is in Oekraïne en wat dat allemaal met zich meebrengt. En wellicht hoe dat jouw rol bij Bellingcat ook nog heeft verhandeld. Geen idee, ik noem maar wat. Laten we even naar het begin gaan, want het begin van een oorlog is in de geschiedenis altijd heel duidelijk. Er gebeurt iets. Land is boos en dan zeg ik verklaar jou de oorlog. En dan vanaf dat moment hebben we oorlog en dan is alles ineens geoorlog. Wanneer begon in jouw ogen deze oorlog?

Foeke Postma
Nou, eigenlijk met natuurlijk de, ik kan zeggen, de start van de annexatie van de Krim en eh. Donbas, regious daar. Deze. Toen Amerikaanse inlichtingdiensten en ook Biden publiekelijk begon te zeggen van pas op, Poetin is dit van plan, Poetin gaat het doen. Dat we op de beelden, op satellietbeelden inderdaad zagen van er verzamelen allemaal tanks en allemaal voertuigen materieel bij de grens van Oekraïne. Toen begon het wel echt te komen. Op een gegeven moment komt ook de stroom desinformatie uit Rusland al op gang. Dus zoals je zei, een aanleiding om die oorlog te starten, die zochten ze ook en die hebben ze ook gefabriceerd eigenlijk. In de vorm van zogenaamde terroristische aanslagen. Allemaal leugens over. Sorry. Een voorbeeld daarvan is een auto die op een IED op een bermbom zou zijn gereden. En daar hebben ze best wel veel moeite in gestoken. Dit is een dingetje wat we bij Bellingcat hebben onderzocht. Dus ze lieten eigenlijk gewoon een soort van. Een auto zien die zogenaamd op een bermbom was gereden en er zaten ook echt Lijken in die auto. Maar het waren cadavers. Dus mensen hebben heel goed gekeken, experts bij gehaald, die kijken naar, oké, wat is nou de impact van een bermbom? Als een auto komt aanrijden, wat verwacht je dan hoe zo'n auto eruit ziet? Wat verwacht je wat de schade is aan een lichaam en aan een skelet? Nou, de schedels van deze mensen hadden gewoon hele nette snedes, eigenlijk hele schone snedes. De impact. van die auto kwam totaal niet overeen met hoe je het van de bermbom zou verwachten. Dus kort samengevat, een weer nep. om een reden te verzinnen. Te zeggen van kijk, Oekraïne voert terroristische aanvallen uit. We moeten wel naar binnen vallen.

Jurian Ubachs
Om het gebied veilig te zien. En die beelden komen dan bij jullie binnen. Hoe gaat dat? Want Rusland verspreidt die beelden. In eerste instantie natuurlijk Voor het eigen volk. Nou, die hebben natuurlijk niet deluxe dat daar een Bellingcat zit die dat voor het Russische volk kan. Maar jullie gaan op het moment dat die beelden verspreid worden op internet direct aan de slag. En proberen dan zo snel mogelijk daar duidelijkheid in te scheppen. Is dat een beetje dan vat ik zo de missie goed samen?

Foeke Postma
Ja, het ligt er een beetje afhankelijk van hoe zwaar de leugen is. En wat de implicaties van zouden zijn. Dus dit bijvoorbeeld, hier is echt veel moeite in gegaan en hier wordt een oorlog mee. Recht gepraat als het ware. Dus daar gaan we echt naar kijken. Ja, het is wel interessant om te zien hoe het verloop van Bellingcat is inderdaad van heel erg misinformatie, veel meer naar een soort van diepere vorm van. Onderzoek gegaan. Het is lang niet meer zo dat wij een soort van fact-check organisatie zijn die elke keer als er een leugen online komt, wij erachteraan gaan en die proberen te ontmaskeren. Steeds vaker kijken we naar oké. Wat speelt eraf waar we niks over horen? Wat voor geheime dingen die ze echt verborgen willen houden, kunnen wij achterhalen aan de hand van open brononderzoek. In plaats van elke bal aan te rennen die zij eruit gooien. Want Rusland gooit echt. Om de haverklap. Leug is eruit. Dat zal ik niet verbuizen. Oekraïne gebeurt er trouwens ook.

Jurian Ubachs
Maar ja. Ja, ik wil sowieso nog even naar over die voorbeelden ook. Ik weet dat bijvoorbeeld via jullie Twitterkanaal posts gedeeld zijn van ik geloof, aanval met hittebommen of was er weten, daar is een naam voor, maar die ben ik even kwijt. Mij dat witte fosfor. Nee, het is niet letterlijk fosf wel fosfor. Nou, niet gewoon fosfor komen we zo even op terug, want hem. Je schetst net het beginpunt en inderdaad de de false flags die dan Rusland aan het planten is. Barst het letterlijk natuurlijk los. We zien de beelden van bombardementen. We zien de straaljagers, de ghost of Kiev en noemen alle cowboy verhalen uit zijn oorlog, maar. Hoe ontwikkelt zich op dat moment de flow van data die jullie op dat moment binnenkrijgen? En wat doe je daar op dat moment mee? Want je krijgt natuurlijk op dat moment ineens significant veel meer dingen die je. Wil checken. Je zei het zelf al, we kunnen niet achter elke bal aanlopen. Dus hoe verandert eigenlijk het gameplan van Bellingcat op het moment dat zo'n oorlog totaal losbarst?

Foeke Postma
Ja, dus we kijken heel erg naar. Wat zit er al in het narratief? En zijn er dingen die we over het hoofd zien? Of zijn er dingen die we met z'n allen accepteren als waar, maar die eigenlijk onjuist proberen blijkt te zijn. Dat is één deel. En het tweede, wat we hier heel erg doen, wat we ook al met Syrië deden, wat we ook al met de oorlog in Jemen deden, is kijken naar oorlogsmisdaden. Het verangen is, de oorlog is al uitgebroken. Je kan moeilijk nog met een artikel of een goede publicatie zeggen van pas op, het is een leuke trap en hierin. Inmiddels is het meer kijken van oké, wat als de oorlog voorbij is, kunnen we dan mensen verantwoordelijk houden voor wat er gebeurd is? En ondertussen ook een beetje als mensen inderdaad dingen voor lief aannemen die we voorbij zien komen en die hebben hele grote impact. Bijvoorbeeld van. . Ik weet niet of dat vandaag of gisteren was. De tijd begint een beetje door elkaar heen te lopen bij mij. Beelden van Oekraïense soldaten die Russische gevangenen door de benen schieten. Nou, dat impliceert heel veel. Dat zegt wat over de Oekraïners wat we tot nu toe niet heel erg hebben gezien, namelijk dat zij ook oorlogsmisdadigen plegen. En het zou heel schadelijk zijn voor het moraal, voor alle politieke steun waar Oekraïne op kan rekenen op dit moment. Morgen gaat. Of ik weet niet of dat morgen is, maar Rutte gaat in ieder geval met Zelensky binnenkort spreken, heb ik begrepen. Of via een Zoom in de Tweede Kamer. Als het dan duidelijk is dat de oorlogsmisdaden plaatsvinden, dan moet hij daar natuurlijk ook wat van gaan zeggen. Dus er zitten allemaal haak en ogen aan. Dus dat is dan zo'n geval waar wij dan echt naar kijken van oké, wat kunnen we hiervan checken? Is dit waar of is het niet waar? En dat lijkt waar te zijn tot nu toe.

Jurian Ubachs
Dat verhaalt van die krijgsgevangen die door hun benen worden geschoten.

Foeke Postma
Ja, als in de mensen die dat doen, die spreken met een Oekraïens accent. Ze zijn in een gebied waar Oekraïners inderdaad hebben terugveroverd op een locatie. Dus het lijkt er wel op. Dus ja, oorlogsmisdaad. En ook kijken naar wat de Russen voor dingen wel of niet doen. Want natuurlijk wordt er gevochten en er komen mensen bij om en dat is tragisch. Maar het is een verschil of je opzettelijk. een ziekenhuis aan het bombarderen bent of opzettelijk op vluchtelingen aan het schieten bent of een kinderdagverblijf of een school kapot bombardeert Heb jij een vraag, Sander?

Sander Bijleveld
Ja, ik wil nog wel even terug naar dat begin. Want je schetst het nu inderdaad. Maar ik ben wel benieuwd hoe dat vanuit jou ook dan gaat. Ik bedoel, je ziet op een gegeven moment. Op het nieuws, je ziet dan een beetje aankomen dat er inderdaad troepen verzamelen. Maar er moet ook een moment zijn waarop je dan als Bellingcat. . Ik probeer me dat dan voor te stellen. Hoe gaat dat dan? Gaan jullie met z'n allen. . . In meetings en een slechte grap in een warroom gaan jullie dan met z'n allen besluiten wie wat gaat doen? Hoe gaat zoiets? Hoe ga je opschalen? Hoe bereid je je voor op zo'n massale operatie als een oorlog?

Foeke Postma
Ja, nou ik moet eerlijk zeggen, de eerste week of zo was echt alle energie uit mij geslagen omdat ik zoiets heb van ja. Oekraïne, ook Oost-Oekraïne had ik al eerder aangewerkt. Je probeert al die leugens te doorprikken om zoiets tegen te houden. En op het moment dat dan die oorlog uitbreekt, weet je gewoon van zoiets gebeurt niet voor. Een week of een maand, dit gaat waarschijnlijk jaren duren. Het kan heel goed. Een conflict dat doorettert. Er gaan heel veel burgers pijn leiden en. Jouw werk wordt, de toon wordt gezet, weet je wel. Dit gaat jouw werk worden. Dus Ik was even uit het veld geslagen en daarna krijg je dan de motivatie van oké, we gaan ze verantwoordelijk houden, we gaan kijken wat we kunnen doen. We gaan ons best doen om informatie te leveren, om dingen te checken en zorgen dat. A zo goed mogelijk overzicht hebben en B hopelijk achteraf mensen verantwoordelijk kunnen worden. Hoe dat gaat, is verrassend genoeg best wel gestructureerd. Dus hoe verrassend genoeg?

Floris Bot
Dat is toch jullie zijn professionele onderneming, dan hoop ik dat het heel gestructureerd wordt.

Foeke Postma
Ja, maar toch, het is een oorlog die wat uitbreekt. En ik vind het toch, het is een gebeurtenis van epische proporties, een soort van waar begin je, weet je wel. Door het werk wat we hebben gedaan in Syrië en Jemen hebben we connecties met allemaal mensen die al eerder gewerkt hebben op oorlogsmisdaden. Bijvoorbeeld die bekend zijn met hoe de VN hier naar kijkt, hoe het internationaal strafhof hiernaar kijkt. Juristen, mensen die. van één foto precies kunnen zien of je met een clustermunitie of een of een raket of een artillerieshell te maken hebt. Dus we hebben al die connecties. We hebben een soort van het protocol wat we volgen als het ware om. grote hoeveelheden data door te spitten, te analyseren en het te onderscheiden van waar we gaan op focussen en wat. Bewaren we, maar is nu niet prioriteit, zeg maar. Dus die structuur, ja, omdat we al naar die vorige oorlog hebben gekeken, stond die er al en zo kon we het goed opvangen.

Sander Bijleveld
Dan doe je stand-ups of zo iedere dag?

Foeke Postma
Nee, we werken ook gewoon in Slack en we hebben channels voor mensen die hier aan willen werken. Hoe werkt dat?

Jurian Ubachs
Want je zegt mensen die hieraan willen werken, ik bedoel, kan ik. Kan me alleen, ik weet ook niet hoe Banning het werkt, weet je hoe een redactie werkt. En bijvoorbeeld bij NOS, als er hele grote dingen gebeuren, dan maakt het niet echt uit wat voor Wat voor deelredactie jij normaal hebt. Als het groot en belangrijk genoeg is, dan word je gewoon naar de X of Y speciale redactie getrokken om mee te werken. Is dat bij jullie dan wat vrijblijvender?

Foeke Postma
Ja, dus we zijn een stichting. Dus we krijgen fondsen voor bepaalde dingen. Dat kan gewoon ons werk zijn zoals we het willen inrichten. Er zijn ook mensen die of organisaties die doneren specifiek geld voor een bepaald doen. Voor Oekraïne is er geld op gehaald. En dan wordt er gezegd, oké, we kunnen zoveel manuren. hieraan besteden met het geld. Wie van jullie wil er? En niemand wordt verplicht om naar oorlogsmisdadig te kijken, want het zijn gruwelijke beelden. Je moet gewoon weg kunnen stappen als je wil. Het niet doen als je wil. Dus ja, er zijn mensen die steken hun hand op en die zeggen bijvoorbeeld ik zeg van ik wil hier De helft van de tijd, of 80% van de tijd, hieraan besteden om hier aan te werken.

Jurian Ubachs
Vind ik ook leuk om even leuk niet het goede woord interessant om even bij stil te staan. Voordat we weer zo meteen op het echte het uitzoekwerk terugkomen. Ja, want je zegt het al, niet iedereen vindt het leuk om geconfronteerd te worden met beelden van oorlogsmisdaden. Ik weet bijvoorbeeld van de NOS-redactie dat zij daar ook wel dingen voorbij zien komen. Waarvan ze zoiets hebben van dit kan noway in het journaal. En die moeten het dan dus wel al zelf gezien hebben. Hoe is dat voor jou? Kun jij daar goed tegen? Heb je daar enige bedenkingen bij?

Foeke Postma
Dus ik kan er op zich goed tegen. Ik heb er allemaal trucs voor. Ik hou gewoon letterlijk een scherm voor mijn beeld, een hand voor mijn beeldscherm als ik het niet wil zien. Ik ga naar ik zet mijn beeld op op gray um motor. Dus ik heb er wel een maniertjes voor. Wacht even, je zet je beeld op grey mode. Dus je haalt de kleur eruit? Ja, als ik weet ongeveer wat ik kan verwachten. Dan. Dan switch ik naar gray mode als het te erg wordt.

Floris Bot
Dat kon, maar dat vind ik wel echt wel een goede tip.

Jurian Ubachs
Ja, want de achterliggende dag is dan. Ja, dehumanize je het een beetje ofzo? Dan lijkt het minder echt. Achterfilmisch misschien wel.

Foeke Postma
Ja, precies. Ja, nee, dat. En audio sowieso uit. We hebben een traumaspecialist die ons helpt hierbij. En we letten goed op elkaar. Wat ik zei, je mag altijd weglopen, direct stoppen met je werk en er wordt geen vraag gesteld. Ik leer ook dingen. Dus ik heb bijvoorbeeld één. Ik dacht van oké, je moet het ook licht voor jezelf maken. Dus tips die je krijgt, zijn bijvoorbeeld van zorg dat je naar buiten kan kijken, dat je bij het daglicht zit. Dat je groen om je heen hebt planten. Dat je voor jezelf ook. . Dat je wegloopt en ook leuke dingen doet door de dag. En een van de dingen die ik had was. Ik heb een Spotify playlist aanstaan met leuke nummers. Maar nu heb ik dus één nummer wat speelde terwijl ik echt iets afgrijstelijks zag.

Jurian Ubachs
Oh ja, het imprint dan een beetje natuurlijk.

Foeke Postma
Ja, en nu is de associatie. Nu ik dat nummer hoor. Denk ik daaraan. En dat is druk. Dat geloof ik. Maar doorgaans, ja, bloed kan ik al tegen. Het zijn soms de. De dingen die ik moeilijk kan begrijpen. Dus soldaten die kapot geschoten zijn, dat is tragisch, maar het hoort erbij of zo, van er wordt op je geschoten. Misschien heb je die beelden ook gezien, want dit wordt echt op Twitter ook continu gedeeld. Maar die auto die op een gegeven moment niet te hard komt aanrijden en die wordt door een BMP finaal. Ouder echtpaar erin schijnbaar. Een oud echtpaar, ja. En dan denk je van ja, why? En de camera doet daar ook niet moeilijk uit.

Jurian Ubachs
Of de beelden die. Allemaal goed vast te leggen. Maar dat is natuurlijk ook weer. Oké, dit zijn dan legit beelden, dus daar hoef je dan niet zoveel aan te doen, maar het is redelijk duidelijk wat daar gebeurt. Maar het is natuurlijk wel een belangrijk stuk data in die informatieoorlog. Hoe hard en naar die gebeurtenis ook is, er staat daar op dat moment iemand die zich te deegerealiseerd dat die beelden zo snel mogelijk. . naar de rest van de wereld toegestuurd moeten worden.

Foeke Postma
Want ja, dat is heel belangrijk bij de beeldvorming natuurlijk. Ja, en daarvoor zijn we dat soort mensen heel erg dankbaar.

Jurian Ubachs
Ja, je zegt, dit is natuurlijk iets waar ook in Nederland als er iets gebeurt, zie je altijd mensen meteen met cameraatjes staan. En daar kun je natuurlijk een andere mening over hebben. Je kunt ook zeggen van joh, er zit daar een echtbaar dat net kapot geschoten is door een Russische tank. Dond er even op met je camera en gun die mensen hun waardigheid in dood. Ik begrijp, zeker als journalist zijn heel goed wat je zegt hoor, dat het heel belangrijk is dat die beelden gemaakt worden. Maar kun je iets met die andere kant van het verhaal?

Foeke Postma
Ik zie daar geen. . Nou, laat ik bijvoorbeeld Peter de Vries. Toevallig de laatste keer dat ik de podcast bij jullie deed, letterlijk toen we die opnamen werd die volgens mij neergeschoten. Want we hadden het in de pauze daarover. Ja, dat klopt echt naar een shit. En die beelden gingen, maar die worden dan rondgestuurd op WhatsApp. Dat vind ik kwalijk. Idealiter zet je dit wel openbaar, maar op een of andere manier met een soort van Waarschuwing vooraf, of weet je wel, een barrière waarin je zegt: pas op, dit zijn beelden van. Maar dat die dingen op zich gedeeld worden, dat ja, vanuit mijn perspectief. is dat gewoon heel nuttig. Je toont aan wat er gebeurt. En dat lijkt mij veel belangrijker dan Ja, ik snap je vraag, maar persoonlijk zou ik van mezelf denken als ik straks op straat word kapot geschoten. Dan hoop ik dat iemand dat helemaal vastlegt van begin tot eind. Maar dat is het omdat ik na zit te denken over, oké, kijk wat hier gebeurd is. En wie is de dader en kan je hier iets mee? En niet zozeer van nou nu even. . afstand en privacy, please.

Jurian Ubachs
Ga eens even een hele korte side note door het verhaal over Peter R. de Vries te stellen van ja volgens mij was dat ik toen de studio. Toen dacht ik ineens. Jij was erbij. Terwijl ik net zit te vertellen dat ik er niet bij was vorige keer keer keer keer keer keer keer keer keer keer keer keer keer keer keer keer keer maar ik was wel bij vorige keer zo dat is goed blijven hangen bij mij ik weet ook nog dat ik geen tip had en dat ik toen een random boek daar uit de uit de kast heb gepakt er lag een boek op tafel en die heb ik toen getipt Zonder ooit te weten wat voor boek dat was. Maar dat even helemaal terzijde. Zo ineens net te binden. Ja, wacht, daar was ik dus wel bij. Want ik was ook in de studio toen Peter R. de Vries gebeurde. Ja, dat gezegd en even terug naar het werk zelf. Want je zegt al, er komt heel veel binnen, jullie selecteren op basis van. . Impact op basis van hoe beïnvloed het narratief? Wat je wel en niet gaat uitzoeken. Zou je ons even mee kunnen nemen op hoe zo'n weg eruit ziet naar richting uw conclusie van dit is echt of dit is niet echt?

Foeke Postma
Of nou ja, wellicht zijn er meer smakenconclusies te bedenken. Ja, tuurlijk. Op het moment is het hoe de beelden naar ons toe komen, we zijn sowieso extreem online en als iets vaak genoeg geretweet wordt en we volgen de juiste bronnen en de juiste kanalen. Dan komen we het wel tegen. Wat we nu hebben gedaan is we hebben een vrijwilligersproject lopen. En er zitten heel veel. Mensen die Russisch spreken, Oekraïn spreken en Oekraïners zelf en al andere nationaliteiten. Ja, zeker. En die zijn dedicated om vast te leggen wat er gebeurt. Die kennen de buurt, die spreken de taal, die kennen vaak de straten zelfs. En die helpen ons het juiste materiaal te vissen. Uit die 5 en dat gooien ze allemaal in een sheet. Daarnaast kijken we zelf ook om te voorkomen dat we niet alleen soort van met een Oekraïense laag beelden krijgen, maar ook als er iets fout gaat door de Oekraïners, dat we dat ook tegenkomen. Die kijken uit zichzelf eerst waar dat mogelijk plaats zou hebben gevonden. En die geven dan of een plaatsnaam of coördinaten daarvan. Dan gaan wij bij Bellingcat met de mensen die een stuk of zes man, waaronder ik, dat controleren en een soort van redteamen. Dus te kijken van kan ik dit ontkrachten? Zijn het niet? Beelden die herhaald zijn? Is er die toch ergens een andere plek, maar lijkt het heel erg op dit plekje? En dan kijken we ook naar, was misschien de aanval legitiem? Of is hier echt een burgerdoel aangevallen? Want we kijken echt naar oorlogsmisdaan natuurlijk. We moeten echt kijken. Wat werd er aangevallen? En was het terecht of kan er een aanleiding voor zijn geweest. Als er een raket lanceren naast zijn school staat. Dan loept het allemaal vragen op. Als het alleen een schooltje was en er was niks anders in de buurt, dan kan je wel sneller zeggen dat het neigendaar en oorlogsmisdaat. Dus zodoende. En als we het hebben gecheckt, dan komt het op onze ukraine.bellingcat.com kaart. Even kijken, volgens mij hebben we nu iets van tegen de 300 gevallen waarbij we dus zeker weten dat die beelden echt zijn. En op een plek hebben kunnen aanwijzen op Oekraïne waar burgers het doelwit waren of civiele doelen het doelwit waren. Sowieso te veel en sowieso waarschijnlijk niet de helft. Want we hebben maar net de plekken waar beelden van zijn gemaakt en die tot ons zijn gekomen. Maar er gebeurt natuurlijk veel meer.

Jurian Ubachs
Dat is mooi gemaakt trouwens, die ook. Ik heb hem even snel voor me gepakt, die overzichtkaart. Ik kan er precies inderdaad zien hoeveel meldingen en waar vandaan. Nou, wat netjes gedaan.

Foeke Postma
Ja, cool. Ja, en we bluren inderdaad beelden als er te schokkende dingen opstaan. Zodat je niet zomaar weer die traumatische dingen tegenkomt.

Jurian Ubachs
En ik zit even te denken wat nu een logische vervolgvraag is, maar misschien is wel leuk om leuk. Ik blijf steeds leuk. Niets in het hele verhaal is leuk, maar. Misschien een aantal in het oog springende voorbeelden van dingen die dan bleken te kloppen. Of juist dingen die niet bleken te kloppen. Wat hoeft niet per se het nieuwsgehaald te hebben natuurlijk, maar wat jou. Of wat jou het meeste is bijgebleven van de afgelopen periode, wat je hebt onderzocht.

Foeke Postma
Ja, dus het meeste is gewoon waar we alvast. Het is niet zozeer dat we heel erg veel dingen aan het ontkrachten zijn, of het is meer dat we nu aan het bevestigen zijn, Het zeker maken wat mensen al vermoeden. Dus dat is een beetje een ander spel. De desinformatiekant op dit. . Dit moment is niet super interessant. En de reden ervoor is dat er gewoon gigantisch veel informatie te eten wordt ingepompt door alle partijen. Dus ook Oekraïne zegt allemaal dingen die soms niet kloppen. Rusland zegt allemaal dingen die niet kloppen. En het enige waar we meer mee bezig zijn is oké, maar what about the civilians? Kunnen wij nu dat vastleggen? Want dat doet er nu op dit moment het meest toe. Voor Bellingcat, wat wij nu als prioriteit hebben, is uiteindelijk mensen verantwoordelijk proberen te houden. En dat gaat echt tot aan het strafhof hopelijk aan toe. Dus dat betekent dat we alle beeldmateriaal op zo'n manier moeten vastleggen dat het ooit in een rechtbank gebruikt kan worden. En dat is iets heel anders dan een journalistieke. Tak van sport. Dus daar komt echt heel veel bij kijken. Ik neem bijvoorbeeld, als je als je een aanval ziet op, laten we zeggen op theater in Mariupol. Gigantisch theatergebouw staat vrijwel los van alle omringende gebouwen en op de vloer, op de grond om het gebouw heen hebben ze geschreven kinderen. Zodat iedereen die er overheen vliegt het hopelijk ziet dat daar vluchtelingen in zitten. Nou, dat wordt gebombardeerd. Dat zou je denken, dat is een oorlogsmisdaad. Maar om dat in een rechtbank te bewijzen, moet je veel meer checken. Bijvoorbeeld, moet je gaan kijken. Is het mogelijk dat er ergens op het internet beelden zweven waarin mogelijk Oekraïense soldaten in dat theater zitten? Of dat het als wapenopslag wordt gebruikt. Of dat ze vanuit daar schieten terwijl er vluchtelingen zijn. Dus. Dat wordt een heel veel meer uitgebreid onderzoek. En je moet ook elke stap gaan vastleggen, want als jij dit als bewijsmateriaal. Aanlevert in een rechtbank. Een filmpje van het internet. Dan gaat de rechter vragen: ja, oké, hoe kwam je daaraan? En hoe weten we dat dit filmpje echt is en niet gediepfaked of gedokterd of door. een of andere acteur in elkaar geflandst.

Sander Bijleveld
Ja, Sandiger. Is er dan ook nu al In dit stadium iemand betrokken vanuit het strafhof in Den Haag die meekijkt met jullie, die jullie begeleidt daarin, die meedenkt daarin. Of hebben jullie zelf die experts in dienst?

Sander Bijleveld
Of dienst.

Foeke Postma
Wij zijn een stichting. Officieel is het zo dat al die rechtbanken doen hun eigen onderzoek. De VN doet hun eigen onderzoek, de ICC doet hun eigen onderzoek. Dit is vergelijkbaar met MH17, waarin Nederland en Australië en via het Joint Investigations Team deden allemaal hun eigen onderzoek. Waar Bellingcat bij kan helpen is door ons eigen onderzoek te doen en te laten zien en zeggen van kijk, je kan hier naar kijken, je kan deze bewijsmateriaal daar vinden, je kan het op zo'n manier bekijken, analyseren. Doe ermee wat jullie willen. En bedeel het ook aan iedereen uit natuurlijk, omdat het allemaal open bronnen is en het staat allemaal op de website. En dan is het aan het ICC om daar naar te kijken en hun eigen onderzoek te doen en het wel of niet mee te nemen.

Jurian Ubachs
Ik vind het wel even goed, want we hebben hem halen nu naar Den Haag, het strafhof, aan. Jij plaatst dan een aantal keer de kanttekening bijvoorbeeld. Ze waren er op beelden misschien militairen te zien. Nood mij om de vraag te stellen. Wat kwalificeert als een oorlogsmisdaad? Want je zegt steeds, wij hebben ons als doel gesteld om de oorlogsmisdaad vast te leggen, zodat daar. later iets mee gedaan kan worden. Hele gekke discussie, maak ik het laatst een discussie. Of side note, maak het laatst een discussie met iemand over. . Nagasaki en Hiroshima. En het ging over oorlogsmisdaden. Toen maak ik het hele flauwe punt dat dat geen oorlogsmisdaden waren. Omdat het gebruik van nucleaire wapens pas bij de. Even uit mijn hoofd via de conventie van Genève in 1946 werden toegevoegd en dus pas vanaf dat moment officieel oorlogsmisdaden waren. natuurlijk heel flauw, want een boom is natuurlijk nooit goed en honderdduizenden burgerslachtoffers. Maar misschien goed om dat even af te kaderen. Wat voor je voor jullie en wellicht ook voor het strafhof geldt als een oorlogsmisdaad?

Foeke Postma
Ja, dus dat is inderdaad iets waar heel veel experts zich waarschijnlijk jarenlang over gaan buigen. Maar het meest duidelijke is, in jouw geval, proportionaliteit. Dus je gaat niet. een atoombom gebruiken om één soldaat bij wijze van spreken om te leggen. Maar ook gewoon het raken van burgers of het opzettelijk. schieten op burgers of krijgsgevangenen, zoals we door Oekraïne zagen, of vluchtelingen, dat zijn allemaal dingen waarvan je vooraf kan zeggen dit neigt naar een oorlogsmisdaad, en het zal nooit aan mij zijn om te zeggen dit is officieel een oorlogsmisdaad. Het is alleen om ons bij Bellingcat te zeggen van we hebben deze foto's en beelden bekeken. Dit lijkt heel erg op een oorlogsmisdaad. ICC of welke straf of dan ook kijken naar doe er mee wat je wil. Maar volgens ons kan je hier wel wat mee, als het ware. Dus inderdaad, wat je zei, hoe je dat vooraf bepaalt, is heel erg kijken naar oké. Is dit proportioneel? Bijvoorbeeld die witte fosforus, termietwapens, Die TOS-1A, die raketlanceerinstallatie, die thermobadische bommen. Laat vallen, afschiet eigenlijk. Die alle zuurstof in principe weg treigt te trekken en zoveel verbrandt. Dat hem je niet toelmatig ermee kan zijn. Dat als je die op een stadsdeel afschiet, dan ga je sowieso burgers raken. Dat zijn allemaal dingen waar je dan naar gaat kijken.

Jurian Ubachs
Ja, want ik zie inderdaad, je noemt het voorbeeld. Is dat Nick Waters of Nick Waters? Ik weet niet of het in Nederlander is of niet. Nick Waters in Engels. Ja, precies Nick Waters. Die heeft inderdaad een aantal tweets geplaatst. Waarin hij aangeeft dat jullie met Padding Cat inmiddels drie verschillende voorbeelden hebben gevonden. Waarbij Rusland incendiary weapons heeft gebruikt in Oekraïne. Met daarbij inderdaad ook de impact area en dan in een soort van driehoekvorm de area die dan te maken heeft gekregen met de gevolgen van die. Inderdaad, de fosfor of wat het dan ook mag zijn, die daar dan nog verder het gebied over. Is de inzet van dat wapen standaard dan een oorlogsmisdaat?

Foeke Postma
Ja, dat is dus ook een beetje de vraag of je daar militair nut mee kan beargumenteren. Dat je zegt ja het kon niet anders. Het kan ook zijn dat er wel een verdrag ligt om dit te verbieden. Maar Rusland niet een signatory van dat verdrag is, dus zich niet aan hoeft te houden. Dit kan allemaal best wel ingewikkeld zijn. En nogmaals, ik ben hier ook niet Per se een expert. We hebben allemaal experts die ons hierbij gaan helpen. Maar wij doen eerst het vooraf van selecteren van wat wel en wat. Heeft meer kans om in de rechtbank te verschijnen.

Jurian Ubachs
Ja, en dan is inderdaad een detail wat je net eigenlijk terloops noemde over dat theater in Mariupol. Als daar een bataillon soldaten uit Oekraïne had rondgelopen op enig moment en daar zijn beelden van. Dan zou je dus een soort van. . Hoe zeg je dat? Een soort van rechtvaardiging vanuit het Russische leeg kunnen hebben van oké, dan is er dus een legit reden te bedenken waarom ze dat wilden bombarderen, omdat ze wellicht dachten dat daar een Oekraïens bataillon zat. Bijvoorbeeld.

Foeke Postma
Je hebt ook allemaal vragen over hoe weten we zeker dat het überhaupt een Russisch toestel was. Of een Russische artillerie, wat dit gebouw heeft beschoten.

Jurian Ubachs
Speelt dat ook een rol in deze oorlog? De 9-11 is natuurlijk een beroemd voorbeeld van heeft Amerika het zelf gedaan om een oorlog, een vals vlekplant om een oorlog te starten? Maar speelt dat ook een rol in deze oorlog?

Foeke Postma
Met Rusland altijd. Die zal altijd zeggen van nee, maar het waren jullie zelf. MH17 hebben ze heel veel leugens oververspreid. Een daarvan was. Oekraïne heeft zelf met een vliegtuig neergeschoten. In Syrië was het de chemische aanval van Assalti heeft niet plaatsgevonden. En nu al in Rusland, ik zit dus als onderdeel van het onderzoek zit ik heel erg te kijken naar overleidingsberichten van Russische soldaten. En dan krijg je heel erg, je komt heel erg in die propagandamachine terecht. Over oké, wat. Wat vertellen ze nou over hoe rechtvaardigen ze de dood van hun buren, kinderen, dorpsgenoten? En Stefas is het verhaal van De Oekraïners zijn monsters, ze bombarderen hun eigen volk. Ze hebben echt geen genade en wij zijn er puur om de nazi's daar weg te drijven. Broer, zoon, collega is gestorven als een held en we moeten hem vieren. Dus, nu al is het narratief: nee, dit doen Oekraïense troepen het zelf. Oké, zeg dat maar eens in een rechtbank en dan is dan de vraag, oké, hoe bewijs je tegendeel? En dan kan je zeggen van oké, nou, misschien kunnen we de richting achterhalen van waar die munitie vandaan kwam. Misschien kunnen we kijken naar de scherven van munitie en zien we nou, het is een Russische munitie. Maar dan wordt de vraag: oké, maar kan het niet zo zijn dat Na de val van de Sovjet-Unie er Russische munities achter zijn gebleven in Oekraïne. Die daardoor dan weer hier zijn gebruikt. Dus het wordt echt een soort van multilay. Ding wat je helemaal moet gaan doorspitten, voordat je een zoon geval echt helemaal goed vast hebt gelegd,

Floris Bot
En we zien nu ook wel vrij veel tussen in mijn Twitterfeed zie ik vrij veel. berichend dat Oekraïners de wapens overnemen of Russen gevangen nemen en daarbij ook tanks en ander materieel overnemen.

Jurian Ubachs
Het saftijd door, die dat allemaal al die dingen mee heeft.

Floris Bot
Nee, er was laatst wel een foto van echt een hele. batteryon aan wagens en en spul wat letterlijk bij één boer op z'n terrein stond. Dat vond ik super grappig. Maar en los daarvan, maar maar. Er is natuurlijk een kans dat er een paar mensen zijn die zo'n tank gaan besturen en ermee gaan rijden. Maar dan is het een Russische tank die in Rust beschiet. En ja, hoe dan?

Foeke Postma
Ja, nee, dat is zeker de vraag. Ik mag hopen dat als ze zo'n tank in hebben genomen en. . Weer inga zetten dat ze wel de grote z ervan af hebben gevoerd. Dat iedereen kan zien, oh, deze tag hoort nu bij ons, inderdaad. Maar dat soort dingen, daarvoor moet je op gaan letten inderdaad, dat er niet wapens zijn gejat of ingezet door iemand anders waarvan je het niet verwacht.

Jurian Ubachs
Ja, want inderdaad, ik bedoel even een duister hersenspinseltje, stel je hebt ernaast zo'n tank met een Z na die dingen die rijden in de buurt van Kiev. Stel je, je komt in de buurt van de Amerikaanse ambassade en je schiet als Oekraïne zijnde met jouw tank, met die zet erop. Duidelijk zichtbaar als Russische tank herkennen. Dat zijn gewoon bepaalde modellen, herkennen hem allemaal. En je schiet op de Amerikaanse ambassade. Gewoon omdat jij als Oekraïne denkt van hé, wat is? Dat zou best nog wel eens heel handig kunnen zijn om Amerika boos te maken op Rusland. Dat zijn natuurlijk wel gevaren waar je op dat moment dan ook rekening mee moet houden. Zeker. Jij belt dan wel even Biden dat hij dan even nadenkt, toch?

Foeke Postma
Zij zijn gelukkig heel erg op de hoogte van. . Het niveau van Amerikaanse inlichtingen in Oekraïne en wat ze allemaal. .

Jurian Ubachs
Je begon het verhaal hierover. Daar zijn we snel voorbij gegaan, maar jij zei inderdaad, Biden kwam inderdaad met intel dat X of Y aan de hand zou zijn rond de grens, toen is iedereen gaan kijken. En toen bleek het waar te zijn. Hoe kan het dat zij. Hoe dan? Is eigenlijk een beetje mijn vraag.

Foeke Postma
Nou, oké. Ik denk dat er al materieel verzamelden bij de Oekraïense grens. En dat Biden degene was die echt zei, want hij gaat het echt doen. Het is niet alleen. . een dreigheid.

Floris Bot
Ik waren er zoveel dat het dat het bijna niet meer kon dat het dat het ging gebeuren.

Foeke Postma
Ja, en dat kijk, omdat ze zeggen moet je wel heel erg zeker zijn van je zaag. Voor hetzelfde geld had Poetin alleen tanks bij de grens gezet om een beetje Druk uit te oefenen. Een militaire oefening.

Floris Bot
Ja, maar op een gegeven moment, op een gegeven moment was het toch geteld dat er al meer dan 100. 000 man aan die grens stonden. En op een gegeven moment kan je toch geen oefening meer noemen.

Sander Bijleveld
Maar heeft Amerika niet veel meer intel gehad dan alleen die beelden? We zien daar tiende van wat zij weten. Ja, absoluut.

Foeke Postma
Daar kan je wel vanuit gaan.

Floris Bot
Ik had uitgerekend dat er op een gegeven moment elke acht meter of zo een van de troepen van de Russen kon staan over die hele grens. Dat is best wel serieus hoor.

Sander Bijleveld
Kun je een goede omzingeling doen, ja.

Jurian Ubachs
Er zijn een aantal dingen waar ik nog over wil praten met je Foeker. Een van de dingen waar ik. Om dat even af te sluiten, deel Rusland. Er worden heel veel leugens verspreid. Je zegt net al, van jullie houden de obituaries van overleden soldaten in de gaten. Hebben jullie enig zicht op hoe al dit in Rusland valt? Want ik hoop van binnen dat steeds meer Russen denken, dit kan niet waar zijn, dit is bullshit, het gaat nergens over. Hebben jullie daar iets van data over?

Foeke Postma
Dus hem hoogstens anekdotisch van wat wij zien natuurlijk omdat je. . We kunnen niet op zo'n grote schaal, Polsen die te veel open inderdaad op NK zijn wel publieke opiniepollsen en ook ook betrouwbare volgens onderzoek, althans. In Rusland, dus onafhankelijk. En die laten zien dat de steun van Poetin is toegenomen. En dat zie je altijd in de oorlogstijd. Dus een soort van rally around the flag effect. Ik denk dat de echte impact laten zien. Nu de dode aantallen oplopen. Nu mensen zich gaan afvragen van oké, hoe lang duurt het nog? En de economische impact die gaat misschien. Harder aankopen naar verloop van tijd. Dus het verbaast me niet dat in het begin die steun voor Poetin nog hoog is. Het tempo waarmee Rusland soldaten lijkt te verliezen. Is echt, echt gigantisch. Waar moet ik aan denken dan? Nou, volgens Oekraïne stond de teller, volgens mij is het alweer een week geleden op 15. 000. Nou, dat is een. Dat kan je echt gewoon met een korretje zout nemen. Volgens Amerikaanse inlichtingen tegen de 10. 000. En volgens een Russisch krant, een pro-Russisch blad, dat toevallig of per ongeluk. De echte cijfers waarschijnlijk heeft gepubliceerd. En het toen heel snel heeft veranderd. Zat het ook tegen de 10. 000 aan. Ik heb in een dagje. Zoeken naar obituaries, dus de overleidingsberichten van soldaten heb ik er 500 gevonden, 500 unieke. Dus ik denk wel echt dat je makkelijk naar de 10. 000 komt, ook als je kijkt naar het aantal materieel wat zal hebben verloren. Ja, het is gewoon enorm. En wat je nu ziet is dat ze Kiev, Kiev moeten we zeggen in het Oekraïens, dat ze zich daar gaan ingraven. En niet meer zozeer dat willen veroveren, en nu hun focus naar het Oosten verschuift, naar Mariupol en dat ze daar Als het ware hun doelstelling hebben verlaagd. Want eerst dreigt ze nog met heel Oekraïne in te nemen. En nu is het meer van oké, we houden ons bij Donetsk en Luhansk.

Jurian Ubachs
Nou, laten we hopen dat inderdaad die support daar afneemt. Wat ik wel interessant vind, wat Bellingcat, we hadden het net over, we kennen jullie natuurlijk van MH17, van diverse andere dingen. Ontstaan ooit vanuit de Syrië. Ja, was dat een oorlog? Of een burgeroorlog? In ieder geval vanuit de Syrië problematiek. Wat je nu ziet is dat andere media, met name natuurlijk NOS, ook heel erg op die. . Ik wil zo zeggen OSCIN bandwagen, niet helemaal wat ik bedoel. Maar die zijn daar wel actiever mee bezig gegaan. Omdat zij natuurlijk ook, net zoals jullie van alle kanten, allerlei filmpjes krijgen en daar proberen een structuur aan te brengen in die chaos. Hoe kijk jij daarna vanuit jouw positie? Ik ben hartstikke blij mee, moet ik zeggen.

Foeke Postma
Heb je contact met de mensen die daar ook mee bezig zijn? De NOS niet. Maar ik bedoel, ik denk dat ik makkelijk berichtjes op Twitter kan sturen en onder journalisten gaat het volgens mij best wel makkelijk. Ja, nee, niks anders dan goed. Ik voel ook niet een rivaliteit of zo. Je kunt juist in hetzelfde team spelen. Om de team waarheidsvinding, basically. Maar. Kijk, toen Bellingcat begon, vreemd genoeg, was dat Oost in het gebeurde. Bellingcat heeft het wel een beetje gepopulariseerd ofzo. In ieder geval, en dat was ons doel, dus hopelijk hebben we dat voor elkaar gekregen, om die technieken zoveel mogelijk te verspreiden bij andere journalisten. Nu de NOS inderdaad een OSINT account heeft geopend, lijkt de tool wel aardig behaald. En puur om die inderdaad die soort van die geolocaties dus aantonen waar een foto of video is vastgelegd. En hoe kan je dat bewijzen? Dat is nu wel aardig wijdverspreid. Maar destijds stond Bellingcat er op een of andere manier bekend om. Dat was iets wat wij goed deden. En nu kan je er wel van uitgaan, de NOS doet het ook heel goed. Met hun account. En wij zijn meer, wat ik zei, niet meer zozeer achter de desinformatie aan het hollen, maar meer geheim aan het oprafelen. Dus. Deze week ook een artikel over hoe Ruslands of Vladimir Poetins politieke oppositieleider, Die was doodgeschoten vlak voor het Kremlin. Maar die was geschaduwd door de Russische geheime dienst. Heel, heel lang, heel vaak, uh, voordat dat, uh, voordat hij werd geëxecuteerd, basically. Dat is ook ozint, dat is ook open bron onderzoek, maar het is van een andere orde, van een ander niveau. Dus een soort van het kijken naar een foto en een filmpje op internet en zeggen van nou, dit was daar. En dit is een nieuw beeld. En het origineel misschien nergens anders. Dat is zeg maar een soort van de basics. Dat zit bij iedereen wel goed. En iedereen kan dit wel, heb ik nu het idee. En nu praten we echt over oké. Kunnen we aan de hand van gelekte Russische databases achterhalen waar Russische spionnen basically mee bezig zijn en wie ze achtervolgen? En daarin hebben we nog een weg te gaan.

Jurian Ubachs
Dat is natuurlijk onderdeel van die waarheidsvinding, maar wat is het doel van jullie om zo'n onderzoek dan aan te gaan, is dat. Nieuws willen halen, is dat de wereld veiliger maken? Hoe moet ik dat zien?

Foeke Postma
Ik denk, ik denk beide. Of nou nieuws willen maken, dat is op zich niet zozeer het punt. Het gaat altijd bij ons ook om de methodologie verspreiden. Dus we zullen altijd zeggen van nou hier. Dit is hoe we het hebben gedaan. We hebben data daar vandaan gehaald. En dat onderscheidt ons nog steeds van een hoop andere kranten die eerder zullen zeggen. Volgens betrouwbare bron. Dus dat ten eerste, nog steeds een methodologie. En nog steeds dat niveau proberen op te krikken naar. Wat je nog meer kan op het internet als het ware. En ten tweede, inderdaad, corruptie en slechte bad guys exposen basically. Dus in dit geval, ja, Russische Mordenaars, Assassins.

Jurian Ubachs
Op dat eindstation voor al die bad guys, daar kom ik zo nog even op terug. De reden dat ik. Eventjes naar NOS-sprong is omdat ik eigenlijk nog een stationje verder wil gaan. Namelijk de consument van informatie die gewoon naar zijn televisie of wellicht zijn internet kijkt. Je zegt waarheidsvinding en is iets wel iets niet waar? Dat zijn de basics. Zou jij de luisteraars die wellicht zichzelf wel eens voor een televisie of een beeldscherm vinden en naar een filmpje kijken en denken. . Hoe weet ik nou of ik zit te kijken naar iets dat gebeurd is zoals het hier mij wordt voorgeschoteld? Of Dat ik naar ons in zit te kijken. Wat zijn een beetje de vragen die je jezelf op dat moment moet stellen? En hoe vind je daar de antwoorden op zonder als Bellingcat dat niet al voor je heeft gedaan?

Foeke Postma
Ja, de eerste stap is sowieso kijken, is dit een betrouwbare bron? Dus doorgaans de NOS als die iets laat zien, daar zitten hele goede mensen, dan kan je wel vertrouwen dat dat klopt, zeg maar. Als je ergens aan twijfelt, en dat moet je vooral doen, dan is inderdaad gewoon het eigen onderzoek van kijken naar beelden. Dat begint met een reverse image search van. Wat ik hier zie, is dat ooit ergens anders opgenomen of gebruikt. Heb je dan gewoon de thumbnail van een video of zo waar je dan op zoekt? Ja, sterker nog, mensen kunnen tegenwoordigen als ze Android hebben gewoon met hun camera op de tv richten of op hun scherm en met Google Lens. Lens is echt. . Dus we praten over niveaus en een aantal jaar terug de image reverse searches die je kon doen met Google. Je kreeg ook goede resultaten, maar die algoritmes soms worden ze veranderd en soms worden ze ook slechter. Google Lens is van een nieuw niveau. Dus als je ooit een beeld wil zoeken, gebruik Google Lens in plaats van Google Image Search. Er is een manier waarop je het ook vanaf je telefoon en op je computer kan doen. Maar dat zitten zijn heel veel mensen in hun broekzak. En je kan gewoon je camera ergens op richten en Google Lens vertelt je, dit beeld heb ik. Hier en daar en daar gezien. Het werkt ook bij bewegende beelden.

Jurian Ubachs
Want dat is mijn probleem. Als je het op televisie ziet, dan beweegt het. Zou je er een foto van moeten maken en dat dan. .

Foeke Postma
Als het goed is. Dus de manier waarop je inderdaad video kan checken is door een frame van een beeld. Van een bewegend beeld. Door Google Lens gooien. Maar als jij Google Lens pakt en een screenshot neemt van een bewegend beeld. Dan kan je het alsnog proberen te zoeken, ook wel eens de video.

Jurian Ubachs
Want een heel concreet voorbeeld hierbij is natuurlijk, ik weet niet of je dat mee hebt gekregen hebt, de Canadese brandhermanias.

Foeke Postma
Nee, dat heb ik niet meegekregen.

Jurian Ubachs
Dan wordt het voor jou lastig om uit te zoeken, om uit te leggen hoe je dan hier het juiste antwoord vindt. Maar er was dus een verhaal. Het was in ieder geval in Oekraïne, ik weet niet wat er gebombardeerd, wat er gebeurd was, maar. Er waren mensen aan het blussen en uiteindelijk waren er een groep op internet actief die zeiden dit is het zoveelste bogusverhaal over Oekraïne. Dit is helemaal niet in Oekraïne. Kijk maar. Deze brandweermanblusser heeft een Canadese brandweermanjas aan. En dus is het niet in Oekraïne, maar in Canada. Wat blijkt, daar zijn dus inderdaad journalisten opgedoken en wat blijkt, er is jaren geleden al een soort van. Zending geweest van spullen aan Oekraïense brandweerdiensten vanuit Canada. En zo komt er dus inderdaad. in een oorlogssituatie in Oekraïne ineens een Canadese brandweerjas voorbij. Maar het lijkt mij, als ik zo nadenk over de mensen die dan werken voor Bellingcat of journalisten die er kijken. Het is natuurlijk ongelooflijk moeilijk dat maar uit te vinden.

Foeke Postma
Nou, dat is dus waar je waarschijnlijk de proper diepgang voor moet hebben. Van als ik dit voor Bellingcat zou analyseren en ik zou het zeg maar live op Twitter moeten doen. En ik kom dat tegen, dan zou ik zeggen, ja, dit is een Canadese brandweerjas. Maar dat hoeft niet per se uit te sluiten dat dit niet in Oekraïne is natuurlijk. En het enige wat laat zien of het in Oekraïne is of niet, is de plek waar die staat. Een jas kan je verplaatsen: een gebouw en een park en een straat en een weet ik veel wat. Een bergketen in de achtergrond niet. Dus dat zou voor mij de aanleiding zijn, om met zekerheid te kunnen zeggen van dit is in Kiev of Gharkiv of weet ik veel wat. En dat zou voor mij doorslaggevend zijn, maar een jas inderdaad. Kan, daar kan je vanuit gaan dat hij verplaatst.

Jurian Ubachs
Ja, heel grappig dat mensen daar dus een hele, het heel zwaar gewicht aan hingen in hun waarheidsvinding. Het is een Canadese jas.

Sander Bijleveld
Het moet in Canada zijn. Ik snap het wel, als je een beetje Accum's Razor toepast. Ik kijk een filmpje, ik zie een Canadese brandweeras, de meest logische verklaring is dat dit in Canada is. Dus ik kan me daar wel in vinden dat het wel lastig is.

Foeke Postma
Ja, het blijkt toch dat journalisten blijven nodig hebben. We zullen niet altijd allezelfde tijd hebben om door te spitten. Helaas.

Jurian Ubachs
Goed, dan het laatste stukje en daarna gaan we zo naar de vraag van onze luisteraars toe. Maar we hebben het een aantal keer al aangehaald, het strafhof. En mensen verantwoordelijk houden, jullie leggen momenteel een naslagwerk aan en wat er allemaal. . gepleegd is aan oorlogsmisdaden hoop hopelijk als in dat moet dan de rechter ook nog even vinden maar daar lijkt het sterk op We hebben natuurlijk te maken met een macht die in principe niet echt antwoord aan wat wij stellen als hoogst rechts of. Ik denk als we: stel, er is morgen ineens vrede, laten we het hopen, maar stel. En dan zegt het tribunaal in Den Haag van ja wacht even, wij hebben hier nog wel even wat appeltjes te liggen die we graag willen schillen. En wij sturen een brief naar Poetin dat hij zich moet komen melden in Den Haag. Ja, ik denk niet dat hij dat doet. Hoe ziet zo'n afwikkeling eruit? Of ik weet niet, misschien komen we nu een beetje voorbij jou. Of je schud hard. Nee, je weet je alles van. Brandlos.

Foeke Postma
Nou, ik neem als voorbeeld MH17. Daar gaan de verdachten ook niet netjes naartoe om hun verhaal. En als er eenmaal een arrestbevel voor die mensen zou komen dan of inmiddels licht, dan komen ze ook niet netjes aankloppen in Den Haag. Dat betekent niet dat voor de nabestaanden en slachtoffers het geen rol heeft gespeeld, het proces. Of dat we niet met z'n allen kunnen zeggen, oké, er heeft een rechter nagekeken. Die hebben hier jarenlang onderzoek naar gedaan. En die hebben we met zekerheid kunnen vaststellen. Dit gebeurde er op die dag, op dit moment. En zij waren verantwoordelijk. En dat kan alleen voor de geschiedsschrijving kan het al waardevol zijn. En dan heb je ook nog eens de rol van de nabestaande die daar ook Heel veel waarde aan hechten. En of de beslechter ik uiteindelijk in een cel zit of In Ruslands geval door zijn eigen baas vergiftigd wordt, omdat hij waarschijnlijk te veel weet. Dat is voor mij uiteindelijk niet zo interessant. Ook al is het wel. Ik zou blij zijn als het gebeurt. En ik weet wel dat de kans klein is. Maar uiteindelijk gaat het om vaststellen wat er echt gebeurd is. En inderdaad een stukje sluiting geven daaraan.

Jurian Ubachs
Maar hopen dat Poetin daadwerkelijk op dat tribunaal verschijnt zoals ooit Milošević in het verleden wel gedaan heeft, dat hoeven we niet te hopen, denk ik.

Foeke Postma
Nee, je weet het nooit.

Jurian Ubachs
De revoluties die komen zomaar.

Foeke Postma
Ja, dat is het.

Jurian Ubachs
Als hij de revolutie plaatsvindt in Rusland en hij wordt buiten gesmeten om het met een mooi Vlaams woord te zeggen, dan wordt alles natuurlijk anders. Als het er nu uitziet, gaat dat nog niet gebeuren in ieder geval. Nog niet gebeuren, maar we leggen de weg alvast aan en wie weet, we leggen de weg vast aan en wie weet wordt er ooit overheen gelopen. Goed, voordat we naar de vragen van de luisteraars gaan, bied ik jullie allen een kleine pauze aan voor een toiletbreek. Dan wel drinken pakken, dan wel iets anders. Ik heb hem zelf ook nodig. Dus top. Zie ik jullie hier zo weer terug.

Floris Bot
Hé Randal, ik vind het leuk dat ik je toch even spreek. We hebben afgesproken om even te bellen. Ook omdat ik. . . Het gevoel had dat we Bellingcat misschien nog een klein extra setje kunnen geven. In de zin dat er vast mensen zijn die luisteren nu en denken ik vind dit vet cool, kan ik eigenlijk helpen.

Randal Peelen
Dat is wel nodig tegenwoordig. Helaas.

Floris Bot
Ja, want er is zo'n stroom en informatie dat eigenlijk alle handjes gewoon welkom zijn. En er zijn heel veel verschillende manieren om dat te doen. We hebben het gisteren met Foeke heel even over gehad na de uitzending. En die zei, nou ja, kijk, je kan natuurlijk bij ons donaten, maar er zijn ook andere doelen die je misschien interessanter vindt. Dus daarin ben je vrij. Maar als je nou denkt. Ik vind de OSINT wel interessant. Op bellingcat.com staan een hele hoop guides over hoe kan ik nou beginnen om dit ook te doen. En ik zou dan toch mensen daar een beetje heen willen sturen.

Randal Peelen
Dit is wel grappig, hè. Dan kom je op bellingcat.com bovenin zo'n linkje guides. En er staat natuurlijk first steps to getting started in open source research. Dat lijkt me vanzelfsprekend. Maar ook van tracking Russian military vehicles on the move. Hoe ga je in godsnaam Russische wagens door Oekraïne heen volgen? Nou, daar staat gewoon een fucking guide voor. Dus volgens mij. Heeft dat wel voldoende handvaten?

Floris Bot
Ja, dat. Maar is dat ook? A Beginner's Guide to Social Media Verification. Weet je, er is gewoon echt een hele keur aan informatie. Wat wij net ook tegen elkaar zeiden, wat we ook zien is dat er gewoon mensen zijn die denken ik vind dit wel cool. En die gaan op Twitter heel actief aan de slag. En die hebben ineens een baan.

Randal Peelen
Ja, dat gebeurt ook. Ik bedoel, de open source mensen van de NOS, die hebben recent ook al iemand flink op het podium gehezen die. . Eigenlijk iets te fanatiek was doorgeschoten in het helpen daarbij. Dus ja, ik denk dat hier in die zin kansen voor het opraap ligt. En dat is natuurlijk nerds en voeten uit. Een beetje helpen door op internet te zoeken. Daar zijn nerds soms bovengemiddeld goed in maar als je denkt, nou god, ik heb mijn. . Dagbesteding aardig op orde en ik heb vooral een heleboel geld dat ik dan zou willen helpen besteden. Dan staat er ook een mooie donate knop op bellingcat.com rechtsbovenin.

Floris Bot
We zeggen heel veel geld. 5 euro is ook al geld, laten we even wel zijn. Ik wil het hierover hebben. Ik vind het belangrijk, ik denk dat als je het gevoel hebt, hé, ik wil wel helpen, dat we een klein stukje guidance geven over waar je dat zou kunnen doen.

Randal Peelen
bellingcat.com voornamelijk door guides te volgen, te doneren en dat kan eenmalig, maandelijks of jaarlijks met PayPal of creditcard. Dus lijkt mij genoeg mogelijkheden.

Jurian Ubachs
Goed, dan is het hoog tijd om door te gaan met de vragen van onze luisteraars. En Foeke, het is goed gebruikt dat jij zelf ook een vraag maar uitkiest om die te gaan beantwoorden. Ik weet niet of je er al eentje gezien hebt, want dan zou ik zeggen take it away. Anders geef ik de beurt aan Sander.

Foeke Postma
Ja, die van Erwin. Hoe denk je over de explosie van Twitterdraadjes en zogenaamde experts, journalisten, analisten? Zowel werkelijk.

Jurian Ubachs
Dat vind ik een hele goede vraag, want ik haal. Veel te veel informatie over deze oorlog uit de Twitter draadjes, waarvan ik me totaal niet heb afgevraagd of degene die ze geplaatst heeft wel zo expert is als dat hij doet voorkomen.

Foeke Postma
Hele goede vraag Erwin. Ja, echt onbetaalbaar. Onschatbare waarde. Dus heel veel van wat Bellingcat doet. Komt eigenlijk van bronnen waarvan je zou denken, nou, ik weet wel, als je dit gewoon online ziet, ik weet niet of ik dat direct zou vertrouwen. Maar voor ons doet het er heel erg toe. Wat is de informatie die gedeeld wordt? En niet zozeer wie ben jij of wat is jouw achtergrond. Of heb je wel of niet een blue checkmark? Soms zijn het lokale buizers. Tante Mis die precies in die straat woont waar een raket is geland, en die zegt: dit is mijn straat, hier is het adres. En dan hoeft ze maar twee volgers op Twitter te hebben en geen profielfoto. Maar als ik dat adres controleer en het komt overeen met de beelden die ik zie, dan is dat voor mij genoeg. Er zijn ongelooflijk veel mensen die anoniem. Of in semi-anoniem, enorm veel belangrijke info verzamelen en dat delen. Eén, niet helemaal anoniem meer. Maar het account Oryx, Oryx. Volgens mij in de Nederlander zelfs. Stijn Mitzer heet hij. Die draagt basically in zijn eentje alle nieuwsanalyses die over de. Materieel van Oekraïne en Rusland lijst. Dus hoeveel tanks hebben ze verloren, hoeveel tanks hebben ze gevonden, hoeveel Infantry fighting vehicles, hoeveel trucks, you name it. Omdat hij de hele dag niks anders doet dan beelden checken, tellen. En hij archiveert die foto's. Maakt het duidelijk, bij elke tag die hij telt is een foto te vinden die hij op zijn website publiceert. En hij checkt ze en hij kent al die modellen uit zijn hoofd en hij weet wel te attrieden. Attributeer, attributie te doen. Ja, dat klinkt wel aardig goed. Welke partij die hoort? Maar ik hoef hem niet persoonlijk te kennen. Of überhaupt als ik zijn naam niet wist. En alleen Oryx als naam kende, dan zou ik nog steeds denken van oké, dit is super nuttig materiaal. Want hij geeft de bron erbij. Hij wijst mij de foto's aan. Waarop het staat en ik kan zelf wel checken of die foto's weer echt zijn. En zo zijn er heel veel voorbeelden Ja, oordexpionkop.

Jurian Ubachs
Maar nu haal je heel direct iemand aan die dus inderdaad zelf ook beeldmateriaal meestuurt met wat hij uitlegt slash claimt. Zijn natuurlijk ook heel veel analisten, heel veel journalisten die. De oorlog duiden, die de journalisten die als laatst Marieupel hebben verlaten, die hele boeken schrijven op Twitter over hoe het er allemaal aan toe gaat zonder dat daar beelden bij zitten. Hoe kijk je daarnaar?

Foeke Postma
Ja, daar kan ik toch altijd wat minder mee. En misschien, ja, ik zit natuurlijk in een soort van tak van sport waar je het is heel erg show don't tell. En het punt is dat er zoveel informatie rond vliegt dat ik liever grijp maar iets aan beelden bij zitten dan Dan als het gewoon door iemand beschreven wordt. Ja, ik vind het moeilijk. Je hebt allemaal berichten gezien. Sommige journalisten, bijvoorbeeld, die delen dan een bericht met. Volgens Amerikaanse US officials, weet je wel. Wat de hel is een US official? Je neemt het zo maar over en dat gooi je op Twitter en iemand anders ziet dat. En die denkt, oh, dat is officieel. En die neemt dat bericht over zonder te zeggen US officials. En vervolgens wordt dat een soort van lopende waarheid. En dat vind ik dan weer moeilijk. Misschien klopt het wel, maar ik kan het niet checken.

Sander Bijleveld
Het is mij ook bijgebleven uit onze vorige aflevering. Ik heb toen het boek van Elit Higgins ook geleverd. Waar Jurk bij was en ook heel actief.

Foeke Postma
Hij hebt de hele goede herinneringen aan.

Sander Bijleveld
Hoppa, wordt even die kitkat weggegooid van Floris. Nee. Echt maar hoor. Heel erg bijgebleven dat daar zat op een gegeven moment een passage in dat een van de tactieken van Rusland, de MO van Rusland, is bury them in bullshit. Maar zoveel mogelijk materiaal online gooi. En dat is moeilijker met beeld, denk ik, om echt bullshit te fabriceren. Maar ben je dan ook niet extreem veel tijd kijkt aan het gewoon maar. Als ik zorg dat 99% van alle berichten die jij krijgt gewoon bullshit is. Wordt het dan niet steeds moeilijk om die 1% Twitter draadjes te verifiëren die wel kloppen? Als ik daar ook foto's bij ga doen en nou ja, het kost je hotelkost toch weer 10 minuten om even te kijken. Dit is Moskou, dit is helemaal niet Kiev.

Foeke Postma
Voorkom je dus door de juiste mensen, de betrouwbare mensen te vinden. Je kan nooit inderdaad in je eentje de hele oorlog begrijpen of volgen. Maar als je bijvoorbeeld mensen hebt zoals die Ordrix ik noemde, dan kom je wel een heel eind. En zo zijn er meer. In het begin werd er. . The coast of Kiev werd al genoemd.

Jurian Ubachs
De verhaal van deze oorlog tot nu toe.

Foeke Postma
Ja, de Oekraïense gevechtspiloten inderdaad. Maar ik veel hoeveel Russische vliegtuigen neer heeft gehad.

Jurian Ubachs
Vijf in een in een Fmaal was geloof ik het verhaal op een gegeven moment. Dat was het verhaal, ja.

Foeke Postma
Volgens mij ook volledig omarmd door de Oekraïense regering. En dat geloof ik graag. Op een gegeven moment kwam de Oekraïense regering ook met berichten naar buiten dat ze een gigantisch troepentransportvliegtuig Neer hadden gehaald, waarin wel 200 Russische soldaten zouden zitten. Het verhaal is ook heel ver gekomen op social media en in het nieuws. Maar geen beelden. En als zo'n vliegtuig wordt neergehaald, dan zou je toch echt beelden verwachten. Op een gegeven moment die Oekraïense soldaten die op een eilandje zaten en tegen een Russisch oorlogsschip zeiden van. . Go fuck yourself. Dat blijkt ook niet helemaal waar te zijn. Er zijn dus echt beelden waarvan waar zij dus op de radio inderdaad zitten. En dat radioverkeer, trouwens, het radioverkeer in Oekraïne, is ook een bron van data voor ons, omdat. heel veel Russen dit unencrypted of met slechte encryptie aan het aan het communiceren met elkaar zijn dat is hij Het was dus echt, maar het nieuws vervolgens was dat ze allemaal waren omgelegd door het Russische oorlogsschip. Maar ze waarschijnlijk gewoon gevangen genomen zijn en nog leven. Maar in het ene geval heb ik geen beelden. En denk ik gewoon van ja, kan ik weinig mee? En de andere heb ik wat mee.

Jurian Ubachs
Maar jij kan dus niet ontkrachten dat de Ghost of Kiev waar is, toch? Ik kan het niet ontkrachten. Nee. Dat is alles wat ik nodig heb. Het is een beetje als die scène van Poe Dameron, weet je wel, die is een X-wing. Vijf of zes van die tiefarts achter elkaar neerknalt. Dat is een beetje het beeld wat ik heb van de Ghosts of Kiev.

Foeke Postma
Ik vind het een heel mooi. Ik wil erin geloven, maar dit is ook hoe propaganda werkt. Precies.

Jurian Ubachs
Je wilt het geloven. Ik ben er te regen van bewust dat ik nu iets geloof dat. Waarschijnlijk net zo echt een Zelsenklas zeer aanwezig is, maar het had waar kunnen zijn. Net zoals het verhaal van kapitein Ortega. Sander, heb jij een volgende vraag.

Sander Bijleveld
Ik pak de vraag van Jort erbij. Jord geeft zelf aan dat het een generieke vraag is. Maar hoe ga je om met de ongelooflijke hoeveelheid materiaal die er per dag bij komt? Hoe prioritiseer je wat belangrijk is om te fact-checken?

Foeke Postma
Ja, we hebben het al een beetje over gehad. We hebben vrijwilligers, we hebben de juiste kanalen, we zitten in de lokale groepen in Oekraïne, dus je lokale dorps. Telegram groep of je lokale stad, Telegram groep, daar zitten wij in. En zo komen wij meest direct bij de bron. En dan kijken we naar wat het ergst lijkt te zijn. Dus als een school, een kinderdagverblijf wordt gebombardeerd, dan komt het hoger op het lijstje als het ware.

Jurian Ubachs
Ja, en dus inderdaad in hoeverre het wegbreken van de van de geldende narratief en de impact daarvan. Dat hebben we het inderdaad over gehad. Nou, daar kunnen we denk ik voor deze vraag hierbij laten. Floris bij de volgende.

Floris Bot
Ja, ik wil de vraag van Stefan de Groot mij op.

Jurian Ubachs
. We gaan echt keurig op rij van ik vind het heerlijk.

Floris Bot
Daar kan ik niet gaan doen, maar deze zit mij ook dwars. Is het niet moeilijk om objectief en onafhankelijk in conflicten te zijn? Want je gaf eerder bijvoorbeeld aan dat de Oekraïense soldaten ook. niet altijd te grote lievertjes zijn.

Jurian Ubachs
Nou, misschien is het leuk, of weer, het verkeerde woord leuk, leuk om een andere conflictsituatie als voorbeeld te nemen voor komt. Ik denk dat dit heel een duidelijke agressor heeft en een slachtoffer. Ja, dan is natuurlijk het beeld van de wereld al heel duidelijk op de hand van slachtoffers natuurlijk niet voor niks. Dat we kapitale aan Aan spullen en wapens naar Oekraïne sturen en hulpen en weet ik het wat. Maar wellicht zijn er uit jouw verleden andere conflictsituaties waarbij het wat minder zwart-wit is. En hoe blijf je dan onafhankelijk als je al die beelden zo over je heen krijgt?

Foeke Postma
Ja, nou, eerlijk gezegd, met conflicten, bijvoorbeeld Libië, waar twee partijen dan vechten en worden allebei gesteund. Ja, en daar heb ik gewoon wat minder mee. Ik kan er minder moeilijk zeggen van nou, dit is nou echt de agressor hier en dit is een onschuldige vrome partij, zeg maar. Dat maakt het voor mij makkelijker om vanuit afstand te kijken. Maar hier juist met een duidelijk geval van oké, je wordt gewoon aangevallen. Wordt het moeilijker? En het enige wat je kan doen is inderdaad bewust blijven. Ik merk als ik een verhaal hoor of lees over. Of zie eigenlijk, over Oekraïense soldaten die Russische krijgsgevangenen in de benen schieten. En merk ik dat ik automatisch teruggrijp op dat verhaal wat Rusland naar buiten heeft gebracht over die nep bommaanslag. Denk ik van dit kan gewoon weer een frame zijn. Maar als ik nu weer lees over een Russische aanval op een ziekenhuis. W misschien wel door de Oekraïense regering wordt gezegd, dan denk ik, ja, natuurlijk, want dat heb ik al honderd keer eerder gezien, ook in Syrië. En toch moet je daar dan moet je daar, ik probeer me daar bewust van te zijn en we houden elkaar ook goed in de gaten. Ik hoop dat we dit bij Bellingcat ook doen. Ik bedoel, die verhalen die nu over Oekraïne. Rondgaan, die bespreken we ook uitvoerig. Daar komen volgens mij ook binnenkort een artikel over. Dus, alleen ja, soms is het ook wel echt zo dat één partij meer shit aan het uithalen is dan de andere.

Floris Bot
Denk je niet heel stiekem soms? Ah, terecht. Als je zo'n verhaal hoort van iemand die in zijn been is geschoten, dat je denkt.

Sander Bijleveld
Ik snap het wel.

Foeke Postma
Ik snap de frustratie, maar ik. Je moet ook mans genoeg zijn om te zeggen van dit hoort gewoon niet. En je moet gewoon verantwoordelijk zijn voor, als je net zo slecht wordt als de Russen, dan heeft het ook geen zin om die oorlog te vechten. Dus Ja, maar ook nee.

Sander Bijleveld
Ik kan me heel goed voorstellen dat je ook heel erg moet oppassen dat je op een gegeven moment niet een advocaat van Oekraïne wordt. Of dat je bij bepaalde verhalen denkt. Ik hoop dat het niet waar is. En bij andere verhalen, ik hoop juist dat dit wel waar is, want dat ondersteunt mijn narratief van agressor en slachtoffer. Terwijl niet alles daar per se in past.

Foeke Postma
Ja, nee, maar met die onderzoeken die we dus nu doen om het bijna tot een niveau van de rechtbank bewijslast te krijgen. Ga je ook echt al die mogelijkheden onderzoeken die het kunnen ontkrachten. En kijken of er echt niet iets aan de hand kon zijn. Dus in zekere zin hebben we dit nu wel ingebouwd.

Sander Bijleveld
Dat we niet zomaar. Wat ik me dan nog afvraag, ik kon jou net zeggen, wij onderzoeken op basis van wat we erg, wat erg is. Nou erg is natuurlijk ook best wel een. . niet meetbare term. Dus merk je dan ook dat je eerder zaken gaat onderzoeken die misschien erg zijn richting De underdog. Is daar toezicht op dat iemand met jullie meekijkt van nou dit vinden wij inderdaad ook erg?

Foeke Postma
Ja, kijk, dit is een beetje, omdat Rusland de binnenvallende partij is, zijn het Russische militairen en niet Russische burgers die daar rondlopen. Dus dat betekent dat de meeste aanvallen die burgers raken, alleen maar Oekraïense burgers zullen zijn. Dus die bias zit al een beetje in het conflict zelf. Nu met die krijgsgevangenen, dat komt ook gewoon op het lijstje. Dat hoort ook gewoon niet. En erg is de maatstaf van oorlogsmisdaden en niet zozeer welke kant die uitvoert, als het ware. Maar ja, nu toevallig omdat Oekraïne degene is die binnenin wordt gevallen. Kijk je eerder naar Rusland en de aanvallen die zij op de burgers hebben uitgevoerd.

Jurian Ubachs
Ga ik door met de volgende vraag. En ik ben aan de beurt volgens mij. Dus ik kies er eentje van Nigel Dime. Die vraagt: wat is het meest grappige of bijzondere bericht wat je hebt. Ontkracht. Denk zomaar dat dat misschien niet per se te maken heeft met deze oorlog.

Foeke Postma
Ja, nee. Ik. Ja, ik had niet die vraag tegen. En ik dacht tegen van, nou, het is al een tijd leden dat ik inderdaad heb gelachen om een D-punk.

Jurian Ubachs
Of anders een debunk van een van je collega's waar je zelf hard om hebt gelachen?

Foeke Postma
Nou, een hele simpele was iemand die op volgens mij eBay een bank verkocht en die zei. No Pets, maar op de foto kon je een kat zien zitten die in de bank zat.

Floris Bot
Grappig was niet tot kwaliteitswerk. In het verlengde daarvan was ik ooit op zoek naar een auto en er stond zo. Zo'n auto stond nooit in gerookt en er lag gewoon een sigarettenbranden in de asbak. Op een van de foto's. Dat je denkt, ja.

Jurian Ubachs
Had even je best gedaan, kom op. Als je hem dan koopt Als hopende dat er nooit in gerookt is. En je hebt dat niet gezien, dan vind ik het wel een beetje je eigen schuld. Er lag een hele duidelijke clue die je niet gezien hebt. Ja, precies. Ja, dat is wel een mooie. Het is een beetje luguber, maar dat verhaal wat je aan het begin vertelde van die auto die dan in scène werd gezet als Bernboom, waarbij je dus. Cadavers die zitten die duidelijk gewoon hele nette sneeuw in hun sch. Dat vind ik op een hele zwarte manier ook grappig. Want het is zo Stompzinnig, bijna. Als ik er heel snel langskijk, zal het misschien niet zien.

Sander Bijleveld
Maar dat iedere specialist die het ziet die denkt. Ik had dat heel erg met het verhaal dat je vorige aflevering vertelde over de nucleaire wapens die in Nederland zouden zijn. En dat je alles kon onderzoeken aan de hand van die. Flashcards die gewoon op internet stonden. Ik moest daar stiekem wel een beetje om lachen. Ik vond dat zo kneuterig, zo knullig, dat je dat allemaal via Google kon terugvinden. Welke kluizen gevuld waren aan de hand van de flashcards.

Foeke Postma
Ja, dat was een leuk verhaal en die verbaast me ook hoe ver je kon komen met gewoon een beetje simpel graven inderdaad.

Sander Bijleveld
Ik herhaal dat verhaal nog wel eens in de kroeg. En dan krijg ik iemand vol ongeloof aan. Ik heb wel eens iemand geïnterviewd. En die kon precies achterhalen welke kluizen gevuld waren aan de hand van Googlen.

Jurian Ubachs
Ja, dat was toch ook iets met een teamfoto, toch? Dat is met z'n allen op de foto waren geweest, al die Amerikanen die daar dan werkten. Kon je ze zo allemaal volgen op social media.

Sander Bijleveld
Stopt op Facebook.

Foeke Postma
Een weekje geleden of twee weken geleden nog in zijn uitzending die foto erbij gehaald. Omdat hij een item had over kermaapse Nederland.

Jurian Ubachs
Wel goed anders daarstanders iemands vraagt. Hoe weet jij nou waar de kern op liggen? Ja, je hebt op Facebook gestaan. Officieel.

Floris Bot
Want we hebben het nu over grappig, maar het was grappig of bijzonder. Is er eentje waarvan je denkt van, nou weet je, hier deed iemand zo een outrageous ding en die klopt er gewoon? Of andersom heb je er daar eentje te vallen die wel bij staat?

Foeke Postma
Ja, ik zit dus heel erg. Een van de dingen waar ik aan werk is wildlife. En ik weet niet of ik dat de vorige uitzending ook heb aangehaald. Snoor houden of niet? De dieren waarmee mensen poseren op Instagram en dan.

Jurian Ubachs
Ja, volgens mij hebben we het over de Liger van Dubai en de Dubai Sue hebben we toe gaat.

Foeke Postma
Ja, we hebben het vorige keer gesprek. Semi-Safari. En weet je, de meeste dingen waar wij naar kijken zijn echt van die high-end, je speelt op het niveau van staten en spionnen en. legermachten die echt met geheime dingen bezig zijn. Dit zijn gewoon mensen zoals jij en ik die donders goed weten dat het diertje wat ze in handen hebben niet. fatsoenlijk wordt behandeld en niet goed gaat eindigen. En die gaan er dan dolleuk mee op Instagram en dan poseren en dan. Kijk bij. En dan lekker veel likes binnenharken. En ik. Dit blijft gewoon altijd een ding voor mij dat ik. Ik kan daar heel moeilijk tegen. Ik snap het spel wat op een hoog niveau wordt gespeeld. Weet je wel, van Rusland heeft zijn belangen en doet dingen. Amerika heeft zijn belangen en doet dingen en die doen ze in het geheim. Je zit op een Instagram een foto te posten. Hoe druk ik mijn frustratie hier goed mee uit?

Sander Bijleveld
De winst is likes en volgers.

Foeke Postma
Delete je social media. Ga van Instagram af in plaats van dierenpesten en eraan bijdragen dat cheeta's uitgestorven verraken. Puur om likes. Kap ermee. En ook voor de mensen die dit soort foto's tegenkomen niet liken, gewoon haten. Gewoon volop haten.

Floris Bot
Ik ben ook blij met die downvote button op Twitter nu.

Jurian Ubachs
Hebben we een downvote? Ik heb een downvotebutton op. Laat mij even sneeuw vandaan krijpen. Hebben wij een downvotebut op Twitter?

Foeke Postma
Ik heb een bootje van de week.

Jurian Ubachs
Sinds wanneer?

Foeke Postma
Er wordt een downvote uitgerold aan hele speciale mensen. Ik hoor er nog niet bij. Ik ook niet. Ik heb geen downvote op Twitter.

Floris Bot
Ik zal een screenshotje maken.

Jurian Ubachs
Ik ga jullie morgen de hele dag linkjes sturen van tweets, Boris. Of je even wil downvochen. Die ik gedownvot wil hebben door jou, want jij hebt de power en ik heb het niet.

Floris Bot
Dus dan weet je dat. Dat geldt voor iedereen in de Slack ook.

Sander Bijleveld
Als je tweets hebt die je gedaan heb, stuur ze naar Floris. Noten.

Jurian Ubachs
Er staan nog een aantal vragen. We hebben op zich nog tijd, dus ik zou zeggen, we kunnen er nog even doorheen. Wie wil de volgende even stellen?

Sander Bijleveld
Ja, ik wil wel de volgende vraag stellen. En dat is een vraag van Egon Willighagen, ook bekend van Met Nerds om Tafel. We leren van de geschiedenis. Bellingcat schrijft geschiedenis terwijl die gebeurt. Die geschiedenis moet over vijf jaar nog beschikbaar zijn. Werkt Bellingcat samen met bijvoorbeeld Internet Archive, om te zorgen dat het materiaal voor 50 tot 100 jaar nog beschikbaar is. En hoe kiezen jullie dan het moment van archiveren? Het is eigenlijk verslaglegging.

Foeke Postma
Het moment van archiveren is als ik het zie bijna. Dus als ik Als ik gedegen onderzoek aan het doen ben, dan heb ik een programma op de achtergrond lopen dat vrijwel alles opneemt en op een soort van onafhankelijke manier. En vraag me niet hoe, want het is te technisch en ik ben helemaal niks een technisch persoon. Maar die maakt een kopie en die hasht het en op een of andere manier kunnen andere mensen daaraan checken of dat. Legit is. Ook de Internet Archive gebruik ik ook als soort van backup. Er zijn organisaties die hier dus professioneel mee bezig zijn. Stichtingen vaak ook. Dus de Syrian Archive bestaat bijvoorbeeld. Die verzamelen allemaal beeldmateriaal over Syrië en het conflict wat wordt gepost. En die bewaarden dat en die staan het op zo'n manier op. Die indexeren het ook dat in de toekomst en ook nu al onderzoekers daardoorheen kunnen gaan. De hoop is dat we ooit een fatsoenlijke AI hebben die wapens kan identificeren, uniformen, emblemen, camouflagepatronen. En dat je alleen maar hoeft in te typen van dit en bleem met een AK47. Geef me die beelden. Misschien in deze stad. Dus er zit echt wel gedachten achter het archiveren. Dit gebeurt en er zijn heel veel slimme mensen heel goed mee bezig. En bij mij zit het ingebakken, omdat soms kom je iets tegen en een uur later wil je kijken, en is het weg. En die les leer je één keer. En daarna weet je zeker dat je altijd dingen gaat opslaan als je denkt van oh shit, dit is interessant.

Jurian Ubachs
Er staan nog twee vragen. Dat zijn wel allebei vragen waar we het al een beetje over gehad hebben. Dus ik dus even in vogelflucht, dan kun jij nog even Foeke, even aanstippen, hoe het ook weer zat. Want Maartje die vraagt. Kun je fatsoenlijk factchecken zonder in dit geval Russisch en of Oekraïens te spreken? Zo ja, hoe dan? Zo nee. Hoe regel je dat dan? Nou, hoe regel je dat dan?

Foeke Postma
Ja, nou ten eerste ja met de DeepL en Google Translate kom je echt een heel eind voor je eigen onderzoek. En als het echt op het puntje op de i moeten en je moet zekerheid hebben, dan haal je een. . . Verdadsprekende of hoekreensprekende professional erbij is, professionele vertaler. Zal ik de volgende vraag dan ook doen?

Jurian Ubachs
Dat hebben jullie ook gedaan toch? Want dat haalde je eerder al aan dat jullie inderdaad een vrij aardige Russisch-slash Oekraïens sprekende community. Om je heen hebben die eigenlijk al heel veel voor jullie voor kunnen filteren.

Foeke Postma
Sowieso hebben we inderdaad vrijwilligers die ons helpen. En op het moment dat er echt een case wordt gebouwd, dan komt er ook nog eens een keer een professioneel vertaler dat er niks in Lost in Translation is.

Jurian Ubachs
Ja, en de laatste vraag is inderdaad van de RB. Hoe zorg je slash zorgen jullie ervoor dat je nog een beetje sén blijft? Lijkt me toch niet gemakkelijk om dagelijks in alle oorlogsshit te zitten. Terwijl buiten mensen lekker vrolijk voortleven.

Foeke Postma
We checken bij elkaar in. We hebben een trauma-expert die ons helpt. We hebben afwisseling. Ja, iedereen van ons doet wel een beetje wat andere projecten naast een Oekraïne project. De memes op Twitter zijn natuurlijk ook, die brengen soms wat lightheartedness waar het nodig is. En soms zijn die ook gewoon echt leuk, ondanks dat het hele tragische situaties zijn. De memes over Oekraïense boeren die tanks stelen zijn. Zijn goed. Heel grappig. Ik weet niet of je dat verhaal van de VDV kennen, de Russische Paratroopers Bataillon. Tot voor de oorlog waren die sommigen bekend als het meest gemeene, professionele, dodelijkste, gevaarlijkste bataljon wat Rusland te bieden had. Die werden tot drie keer toe keer toe verkeerd gedropt en compleet in de pan gehakt. En nu zijn ze een soort van meme geworden. Er gaan dus op YouTube allemaal filmpjes rondes. Militaire strategisten zullen een hele andere kijk op kijken hebben. Die zullen zeggen, ja, maar ik mag niet zomaar paarden troepen zeggen, troppen ze onder luchtsteun. Maar hoe dan ook? Voor de oorlog was er dus ook echt een soort van muziekklipje wat er in Rusland rondging van de VDV en hoe ze zingen over hoe stoer ze zijn en wat ze allemaal wel niet kunnen. Nou, de beste grappigste Oekraïners hebben dat denk ik. En leuke subtitles eronder gezet die nu laten blijken alsof het totale klunten zijn die elke operatie verneuken en die eigenlijk. Achter zijn gelaten door hun bazen.

Floris Bot
Met zijn Calimero muziekje eronder. Maar zij is groot en ik ben klein.

Jurian Ubachs
Nou, dat nog net niet, maar ik heb wel inderdaad originele Russian Airborne Troops VDV music video gevonden. Stamt alweer uit 2006 zo te zien. Maar ja, leuk om een keer naar te kijken wellicht.

Foeke Postma
Dus de miefs helpen wel. En dan het serieuze is ook echt van je scherm weggaan en uit je hoofd. Sporten helpt hierbij. Letterlijk je hoofd leegmaken en frisse lucht krijgen. Mag ik nog.

Floris Bot
Mag ik één extra vraag stellen? Alsjeblieft. Jij mag één extra vraag stellen, Folgens. Er is op een gegeven moment een soort meme rondgegaan dat de Oekraïense boeren nu het vijfde grootste leger van de wereld waren.

Floris Bot
Is dat gefact checkt en kun je daar een uitspraak over doen?

Foeke Postma
Dit is niet waar, kan ik zeggen. Wat wel waar is, is dat materieel gezien. Oekraïne netto winst heeft gemaakt in deze oorlog. Ze hebben nu meer tanks dan dat ze mee begonnen.

Jurian Ubachs
Ze moeten wel vertanken in die dingen, maar voor de rest. Ja, dat is een bizar ding voor een andere keer. Maar ik echt, al die tanks waar van het verhaal dan is dat ze inderdaad gewoon überhaupt niet genoeg brandstof hadden om überhaupt het front te bereiken. Hoe dat ontstaat en hoe in de perceptie van de wereld, goed georganiseerd leger als dat van Rusland In die situatie komt, dat is echt beyond me. Maar dat is een vraag die we hier waarschijnlijk niet zomaar getackt gaan krijgen. Ik kan het ineens zeggen.

Foeke Postma
Dit is precies waarom Bellingcat heel goed met. Data uit Rusland rond kan gaan en kan vinden, is namelijk hetzelfde antwoord. Het is corruptie. Je hebt mensen die verkopen stiekem benzine zoals in het leven zitten. Je hebt mensen die. Stiekem in de geheime dienst of de Russische overheid data verkopen door corruptie. En zo komt een leger zonder benzine en komt Bellingcat met allemaal coole data over spionnen en militaren.

Sander Bijleveld
Maar kunnen we dat niet card weaponize? Dat we gewoon al die benzine gaan opkopen van Van de Russen stiekem via illegale kanalen.

Foeke Postma
In plaats van waarde aan de roebel. Volgens mij verbreek je dan wat sancties.

Floris Bot
Nee, niet in roebels, gewoon in dollars. Dat heeft tenminste nog waarde. Doe het gewoon in plaats van hun gas.

Jurian Ubachs
Dat is uiteindelijk wel ook een deel van waar in ieder geval mensen die veel meer verstand van hebben dan ik verwachten dat het Russische volk op een gegeven moment. . Tegen het schrijven. Dat gaan ze niet doen tegen Poetin, want Poetin is onaantastbaar. Maar dat gaan ze doen tegen de lokale machtsbezitters, die straks verantwoordelijk worden gehouden voor het feit dat er in hun supermarkt niks meer te krijgen is. Die lokale machthebbers sorteren daar nu al op voor. Door dingen die bij hun in de regio worden geproduceerd niet meer te delen met de rest van Rusland. Maar op te slaan om de lokale tekorten in ieder geval voor te staan. Dat is een beetje het kaartenhuis zoals mensen die vrij goed op de hoogte zijn van politiek in Rusland schetsen dat Rusland straks ineen stort, omdat. al die kleine steden en regio's apart van elkaar gaan werken aan dan is natuurlijk het laatste restje Sovjet-Unie is dan wel echt klaar natuurlijk.

Foeke Postma
Ja, interessant.

Jurian Ubachs
Nou, dat is in ieder geval de theorie van een politiekoloog die dat was een Twitterdraadje, dus ik heb geen idee hoe betrouwbaar die man is. Goed, dan laten we het hierbij voor de vragen van de luisteraars en de daarop volgende discussies gaan we door met de tips. Foeke, dat weet jij natuurlijk van de vorige keer. We sluiten altijd af met tips. Ik weet niet of je er eentje klaar hebt of dat je nog een paar minuten bedenkt hebt. Nou, ja, ga je gang. Het jaar van Fortuin.

Foeke Postma
Ik heb niet veel op mijn Nederlandse series of mijn Nederlandse tv, maar dit zit wel echt goed in elkaar. En ik moet heel eerlijk zijn, ik wist niet veel van die periode. Maar ja, nee, het is gedramatiseerd, maar het wordt heel goed verteld. Dus je krijgt zowel een beetje mee wat de beweegredenen zijn van Pimfortuin en waarom mensen op hem gingen stemmen. En ook van Ad Melkert volgens mij. En hoe hij er tegen inging en hoe hij erover dacht. Dus het is in balans redelijk hoe het wordt verteld. En het is gewoon aardig goed in elkaar gezet voor Nederlandse TV. Staat op NPO. Cool, cool, nice. Was dat je enige tip? Heb je er meer?

Sander Bijleveld
Ja, ik zou zeggen Pauburnen, maar inside. Mag ik daar de vervolgvraag op stellen? Mag Randal deze tip de volgende zes weken ook geven, of niet?

Foeke Postma
Dat mag hij. Hij heeft mij qua Pro Burnum te gekeken en toen had weer als je. .

Jurian Ubachs
Nee, maar gek van, joh. Hij kon er niet uit opbouwen. Hij heeft het toegeëigend als als zijnde zijn tip terwijl jij natuurlijk de OG tip gevert. Ik krijg drie keer. Randal is wat dat betreft een hele goede profeet voor zo'n documentaire comedyshow. Sander, ja Dip.

Sander Bijleveld
Ja, ik vond het heel lastig dit keer. Dus ik heb goed nagedacht en ik dacht, we gaan volgens mij best een zware aflevering maken over zware content. Dus ik wil met iets aankomen dat mij een beetje joy, blijheid, et cetera geeft. En dat is voor mij, en ik heb even gezocht op de website, volgens mij is die nog niet eerder getipt, maar een specifieke aflevering van Black Mirror, namelijk de aflevering San Junipero. Het toeval wil dat ik volgens mij vorige aflevering links of rechts heel snel genoemd heb. Maar ik wou hem nu ook officieel als tip meenemen. Het is een aflevering waarvan ik heel slecht kan uitleggen waar die over gaat, omdat ik hem heel snel spoil. Maar het is binnen het hele, en ik denk dat onze meeste luisteraars Black Mirror in ieder geval kennen. Dus ik denk dat heel veel mensen hem ook al gezien hebben. Maar het is volgens mij de enige beetje positieve aflevering van Black Mirror. Dus ik word daar heel blij van. Ik hoorde Foeke net ook zeggen, als hij even weg wil stappen, dan zet hij blije muziek op. Je hebt ook een hele leuke playlist van San Junipero. Het speelt zich namelijk een beetje af in de jaren 80 en er zitten al die 80s bangers daarin. Dus als je echt even met je hoofd uit de negatieve vibes wilt, zet dan eens San Junipero op. Ik ben groot fan. Ik heb het er vaak over.

Jurian Ubachs
Floris, jouw tip en mijn tip overlappen elkaar deels. Ik begin wel en dan mag jij hem dan overnemen. Is het goed?

Floris Bot
Ja.

Jurian Ubachs
Oké. Ik begin met eentje die niet overlapt. Dat is HBO Max. Ik heb dat genomen zoals ik elke streaming dienst ooit neem. Het is even afhankelijk van wanneer deze podcast online komt. Want normaal publiceren we natuurlijk op woensdag, maar omdat Randal deze week niet kan editen, kan het iets langer duren. Tot en met 31 maart kun je HBO Max dus aanschaffen. En dan houd je zolang je lid blijft, de 50% korting. Dus dat is een tipje. En er staat gewoon super veel goede shit op die ik nooit gezien heb. Ik heb bijvoorbeeld Fringe nooit gekeken. Dat is de favoriete serie van mijn vriendin. Dus die heeft toen ik HBO Max nam ook gezegd van dit moet je gaan kijken. Nou ik ben inmiddels hoek, ik ben een fringe aan het pinchen, oftewel fringe. Haha, superleuke grap. Nee, maar dat dus. Maar ik heb bijvoorbeeld ook The Sopranos staan er voor mij ook op, heb ik ook nooit helemaal gekeken. En zo zijn er nog wel veel meer dingen die ik nog moet zien. Dus HBO Max, als je het nu op deze donderdag 31 maart afsluit. Dan houd je die 50% korting zolang je lid blijft. En heb je hem. . Ja volgens mij heb je er eentje van 3 en eentje van 4 euro. Ik heb de versie van 4 euro. Want het verschil is dat. Zou ik je zo eentje die niet kunnen uitkomen? Kaliteit, aantal schermen. Kwaliteit, aantal schermen. Kijk, daarom hebben we jou Sander.

Sander Bijleveld
En ik wil beneden ook even het moment pakken om fringe te onderschrijven. Dat is mijn all-time favorite season.

Jurian Ubachs
Ik zit nu in seizoen 1. Ik ben er nog niet helemaal aan gegek. Het wordt vast beter. Die gekke ka doet de hele tijd. Dat is nu wel mijn spelletje geworden om die kade doet in elke episode te vinden. Mag ik dat de observers inderdaad. Oh, er zijn er meer. Spoiler alert. Nee. De andere tip, en dan kom ik zo terug bij Floris, mijn tip is, als je nou Formule 1 kijkt en je hebt zoiets van. . Ja, die nieuwe commentatoren bij Viaplay. Ik weet het niet. Beeld pakken. Dan geluid uitzetten. Dan ga je naar Grand Prix Radio. En dan kun je heel makkelijk, daar was ik echt van onderheen ook heel makkelijk het geluid synken met het beeld. Door echt gewoon letterlijk min 5 seconden, of min 0,5 seconden, min 0,5 seconden, of letterlijk het geluid van Olaf Mol inderdaad op pauze zetten tot het gelijk loopt. Hij heeft namelijk niet alleen zijn eigen commentaar geluid, maar ook het race geluid. Dus het is niet dat je hem alleen wilt praten, maar je hoort ook gewoon het geluid wat normaal bij televisieuitzending hoort met het geluid van de auto's. En dat kun je heel makkelijk zinken. En dan heb je gewoon, als je dat wil, formule 1 beelden met het geluid zoals dat tot vorig jaar zo was met Olaf Mol en Jack Plooij daartussendoor. Ik weet, ik ben me te deeg gewoon bewust dat je hier heel anders naar kunt kijken. Maar ik kan niet ontkennen dat ik toch eventjes ben teruggeschakeld. Dat ik toch eventjes voor all time's sake. Een stukje met. . En ja, het moment dat Ocon en Alonso teamgenoot van elkaar met elkaar gevecht zijn, elkaar net niet raken en Olaf zo ongeveer als de stoel valt van verbazing. In ieder geval. Van enthousiasme, dat gaf in één zin zoveel meer kleur, dan dat ik de rest van de race heb gehoord bij Viaplay. En trouwens ook bij Sky Sports als mijn alternatief. En dat vind ik dan ook niet super goed commentaar of zo. Ik ben niet heel erg fan van Crofty. Ja, dan denk ik toch. Hij ziet dingen verkeerd, hij mist dingen. Olaf Mol en de Tandarts Jack Plooij. Het zijn absoluut niet de beste, geen journalisten, maar als Formule 1-fan hoor ik Formule 1-fans enthousiast zijn over hun sport. En dat vind ik heel vet. Dus als je dat ook wil, de beelden gewoon lekker op je televisie, geluid uit, Grand Prix Radio aan. En waxzij, zinken is best wel makkelijk. Het kost je een minuutje om even een beetje heen en weer te klikken en dan heb je hem. En dan heb je gewoon formule 1, zoals je het altijd had. Floris, jij wilde ook iets zeggen over Formule 1.

Floris Bot
Ja, want ik had geen zin om Viaplay aan te schaffen. Dus ik heb gekozen voor Formule 1 TV. Ik had niet heel erg behoefte aan Olaf Mol, moet ik zeggen. Dus die gold voor mij niet. Maar Wat wel voor mij goelt, is dat.

Jurian Ubachs
Als jij je F1 TV gewoon geluid uitzet, dan kan alles mod erover.

Floris Bot
Het grootste ding van F1 TV is dat je heel veel schermen tegelijk kunt gebruiken. Met allemaal verschillende informatie. Je kunt de race kijken op scherm 1. Je kunt je favoriete coureur op scherm 2 zetten, waarbij je continu de hele race meeraidt vanuit zijn cockpit en ook als een radio hoort. Op het volgende scherm kan je alle laptimes zetten. En wie zit waar op het circuit en hoeveel tijd zit overal tussen. Er zit zoveel informatie daar. Dat je je bijna afvraagt hoe ze het voor dat geld kunnen doen. Dus, volgens mij was het voor de pro versie of zo is het 1 tientjes per jaar. Dat is een stuk minder dan Viaplay. En ik vond het commentaar wel wennen. Vond ik eigenlijk best wel heel goed. Dus ik was er wel happy mee. Deze gasten die konden ook me niet ophouden over Oconde in zijn teammaatje. Dus dat was wel cool. Dus die. Ik heb een tweede en die is een klein beetje cru vanwege de reden dat Randal er niet is. Maar daarom moest ik er ook aan denken. Laat maar je het volgende op het hart drukken. Zorg voor een testament. Schrijf op welke muziek je op je begrafenis graag gedraaid wil hebben. En zorg dat je nabestaande je begrafenis niet hoeven te betalen. Regel dat, zorg voor hen, want jij bent er niet.

Jurian Ubachs
Ja, waarmee we natuurlijk terugkomen inderdaad waar we ook al mee openen de afwezigheid van Randal in het verband met het overlijden van zijn vader. Ja, nou nogmaals gecondoleerd. En daarmee sluiten we af. Tot zover deze aflevering van Met Nerds om Tafel. Met Nerds om Tafel is een podcast door Floris Bot, Randal Peelen en mijzelf, Jurian Ubachs. Onze paneleden zijn Esther Crabbendam, Ruurd Sanders en Sander Bijleveld. Sander hooi konje, vandaag horen Sander. Wederom, dank voor jouw wezigheid en jouw scherpe vragen aan onze gast. En die gastneurt, dat was Foeke Postma. Foeke, hartelijk bedankt. voor je deelname. Normaal gesproken zoals ik. Ik wilde zeggen hartelijk dank voor je komst naar de studio. Niet helemaal van toepassing vandaag. Maar wel belangrijk, waar kunnen mensen meer over jou te weten komen?

Foeke Postma
@foekepostma op Twitter. Als je Foeke Postma Googelt, dan kom je er ook wel. Er zijn niet zoveel Foekes.

Jurian Ubachs
En voor de mensen die het zoiets hebben van goh Bellingcat Oekraïneoorlog vind ik interessant, wat is de beste. . plek waar zij naartoe kunnen gaan?

Foeke Postma
bellingcat.com en helemaal inderdaad ukraine.bellingcat.com

Jurian Ubachs
Goed, wil je meer over ons te weten komen als podcast zijnde? Dan moet je naar onze website mnot.nl Je kunt je ook via de website aanmelden voor onze Slack. Daar zitten al meer dan 2000 nerds die het elke dag over van alles hebben. Sommige mensen laten vragen achterin. Hashtag vragen van de luisteraar en die stellen wij dan aan onze gasten. Als je iets leuks te delen hebt in deze tijden van misère, oorlogen en weet ik veel wat. Dan kun je naar hashtag groteblij en daar een plaatje posten van al dan niet leuke dingen die je hebt meegemaakt. Of je vertelt gewoon iets. Maakt allemaal niet uit. Als het maar leuk is, als je blij bent. Kun je het daar delen. Als je nou vriend van de show wordt, dan kun je in het clubhuis, het zeer exclusieve clubhuis, mag ik wel zetten. En als je daar zat, dan had je deze opname. live kunnen volgen. Want als wij remote opnemen dan pushen wij dat ook naar YouTube en dat delen wij met onze clubhuisleden. Zodat je een live show gehad nu. Maar als je niet live luistert is ook niet erg, want dan heb je in ieder geval geen reclame. En je krijgt de episode normaal gesproken eerder dan de rest. Dat zou voor deze episode wel eens een beetje tegen kunnen vallen om de genoemde omstandigheden. Maar normaal gesproken krijgen de mensen van de vrienden van de show hem eerder dan de rest. Wil je nou zo'n toffe trui die Sander heeft of zo'n shirt dat ik heb, dan moet je zeker ook op de site kijken, want daar kun je alles vinden over onze merch. En op nerdbier.nl vind je. ons eigen nerdbier. Daar is het al een tijdje stil trouwens. Ik ga even kijken. We hebben nog wat. Dus ja, er staan nog wat oude badges, maar er zijn ook nieuwe badges in de maak. Ik weet dat. Normaal gesproken, rond Koningsdag doen we altijd wel iets. Het zou interessant kunnen worden komende weken, maar goed, dat is voor de komende weken.

Meerdere deelnemers
Voor nu, hartelijk dank voor het luisteren en tot de volgende keer. Dankjewel. Hoi.