491 – Ongegeneerd nerden over wifi, Amiga en ASML

Krijn Soeteman:
[0:12] Hallo lieve mensen, daar zijn we weer. Dit is aflevering 91 van de Scientias podcast. En het is ook nog eens aflevering 491 van de Met Nerds Om Tafel podcast.

Randal Peelen:
[0:22] Met Nerds Om Tafel podcast.

Jurian Ubachs:
[0:24] Ja, daar liggen maar 400 achter.

Krijn Soeteman:
[0:25] Nou ja, daarom zijn we heel hard aan het inhalen.

Diederik Jekel:
[0:27] Absoluut.

Krijn Soeteman:
[0:28] Dus ja, beste mensen, dit is even een klein, een beetje een bijzondere aflevering. Want we hebben gasten, maar we zijn ook weer te gast. Het is een heel bijzonder concept zo.

Diederik Jekel:
[0:36] Het is een crossover is het eigenlijk.

Randal Peelen:
[0:38] Het zijn twee verschillende nerdpodcasts die in een studio met voetbaltoestanden zitten.

Jurian Ubachs:
[0:43] I love it.

Randal Peelen:
[0:44] Het is een grote cocktail. I'm home.

Jurian Ubachs:
[0:46] Ik voel me hier thuis.

Diederik Jekel:
[0:47] Wat heerlijk.

Krijn Soeteman:
[0:48] Nou, dat is prachtig.

Diederik Jekel:
[0:49] Nou, dan zou ik zeggen, dus ik zit hier met nerd Krijn Soeteman.

Krijn Soeteman:
[0:52] Ja, en ik zit hier met nerd Randal Peelen.

Randal Peelen:
[0:54] Ja, en naast mij zit Jurian Ubachs, die ook een nerdpet heeft verdiend.

Jurian Ubachs:
[0:58] En naast mij zit de uberner Diederik, waarvan ik eerlijk moet bekend, dat ik zijn achternaam niet weet.

Diederik Jekel:
[1:02] Jekel.

Jurian Ubachs:
[1:03] Nee, Diederik Jekel, daar gaan we.

Krijn Soeteman:
[1:05] Dit is wel echt een heel goede start zo.

Jurian Ubachs:
[1:07] Goed voorbereiden.

Diederik Jekel:
[1:08] Absoluut. Nee, het kan her en der misschien een klein beetje rommelig aanvoelen, dames en heren. Maar we zijn natuurlijk, het is ook best wel spannend voor de luisteraars wat dat betreft. Want jullie luisteraars verwachten dit misschien niet en onze ook niet.

Randal Peelen:
[1:22] Nee, maar dit kunnen ze wel aan. Ja, daar zijn ze slim genoeg voor. En ze hebben ook wel eens vaker chaos meegemaakt als ze naar ons luisteren. Dus ik denk dat het goed komt. Kunnen wij het ook aan? Het moet blijken.

Jurian Ubachs:
[1:32] Het is heel lang geleden dat ik een soort van nerveus was voor een opname. Maar aflevering 491 komt met een bepaalde nervositeit toch wel. Een gekke omgeving.

Randal Peelen:
[1:40] Schat, dit komt helemaal goed.

Diederik Jekel:
[1:41] Ja, dankjewel.

Randal Peelen:
[1:42] Wij helpen jou er doorheen.

Jurian Ubachs:
[1:43] Ik heb het gewoon zwaar.

Diederik Jekel:
[1:44] Het leek ons heel erg leuk om met jullie dit ook te doen. Omdat jullie bijna tegen de 500 aan zitten. Wij zijn natuurlijk een podcast die wetenschappelijke onderwerpen probeert te behandelen. En jullie hebben het meer over nerdlife in general, denk ik. ICT-invalshoek is meer aanwezig, denk ik. ICT-invalshoek is meer aanwezig, denk ik.

Krijn Soeteman:
[2:03] ICT-invalshoek is al mee begonnen.

Randal Peelen:
[2:04] Ja. Ja, wat heel grappig was aan ons begin is, wij waren op dat moment begin dertigers die dachten nou, hoe moeilijk kan het zijn om een podcast te maken. En hier kennen we Krijn ook van. We hebben allemaal als oprichters met z'n vijven bij tweakers gewerkt. Dus op kantoor hebben we elkaar ontmoet en daar kende Krijn ook van. En wij dachten, het kan nooit moeilijk zijn om af en toe een paar uur te praten in vriendschappelijkheid. Want we waren al vrienden over onderwerpen die nerd hard sneller doen kloppen.

Jurian Ubachs:
[2:37] Het format was ook eigenlijk, want we zaten natuurlijk met elkaar in de kroeg af en toe. As you do. En dat werd lastiger, want er kwamen bijvoorbeeld kinderen aan de horizon. Of mensen verhuisden weg van Amsterdam. Hoe durven ze? En toen dachten we, weet je wat we gaan doen? We kunnen ook gewoon een podcast starten. Dan doen we gewoon het kroeggesprek zoals we altijd doen. Maar dan met mics erbij. Dat was op zich ook de hele voorbereiding richting aflevering 1. Dus er is wel een en ander veranderd in de loop der jaren. Een stukje professioneler geworden.

Krijn Soeteman:
[3:01] Als je die eerste aflevering nu hoort, dan denk je echt van we zitten gewoon gezellig een beetje te luisteren.

Randal Peelen:
[3:06] Ik kan absoluut niet aanbevelen dat überhaupt te gaan luisteren. Dus ik hoop dat niemand het hoort. Maar de clou is dat we toen al heel snel achterkwamen dat om dat interessant te maken en een beetje leerzaam toch wel tegenviel. We zijn niet allemaal een Diederik die uren kan oreren en dan is het ook nog om aan te horen. Maar we hebben dus al redelijk snel besloten om ook gastnerds uit te gaan nodigen. En dat is eigenlijk de kern van het format geworden. Dat je een gastnerd hebt en eigenlijk staat dienstonderwerp centraal, dan kiezen we natuurlijk wel een beetje, maar het gaat wel heel veel kanten op. Dus het kan van games tot met lifestyle tot wetenschap en iets te vaak, omdat dat mijn werk is over netwerk, technologie en internet en programmeren. Maar het is een beetje mixen en matchen en het zal ook soms zo zijn dat een luisteraar denkt, nou deze sla ik even over. En ja, dat hoort erbij en dat maakt het nerd zijn ook heel leuk.

Diederik Jekel:
[3:55] En ook het mooie van podcast als format. Dat je ook gewoon echt eens een keertje een niche onderwerp kan pakken. En dat je als nerd ook denkt van wow, ik dacht dat het saai was. Maar ook dat is vet.

Randal Peelen:
[4:05] En niet op je billen zitten wiebelen van oh shit, er komt reclame aan. Hoe praat ik daar naartoe? Nee, je kunt gewoon lekker de tijd nemen. Hou ik ook van.

Diederik Jekel:
[4:12] En dus Tweakers is de website die hier ons bindt ook wat dat betreft?

Randal Peelen:
[4:17] Ja, in zekere zin wel. Jurian werkte nog steeds. Ik heb er gewerkt. En iedereen die aan de wieg van met Nerds om tafel stond ook. Zo'n beetje de hele redactie van Tweakers heeft ook al een keer bij ons gezeten.

Jurian Ubachs:
[4:27] Ja, ik spraag eigenlijk een soort Pokémon met redacteuren. Gotta catch them all. Vorige week hadden we er weer eindje te pakken die er nog niet eerder was geweest, Janik. Dus ja, ik heb er nog wel een aantal te gaan. Ik heb er nog een aardig verlanglijstje over.

Diederik Jekel:
[4:38] Misschien wel geëindig. Ik ben lid van Tweakers sinds 2000. Dus ook alweer 26 jaar geleden.

Krijn Soeteman:
[4:45] Ik ook trouwens 2000.

Diederik Jekel:
[4:45] Ja, grappig. En Tweaker Time Addict waren elkaar maar punten op een gegeven moment. Maar, twee jaar geleden was ik de stem van de reclame van Tweakers. Over dat er op een gegeven moment een soort polygoonjournaalachtig dingetje werd. En dan kon je namelijk bellen met een ouderwets telefoonnummer om Pricewatch, op te vragen. Dat was een soort gimmick die ze hadden bedacht. En daar zat een soort polygoonjournaalachtige stem achter.

Jurian Ubachs:
[5:16] En dat was ik.

Diederik Jekel:
[5:17] Dat wist ik helemaal niet. Ik ben een reclamesstem van Tweakers geweest op de radio.

Krijn Soeteman:
[5:21] Oh, op de radio. Op de radio, ja. De lineaire radio bedoel je.

Diederik Jekel:
[5:25] Ik zie een verbijstering in je gezin.

Randal Peelen:
[5:27] Ik ben zo trots dat dit gebeurd is. Maar ja, ik werk er al een poosje niet meer. Dus sommige dingen gaan nu aan mij voorbij. Deze crossover die je dacht.

Diederik Jekel:
[5:34] Die komen jullie delen. Nee, RC564.

Krijn Soeteman:
[5:38] Om even terug te pakken naar crossover. Ja. Want wat wij natuurlijk vaak doen, bij onze podcast is dat we een stukje geschiedenis pakken van iets waar we het over gaan hebben. en omdat ze het nu over het nerdschap hebben... Dierik, weet jij iets over geziennis?

Diederik Jekel:
[5:52] Nou ja, weten jullie waar het woord nerd vandaan komt?

Randal Peelen:
[5:55] Nee, maar ik hang wel aan je lippen.

Diederik Jekel:
[5:57] Het woord nerd, veel mensen denken dat het uit een boek van Dr. Seuss komt. En dat is ook zo. Het woord nerd komt in de jaren 50 voort in een boek van hen over een jongen die zit na te denken. Over hoe die een soort dierentuin zou willen vormgeven. En daar komen een aantal fictieve wezens in voor, waaronder de nerd. En dat was dan meer een soort booskijkend figuurtje. Dus het had nog helemaal niet nerd-eigenschappen. Maar het vette is eigenlijk, dus men dacht heel lang van, daar is het begonnen. Maar het vette is, er is nu heel veel discussie in de etymologische gemeenschap. Want een jaar daarna wordt in een interview van Newsweek verteld dat de jeugd in Detroit een nieuw woord aan het gebruiken is voor een nerdy persoon. Namelijk het woord nerd. En daarvoor was het dan meer een soort square.

Randal Peelen:
[6:51] Een nieuw woord voor een nerdy persoon. Dit gaat gelijk al in zijn staart bijten.

Diederik Jekel:
[6:55] Nu zouden we dat dus een nerdy persoon noemen. Maar inderdaad, het woord nerd kwam daar dus toen ineens op. Maar dat kan natuurlijk nooit dat dat in een jaar na een kinderboek van Dr. Seuss voor is gekomen.

Randal Peelen:
[7:07] Dat zou nu wel kunnen met TikTok, maar destijds...

Diederik Jekel:
[7:10] Waarschijnlijk is het dus meer dat Dr. Seuss het ook nog van die stroming heeft meegekregen. Wat dat betreft.

Krijn Soeteman:
[7:17] Ja, maar goed, die Dr. Seuss is sowieso een beetje wonderlijk. Want volgens mij was het niet zijn eigen naam toch waar hij dat onderpubliceerde.

Diederik Jekel:
[7:23] Nee, het was een vrouwen, hoe heet dat, de naam van zijn moeder is zijn middelste naam. En het was omdat hij op een gegeven moment te veel gefeest had en daardoor niet meer mocht publiceren in het schoolkrantje van de universiteit. En toen is hij als Soes en later dokter Soes.

Krijn Soeteman:
[7:42] Dus gewoon als synoniem heeft hij het eigenlijk.

Diederik Jekel:
[7:43] Omdat hij het te bont heeft gemaakt tijdens het feesten. Nou, dat is dan toch alweer een hele bestemdje.

Jurian Ubachs:
[7:47] Maar dus de echte oorsprong van het woord aan zich is dus eigenlijk ongewis.

Diederik Jekel:
[7:52] Absoluut, we hebben geen idee.

Jurian Ubachs:
[7:53] We hebben een nerd nodig die dit gaat uitzoeken voor ons.

Diederik Jekel:
[7:56] Een taalnerd, absoluut.

Randal Peelen:
[7:57] Wij hebben in het verleden heel vaak in afleveringen de vraag gesteld aan onze gasten van ben jij ook een nerd? Nou op een gegeven moment was dat een beetje een doodgeslagen paard, want die antwoorden gingen op elkaar lijken. Maar hoe zou dat voor jou zijn?

Diederik Jekel:
[8:09] Ik ben zeker een nerd. En voor mij is een nerd ook wel echt iemand die bovengemiddeld veel monomane interesse in een onderwerp kan hebben.

Randal Peelen:
[8:22] Mooi dat je dat zegt.

Diederik Jekel:
[8:23] Dus uiteindelijk, ik heb ook muzieknerds in mijn omgeving. Dat zijn mensen die eindeloos bezig zijn met pentatonische toonladders en allerlei gekke 11, 24ste ritmes en zo. En die helemaal daar eindeloos over kunnen houden.

Krijn Soeteman:
[8:38] Een entatonische toonladders.

Diederik Jekel:
[8:39] Ja, dat weet ik veel. Ik ben geen muzieknerd. Maar dus uiteindelijk denk ik dat je ook een autoneerd kan zijn. Of een voetbalneerd.

Randal Peelen:
[8:48] Wat mij dus echt opvalt in het dagelijks leven nog steeds. Is als ik vertel dat ik een podcast maak voor en door nerds. Met nerds om tafel. Dat een deel van de mensen dan denkt van. Oh, maar zo noem je jezelf toch niet. Dat dat echt een beetje een scheldwoord is gebleven. En dat is lang niet voor iedereen meer zo. Maar ik vind het opvallend dat er ook nog steeds mensen rondlopen. die om die reden liever niet nerd genoemd willen worden.

Diederik Jekel:
[9:10] Is het niet ook een beetje een geuzennaam?

Jurian Ubachs:
[9:12] Ik wil het net zeggen. Ik voel het voor mij als een geuzennaam. Het is een badge of honor inmiddels. Alleen dat dat zo is, dat is natuurlijk nog niet overal per se geland.

Diederik Jekel:
[9:21] En het is ook zoiets dat onderling wij kunnen elkaar dus nerd noemen met dat respect waarvan we weten dat dat erbij hoort. En daarmee is het bijna een beetje zoals dat andere N-woord, wat ik heel duidelijk niet ga gebruiken, Dat intern in de groep kan je dat eventueel gebruiken. Maar ik als niet-n-woord persoon kan dat dan dus nooit gebruiken.

Jurian Ubachs:
[9:44] En het gaat zelfs verder dan dat. Want binnen onze community, als iemand een domme opmerking of een fout maakt, dan wordt het wel gezegd nerdpas inleveren. Als grapje zo van, jeetje, een echte nerd zou deze grap nooit gemaakt hebben.

Diederik Jekel:
[9:57] Precies.

Jurian Ubachs:
[9:57] Hoezo gebruik je Edge als browser, weet je wel? Dat soort dingen. En ja, dat geeft al aan dat het ook een soort van status dingetje is. Van ben je een echte nerd of ben je nou geen echte nerd?

Diederik Jekel:
[10:08] En vanaf wanneer zijn jullie jezelf nerd genoemd? Of wat was een moment dat je een nerdy... hobby opgepakt had.

Randal Peelen:
[10:16] De rode draad.

Jurian Ubachs:
[10:17] Toen je drie was.

Randal Peelen:
[10:18] Ja, ik wou net zeggen. De rode draad in mijn leven is niet begrepen worden. En op het speciaal onderwijs zitten. En er net niet bij horen. En ik denk dus eigenlijk vanaf dat moment. Dat ik een Atari ST thuis had staan. En later de Super Nintendo kwam. En ik de computer belangrijker vond dan de mensen om me heen. Soms. Heel eerlijk met de kennis van nu. Maar ook dat ik later in mijn leven wel een stuk socialer ben geworden. Ik denk niet dat elke nerd die ontwikkeling doormaakt. Maar voor mij betekent het nerd... zijn in eerste instantie anders zijn dan de rest. Maar inmiddels... beter zijn dan de rest.

Krijn Soeteman:
[10:56] Maar hoe werkte het dan? Ging dat dan via internet of via games of via dat soort dingen? Dat je sociale werd of was het gewoon meer het leven zelf?

Randal Peelen:
[11:04] Allebei. Kijk, ik was wel zo'n jongetje dat buiten ging voetballen. En ik had altijd wel vriendjes. Dus ik was ook niet zoldergenomen die nooit... Ja, dat vind je... Ik was keeper meestal.

Jurian Ubachs:
[11:12] Oh, dat is verhaard.

Randal Peelen:
[11:15] Het was echt aan het eind van de middelbare schooltijd voor mij... een moment dat ik hield van zinloze discussies. Want dat doen nerds graag. Semantische discussies. Eigenlijk gaat het er niet om. Maar wel heel fanatiek. En toen was er een debatwedstrijd. Gingen we meedoen aan Op Weg Naar Het Lagerhuis. Heette dat toen. Dus je had vroeger het programma Het Lagerhuis. En daar zaten echte professionals te debatteren. En dit was eigenlijk een wedstrijd voor scholieren.

Jurian Ubachs:
[11:40] Voor een jongere lagerhuis toch?

Randal Peelen:
[11:42] Ja klopt. Daar komt het eigenlijk op neer. En dat heet dus Op Weg Naar. Omdat je dan later in het Lagerhuis zou komen is het idee. Maar het was wel echt een wedstrijd tussen scholen. En ik kom uit Deventer. en Deventer heeft heel vaak die wedstrijd gewonnen. En dat jaar zat ik in dat debatteam en toen kwamen de camera's op mijn neus en dan mocht ik super bij de hand doen. Ik werd zelfs aangemoedigd en dan gingen mensen applaudisseren als ik bij de hand genoeg was. Dat was wel echt een doorbraak in mijn leven. En toen dacht ik, hé, ik kan meer dan alleen achter de computer zitten. Dus voor mij is dat een beetje de origin story.

Jurian Ubachs:
[12:12] Ja, en je moet ook niet vergeten dat internet en zeker de opnemen van social media nerds natuurlijk heel makkelijk bij elkaar ging brengen. In eerste instantie op forums Soms natuurlijk. En later wat directer.

Krijn Soeteman:
[12:23] BS.

Randal Peelen:
[12:24] Nog steeds.

Jurian Ubachs:
[12:25] Toen kwamen we nog steeds natuurlijk. Wij hebben het zelf wel. Onze Slack community. Waar we allebei dagelijks in te vinden zijn. Waar heel veel mensen over. Ja weet je. Er is een groep die elke dag met elkaar praten over koken. Er is een groep die over voetbal praten. Die vinden elkaar allemaal online. En dat is natuurlijk. En eigenlijk zo'n beetje tegen het einde van onze jeugd... van onze tienerjaren is dat heel erg opgekomen. Toen had je ook zoiets van... oh, wacht eventjes. Ik die games leuk vind en computers leuk vind... terwijl anderen dat een stuk minder leuk lijken te vinden... en dat eigenlijk een beetje nerdy vinden. Er zijn veel meer mensen zoals ik. Ik vind het heel leuk om met die mensen om te gaan. En ja, dat maakt het natuurlijk wel makkelijker... om het nerd zijn te omarmen.

Randal Peelen:
[13:01] We zijn gered door het internet eigenlijk.

Jurian Ubachs:
[13:03] Ja, maar...

Krijn Soeteman:
[13:04] Wij misschien wel, maar...

Jurian Ubachs:
[13:07] Internet are lord and savior.

Diederik Jekel:
[13:09] Ja, die, ik kan me wel voorstellen dat het lastig is op het moment dat je dus zelf wat anders bent en bezig bent met een notariën of wat dan ook, dat je leert ook sociale conventies door de andere puppies in de roedel, zeg maar. Dus volgens mij als je als jongere een klein beetje anders bent en er een beetje buiten valt, ja, is dat niet een manier waarop je daar makkelijker dan in gaat worden, denk ik.

Randal Peelen:
[13:34] Je moet op een gegeven moment accepteren dat er ook een kudde is voor jou en niet iedereen dat is. Dus dat acht of negen van de tien mensen heb je geen klik mee. Maar vind dan maar gewoon de mensen waar je wel mee door een deur kan. En ik heb wel heel diep van binnen de behoefte om door iedereen aardig gevonden te worden. Dat is daar enorm mee in conflict. Dus ja, dat is wel een uitdaging.

Jurian Ubachs:
[13:56] Maar de vergelijking met die dieren en die roedel gaat natuurlijk niet op. Want de verstotenen van een roedel, daar loopt het over het algemeen niet zo heel goed mee af in de natuur. Nee. Maar in dit geval kan die verstotenen op zoek naar andere verstotenen en daar, die roedel of eigenlijk een eigen roedel vormen en daarmee floreren om het over te zeggen.

Diederik Jekel:
[14:13] En zelfs de wereld overnemen zoals de nerds op dit moment natuurlijk.

Randal Peelen:
[14:15] Ik wou zeggen van de top 10 rijkste mensen op aarde zijn er volgens mij 8 nerds.

Diederik Jekel:
[14:19] Heel weinig sport is meer tussen wat dat betreft.

Jurian Ubachs:
[14:21] Ja en als je het toch over nerd hebt, het is bepaalde kwaliteit om bijvoorbeeld met computers om te gaan. Allerbeste dj's in de wereld zijn allemaal nerds. Ja, want die bewerkingsprogramma's waarmee zij hun muziek produceren, die zijn echt niet heel erg makkelijk als je dat nog nooit gedaan hebt. Dus ook dat zijn nerds.

Krijn Soeteman:
[14:38] Ja, misschien nu wel een hele grote verandering gekomen met AI, waar jullie laatst ook een leuke aflevering over hadden. Of je dat lokaal kon draaien, je eigen LLM of die je telefoon gaat zitten. Maar het is een heel ander verhaal, daar moeten die mensen maar lekker naar luisteren. Of onze luisteraars, of jullie eigen luisteraars natuurlijk, die je...

Diederik Jekel:
[14:54] Jullie hebben natuurlijk al echt al wel honderden nerds aan tafel gehad. Zijn er nou nog mensen die zo nerdy waren dat je er bijna niet bij kon?

Randal Peelen:
[15:07] De favoriete gastnerd was voor mij degene die het woord nerd heeft geduid op een manier die mij nooit meer heeft losgelaten. Ik heb daar ook een clipje van meegenomen, dat kan ik wel even laten horen. En dat is professor Rolf Hut. En die heeft eigenlijk een lans gebroken dat...

Diederik Jekel:
[15:25] De MacGyver van de wetenschappers.

Randal Peelen:
[15:27] Exact, ja. Die ook van Alcatraz is ontsnapt om op Discovery te bewijzen dat dat kon. Die Rolf Hut. En die...

Diederik Jekel:
[15:36] Ja, misschien een hele vijf. Hij is werktuigbouwkundige van Huishoud, geloof ik. En hij is heel slim in normale gebruiksvoorwerpen gebruiken in de wetenschap.

Randal Peelen:
[15:45] En dat is een grappig bruggetje. Want in zekere zin is dat dus ook wat hacken is. Dus om dingen te gebruiken op een manier waar het niet voor bedoeld is. Maar dan toch een doel nastreven dat helemaal niet zou moeten kunnen. En dat is precies wat hij is.

Diederik Jekel:
[15:57] Het fluitje uit de Captain Crunch verpakking.

Randal Peelen:
[16:01] Gebruik om op 2600 hertz een telefoon zo gek te krijgen dat hij denkt dat jij een monteur bent. En dus gratis mag bellen overal naartoe. Ja, precies.

Diederik Jekel:
[16:10] En wat had hij voor een definitie?

Randal Peelen:
[16:12] Nou, dan kan hij denk ik het zelf best vertellen. Krijn, jij monteert dit erin. Dit moeten we er later maar in monteren. Maar ik word hier even de speakers.

Rolf Hut:
[16:19] Mijn. We hebben het over Met Nerds om Tafel. Mijn definitie van nerd sluit heel erg aan bij die van John Green. Die heeft ooit in een van zijn Vlogbrothers video's gezegd dat een nerd is iemand die. unapologetically enthusiastic is over iets. Dus ongegeneerd enthousiast. En dat mag over voetbalstatistiek zijn, en dan ben je een voetbalstatistiek nerd. En dat mag over solderen en Arduino's zijn en dan ben je een Arduino-nerd. En dat mag over haken zijn en dan ben je een haaknerd. En dat betekent niet dat je er goed in bent. Maar dat is wat wat mij betreft een nerd is. En dat is dus heel breed en heel inclusief. En wat ik dus als tip heb, als je jezelf nou identificeert als nerd of als je dat niet doet, maar je bent ergens enthousiast over, want dan ben je een nerd. Geniet ervan.

Sander Bijleveld:
[17:06] Embrace your nerdness.

Rolf Hut:
[17:07] En geef ruimte. Geniet er zelf van, maar heb geen oordeel over hoe anderen het doen.

Randal Peelen:
[17:14] Als ik heel eerlijk ben. Gaat het daar ook mis. Want het stereotype nerd. Dat bij ons op de Slack zit. Ik heb nu een t-shirt aan. Dat ziet niet iedereen. Maar je ziet een berg. Met daarop een blikje met ons logo. En dat staat voor Peak Nerd. Dus nerd op de piek. En dat is eigenlijk als jij vraagt. Hé, moet ik die telefoon of die telefoon kopen? Dat iemand dan zegt. Nee, je hebt die hele telefoon niet nodig. Of je moet heel wat anders hebben dan je eigenlijk hebt. En dat er dus een discussie ontstaat. Over of je wel op de juiste manier nerd bent. En de goede voorkeuren hebt. En ik vind het heel mooi dat Rolf dus zegt, iemand die ergens schaamteloos enthousiast over is, je durft eigenlijk bijna uit de kast te komen als nerd. Dit is mijn onderwerp, ik ga daarvoor en ik vertel iedereen op elk verjaardagsfeestje alles wat ik weet. Maar dan moet je wel mensen om je heen hebben die dat toelaten. En dan ook zeggen, dit is fijn dat jij het op die manier doet. En je bent een beetje anders.

Jurian Ubachs:
[18:06] En als je er op die manier ook naar gaat kijken. Dan ontdek je ook steeds andere nerddelen. Bijvoorbeeld ook bij gasten. Eentje die mij heel goed bijstaat. Nando, die destijds werkte bij NOS.

Randal Peelen:
[18:18] Nando Kasteleijn.

Jurian Ubachs:
[18:19] Nando Kasteleijn, die was een gast bij ons. Op een gegeven moment vroeg hij hem. Als je nou niet de Facebooks en alles aan het volgen bent voor je werk. Wat ben je dan aan het doen? En toen vertelde hij dat hij ontzettend fan is van botanische tuinen. En toen hebben we, ik weet niet hoe lang dat duurde, maar we hebben een half uur lang gepraat over botanische tuinen. En wat hij er leuk aan vindt en welke hij nog wil bezoeken. En dat hij dus een aantal steden uitkiest met interessante tuinen waar hij en zijn partner dan heen gaan. Ja, dat is fantastisch. Dan ben je dus een botanische tuinennerd. En dat is dan zo leuk om daarin te duiken. En daar, ja, en totaal onverwacht iets te vinden waarvan je niet wist dat het er was.

Krijn Soeteman:
[18:52] Super interessant onderwerp trouwens. Waar de hele wetenschap rond plantjes en bloemetjes onder de naam komt. Maar goed, dat geldt er zijde voor.

Jurian Ubachs:
[18:59] Maar ook gewoon als mensen gaan luisteren naar Met Nerds om tafel. Want het gaat vervolgens een half uur over botanische tuinen. Ja, ik vind dat heel grappig. Ik vind dat heel leuk.

Randal Peelen:
[19:06] Moet je alleen wel het bewustzijn hebben om dan niet te zeggen. Moet je nou in een botanisch... Zo'n kas met wat plantjes, wat boeit dat nou? Nee, dan moet je die nieuwsgierigheid ook omarmen.

Diederik Jekel:
[19:16] Zou je ook op zich niet de beste interviewer misschien zijn? Dat klopt, maar...

Krijn Soeteman:
[19:20] Het interesseert me niet voor de volgende.

Jurian Ubachs:
[19:22] Je kan het natuurlijk prima niet begrijpen, maar dan kun je vragen... Kun jij ons uitleggen wat er zo interessant is? Neem ons mee, inderdaad. En dat deed hij.

Randal Peelen:
[19:29] Ik zeg dit omdat ik denk dat dit een valkuil is voor sommige nerds. Want nerds zijn fantastische mensen, maken de wereld mooier en vooruitstrevend. Alleen, het zijn soms ook wel bedweters. Ik wil die schaduwkant van nerds vernoemen, zodat iedereen die nu luistert denkt, stoute nerd! Niet bij de hand doen, omarm ook andermans nerdschap.

Diederik Jekel:
[19:48] Zeker. Of je nou van Samsung of van Apple houdt, het is allebei goed.

Randal Peelen:
[19:54] Is er wel één duidelijk meter.

Jurian Ubachs:
[19:57] Piek hem nog dit.

Diederik Jekel:
[19:58] Ja, nee, maar het is zeker waar. Maar het is ik, de audio nerd community, die is ook, dat zijn ook echt hardcore mensen die ook wel echt dingen, hoe dingen echt moeten zijn en zo. En O.W. als je iets anders vindt. Dat is wel echt, ja. Is er nog iemand die op jullie verlanglijstje staat? Een soort nerd die je absoluut graag zou willen interviewen?

Randal Peelen:
[20:20] Het is heel lastig om dit toe te geven. Maar je stond op dit lijstje. Dus dit is vandaag een mooi streepje op onze kerfstok.

Diederik Jekel:
[20:28] Dat is te veel eer.

Randal Peelen:
[20:29] Dank daarvoor. En ik heb eigenlijk laat zitten denken van... Gewoon een gedachte-experiment. Stel dat we erover een paar afleveringen mee stoppen. Wat zou ik dan doen? Wie zou ik nog uit willen nodigen? Ik heb in mijn hoofd dat ik een aantal, één of twee oud-werkgevers, een stagebegeleider en, verder heb ik echt een verdomme grote deuk geslagen in die lijst. Want als ik iemand uit wil nodigen, dan doe ik dat. En soms zeggen mensen dan nee, maar er is bijna niemand die ik niet al geprobeerd heb. Er waren wel eens mensen heel erg onbereikbaar, want we hebben op een gegeven moment Prins Constantijn in de aflevering gehad. Want ja, nu denk ik, Dikke Boe is ook maar een man, die kun je gewoon hand geven, is niks interessants. Maar dat voelde op dat moment heel groot. Nou, we hebben een paar keer Alexander Klöpping gehad. Kan ik goed mee door een deur. Alleen, ja, is wel meer BN'er dan dat ik dat ben. Weet je wel, dus dat maakt dan indruk. En ja, over het algemeen... Het is lastig dat we Nederlandstalig zijn. Als we Engels zouden gaan, dan wordt mijn lijstje opeens een stuk langer. Maar met die...

Jurian Ubachs:
[21:35] Hebben we het wel eens gedaan met die Google interview destijds?

Randal Peelen:
[21:38] Er is nog wel iemand die me te binnen schiet. En dan moet ik de naam eventjes dubbelchecken. Alleen, er zit iemand bij Claude. Dus bij Anthropic.

Krijn Soeteman:
[21:49] Een Nederlander.

Randal Peelen:
[21:49] Ja, en die stuurt altijd al die Lydia, heet ze. En Lydia stuurt alle mailtjes met updates over Claude Code. En Lydia schijnt ook een Nederlander te zijn. En als zij een keer met ons zou willen bellen, dan lijkt me dat echt heel leuk.

Diederik Jekel:
[22:05] Mocht je luisteren?

Randal Peelen:
[22:06] Ja, precies.

Krijn Soeteman:
[22:07] Daar ga ik vanuit.

Jurian Ubachs:
[22:08] Ik ken natuurlijk links en rechts in de gamewereld ook wel wat mensen waarvan ik denk van, nou die zou ik best nog wel een keer aan tafel willen hebben. Alleen, dat is niet altijd makkelijk. Iemand als Hermen Hulst die inmiddels heel hoog in de boom bij Playstation zit, die krijg je niet zo heel makkelijk meer aan een tafel met nerds helaas.

Diederik Jekel:
[22:24] En ze mogen steeds minder zeggen ook vaak. naarmate ze hoger in een boom gaan zitten. Er worden ook altijd de gesprekken niet altijd leuker van, denk ik.

Jurian Ubachs:
[22:31] En ik realiseerde me eigenlijk onlangs pas, toen de stem van Ernie overleed, dat ik Wim T. Schippers toch eigenlijk best wel graag ooit een uitnodiging had willen sturen. Maar daar had ik dan even een paar jaar achter moeten komen.

Krijn Soeteman:
[22:42] Dat is wel een kunstnerd, zeg maar.

Jurian Ubachs:
[22:44] Ja, maar...

Krijn Soeteman:
[22:44] Dat is eigenlijk alles.

Jurian Ubachs:
[22:47] Sommige mensen zijn zo innemend en charismatisch, dat misschien is het gewoon een charmernerd.

Diederik Jekel:
[22:52] Mooi, mooi. En wat zijn jullie favoriete nerds? Is hij een favoriete nerd van jou of...

Jurian Ubachs:
[22:59] Zover zou ik niet willen gaan.

Diederik Jekel:
[23:01] Want wie vinden jullie echt, als je nou één nerd zou moeten, een shout-out zou moeten geven? Dat mensen een idee hebben.

Jurian Ubachs:
[23:09] Jij eerst of wil ik?

Randal Peelen:
[23:10] Ja, ik vind dat jouw nerd heel leuk is.

Jurian Ubachs:
[23:12] Mijn nerd, je kent hem helemaal niet. Nee, je hebt natuurlijk, ik weet niet of jullie dat kennen, je hebt het boek en de film Moneyball. En dat is gebaseerd op een verandering in honkbal. toen een general manager van een team, eigenlijk door bepaalde personen in zijn staf werd gewezen op het feit dat je statistieken anders zou moeten interpreteren en dat begrip hoe succes ontstaat, eigenlijk verkeerd werd gezien tot dat moment. Nou, dat is... Er zijn daar allerlei namen belangrijk in, maar je hebt, ik moet het goed zeggen, Bill James, George William James, om het helemaal correct te zeggen, wordt eigenlijk een beetje gezien als de, Ja, de godfather achter die beweging. Dus die voor het eerst anders naar baseballstatistieken is gaan kijken.

Diederik Jekel:
[23:58] Mensen volgen over het algemeen in Nederland niet heel veel honkbal misschien. Het is een mega nerdy ding. Maar eindeloos betting averages en weet ik veel. En ook nog veel verder dan dat is natuurlijk de allereerste stap daarin. Maar hoezo anders er naar kijken?

Jurian Ubachs:
[24:11] Nou, om een heel simpel voorbeeld te geven. De dikst betaalde spelers zijn de spelers die heel goed zijn in de bal heel ver over het rek heen slaan. En die kunnen dat dan Misschien soms wel rond 70 keer Is een vrij hoog aantal Maar zeg 70 keer doen Van de 100 bedoel je Ze slaan in een seizoen, En daarmee brengen ze heel veel punten op het bord Het zijn hele belangrijke spelers En een van de dingen die hier bijvoorbeeld uitkwam Is dat hij zei nee Tuurlijk is dat belangrijk moet je ook hebben Maar het is veel belangrijker dat je het eerste honk bereikt Want uiteindelijk, Je scoort in honkbal een punt Als je het hele rondje hebt gemaakt ...maar het eerste, tweede, derde honk thuisplaat. En als een speler niet op het honk komt... ...kunnen de spelers achter hem, die na hem komen... ...hem ook niet binnenslaan, dan scoor je geen punten. Nou, dat is één van de dingen... ...dat zie je hem bijvoorbeeld ook in het Leesje in het boek... ...zie je in de film heel duidelijk terug. Ze zijn heel erg gaan zoeken naar spelers... ...die gewoon heel goed zijn om op het eerste honk te komen. En daar hoef je niet eens de bal voor te slaan, want als je... zolang kunt wachten of selectief kunt zijn met de pitches waar je op slaat, kun je ook vier wijd krijgen en dan heb je een vrije loop. En dan kom je ook op de eerste honger. Er zijn dus spelers die daar heel goed in zijn. Nou, dat is één van de dingen.

Diederik Jekel:
[25:18] Dus er was teveel een focus op een soort eendimensionale rockster die heel erg op de hand ligt. Maar de basis eronder is misschien wel veel belangrijker.

Jurian Ubachs:
[25:27] Ja, precies. Het is op een andere manier kijken naar dezelfde statistieken. En als je dus de film nooit gezien hebt, het heet Moneyball. In de film speelt Brad Pitt de rol van de general manager Billy Beane van de Oakland A's. Oakland Athletics is een, ik zal niet zeggen armatierig, maar vergeleken met de rijkere club. Ze vrij arme club. Zij verloren hun belangrijkste spelers. Elke keer weer. Konden zelf niet de dure spelers betalen. En op een gegeven moment is hij dus op zoek gegaan. En ook gevonden en succesvol geworden. Door anders naar die cijfers te gaan kijken. En wat ik zei, die Bill James wordt gezien als de grondlegger daarvan. En dat is... Er zijn heel veel kanshebbers, dus ik vind mijn favoriete nerd, dat maakt het meteen zo, maar één van mijn favoriete nerds zeker.

Diederik Jekel:
[26:09] En waarom is dit zo bijzonder? Omdat dan dus één iemand met een soort wiskundige, creatieve geest een hele sport anders kan maken? Is dat wat jouw aantrekkelijkheid daarin is?

Jurian Ubachs:
[26:21] Ja, ik denk dat er niet veel mensen gegeven is om een sport voor altijd te veranderen. Er zijn in elke grote sport een aantal mensen waar je op kunt wijzen. In voetbal bijvoorbeeld Cruijff met zijn totaalvoetbal.

Diederik Jekel:
[26:32] Hij is de statistische Dick Fosbury, zeg maar. Die voor het eerst op een andere manier over de hoogspronglat gaat.

Jurian Ubachs:
[26:41] Ja, precies. Er wordt een techniek, of de eerste keer in kunstrijden natuurlijk ook continu nieuwe dingen die erbij komen. Riet Berger zal daar vast heel belangrijk in zijn geweest. En ik kan daar enorm van genieten. En zeker omdat vaak zijn het juist de sporters die het doen. Inderdaad, de sporter die een techniek heeft. En nu is het iemand die zelf helemaal niet hondbalt. Maar een historicus en een schrijver is en inderdaad iemand die statistiek analyseert, die vanuit zijn stoel de sport totaal veranderd. Want uiteindelijk is deze werkwijze dus geadopteerd door bijna alle teams. De Boston Red Sox werden in 2004 voor het eerst in 86 jaar kampioen, mede dankzij een manager die deze methodiek ook heeft toegepast. Alleen de Boston Red Sox hadden wat meer geld, dus die konden een beetje best of both worlds doen. Maar dit heeft uiteindelijk zich als een olievlek over de hele Major League Baseball verspreid. Ja, dat is natuurlijk wel heel cool.

Diederik Jekel:
[27:36] Dat is wel heel cool.

Jurian Ubachs:
[27:37] Niet slecht voor een nerd.

Diederik Jekel:
[27:38] Nee, zeker niet.

Krijn Soeteman:
[27:38] Dat nerd waar je zeker niet slecht. Nee. Ja, maar voordat we naar jouw nerd gaan, is het misschien leuk om even het verhaal om te draaien, zeg maar, met nerds aan tafel. Maar dat, zeg maar, deze nerd te gast is, namelijk Diederik.

Jurian Ubachs:
[27:51] Je bent ook gewoon te gast, hoor.

Krijn Soeteman:
[27:53] Ja, we zijn allemaal, we zijn een soort van elkaars gasten.

Diederik Jekel:
[27:54] We zijn allemaal elkaars gasten.

Krijn Soeteman:
[27:55] Heel interessant, ja, ik zei Inception, maar ik weet niet of het klopt.

Randal Peelen:
[27:59] Nou, het is leuk dat we goed met elkaar door een deur kunnen en dan ook nog samen aan een tafel blanden.

Krijn Soeteman:
[28:05] Ja, ik vind het wel lastig om niet op die tafel te kloppen, trouwens, want hij is wat gehoriger dan onze andere studio.

Randal Peelen:
[28:11] Ja, maar weet je, daar kunnen wij gewoon omheen werken. Ik heb even zitten kijken naar jullie oeuvre. Dus wat zijn afleveringen waar jullie al iets hebben uitgelegd? Dan probeer ik afleveringen van ons te vinden waarin een vraag wordt gesteld die jullie niet al uitgebreid behandeld hebben. Je raakt er altijd wel aan, want hoeverlaat komt alles weer terug naar de lichtsnelheid. Dus volgens mij was je lang genoeg berinnert. Maar er was wel één aflevering waar ik nog steeds met de oren aan het klapperen ben. Want die gaat over wifi. Een fenomeen dat we allemaal dagelijks gebruiken. Je hebt je smartphone. En ik heb 15 jaar bij internetproviders gewerkt. Ik denk dat een van de meest gestelde vragen is. Hé, mijn wifi is traag. En er zijn een paar dingen aan de hand. Wifi kan op meerdere frequenties werken. De meest gebruikte frequenties zijn 2,4 gigahertz en 5 gigahertz. Er zijn ook routers tegenwoordig met 6 gigahertz, maar dat is nog niet zo gemeengoed. Dus die negeer ik nu eventjes, maar het bestaat wel. En het eerste wat mij opvalt is, mensen zeggen altijd... hé, met die 2,4 gigahertz, dat getal is lager dan 5. Dus ik zet alles op 5 gigahertz, dat is dus beter. Maar dan hoop ik dat Diederik de mensen uit kan leggen waarom dat niet per se beter is. Want... Heel kort in de bocht, die 2,4 gigahertz kan net iets beter door muren en omhoeken heen. En komt net iets verder dan die 5 gigahertz. Hoe komt dat in hemelsnaam?

Diederik Jekel:
[29:37] Ja, dat heeft te maken met die gigahertz. Dat is de golflengte van je, of is het eigenlijk de frequentie. Maar dus hoe veel golfjes er per seconde voorbij komen. En hoe hoger die frequentie, hoe eerder het geabsorbeerd wordt door dingen. Dus dat is ook het vervelende van die 5G situatie. Daar heb je dus heel erg veel meer antennes nodig. Veel lokaler. Omdat het op alle mogelijke manieren geabsorbeerd wordt. En dat het dus niet bij de gebruiker uit kan komen.

Randal Peelen:
[30:08] Mooi hoe je dat zegt. Want in mijn hoofd komt een lagere frequentie verder. Dus echt laagfrequent zenden kan de hele wereld rond. Alleen hoogfrequent is veel meer data. Maar ik denk laagfrequent komt verder. dat jij zegt, nee, hoogfrequent komt gewoon minder ver, wordt meer geabsorbeerd.

Diederik Jekel:
[30:24] Ja, die laagfrequentie dat dat zoveel verder komt, volgens mij heeft dat te maken met dat dat kan reflecteren op de bovenste lagen van de atmosfeer. Dus daarin kan je een beetje om een hoek stuiteren naar de andere kant van de aarde. Wordt het dus niet geabsorbeerd. En hoe hoger die frequentie, hoe eerder het geabsorbeerd wordt. Dus die 5 gigahertz, die komt dus ook niet makkelijk door je muren heen en dat soort dingen. Het is wel zo dat hoe hoger de frequentie, hoe meer informatie je kan versturen.

Randal Peelen:
[30:53] Sneller is beter toch?

Diederik Jekel:
[30:54] Ja, dus je wil sneller. Alleen het punt is dat je op een gegeven moment, als je geen bereik meer hebt, dan heb je niks. Dus er zit een soort trade-off in hoe hoger de frequentie, hoe meer informatie je per seconde kan versturen. Maar ook hoe meer het geabsorbeerd wordt en dus hoe moeilijker je het weer kan opvangen. Want die WiFi... Antennes, er zijn natuurlijk allerlei trucs die men tegenwoordig probeert uit te halen door bijvoorbeeld heel gericht met een antenne juist specifiek naar jouw telefoon bijvoorbeeld iets te versturen of niet. En dat zijn hele slimme trucjes. Dat je eigenlijk meerdere antennetjes naast elkaar hebt. Die zenden eigenlijk een beetje hetzelfde uit. Alleen net met een beetje vertraging. Waardoor de golfjes op bepaalde plekken zo bij elkaar uitkomen. Dat ze elkaar of versterken of juist afzwakken.

Randal Peelen:
[31:54] Dit lijkt een beetje op het effect dat je hebt dat je van die audioprogramma's hebt. En dan doe je een koptelefoon op. En dan kunnen ze een beetje kiezen waar het lijkt dat iemand vandaan komt. Dus het kan met een stereo koptelefoon lijken alsof er iemand links achter je staat, terwijl dat eigenlijk helemaal niet zo is. Het lijkt hier eigenlijk een beetje op.

Diederik Jekel:
[32:14] Het idee van antigeluid is dat je een golfje net tegengesteld geeft aan de herrie om je heen. Dus noise cancelling headphones, er komt van buiten een een of ander geluid op je af. En als je ervoor zorgt dat wanneer er een geluidsgolven is en niks anders dan een afwisseling tussen hoge drukgebiedjes en lage drukgebiedjes. En als je nou ervoor zorgt dat jouw koptelefoon net een lage drukgebiedje maakt. Wanneer het geluid een hoge drukgebiedje richting je oor komt. Dan heft het elkaar op zeg maar. En dit kan je ook doen met licht. Je kunt met laserstralen, het licht uitdoven, destructieve interferentie. En dit kun je ook doen met wifi. En het grappige is dat wat die wifi-routers tegenwoordig doen, is dat ze eerst een, soort lompe golf door het huis heen sturen en dan kan de telefoon dat opvangen. En die meet dan precies van welke kant dat allemaal aankomt en dan ook houdt die rekening met reflecties dat het via de muur gaat en dat soort dingen. Eigenlijk is wifi mega ingewikkeld.

Randal Peelen:
[33:25] Dat is extreem ingewikkeld.

Diederik Jekel:
[33:25] Daar moet je superveel respect voor hebben voor je router eigenlijk, hoe frikking knap het is. Want kijk, als er bij wijze van spreken hier voor mij iets zou staan, een router zou staan die informatie naar mij toe stuurt, dan kan je je ergens wel voorstellen dat een antenne dat opvangt, zoals een radio, weet je, is gevoelsmatig. Maar over het algemeen staat dat kreng heel ergens anders in het huis. Dat reflecteert via allerlei muren. Je hebt signalen die vroeger, later aankomen. Het is één grote kakofonie van ruis en ellende. En het grappige is dat tegenwoordig ze dat juist gebruiken, om ervoor te zorgen dat als ze het nou op een hele slimme manier wegsturen met verschillende antennetjes in je router dat dingen net wat vroeger of wat later komen, dat het er precies voor kan zorgen dat het bij jouw telefoon, positief versterkend al die golfjes bij elkaar komen en dan eventueel elders minder sterk. Zodat jouw bereik bij jouw telefoon specifiek beter is dan op een andere plek.

Randal Peelen:
[34:26] Ja, dat is mooi dat je het zegt en dat ging eigenlijk mijn volgende vraag ook over, hoe maak je die, want sinds wifi 5, je hebt dus 6 en 7 tegenwoordig steeds nieuwe versienummers zit dat er eigenlijk in, maar je zegt dat, Dan moet je dus wel heel specifiek weten waar die antennes zitten. Vroeger had je van die wifi-repeaters, dan schroef je zelf je eigen antennes op.

Diederik Jekel:
[34:45] Ja.

Randal Peelen:
[34:47] Tegenwoordig zie je dat niet meer, zou dat daarmee te maken hebben?

Diederik Jekel:
[34:50] Nou, het probleem is, er wordt wel heel erg veel meer jouw vakgebied dan dat van mij, zeg maar. Maar wat volgens mij met al dit soort directionele antennes is, is dat je het gewoon best wel in software later kan oplossen. Dus echt, je gaat niet een ruimte helemaal modelleren en waar zit de antenne, waar is de gebruik, dat zou veel te ingewikkeld volgens mij zijn. Wat je dus doet is je stuurt gewoon iets de kamer in en je dan hoort de telefoon, hoort allemaal blutjes van allerlei verschillende kanten komen.

Randal Peelen:
[35:24] Bijna gps-achtig.

Diederik Jekel:
[35:26] Ja, er zitten allemaal vertragingen door alle reflecties in en dat geeft je informatie over de ruimte. En vervolgens kan de antenne van je router het dan zo aanpassen. Dat de bladjes, blotjes, dat geluidseffectje wat ik maakte. Dat dat allemaal van alle reflecties elkaar juist gaat versterken. Precies op jouw plek van jouw telefoon. Maar als je dan vervolgens een meter opschuift. Dan moet je dat wel weer opnieuw gaan tweaken en gaan aanpassen.

Randal Peelen:
[35:52] Er is wel een tip die ik de luisteraar mee zou willen geven. Want ik zie heel vaak, dan kom je bij iemand thuis. En die hebben dan Janssen Net en Janssen Net 5G. of Janssen net snel. Ik weet niet wat voor router je gebruikt, maar alle moderne routers sinds Wi-Fi 5 en later, dus dat is al, Acht of meer jaar. Die willen eigenlijk heel graag zelf onderhandelen met die telefoon. Dus als je heel bewust die twee netwerken van elkaar scheidt. Dan dwing je die telefoon en die router met elkaar over 5 gigahertz te praten. Maar zoals ik al zei. Dat hoeft niet het handigste te zijn. Het kan best zijn dat die telefoon op de wc beter 2,4 gigahertz kan praten. Dus laat dat in hemelsnaam lekker aan je router over. En die telefoon onderling om dat uit te krok. Zover zet hem gewoon op de standaard settings.

Krijn Soeteman:
[36:38] Behalve als je dan weer een oud apparaat hebt. Wat dat weer niet snapt. en dat je hem echt op 2,4 gigahertz moet zetten, omdat hij anders gewoon, ja, dan doet hij het gewoon niet, vindt hij het niet, snapt het niet.

Diederik Jekel:
[36:46] Maar als je een acht jaar oude router hebt, is het misschien sowieso verstandig.

Krijn Soeteman:
[36:48] Nee, het is het apparaat wat moet verbinden met de router, natuurlijk.

Randal Peelen:
[36:52] Ja, maar om even aan te geven dat ook als jij een repeater in huis hebt, die dingen zijn gewoon slim genoeg dat het basisstation en de repeater praten 2,4 gigahertz. Het telefoontje gaat 5 gigahertz praten met die repeater in de buurt. Dat soort dingen kunnen die apparaten prima zelf uitvinden. En daar moet je niet mee willen bemoeien.

Diederik Jekel:
[37:11] Laat het over aan de professionals.

Jurian Ubachs:
[37:13] In mijn hoofd vind ik het nu vooral grappig dat die router dus blaa zegt. En dat die repeatert.

Krijn Soeteman:
[37:16] Wat zeg?

Jurian Ubachs:
[37:17] Blaa. Blaa.

Randal Peelen:
[37:18] Ik hoor blaa.

Diederik Jekel:
[37:18] Wat echt gewoon de bladjes die bij elkaar komen.

Jurian Ubachs:
[37:21] Overal bladjes.

Krijn Soeteman:
[37:21] Het is wel goed voor een cartoon eigenlijk. We zullen gewoon een stripje met... Ik zal niemand noemen. Nu Guus Vlater kom ik dan in bed terecht.

Diederik Jekel:
[37:29] Zeker.

Randal Peelen:
[37:33] Oké, weer even een moment voor Rabobank. En vandaag een gewetensvraag, ook aan jou. Heb jij wel eens meer tijd gestoken in het automatiseren van een taak... dan je er ooit mee terug gaat winnen? Natuurlijk heb jij dat gedaan. Ik ook. Ik heb ooit een halve zaterdag gebouwd aan een script... dat me per maand, ik heb het uitgerekend, vier minuten bespaard. Vier minuten, maar wel handwerk. En dat verdien ik in geld pas ergens in 2037 terug. Maar weet je wat? Ik heb toch geen spijt. Want het gaat niet om die vier minuten. Het gaat erom dat ik er nooit meer handmatig mee bezig hoef. En dat ik er niet meer bij na hoef te denken. Dat is geen tijdswinst. Dat is rust in mijn ziel. En dat is dus precies het slagmensen dat bij Rabobank rondloopt. Ruim 10.000 IT'ers. Van wie het grootste deel wel eens dingen heeft geautomatiseerd. Gewoon omdat ze dat leuk vinden. Kleine scripts tegen dagelijkse irritaties. Complete set-ups voor thuis. Mensen die bij alles denken. Dit kan vast slimmer. Als jij dat ook denkt. Bij je werk, bij jou thuis of bij het luisteren van deze podcast desnoods. Dan zijn dat misschien wel jouw mensen. Kijk op rabobank.jobs.it. Rabobank.jobs.it. Link in de show notes.

Krijn Soeteman:
[38:49] Hé, maar als we dan eventjes weer terugdraaien, zeg maar. We hadden het net over favoriete nerds. Net ging het over sport. Heb jij een favoriete nerd in een bepaalde hoek?

Randal Peelen:
[38:58] Ja, ik wil even een shout-out maken. Want ik had in mijn hoofd van... De favoriete nerd wil ik eigenlijk uit de geschiedenis halen. En mijn favoriete nerd leeft niet meer. Maar er is één favoriete nerd die nog wel leeft. En die vind ik een shout-out waard. Dat is Felienne Hermans. En zij is hoogleraar op de UvA. en ze heeft ook een, ze doet mee in meerdere podcasts, bijvoorbeeld All in the Game van BNR waar ze vertelt over games, maar ook een programmeertaal gemaakt en dat vind ik wel heel vet maar wat daar echt vind ik een kroon op haar werk is dat zij het lef heeft en ook de wilskrachten, en het doorzettingsvermogen om het stukje feminisme dat helaas nodig is ook te blijven vertolken, want zij komt heel vaak op beurzen over programmeertalen En dan is ze toch een van de weinige vrouwen. Zo simpel is het gewoon. En je moet behoorlijk mondig zijn om niet de hele dag overrompeld te worden. Ze noemt dat zelf Henkies. Die gewoon vragen. Valt het jou op dat je hier niet zo heel veel vrouwen rond hebt lopen? Dat zij zegt. Ja, hallo, ik ben niet blind. Dat is mij opgevallen. Heel gek. Hoe denk jij dat dat komt? Nou, dan heeft ze haar hele relaas natuurlijk al klaar. Maar heel vaak zegt die Henk dan voordat zij kan antwoorden. Ik denk namelijk dat het zo en zo en zo komt.

Jurian Ubachs:
[40:15] Maar zij is een man, dus hij kan dat even aan haar uitleggen.

Randal Peelen:
[40:17] Exact.

Diederik Jekel:
[40:17] Dat zal zij ook wel fijn vinden. Een beetje menspleegd worden.

Randal Peelen:
[40:21] En heel eerlijk, in mij zou dit na verloop van tijd... Ik zou me een beetje af laten stompen. Ik zou op een gegeven moment denken, ik ga dit kruis niet blijven dragen. Maar zij doet dat wel. En ik vind het schandalig dat het nodig is. Maar ik ben wel heel blij dat zij het draagt. Want ze doet dat met verven. En dat vind ik bewondering waard.

Diederik Jekel:
[40:37] Terwijl als je dat onderwerp interessant vindt. We hebben een aflevering gemaakt van Scientias. Waarin we uitleggen over de geschiedenis van programmeren.

Randal Peelen:
[40:46] Die begint toch echt bij vrouwen.

Diederik Jekel:
[40:48] Het is aan de hand van zeven vrouwen. Het is gewoon Ada Lovelace waar het mee begon.

Randal Peelen:
[40:52] Maar bij mannen hebben ze wel zorgvuldig uitgeelleboogd. Op het moment dat de credits zondeeld moesten worden.

Diederik Jekel:
[40:58] We dachten, dit is leuk voor de typistes. En toen bleek het ineens toch de basis van de hele digitale revolutie te zijn. Dus toen moesten we dat weer even terugpakken.

Randal Peelen:
[41:04] Exact. En dan ga ik mezelf even genadeloos in de voet schieten. Want mijn favoriete nerd op dit moment, dat verandert natuurlijk in de tijd, is toch helaas een man. Ik ben een podcastreeks aan het maken over de geschiedenis van de thuiscomputer. En je komt er dan achter dat dat bijna, in ongeveer twintig jaar is gebeurd. Tussen het moment dat de eerste rekenmachine het lef had om te evalueren naar een computer. Want dat is eigenlijk het kantop punt.

Krijn Soeteman:
[41:29] In jaren zeventig ergens denk ik?

Randal Peelen:
[41:30] Ja, dat is 1975 geweest. Ja, en die, wat dat is wel de geschiedenis. Je had heel veel rekenmachines die steeds kleiner werden en dat vinden we nu niet zo bijzonder, maar we hadden het echt over gigantische kassasystemen die.

Randal Peelen:
[41:44] Vermenigvuldiging en plussommetjes konden doen. En op een gegeven moment kwamen we met processors die dat voor ons konden doen. Dat werd dan een microprocessor. Een micro, nu denken we, hallo, ik vind die computer, dat kan nog steeds wel kleiner. Maar een microprocessor toen betekende gewoon, het hoeft niet meer in een gymzaal te staan. Het kan ook gewoon in een kantoor terechtkomen. En toen was er iemand die heette Jay Miner. En die is al heel snel chipontwikkelaar, geworden. Maar die heeft een hele bijzondere reis meegemaakt. Want hij is begonnen bij de Universiteit van Berkeley. Zoals men doet als je de wetenschap in wil. Maar hij heeft eerst dus chips voor rekenmachines ontworpen. Maar hij is een van de mensen die al heel snel zag. Hé, wacht eens even. We kunnen dit chipje nog veel meer laten doen. We kunnen er dingen op automatiseren. Sterker nog. We kunnen er zoveel dingen op doen. Dat ik dit helemaal niet allemaal zelf kan verzinnen. We moeten die computer gewoon aan de mensen geven. En de blauwdrukken erbij. En uitleggen hoe het werkt. Zodat die daar zelf mee aan de gang kunnen gaan. Je ziet in de geschiedenis van de computers. Heel veel kantelpunten. Dat iemand iets ging doen wat eigenlijk onverwacht was.

Randal Peelen:
[42:49] Daar loop je dan een paar jaar mee voor. En dan gaan andere bedrijven dat kopiëren.

Randal Peelen:
[42:53] Dat is heel vaak gebeurd. Wat Jay Miner vooral heeft gedaan. Hij was een van de eersten. Die door had dat er een. aparte chip moest zijn naast de centrale processor die specifieke doelen ging vertolken. De eerste keer heeft hij dat gedaan bij de Atari 2600. Toen heeft hij een chip ontwikkeld die heette TIA.

Randal Peelen:
[43:18] En die heeft eigenlijk een belangrijke rol in hoe je het beeldsignaal op tv's terecht laat komen. Want nu denken we allemaal, je hebt een LCD of een OLED beeldscherm. Dat zijn gewoon zoveel pixels keer zoveel pixels. Je moet uitrekenen welke kleur elke pixel moet hebben. Dat is een interessante uitdaging. Maar besef dat ouderwetse tv's beeldlijn voor beeldlijn tekenden. En je dus op lager dan millisecondenniveau. Op het juiste moment het juiste kleurtje. Met een elektronenstraal tegen een stuk fluoriserend materiaal aan moet laten knallen. En hij was een van de eerste die daar een specifieke chip voor heeft bedacht. Die kwam in de Atari 2600 terecht. De VCS.

Krijn Soeteman:
[44:02] Het was eind jaren 70 op begin jaren 80.

Randal Peelen:
[44:05] De machine waar wij de associatie mee hebben. Dat die Pong naar de huiskamer heeft gebracht. Dus dat je twee van die draaiende knopjes had. En Atari was toen de fabrikant van arcade kasten. En die 2600, dus mede door de chips van Jay Miner. Kwamen toen naar de huiskamer. Daarna dacht hij, weet je wat? We kunnen ook chips gaan maken die geluid kunnen doen. Toen kwam op een gegeven moment de Atari 400 en de 800. Er zaten ook chips van hem in. Maar die sla ik even over. Want de grootste impact is geweest toen die aan Atari vroeg. Ik wil eigenlijk een volgende machine gaan maken. Met nog meer verschillende dedicated chips. Dat Atari eigenlijk zei. Nee, daar hebben we geen zin in. Dat is niet de kant die we met het bedrijf op willen. En nou ja, wat doe je als jij chip ontwerper bent in Silicon Valley. En je werkgever zegt, dat mag je niet doen. Nou Jur, wat doe je dan?

Jurian Ubachs:
[44:55] Wel doen.

Randal Peelen:
[44:56] Dan neem je ontslag. En dan start je zelf een bedrijfje. En dan neem je de hele afdeling, al je collega's nemen je met je mee.

Krijn Soeteman:
[45:02] En in welk bedrijf werd dat?

Randal Peelen:
[45:04] Die heette in eerste instantie Amiga. En toen is er een heel interessant schaakspel ontstaan. Want Atari dacht, nou dan kopen we dat bedrijf wel gewoon terug. Weet je, al slim gedaan, high five Jay Miner. Maar door een heel ingewikkeld schaakspel, dat ik nu niet uit hoef te leggen, maar in die podcast wel naar voren komt. Heeft uiteindelijk Commodore het bedrijf Amiga dus overgenomen. Dus Jay Miner is begonnen bij Atari, heeft daar de eerste specifieke chips bedacht. die naast de centrale processor specifieke doelen. Dat is nu zo normaal dat als je me aan zit te kijken, waar heb je het over? Specifieke chips, dat zit in elke telefoon. Nee, dat heeft Jay Miner bedacht. En uiteindelijk heeft hij dus bij Commodore een aantal keer nog geprobeerd om, specifieke chips te bouwen die eigenlijk steeds een generatie voorliepen op de concurrentie. Maar toen ging Commodore failliet en is dat verhaal geëindigd. En inmiddels leeft hij ook niet meer. Maar hij heeft dus de...

Diederik Jekel:
[46:06] Hij heeft eigenlijk de geluidskaart en de videokaart bedacht. Ja, eigenlijk wel.

Randal Peelen:
[46:09] Vooral in die Amiga, daar zitten drie chips in. De Agnus, de Denise en de Paula. Dus de chips die zijn vernoemd naar mensen en dieren uit zijn omgeving. Want hij heeft ook een hondje, Mitchy. Die pootafdruk staat in de Amiga 1000. In de kast. Daar zie je de handtekeningen van de mensen. En een pootafdruk van het hondje. Dus als je ooit een moederbord van de Amiga kan bemachtigen. Dan staat de pootafdruk van het hondje.

Krijn Soeteman:
[46:36] Wat ik mooi vind van die Amiga's trouwens. Dat je nog steeds mensen hebt. Amiga nerds. Die Amiga OS verder ontwikkelen volgens mij. Het is dan niet meer de computer zelf.

Randal Peelen:
[46:43] Ik kan hier uur over praten. Want Amiga echt groot heeft gemaakt. Is de demo's zien. Dus dat je eerst kon je spelletjes gewoon kopiëren. Want je had kassettenbandjes. zettenbandjes en er was een spelletje eigenlijk geluid. In feite, het werd ook uitgezonden op de radio. Digitaal was het toch?

Krijn Soeteman:
[46:57] Ik weet niet meer hoe het heet, maar de Tros zondag s'avonds laat uit.

Randal Peelen:
[47:00] In Nederland is het ook gebeurd, ja. En toen kwamen op een gegeven moment...

Diederik Jekel:
[47:04] Het is wel een hele lange radio-uitzending tegenwoordig.

Krijn Soeteman:
[47:06] Het is gewoon een uur lang.

Randal Peelen:
[47:08] Ja, wel minuten, ja. Dat moest je dus gewoon wachten. Dan zeg je tegen...

Diederik Jekel:
[47:11] Tegenwoordig met de vele terabytes aan... Als je nu een Steam Library zou uitzenden, dat zou wel even duren.

Randal Peelen:
[47:20] Ja, maar het was heel gek, want de cassettebandjes waren best wel goedkoop en de disketters, de flopjes toen waren heel duur. Dus wat je deed was, een cassettebandje duwde je op record, je nam dat geluid op en dat kon of een cassettebandje van een buurjongetje zijn met een spelletje of de radio. Of in ieder geval, die werd gekopieerd en gejat als de raaf eigenlijk. Dat is de moraal van het verhaal. En die fabrikanten dachten op een gegeven moment, nee, dat willen we niet meer. Toen zijn ze DRM gaan ontwikkelen. Dus een beveiliging om die spelletjes niet zo makkelijk te laten kopieëren. Maar er werkt eigenlijk niet op die kassettenbandjes dat je die floppies voor nodig. En toen kregen dus de eerste piraten die zeiden nou we gaan die beveiliging omzeilen. En om even onze griffel, onze handtekening, onze trots te laten blijken om te laten zien wie dit heeft gekraakt. Zetten ze daar dan een demo voor, een klein filmpje. En dat is een beetje uit de hand gelopen dat we de 3D animaties op de Commodore 64 wat eigenlijk niet kon.

Diederik Jekel:
[48:15] En hele harde gruncy muziek.

Randal Peelen:
[48:19] En dat noemen ze dan tegenwoordig demo's. Dus om te laten zien wat je uit 64 kW kunt persen met een processor van 1 megahertz. En na verloop van tijd zijn ze dat spelletje maar gewoon niet meer gaan kraken, maar gewoon alleen die demo's gaan maken. En dat is echt ontploft op die Amiga 500, want nee, Amiga 1000 al, sorry. Op de Amiga in ieder geval. En die was de tijd zo ver vooruit dat die centrale processor die zei gewoon in één klokslag tegen de beeldchip, ga dat beeldje maar laten zien. De geluidschip laat dat maar afspelen en dan even luisteren wat hebben de joysticks ondertussen gedaan. En dat echt multithreaden, dus de meerdere taken tegelijk en meerdere programma's tegelijk kunnen draaien, is pas tien jaar later groot geworden met Windows 95. In 1985 was die Amiga daar... Dus die chipset van Jay Miner liep eigenlijk tien jaar voor op de rest. Ik vind dat fascinerend. En daar is dus die demoscene heel groot geworden.

Jurian Ubachs:
[49:24] Nou, en als je dus van dit smaakt naar meer, dan komt er dus een hele podcastserie van.

Randal Peelen:
[49:28] Ik ben daar helemaal ingedoken.

Jurian Ubachs:
[49:29] Ik heb er al een aantal mogen horen en ik kan je vertellen dat als je denkt van, oh, ik hang aan je lippen. Dat geldt voor elke van die afleveringen. Dat is heerlijk.

Diederik Jekel:
[49:35] Zeker als je ook nog enigszins het mee hebt gemaakt of gezien, is dat natuurlijk wel te gek.

Randal Peelen:
[49:40] Ja, want ik ben net oud genoeg dat ik, ik kom met 86. Ja, en dan bij je vriendjes stond de Commodore 64. En bij mij stond een Atari ST. Die kampbestrijd was er al. Had je een Sega of een Nintendo. En nu heb je Mac of Windows. Er is altijd wat te kiezen.

Diederik Jekel:
[49:54] Ja, mijn broer is 51. En die heeft ook heel veel in die tijd demo's gemaakt. En gehackt, behackt ik en dat soort dingen.

Krijn Soeteman:
[50:03] Ik had net meegemaakt. Gewoon floppies van met die dingen erop. En dat was gewoon zo mooi. Omdat het wel 3D was. En al die spelletjes waren nog plannen.

Diederik Jekel:
[50:11] Mag ik wel trouwens even wat dat betreft de absolute ubernerd wel noemen, Isaac Newton?

Randal Peelen:
[50:18] Ja, tuurlijk.

Diederik Jekel:
[50:19] Ik bedoel, ik wil wel even zeggen dat als je op je 26e de pest is bezig om heel het land kapot te maken. Je sluit jezelf een jaar op, je maakt je belangrijkste werk, je doet even de optica verzinnen, de wetten van mechanica, snelheid, afstand, al die concepten op een goede voeting plaatsen. En omdat je nou eenmaal daar graag dingen in wil bewijzen, vind je maar even de wiskunde uit van differentiaal rekenen die dat mogelijk maakt. Ja, wat mij betreft is er eigenlijk niemand nerdier dan dat.

Jurian Ubachs:
[50:50] Kijk, ik wil niet zeggen dat Isaac Newton ADAD had.

Randal Peelen:
[50:52] Maar er waren hints.

Jurian Ubachs:
[50:54] Er waren aanwijzingen.

Diederik Jekel:
[50:56] En als er bij nerdiness ook nog een lichte sociale, onhandige component aanwezig zou kunnen zijn, nou dan heeft ons die zaak wel echt...

Krijn Soeteman:
[51:05] Waar had hij dan last van?

Diederik Jekel:
[51:06] Het was een vreselijke, hoe zeg ik dat naar, het was een niet zo'n leuke man was het. En hij snapte andere mensen niet en het was gewoon echt een heel sociaal onhandig individu.

Randal Peelen:
[51:20] Ik zie Krijn nu naar zijn laptop kijken om te denken, wat ga ik nu eens voor de leeuwen gooien aan onderwerp. Maar ik denk dat als je deze vraag omdraait en wij onze favoriete nerd geven, dan ben ik wel benieuwd wat jullie favoriete natuurkundig fenomeen is. ik zat namelijk vanochtend te denken ik denk ja wat zou het voor mij het Doppler effect misschien.

Diederik Jekel:
[51:40] Een natuurkundig fenomeen.

Jurian Ubachs:
[51:43] En ik kan nog wel veel kanten op, denk ik.

Diederik Jekel:
[51:44] Ja, ik denk wel dat het heel spannend is in het begin van de 20e eeuw, toen mensen langzaam maar zeker steeds meer naar de kleine wereld van de kleine deeltjes aan het gaan waren. En dat je erachter komt dat de wereld die in principe gewoon heel erg duidelijk en meetbaar is, van hier staat een koffiemok en als hij hier staat en als ik hem verplaatst, dan staat hij daar. Maar dat normaal mensen steeds meer naar de kleine deeltjes gingen. Dus daarachter kwamen dat de dingen allemaal veel meer met statistiek te maken hadden. En probabilistisch en ontduidelijk. En deel van verschillende plekken kunnen

Diederik Jekel:
[52:20] zijn. En dat eigenlijk die kwantummechanica, ja dat is wel iets fascinerends.

Randal Peelen:
[52:25] Maar ook iets Nederlands. Want volgens mij zijn de eerste echt microscopen ook in Nederland bedacht toch?

Diederik Jekel:
[52:30] Ja, Anthony van Leeuwenhoek heeft dat wel echt inderdaad groot gemaakt. Zeker. Ja, en die is ook de eerste die daar echt wel, die was gewoon heel goed daarin. Dus hij heeft wel echt... Ik heb ooit in de Royal Society in Engeland... de oorspronkelijke tekeningen van Van Leeuwenhoek kunnen bekijken. Want hij correspondeerde met de Royal Society... om, het enige wat men toen... Je kon geen foto's maken. Dus je moest alles tekenen en dat opsturen. En zeggen, dit heb ik gezien, dit hebben jullie gezien. Met de microscopen, dat is een hele spannende tijd. Moet je je voorstellen dat je er voor het eerst achterkomt... dat er allemaal kleine levende dingen in je omgeving zijn. Dat je achter het concept bacterie komt. Dat niet iedereen stand te peden totaal smetvrezig is geworden in die generatie. Dat snap je eigenlijk niet.

Randal Peelen:
[53:18] Dat heeft nog lang geduurd zelfs.

Diederik Jekel:
[53:20] Als je daarachter komt voor het eerst dat er micro-organismen zijn. Je wordt er helemaal gek.

Randal Peelen:
[53:24] Ik heb thuis nog steeds moeite om mijn zoontje uit te leggen dat hij elke dag een paar keer zijn handen moet wassen. Dat gaat er nog steeds niet in.

Diederik Jekel:
[53:30] Nee, je moet misschien met Leon ook in contact brengen wat dat betreft.

Krijn Soeteman:
[53:33] En toch is dat ook niet per se, het idee is constant dat je handen moet wassen, is ook niet helemaal kloppend. Want als je dat dus helemaal niet doet, je handen worden niet... extreem veel goorder, tenzij je echt met vissen zoiets gaat werken.

Diederik Jekel:
[53:46] Het heeft ook te maken met de leeftijd van je kind, want die vindt ook echt wel alle mogelijkheden aan gorigheid, die je als volwassenen niet voor mogelijk had gehouden.

Randal Peelen:
[53:55] We zijn een stuk minder ziektes sinds we het wel doen.

Krijn Soeteman:
[53:58] Dat is een heel ander verhaal. We hebben een keer, lang geleden ooit een testje gedaan met, wat gebeurt er nou? Niet ik, maar met een ander experiment. Mocht iemand een week lang haar handen niet wassen En dan gingen we kijken van hoeveel bacteriën nog op de handen zaten. En hoe de verhouding was tussen goede en slechte. Dat valt best wel mee.

Diederik Jekel:
[54:19] Je hebt een soort bepaalde strijd van micro-organismen op je handen. En je hebt ook het risico dat je de goede helpende beestjes kapot maakt.

Krijn Soeteman:
[54:28] Daarom zijn dus die extreme bacteriedodende dingen voor de meeste mensen. Tenzij je bepaalde beroepen hebt niet zo handig. Omdat ze dan ook wel eens doodmaken wat handig is. Nou goed, een heel ander verhaal.

Randal Peelen:
[54:37] Ik raak hier gestrest van. Ik weet niet meer wat ik moet doen de rest van de dag.

Jurian Ubachs:
[54:41] Ik ga vanaf nu één hand wel en één hand niet wassen, denk ik.

Randal Peelen:
[54:43] Oh, en dan weten we het zelfs.

Jurian Ubachs:
[54:44] Dan heb je maar één hand, dus hoe ga je je hand dan wassen?

Randal Peelen:
[54:47] Ik heb vandaag...

Diederik Jekel:
[54:47] Je hebt niet een onschuld.

Randal Peelen:
[54:48] Ik heb van jullie allemaal de handen geschud, dus ik kan nog even een kweekje nemen om te kijken. Dan weten we van allemaal wat we hebben.

Diederik Jekel:
[54:55] En had jij nog een vraag vanuit je ding?

Randal Peelen:
[54:59] Ik zit vol met vragen. Ik heb een community-vraag. Als ik zelf heb... Nou, je mogen misschien kiezen. Want ik heb er drie, maar ik zou niet zeggen dat we ze alle drie moeten doen. Ik kan je vragen waarom licht in een glasvezelkabel even minder snel gaat dan als het er uiteindelijk weer uitkomt. Hoe kan licht vertragen en daarna weer versnellen?

Diederik Jekel:
[55:21] Dus als het door glas heen gaat, waarom licht afremt?

Randal Peelen:
[55:24] Juist. Maar wacht even voor.

Krijn Soeteman:
[55:27] Dit is een buffet.

Randal Peelen:
[55:28] Je mag kiezen. Moet de computer wel warm worden? Naarmate de chips steeds daadkrachtiger, maar ook kleiner worden, is er altijd een wapenwetloop tussen de koeling en de processor. Hoe kan het nou dat een processor niet gewoon zo efficiënt kan zijn, dat hij niet warmer wordt? En de derde optie zou zijn, waarom is het zo moeilijk om extreem ultraviolet licht te maken? De vraag komt eigenlijk uit de koker van ASML. Die met lasers op tindruppels schijnen. En die vervolgens met ultraviolet licht van 13,5 nanometer. Een processor etst uit een stuk silicium. En waarom het zo moeilijk is om dat die hoofdlengte...

Diederik Jekel:
[56:09] Waarom kan eigenlijk alleen ASML?

Jurian Ubachs:
[56:13] Welke wil je?

Diederik Jekel:
[56:14] We kunnen daar in ieder geval mee beginnen. En kijk, ASML is dus wat, als je kijkt naar hoe computers werken, in het meest bazale bestaan computers uit transistoren. En dat zijn eigenlijk kleine schakelaartjes. En daar kun je berekeningen mee uitvoeren. En daar kun je ook voorwaardelijke dingen die je in programmeren ook tegenkomt. Als dit dan dat, als zus dan zo. Dat kun je ook met schakelaartjes doen. Want als dit schakelaartje openstaat, dan gaat er stroom naar het ene schakelaartje. Anders gaat het naar het andere schakelaartje. Dus eigenlijk alles wat in programma's zit, zit ook op dat transistorniveau.

Diederik Jekel:
[56:51] En dus dan moet je die schakelaartjes maken. En in principe worden die schakelaartjes niet iets wat fysiek beweegt. Maar ze hebben materialen zo gemaakt dat als je op een bepaalde plek spanning toevoegt, dan kan daar makkelijker stroom gaan lopen dan op andere plekken. Precies. En je werkt eigenlijk een beetje tegen de stroom van elektronen in of een beetje mee. Je zorgt ervoor dat de weerstand lokaal heel erg verhoogd wordt en dat je dus niet zomaar die stroom kan gaan lopen.

Diederik Jekel:
[57:25] En dat doe je door die halfgeleiders heel lokaal een beetje te bewerken. Zodat het ene plekje beter kan geleiden. Het andere plekje krijgt een soort koperlaagje eroverheen dat daar een soort, elektriciteitsdraadje zit. Weer een ander plekje, daar wil je allerlei andere atoompjes tegenaan duwen, zodat de geleidingseigenschappen veranderen. En je bent dus eigenlijk op heel kleine plekken probeer je dus dat silicium aan te passen. En daar heb je eigenlijk een aantal mogelijkheden voor. Je kunt met een soort spraygun allemaal atoompjes erop afvuren, zodat het van eigenschap verandert. Of je kunt er iets op afvuren dat het weg etst. Dat je dus langzamerzeker gewoon, die deeltjes er zo hard op inkomen. Een soort zandstralen. Als je een verflaag gaat weghalen door zandstralen. Nou dat kan je dus ook op atomair niveau doen. Dat er gewoon hele dunne laagjes van het silicium weggeetst worden. En om ervoor te zorgen dat het op hele lokale plekken gebeurt. Wil je eigenlijk dat je een soort maskertje eroverheen kan leggen. waardoor bijvoorbeeld op de ene plek die zandstraal tegengehouden wordt en op andere plekken niet.

Diederik Jekel:
[58:41] Dat die ionen die je erin duwt, dat die op de ene plek wel tegengehouden worden en op de andere plek niet. En dat is wat ze proberen te doen in die grote apparaten van ASML. Daar hebben ze een lichtgevoelige laag, fotoresist. En die lichtgevoelige laag, op het moment dat er licht opvalt, wordt het heel hard. En op het moment dat er geen licht opgevallen wordt, wordt het juist heel erg zacht en kan je het heel makkelijk daar weghalen. En dus op alle plekken waar licht is gevallen, heb je dus nog spul zitten wat heel lokaal daar de chip beschermt. En dus daar bijvoorbeeld die zandstraal tegen kan houden. En zo kan je dan dus met belichting een soort diaatje maken. En dus waar licht op komt, daar blijft het beschermd. En waar licht niet op komt, daar is het onbeschermd, is het naakt. En gebeurt er dus van alles mee.

Diederik Jekel:
[59:37] Nou, hoe kleiner je die structuren maakt, hoe meer rekenmachientjes in je computer passen. En hoe sneller je computer wordt. Dus hoe kleiner je dat masker kan maken, hoe preciezer je de plekken op deze nanometer, op die nanometer doen we dat, hoe meer structuren je kan maken en hoe sneller je computer kan worden. Om dat masker kleiner te maken, kom je op een gegeven moment op het probleem uit dat licht zelf ook een grootte heeft. De golflengte. En als je dus licht een bepaalde grootte heeft... dan kan je niet kleinere dingen maken dan de golflengte van het licht. Dus de truc is om op een gegeven moment steeds kleinere golflengtes te pakken. Hogere frequenties. Maar grappig genoeg waar we het eerder over hadden met dat netwerken. Wat was nou het probleem van die kleinere golflengtes... Ze worden veel meer geabsorbeerd. Die 5 gigahertz. Die red je wc-deur niet eens. Terwijl de 2,4 gigahertz er wel doorheen gaat. Dat je dus wel nog tijdens het poepen. Je telefoon kan bedienen.

Randal Peelen:
[1:00:39] En dat is heel belangrijk.

Diederik Jekel:
[1:00:40] En dat is heel belangrijk. Cruciaal. En dit is dus wat het probleem is. Dat ultraviolette licht. Wordt door alles geabsorbeerd. Dus het is niet eens zozeer moeilijk. Om het te maken. Alhoewel dat heel knap is. Hoe ze het gedaan hebben. Maar het probleem is. Omdat het zoveel geabsorbeerd wordt. moet je over elk onderdeel nadenken in je apparaat. En je moet vreselijk veel van het ultraviolette licht produceren. Want met elk onderdeeltje in je apparaat wordt er wat geabsorbeerd.

Randal Peelen:
[1:01:14] Ja, waarschijnlijk ook in de lucht al.

Diederik Jekel:
[1:01:18] Honderd procent. Die ultrame ultraviolette machines, dat is zo groot als een, gigantische vrachtwagen. Meerdere. En dat zit allemaal binnen in totaalvacuum. Want je wil echt niet dat het lucht tegenkomt. Dan wordt het geabsorbeerd. Lenzen, daar kan het niet doorheen. Want dan wordt het geabsorbeerd. Dus het enige wat ze kunnen doen is spiegels maken. Die het licht een beetje focussen. Maar een gewone spiegel werkt ook niet. Want die absorbeert het ook. De truc die ze doen. Komt ook weer terug op dat wifi waar we het over hadden. Ze doen eigenlijk honderd spiegeltjes achter elkaar. Afwisselend. Ik geloof molybdenum, silicium wisselt af. atomerglad en dat zorgt ervoor dat dat ultraviolet precies positief elkaar.

Diederik Jekel:
[1:02:07] Tegenkomt, zodat het op het positieve interfereert en daardoor dus versterkt wordt, op andere plekken niet. Maar bij elke spiegel, en dat zijn de meest ingewikkelde knappe dingen die je voor kan stellen, heeft nog steeds maar een opbrengst van 70%. Maar als je dus drie van die dingen achter elkaar hebt, 70% van 70% van 70%, dan merk je al dat het langzaam maar zeker steeds minder wordt. Dus het grote probleem is, hoe zorg je ervoor dat je aan het einde nog genoeg van het ultraviolette licht over hebt, dat je structuren kan maken van, nou laten we het hebben over een paar tientallen atomen dik. En dan ook nog met de snelheid dat het niet dagen kost om zo'n krenk te maken. Want je moet ook wel met een ongelofelijke throughput van een fabriek moet je het laten werken. En dat je dus iets met de nauwkeurigheid van een miljardste meter vervolgens daar tientallen per uur mee kan maken.

Randal Peelen:
[1:03:02] Mind boggling, daar kunnen wij niet bij.

Diederik Jekel:
[1:03:04] En dan ook nog eens laag op laag op laag. Die dus ook op de nanometer nauwkeurig uitgeleid moeten zijn.

Randal Peelen:
[1:03:12] Waar ik al vastloop trouwens, want ik vind het knap hoe je het uitlegt dat het steeds kleiner wordt. Maar dat is nog voor te stellen omdat iets wat je groot zou kunnen tekenen, je voorstelt dat dat heel klein is. Het is in essentie hetzelfde ding. Het is nog steeds een transistor. Het is nog steeds een lijntje waar stroom wel of niet doorheen gaat. Maar in feite als ik het probeer voor te stellen, dan zie ik een soort A4'tje voor me waar ik met een laserpen op kan tekenen. En daarmee brand ik het papier weg. En op die manier teken ik eigenlijk een transistor. En ik vat dus niet, want je had het net over halfgeleiders. Hoe kun je door eigenlijk iets weg te snijden? Het is het tegenovergestelde van 3D-printen eigenlijk. Het is 3D wegsnijden.

Diederik Jekel:
[1:03:51] Ja, maar je snijdt dus niet het silicium weg. Dus om even jouw metafoor te pakken. Dus je hebt het silicium, dat is het basismateriaal. En daarboven doe je dan een papiertje. En wat je eigenlijk doet, is je knipt een soort patroon uit in dat papiertje. en dan kun je vervolgens allerlei dingen op dat silicium afschieten en waar papier zit wordt dat tegengehouden en waar geen papier zit wordt het niet tegengehouden, En dat is eigenlijk wat dat fotoresist doet.

Randal Peelen:
[1:04:23] Dus het silicium is niet in essentie de processor. Het is meer dan mal waarin de processor zich bevindt.

Diederik Jekel:
[1:04:29] Het silicium, dat is hetgene wat je van eigenschappen laat veranderen. Dat zorg je ervoor dat als je daar bijvoorbeeld bepaalde atomen invuurt. Kijk, dat silicium vindt het moeilijk om elektriciteit te geleiden. Het is een halfgeleider. Die elektronen zitten een beetje vast aan die siliciumatomen. Die kunnen niet vrij bewegen. Maar dat silicium is een heel erg mooi kristal. Van allemaal naast elkaar silicium. Dat allemaal netjes in een structuur. En wat ze eigenlijk proberen te doen. Is een paar van die siliciumatomen weg te schoppen. En daar bijvoorbeeld een ander atoom in te doen. Boor of zo. En dat heeft dan een elektron te veel of te weinig. Waardoor er als het ware elektronen doorgegeven kunnen worden. En die elektronische eigenschappen worden dus aangepast. doordat er letterlijk atomen ingevuurd worden en op de plek van het silicium gaan zitten. Er zit gewoon atomenkanon boven. Als een paintball gun. Allemaal kogeltjes erin schiet van een ander atoom. Alleen dat wil je dus op hele specifieke plekken wel hebben en andere plekken niet. En daar komt dat papiertje dus om de hoek.

Randal Peelen:
[1:05:37] Dat masker.

Diederik Jekel:
[1:05:38] Dat papiertje, dat sommige plekken heb je dus weggeknipt. Nou dat is dus waar die booratomen plekken van silicium over gaan nemen. Maar waar het papier zit, daar botst dat boor gewoon weg en dat komt er niet in. Dus dat zijn dan onbeschermde plekken en beschermde plekken en dat bepaalt dan

Diederik Jekel:
[1:05:56] per stap wat je met het silicium doet.

Randal Peelen:
[1:05:58] En waarom wordt dat dan warm op het moment dat ik het laat rekenen?

Diederik Jekel:
[1:06:04] Nou, we rekenen met, er zijn eigenlijk verschillende niveaus. Kijk, op dit moment wordt het ook gewoon ruim, omdat er elektrische stroompjes doorheen gaan. En er zit weerstand en dat levert gewoon allerlei warmte op. Dus het is gewoon, je zet een schakelaartje, als het ware, over, doordat je er een spanning op aanbrengt. Er gaan elektronen lopen. Het zit een soort condensatorgedrag in die CMOS chips. Het is gewoon een condensatortje eigenlijk. En dat betekent dat er ladingen bewogen worden. Tegen een veld in moeten bewegen. Dat zijn allemaal processen waar deeltjes op elkaar botsen. Waar energie ingestopt wordt. En dat zorgt ervoor dat er altijd warmte ontstaat. En hoe kleiner je die transistoren maakt. Hoe minder warmte er geproduceerd wordt.

Randal Peelen:
[1:06:54] Als je tien jaar terug gaat in de tijd. En je pakt een processor die toen de snelste van de wereld was. Dan slurpt die 180 watt of iets in die trant. Een processor die nu even snel is, kan met 15 watt uit de voeten. En ik cel dan in mijn brein voor, oké, het wordt dus steeds efficiënter. En dus wordt het ooit nul. Maar dat gaat dus niet gebeuren.

Diederik Jekel:
[1:07:13] Nee, het wordt niet nul, omdat het uiteindelijk altijd een praktische overweging is van, je moet ook nog kunnen rammen en het mens moet het ook nog kunnen kopen, weet je wel. Je kunt uiteindelijk het altijd nog zuiniger proberen te maken, maar er is een soort optimum in dat het ook betaalbaar moet blijven, weet je wel. Goed genoeg ook, ja. Dat was ook altijd... Ik kan me nog herinneren toen we de Athlon en de Duron chips hadden. Die Durons die waren een stuk goedkoper... omdat daar gewoon een paar dingen niet oké waren. Maar dat was niet erg. En daardoor waren ze goedkoper. Heet je wel? Dus de rejects kun je nog steeds wel wat aan... Dus het is ook een economisch verhaal. Maar er zit ook een fundamenteel natuurkundig verhaal achter. En dat wordt vrij snel heel erg abstract...

Diederik Jekel:
[1:07:54] Maar het kost altijd, fundamenteel kost het warmte om informatie te laten verdwijnen. Dus op het moment dat jij op wat dan ook voor manier zegt van oké, ik ga in een computer zijn er eigenlijk twee staten die je kan hebben. Iets kan nul of één zijn, een schakelaartje kan aan of uit zijn.

Randal Peelen:
[1:08:16] Tot we de quantum computer hebben.

Diederik Jekel:
[1:08:17] Tot de quantum computer, maar klassiek is dat de situatie. En het verwijderen van informatie, dat dus een 1 naar een 0 gaat of een 0 naar een 0 gaat, dat je dus niet meer weet wat was het ooit, dat je die informatie kwijt bent geraakt. Daar zit fundamenteel, levert dat warmte op. Dat heeft met entropie te maken, dat heeft met wanorde te maken, dat heeft met informatie te maken. Dat is een deep dive in zichzelf. Daar ga ik een keer dan een podcast helemaal over maken.

Randal Peelen:
[1:08:46] Heel graag. En Christopher Nolan mag er een keer een film over maken. Ik denk dat hij dat wel kan. En dat lukt hem wel.

Diederik Jekel:
[1:08:51] Maar dus uiteindelijk het verwijderen van informatie kost energie. En het grappige, we leveren warmte op. En het grappige is dus dat er dus ook, computersuggesties zijn. Als je op een hele andere manier gaat werken. Dat je dus geen informatie meer verwijdert in een computer. En dan zou je met minder warmte om kunnen gaan. Maar dan moet je dus altijd bijhouden welke informatie je ooit hebt gehad. Het wordt heel theoretisch, maar dat wordt het Landauer-limiet genoemd. En volgens mij zitten de huidige transistoren nog iets van een paar honderdduizend tot miljoen keer meer warmte dan dat. Dus we kunnen nog heel veel zuiniger voordat we bij het fundamentele natuurkundige limiet komen. En nu is het gewoon nog voornamelijk, het zijn gewoon imperfecte dingen.

Randal Peelen:
[1:09:40] Dus de wet van Moore, die zegt dat één keer in zoveel tijd de rekenkracht verdubbelt, die kan nog even door natuurkundig gezien.

Diederik Jekel:
[1:09:50] Ja, maar je hebt al eerder allerlei andere problemen met de wet van Moore. Die al heel erg aan alle kanten getart worden. Want vergis je niet dat hele gedoe met quadcore, octocore. Wat we eigenlijk aan het doen zijn is meer processoren op dezelfde plek doen. In de hoop dat we dit nog vol kunnen blijven houden. Maar eigenlijk is dat al cheaten. Want je probeert op een andere manier dat op te rekken dan het kleiner maken. Want het nadeel is op een gegeven moment ga je sowieso bij het fundamentele limiet komen dat draadjes niet dunner kunnen worden dan één atoom dik. Je moet iets hebben. Je kan niet niks dik zijn. En al richting dat ga je heel erg veel problemen krijgen met de stroom die weglekt. Problemen van elektronen die ineens op andere plekken zijn. Er is je behoorlijk koeling nodig. Dus het wordt wat dat betreft al steeds ingewikkelder, duurder en moeilijker. Plus, op het moment dat je duizend atomen dikke draad hebt, is het niet erg als er een atoompje verkeerd zit. Op het moment dat jij tien atomen dik hebt, scheelt het al tien procent als er één atoom mist. Dus het wordt steeds moeilijker om dat nog enigszins betaalbaar functionerend te krijgen. En dat is wel waar die wet van Moore tegenaan zit, de heerkoop op een gegeven moment.

Randal Peelen:
[1:11:09] Wauw. Ik denk dat ik deze aflevering later nog een keer terug ga luisteren. En dan misschien nog wel een keer.

Diederik Jekel:
[1:11:15] Het was een beetje on the spot.

Jurian Ubachs:
[1:11:16] Ik hoop dat het een beetje helder was.

Randal Peelen:
[1:11:18] Maar dat is precies wat het is. En ik geniet daarvan.

Jurian Ubachs:
[1:11:20] Dat is wel heel positief.

Randal Peelen:
[1:11:23] Dat mag nadruk schaamteloos. Want je bent nerd. Dus die hoef je niet voor het verontwuldigen.

Jurian Ubachs:
[1:11:27] We hebben ook nog andere vragen. Want dit waren eigenlijk meer vragen vanuit ons. We hebben ook nog vragen van onze luisteraars. Dat is ook leuk. Want dan kan Krijne ook weer even inbreken.

Krijn Soeteman:
[1:11:34] Ik denk dat we een natuurkundige fenomeen nog vertellen. Maar dat is wat heel anders.

Diederik Jekel:
[1:11:37] Het is een natuurkundige fenomeen.

Jurian Ubachs:
[1:11:39] Heel snel.

Krijn Soeteman:
[1:11:40] Je hebt ooit gehoord van maizena en water. En als je dat 50-50 op uur bent. Dat is toch een mooi fenomeen. Dat je een vloeistof hebt die dus eigenlijk gewoon een vaste stof kan worden. Een niet-Newtoniaanse vloeistof. Een anti-Newtoniaanse vloeistof.

Diederik Jekel:
[1:11:53] Het is een sheer thickening non-Newtonian fluid.

Krijn Soeteman:
[1:11:57] Kijk.

Diederik Jekel:
[1:11:58] Wordt dikker als je het tegenaan duwt.

Krijn Soeteman:
[1:12:01] Ik heb er gewoon uit een bad vol mee moeten laten lopen bij de wetenschapsquiz. En daar moesten we bewijzen dat je erop komt dansen. Ja, dat werkt dus goed.

Randal Peelen:
[1:12:10] Maar kun je dansen?

Diederik Jekel:
[1:12:12] Mooi.

Krijn Soeteman:
[1:12:14] Vroeger had je housemuziek, weet je niet. Een van die feesten.

Jurian Ubachs:
[1:12:17] Clubs.

Randal Peelen:
[1:12:18] Een beetje schuivelen. Kom je er niet met dat maizena.

Krijn Soeteman:
[1:12:20] Dan zak je erin weg.

Randal Peelen:
[1:12:22] Dus je moet eigenlijk gabber muziek opzetten.

Krijn Soeteman:
[1:12:25] Een beetje hakken.

Randal Peelen:
[1:12:26] Een beetje stampen.

Krijn Soeteman:
[1:12:28] Ja, mooi. Goed.

Diederik Jekel:
[1:12:29] Dat is ook een goede vraag. Wat is de beste muziekstijl voor Sheer Thickening Nanutone Fluid? Het klinkt dan als een leuke avond.

Randal Peelen:
[1:12:35] Het moet een mosh pit of een hakfeest zijn. Dat kan haast niet anders.

Jurian Ubachs:
[1:12:40] Michael Flatley's Fiets Feet of Flame. Fiets of Flame.

Krijn Soeteman:
[1:12:44] Feet of Flame.

Jurian Ubachs:
[1:12:46] Tapdancing.

Randal Peelen:
[1:12:47] En als je dat goed doet, krijg je een ring of fire. Dat wordt steeds ingewikkelder.

Jurian Ubachs:
[1:12:51] Wat ik nog een leuke vraag vond, en die is van jullie allebei. Boba vraagt zich af, wat is de populairste podcast aflevering tot nu toe? En hij vraagt daarbij ook, en welke vind je het meest ondergewaardeerd? Die laatste vind ik wel, je zal vast ergens in die vorige negentig een aflevering hebben dat je denkt, oh die was eigenlijk heel goed en ik vind eigenlijk dat die meer aandacht had verdiend dan die heeft gekregen.

Krijn Soeteman:
[1:13:11] Cijferwise.

Diederik Jekel:
[1:13:12] Ik weet niet zo goed de cijfers, want daar ben ik niet zo goed in.

Krijn Soeteman:
[1:13:15] Volgens mij is de best beluisterde aflevering die over Darwin. Dat is de eerste aflevering van de hele evolutiereeks. En ook heel goed beluisterd over Tsjernobyl.

Randal Peelen:
[1:13:25] Oeh, dat snap ik.

Krijn Soeteman:
[1:13:26] Dat zijn uit mijn hoofd zo, 1, 2, 3. Dus ik weet niet welke het best beluisterd is.

Randal Peelen:
[1:13:31] Die over Darwin heb ik volgens mij ook geluisterd. En toen heb ik me voorgenomen om de rest ook te bingen. Alleen toen kwamen ze nog niet, kon ik niet bingen. En toen ben ik af.

Krijn Soeteman:
[1:13:39] Dat kan ik nu zelf.

Randal Peelen:
[1:13:40] Ja, precies. Dus onderweg terug naar huis haal ik hem weer in.

Jurian Ubachs:
[1:13:43] En een ondergewaardeerde... Je zou hem ook kunnen draaien. Stel dat bijvoorbeeld een aantal van onze MNOT-luisteraars... nog niet zo heel vaak Scientias hebben geluisterd. Dat durven ze. Pik er eens één uit dat je denkt van... dat is wel een leuke.

Diederik Jekel:
[1:13:56] Nou, ik denk dat zeker voor, jullie luisteraars... onze luisteraars...

Randal Peelen:
[1:14:03] De luisteraar.

Diederik Jekel:
[1:14:04] De luisteraar... Dat natuurlijk de crossover, dat we een hele lange serie hebben gehad eigenlijk over hoe werkt een computer nou. En we proberen altijd een beetje de hoe-vraag. Hoe werkt het nou? Hoe weten we dat nou eigenlijk? Want er wordt veel te veel geponeerd van de mens zorgt voor klimaatverandering. Oké, maar hoezo dan? Hoe weten we dat? En dat is over het algemeen een veel leuker onderwerp. En ja, hoe werkt een computer? En dan gaan we dus echt helemaal van tot het kleinste niveau van inderdaad een ASML. En ook hoe chips werken en transistoren en de uitvinding en programmeren. En ik denk dat dat wel heel leuk is om dat hele verhaal te horen. Omdat je dan ook een beetje het gevoel hebt van nou snap ik waarom programmeren werkt zoals het werkt. Er is een hele logische reden waarom we werken met als dit dan dat in programmeren. Omdat dat is wat de computer doet ofzo. En daar zit een hele mooie gelaagdheid in en ik denk dat die wel leuk is.

Krijn Soeteman:
[1:15:02] Nee, ik ging toch even kijken. Maar de best beluisterde is die over het stroomnet.

Randal Peelen:
[1:15:07] Dat snap ik ook wel.

Krijn Soeteman:
[1:15:08] De grootste machine ooit hebben we die genoemd. Dat vonden mensen dan weer te groot. Nou goed, je begrijpt het. Maar dat is, ja.

Randal Peelen:
[1:15:13] Als je het in omvang van vierkante kilometers uitrekent, dan is het zeker het grootste apparaat.

Diederik Jekel:
[1:15:19] Ja, en het is allemaal synchroon met elkaar. Dat is ook waar we met...

Randal Peelen:
[1:15:23] Ja, de keren dat wij over het stroomnet hebben gepraat, toen werd er gesproken over een kopere plaat die we dan in Europa hebben. Dat is eigenlijk een metafoor voor het idee dat je... van alle kanten van het stroomnet van heel Europa... stroom zou moeten af kunnen nemen en toe kunnen voegen. Dat vindt de natuurkunde lastig... want er is wel degelijk weerstand op die kabels... hoeveel voltage er ook tegenaan gooit. Dus je kunt wel lokale congestie hebben... maar in essentie willen we in Europa een kopere plaat. En dat is me heel erg bijgebleven. Want ik dacht, hoezo is dat dan een kopere plaat? Zo moet je er niet twee, want je hebt ook een fase nul. Maar goed,

Randal Peelen:
[1:15:54] het idee is wel heel charmant.

Diederik Jekel:
[1:15:57] En wat is jullie favoriete podcast als een Scientias luisteraar?

Krijn Soeteman:
[1:16:03] Van 491.

Randal Peelen:
[1:16:04] Ik zou dus die eerst over evolutie hebben genoemd. Maar dat is nu vals spelen.

Diederik Jekel:
[1:16:11] Nee, sorry, andersom. Ik bedoel, de Scientias luisteraar. Wat is nou een leuke podcast voor jullie dat je denkt... Hé, daar zou je wel eens naar kunnen luisteren als Scientias luisteraar?

Randal Peelen:
[1:16:22] Dat is een ongelooflijk goede en eerlijke vraag. Nou, de beste, we luisteren, daar kan ik alvast. Want hij heeft Jørn nog een halve minuut langer om na te denken. Bij ons is de best beluisterde aflevering. Dus we hebben heel lang erg geleund op de gasten die we uitnodigen. En toen hadden we Jeroen Wollaars en Alexander Klöpping tegelijk. En dan heb je gelijk de best beluisterde aflevering. Want daar gaan mensen gewoon op klikken. Alleen al vanwege de naam.

Diederik Jekel:
[1:16:45] Jeroen is ook hartstikke leuk.

Randal Peelen:
[1:16:46] Precies, dat vond ik wel een makkie. Ik zou die met Rolf Hut ook noemen. Omdat dat de oorsprong is van mijn eigen favoriete definitie. Van wat een nerd is. Maar als ik kijk waar ik zelf het meeste in kwijt kon, dan is het recent, ik ben met Tjerk Jan en, Niels Raijer. Dat ging over een netwerkvereniging waar ik bij zit, die heet Coloclue. En dat is eigenlijk een stel netwerktechneuten, die zitten allemaal bij grote providers en datacentra en netwerkboeren, die hebben zich verenigd. en eigenlijk zijn ze daar schaamteloos netwerknerd geworden en die hebben een soort speeltuin gecreëerd waar je je aan kan melden, dat kost wel wat maar dat is eigenlijk kostprijs om dingen uit te proberen, waarmee je het internet stuk zou kunnen maken dus een ding dat ik zelf heb gedaan dat klinkt heel abstract en ik denk dat ik misschien een aantal luisteraars kwijtraakt, maar, IP-adressen zijn dus allemaal uitgedeeld en ze zijn op. IPv4, het ouderwetse IP-adres is op. Die zijn allemaal uitgedeeld.

Diederik Jekel:
[1:17:51] Het is een beetje het adres van je computer. Dus dat het internet, je gaat naar een website. En de informatie van die website moet wel naar je computer toe. Dus krijgt elk stukje informatie een adres mee. Van hé, zo kun je de computer van Diederik vinden.

Randal Peelen:
[1:18:07] En het grappige is, daar zit dus nog een laag boven. Want ik vertaal het even naar telefoonnummers. Je kunt je voorstellen, de telefoonnummers zijn niet op. Maar stel dat ze op waren. Nou, en je hebt op een gegeven moment een nieuw nummer nodig. Hoe kom je daar dan aan? Eigenlijk waar het in essentie op neerkomt, dan ga je feilen. Dan ga je gewoon zeggen, nou vraag een aanbod. Ik kan er misschien wel wat kwijt. Maar jij wil ze zo graag hebben dat ik de prijs even opdrijf. Dus IP-adressen kun je kopen. Maar je moet wel eerst zelf een provider zijn. Want een blok IP-adressen kan alleen maar geregistreerd staan op een provider. Hoe defineer je op internet een provider? Daar hebben we een mooi woord voor. Dat is een ASN, een autonomous system number. Dus er zijn op internet volgens mij tegenwoordig iets van 200.000 autonome systemen. Die hebben eigenlijk de status provider. Er is een duidelijke top 5 providers met verreweg de grootste aantal klanten. Dat heette de tier 1 providers. Alleen het aantal mensen dat nu denkt, ik wil digitaal autonoom zijn. Ik wil alles zelf in de hand had, dat groeit. Ik ben dus één van die mensen. Dus ik heb...

Diederik Jekel:
[1:19:14] Je hebt een ASN-nummer.

Randal Peelen:
[1:19:16] Ik heb een ASN-nummer gekocht. Ergens getratueerd? Nog niet, maar je brengt me op ideeën. En ik heb dus servers opgehangen. Daar is een protocol voor, dat heet BGP, Border Gateway Protocol. Dus het protocol zegt normaal gesproken als je thuis je computer aanzet, dan vraag je je computer aan de router, wie zal ik zijn? Want jij bent de router, jij bent de baas, dat heet DHCP, Dynamic Host Configuration Protocol. Dit is andersom. Hier zeg je, ik ben de internetprovider. Dit zijn mijn IP-adressen. Ik verkondig dat naar de wereld. En dat is een soort badge of honor. Als jij in de netwerktechniek zit, dan ben jij iemand die echt een provider is. En echt je eigen IP-adressen aankondigt. En dat mag daar dus. Als jij normaal gesproken in een willekeurig datacentrum gaat hangen. En je neemt een internetprovider. Dan kun je niet zomaar zelf gaan zitten aankondigen wie jij bent als zijnde internetprovider. Daar gelden regels voor. En dan moet je de juiste abonnementen in de juiste groepjes.

Diederik Jekel:
[1:20:11] Je bent een beetje een producent geworden en geen consument.

Randal Peelen:
[1:20:13] En ik ben eigenlijk in die aflevering op dat idee gekomen. We hadden een keer Nick Bouwhuis, is ook een aflevering, die deed dat voor het eerst. En die was dus zijn eigen internetprovider. Want die had een server die zijn eigen IP-adressen aankondigde aan de rest van de wereld. Dat heb ik nu ook. En ik wilde er eigenlijk een schepje bovenop doen. Ik wil dat verkeer omleiden naar mijn eigen huis. Naar mijn meterkast. Ik wil thuis mijn computer openklappen. Dan zeg ik wat is mijn IP.nl. En dat er dan staat Randal Peelen is jouw internetprovider.

Diederik Jekel:
[1:20:44] Ja.

Randal Peelen:
[1:20:45] Nou, ik heb dat bijna voor elkaar. Dat heb ik binnenkort echt up and running. Ik weet al hoe ik moet. Ik heb al de juiste vrienden gemaakt die dat voor mij kunnen regelen. Maar dan kan ik gelukkig sterven. Als je je eigen internetprovider bent, beter wordt het niet.

Diederik Jekel:
[1:20:59] Dat begrijp ik. En niks dan respect. Maar ik dacht dat je iets zei over dat je dat stuk kon maken.

Randal Peelen:
[1:21:10] Als je even nadenkt, dan stel je voor jij komt in een netwerk. En die DHCP-server vertelt jou wie je bent, wat je IP is en hoe je naar de buitenwereld kan configureren. Dan kun je wel in dat netwerk zeggen. Nee, ik ben eigenlijk de laptop van Jurian. En dat is hoe je gaat hacken, gaat phishen, gaat doen. Alsof jij zijn bankverkeer wil onderscheiden. Maar er zijn heel veel beveiligingsprotocollen. Die trappen daar niet in. Als ik zeg ik ben Jurian's laptop. En Jurian's laptop zegt ook ik ben Jurian's laptop. Dan zegt die router. Ten eerste weet ik al wie de echte is. Dus ik trap er niet in. En ten tweede, die andere computers in het netwerk snappen dit ook. Dit is goed beveiligd. Maar op internet dat tegenovergestelde protocol. dat BGP, Border Gateway Protocol... Is een stuk minder beveiligd. Ik kan gewoon zeggen ik ben KPN. En dan zijn er plekken op internet die daar intrappen. En daarom is het makkelijker stuk te maken. Ook daar zijn beveiligingsmaatregelen voor. En je komt daar tegenwoordig echt niet zo ver. Maar het kan nog steeds. Het gebeurt nog steeds. En veel van de grote storingen die je hebt op internet. Worden op die manier veroorzaakt. Dat de checks en balances gewoon niet goed genoeg zijn.

Diederik Jekel:
[1:22:11] Er wordt te weinig kritisch gekeken. Voordat ze zo'n azen nummer geven.

Randal Peelen:
[1:22:17] Ja, de grootste internetstoring van de afgelopen tien jaar was een staalfabriek in Zuid-Amerika. Die zei, per ongeluk, ik ben YouTube. Nou ja, goed. Dan gaat al het internetverkeer, denkt, waar is YouTube? Even kijken, oh, hij zegt dat hij YouTube is. Nou, dan stuur ik het verkeer die kant op. Er komt alleen niks terug. En dan, nou, dan werk je video niet. Dus in de kern is het misschien onschuldig. De techniek is gewoon, ja, computers as no, het verkeer komt niet meer aan. Maar de oorzaak erachter, het feit dat iemand verkondigt ik ben YouTube en dat dat eigenlijk gewoon kan, dat maakt het heel eng. Dus daarom kan niet zomaar iedereen met dit protocol.

Krijn Soeteman:
[1:22:56] Maar met jou kunnen we het binnenkort dus wel.

Randal Peelen:
[1:22:57] Precies, de meeste providers blokkeren dat protocol gewoon. Die zeggen ja, we laten niet elke server in dat rek zomaar vertellen wie die is. We willen wel eerst weten, is het hem wel? Dus ik moet door wat hoepeltjes. En die netwerkvereniging waar ik bij zit, Coloclue, die heeft dat mogelijk gemaakt voor leden. En die neem je een beetje bij de hand. En daar ben ik in die aflevering achtergekomen. En daar toen lid van geworden. En daar hebben we nog wel vaker. Met dat soort mensen afleveringen gemaakt. Dat is voor Jørn niet zijn favoriet. Die zit daar heel vaak.

Jurian Ubachs:
[1:23:25] Nee, ik zit een beetje te luisteren. Wat ze allemaal te vertellen zijn. Maar surfers, dat is heel ver van mij.

Randal Peelen:
[1:23:30] En als het gaat over games en sport. Dan zit ik even zo achterover. Met een biertje in de hand. En dan gaat Jurian lekker los. Dan vullen we elkaar aan.

Jurian Ubachs:
[1:23:36] Ja, mooi.

Diederik Jekel:
[1:23:38] Volgens mij is dat met het aanvullen een soort prachtig mooi organisch einde, zou ik zeggen. Volgens mij hebben onze podcast elkaar ook wel een beetje mooi aangevuld.

Randal Peelen:
[1:23:48] Ik geniet hier enorm van. En het is voor mij bijna bonus dat de luisteraar dat ook vindt. Want het is in ieder geval voor mij een leuke aflevering.

Diederik Jekel:
[1:23:56] En volgens mij is dat de baas van een goede podcast. Als je zelf gewoon heel erg lekker aan het genieten bent.

Randal Peelen:
[1:24:00] Een schaamteloos enthousiast.

Krijn Soeteman:
[1:24:02] Ik had een draaiboek, maar dat is al vrij snel. Dat is eigenlijk al heel snel aan de erge elders.

Jurian Ubachs:
[1:24:07] Dat is wel een beetje een van onze trademarks ook. We hebben meestal al een rode lijn. En vervolgens wijken we heel snel af van die rode lijn. Komen we er ook vrijwel nooit meer terug.

Krijn Soeteman:
[1:24:16] We hebben ook teveel onderwerpen om weer terug te komen. Dat is wel makkelijk. Heren, ik vond het superleuk. En heel erg dank dat deze wonderlijke uitnodiging zo mooi. Een soort van uitnodiging. Plus gast zijn.

Diederik Jekel:
[1:24:29] En gefeliciteerd straks met de vijfhonderdste.

Randal Peelen:
[1:24:31] Het is een wonder.

Diederik Jekel:
[1:24:32] Over negen weken. Hebben jullie iets spannends op de rol staan?

Randal Peelen:
[1:24:37] We hebben iets spannends op de rol staan. Daar gaan we ook zeker uit aankondigen. Nou, we hebben het eigenlijk omgedaan. Jij vindt aflevering 500 heel bijzonder en dat is het ook.

Diederik Jekel:
[1:24:45] Ja, ik snap waar dit naartoe gaat.

Randal Peelen:
[1:24:46] Alleen, wij hebben wel gezegd, wij zijn nerds. Wij hebben als Eikpunt aflevering 512.

Diederik Jekel:
[1:24:51] Twee tot de negende, dat is natuurlijk.

Randal Peelen:
[1:24:53] En toen kwamen we er ook achter dat het per toeval zo is dat, nou, nee. 512 is ongeveer, in maart, is ongeveer tien jaar nadat wij ontstaan zijn. Dus aflevering 500 die gaan we gewoon maken. Maar dan komt er een feestje bij 512. Want ons huidige idee is om daar ook wel echt een reunie van te maken. We zijn begonnen met vijf nerds die bij Tweakers hebben gewerkt. Er zijn er nog maar twee over. Maar hoe leuk zou het zijn om dan met tien jaar even op een podium met de vijf oprichters. En dan een leuke live aflevering van te maken. Ik ga jullie zeker uitnodigen. Van harte welkom. Ik weet ook al ongeveer waar ik het wil doen. Maar dat zeg ik niet terwijl de microfoons draaien. Want voor je weet maak ik mensen en heel nerveus. en later andere mensen verdrietig dat het daar toch niet is.

Jurian Ubachs:
[1:25:40] Ik weet nog niet eens waar dit naartoe gaat.

Diederik Jekel:
[1:25:41] En zo zitten ze nog 21 weken. Dus je hebt nog alle tijd.

Randal Peelen:
[1:25:44] Het komt helemaal goed.

Diederik Jekel:
[1:25:45] Top. Nou, ontzettend bedankt.

Krijn Soeteman:
[1:25:48] Luisteraars van alle podcasts.

Jurian Ubachs:
[1:25:50] Alle podcasts.

Randal Peelen:
[1:25:51] Alle podcasts.

Krijn Soeteman:
[1:25:52] Ontzettend bedankt voor het luisteren en wel echt kijken. En ik zeg dus tot de volgende keer. Like, subscribe. Je weet niet, je kent het hele riemeltje. Ja, dat sluit dan maar even met de Scientias podcast af.

Randal Peelen:
[1:26:03] En ja, meer informatie over ons staat op onze website. Dat is mnot.nl En je kunt onze Slack joinen. Daar gingen meer dan 2600 charmante, capabelen, gezellige nerds je voor. En Krijn hangt daar ook rond. Dus dat is extra.

Krijn Soeteman:
[1:26:16] Ook al heel wat jaartjes.

Randal Peelen:
[1:26:17] Ja, precies. Tot zover deze aflevering. Bedankt voor het luisteren. Tot volgende.

Krijn Soeteman:
[1:26:22] Joep. Hoi.

Diederik Jekel:
[1:26:23] Hoi.