S01E21 – Meer over WIV, privacy en Bits of Freedom met Ton Siedsma

Randal Peelen
Hey, leuk dat je weer luistert naar Met Nerd om tafel. Allereerst willen we onze Patreons bedanken, want het zijn er al een paar. We willen graag Bas Meijer, Tom, Ruurt Sanders, Chris W. , Dennis Beverlo, Boba en Frederik Zeverberger hartelijk danken voor hun bijdrage. We waarderen het enorm dat jullie de moeite hebben genomen om onze maandelijkse bijdrage te schenken. Zullen we beginnen? Ik denk dat we moeten gaan beginnen. Welkom bij Met Nerds om tafel. We praten vandaag met. Tegenover mij. Floor is die moeilijk. Hoi. En rechts van mij. Die jouw schelf is. Mijn naam is Randal Pelen. En onze gast van vanavond is Ton Siedema. Sietsma. Sorry. Ton Siedsmaar moet ik zeggen. Ik kan het niet.

Ton Siedsma
Ik word altijd Siedemaar. Maar soms ook ziet ze maar. Dat vind ik nog erger. Ik zeg het maar vast voor iedereen die luistert. Maar weet jij hoe dat komt?

Randal Peelen
Want ik had het echt niet door van mezelf. Ik deed het per ongeluk.

Ton Siedsma
Misschien omdat het een S is en dat die S ook een beetje op een E lijkt. Ik weet ook later, laatst was ik op een congres en toen zei ze van tevoren, nou leuk je toen moet het ons iets, maar ging die podium op, tonsineba.

Joost Schellevis
Misschien moet je gewoon je naam veranderen. Hoe deze? Maar zul je zien dat die vakkers je dan Sietsma gaan noemen? Ja.

Randal Peelen
Moet ik het toch te pakken. Het is soms niet anders. Maar als jij dan aan diezelfde mensen uit moet leggen wat je zoal doet in het dagelijks leven, heb je daar een makkelijkere tijd mee? Ja, oké. Zou je het hier nog eens kort over kunnen doen?

Ton Siedsma
Ja, natuurlijk. Ik werk dus voor Bits for Freedom. Bits for Freedom is een digitale burgerrechtenorganisatie. En ik werk daar als onderzoeker.

Randal Peelen
Oké, met de nadruk op digitaal. Want burgerrechten zijn een legio, maar dit zijn de digitale burgerrechten.

Ton Siedsma
Ja, en eigenlijk is het zo dat het gaat eigenlijk om normale burgerrechten, maar dan in een digitale context. Dus eigenlijk gaat het om het beschermen van. . Ja, je communicatievrijheid op internet, je privacy op internet, je vrijheid van meningsuiting op internet. Eigenlijk alles wat met internet te maken heeft. Nou ja, en zoals je zelf natuurlijk ook weet. Is er steeds meer internet? Is er steeds meer digitaal? Dat betekent dat we steeds meer te doen hebben. Er steeds meer cyber. Er is steeds meer cyber. Ja, nee, dus dat doen we eigenlijk. En we focussen voornamelijk op privacy en vrijheid van meningsuiting. En dat geldt zowel voor de context tussen. Tussen burgers onderling, alhoewel dat eigenlijk iets is waar we toch iets minder op doen. We doen voornamelijk dingen op tussen burger en overheid en burger en bedrijfsleven. En ik ben zelf onderzoeker. Onderzoeker is eigenlijk een totaal misleidende term. Ik geef het eigenlijk gelijk toe. Want we beginnen eigenlijk met onderzoek doen. Maar na dat onderzoek moet je natuurlijk ook iets met het onderzoek doen. Dus een groot deel van mijn werk is beleidsbeïnvloeding, bijvoorbeeld. Ik zit veel in Den Haag, veel in Brussel, veel praat met Kamerleden, beleidsmedewerkers. Mensen van het bedrijfsleven. Om over allerle wetsvoestellen te praten, over beleidsinitiatieven, over technische onderwerpen. En over hoe dat eigenlijk met elkaar samenhangt. En hoe eigenlijk dus de rechten van de burger daaronder daaronder onder kunnen leiden.

Randal Peelen
Want dat gebeurt natuurlijk aan de lopende band. We hoeven ons in ieder geval geen zorgen te maken over of je de titel nerd wel verdiend hebt om hier aan tafel te plaats te nemen.

Ton Siedsma
Ja, nou dat is wel grappig dat je dat zegt. Want ik vertelde net dat ik een vriendengroep heb. Ja, ik ga het toch maar vertellen. Ik hield nog netjes mijn mond. Ja, dat is waar wij het maar gewoon zelf. Een van de namen die we onszelf ooit hebben gegeven, een paar jaar geleden in de buurt van Bordeaux was ook Nerds van de Zee. Nerds van de zee. Zeker weten. Dus toen ik dacht ik mag met nerds op tafel hebben we gelijk een vrienden geamp. Ik zei, alles samen. Het is super holistisch. Zeker. En toen mijn baas een paar jaar geleden me voor het eerst een nerd noemde, dacht ik, moet ik nou beledigd zijn of een compliment accepteren? En toen keek ik me zo aan en zei hij.

Randal Peelen
Dit is een complimentman.

Ton Siedsma
En toen dacht ik, ik own het ook gewoon.

Randal Peelen
Ik ben een nerd. Daar ben ik het helemaal mee eens. Hoe ben je bij Bits of Freedom terechtgekomen?

Ton Siedsma
Ja, dus ik ben van origine eigenlijk een hele saaie jurist. Dat ben ik ook nooit echt kwijtgeraakt. Maar ik begon in. Toen ik studeerde begon ik steeds meer na te denken over techniek. En ik heb ik kijk, ik game natuurlijk altijd ook. Dat is denk ik wel ook wel een given. Dus dat gebeurde eigenlijk altijd al. En ik was net wel een beetje aan het klooien met videokaarten en zelf laptops en dingen in elkaar te zetten. Het wordt steeds beter. Ja, toch?

Floris Bot
Zelfs laptops, dat is wel een verdiepingje verder.

Ton Siedsma
Ik zeg niet dat het succesvol was. Ik zei dat ik dat probeerde. En uiteindelijk probeerde ik dat een beetje te combineren toen ik een scriptie ging schrijven. Ik heb dus eigenlijk twee masters gedaan: strafrecht en staats- en bestuursrecht. En toen besloot ik eigenlijk te gaan schrijven over hoe die techniek en over hoe opsporingsmethodes elkaar eigenlijk raken. Dus hoe de politie bijvoorbeeld kan hacken en hoe het gebruik van die techniek inbreuk kan maken op grondrechten, maar ook hoe dat eventueel kan beschermen. Het ging daar een beetje op googlen. En toen kwam ik op een gegeven moment Bits of Freedom tegen. En toen dacht ik, hé, dat is een leuke organisatie. Dus was ik klaar met mijn scriptie schuiven. En toen dacht ik, ik kan gaan werken. En dat wilde ik ook gaan doen, maar ik wilde ook nog graag iets voor de samenleving doen. Dus toen ben ik eerst thuis geloven bij Bitzer Freedom. En toen viel dat hartstikke goed. En toen zeiden ze: Hey, Tom, ik vind het leuk met je. Wil je hier blijven werken? We hebben een plek vrij. En het zei ik. Dat lijkt me superleuk. En nu zijn we vier jaar later.

Randal Peelen
Dat is toch hard verwarmend? Ik hoor wel vaker van die zwoele verhalen over mensen die van hun hobby hun beroep hebben weten te maken. En er wordt altijd mooi tegenop gekeken. Maar je hebt wel daadwerkelijk van je studieberoep gemaakt, als ik het zo hoor. Dat hoor je niet vaak meer. Nee, dat is waar. Maar het is ook mijn hobby hoor. Het is ook mijn hobby. Want het is ook gewoon ontzettend leuk om te doen. Kun jij een voorbeeld geven van een leuke uitdaging die je hebt moeten tackelen bij Bits of Freedom om het een beetje tastbaar te maken?

Ton Siedsma
Ja, eens even kijken hoor. Bedoe je werk technisch qua onderwerpen die we op ons bordje krijgen?

Randal Peelen
Nou, de richting die ik op zit te denken is als ik. . . Zo voorzit te bereiden op deze podcast. En ik denk bij mezelf, wat doet Pits of Freedom eigenlijk allemaal? Dan ga ik naar die website en dan kom ik een heleboel dingen tegen. Maar Ik heb wel moeite om me voor te stellen hoe een dag er in het leven van iemand Bits of Freedom uit zou moeten zien.

Ton Siedsma
Oké, nou weet je, ik kan wel gewoon voor de grap gewoon een dag van morgen even beschijnen. Dus morgenochtend stap ik om een uurtje of acht in de trein, denk ik. En dan ga ik naar Den Haag. Dan ga ik in de trein gewoon even werken en even mail bijwerken. Want ik heb alweer gezien dat dat echt even moet gebeuren. Dan kom ik aan naar Den Haag, dan ga ik naar de Raad van State. En de Raad van Staat is de hoogste bestuursrechter van Nederland. Daar moet ik gaan pleiten. Want we hebben een zaak tegen de staat lopen over het publiceren van. Informatie die de politie geheel houden, waarvan wij willen dat die openbaar wordt, eigenlijk over de malware die de politie gebruikt. Dus dat is eerst. Dus dan gaan we met de rechters praten. En dan gaat de politie zeggen wat zij ervan vinden. En de politie gaan natuurlijk zeggen: nou ja, wij vinden dat het geheim moet blijven. Wij gaan zeggen, wij vinden dat het openbaar moet worden. De rechter stelt een paar vragen, we drinken wat koffie en dan. is het weer klaar. En en vervolgens krijgen we de uitspraak waarschijnlijk binnen een week of 6 tot 8. Dus ik ben heel benieuwd.

Joost Schellevis
Ik ben hier echt als een onderzoeker inderdaad. Dat is meer een. Ik zou niet weten hoe je het wel moet noemen, maar.

Ton Siedsma
Nee, ik zei al. Het is een volstrekkelijk misleidende term. Het helpt me wel in Brussel trouwens. Soms ga ik naar van die meetings. En als je dan aanbelt als onderzoek of researcher, kom je veel makkelijker binnen. Als je dan meldt als privacy activist. Precies, precies. Dus ook mannelijk gewoon binnen. Ik ben natuurlijk ook heel objectief. Dat moet ik wel even erbij zeggen natuurlijk.

Randal Peelen
Je neemt morgen wel degelijk stelling, toch?

Ton Siedsma
Ook in een objectief iemand mag stelling nemen natuurlijk. Het is alleen natuurlijk dat je die objectiviteit inkleurt. Dus dat is ook komen. Ik doe mezelf eigenlijk een subjectieve objectivist. Maar daarna heb ik nog een andere afspraak in Den Haag met iemand van de Tweede Kamer. En daarna ga ik terug. Dan heb ik een paar meetings over het sleepnetreferendum. Dat referendum komt natuurlijk aan. Ik heb al eerder gehoord dat u hebt erover gehad met Alexander onder andere. Want ja, daar gaan we campagne vervoeren. Dus dat zijn we druk aan het opzetten. En dan heb ik in de middag daarna nog een andere meeting. En het gaat over moderniseren van het webboel van strafordering. Het loopt van samvoering staan de voegdelen in voor de politie. Daar hou ik mezelf ook mee bezig. Ik moet daar even een paar dingen voor aftikken met iemand. En dan is we eind van de dag.

Floris Bot
Nee, dat gaat wel hard. Dus je bent jurist, lobbybob, onderzoeker, babelaar. Objectief filosoof. Objectief.

Joost Schellevis
Subjectief visionair. Subject objectivist.

Ton Siedsma
Ja, en als ik mezelf dan toch ook wel nog een extra toi mag geven, wil ik mezelf ook wel privacy visionair noemen. Gaat me hard er wel even over nadenken of je dat.

Randal Peelen
Hoe meer hoor je op de vork neemt, des te harder kun je door de mand vallen. Heb je toch wel wat te bewijzen.

Joost Schellevis
Maar over die WIF, want we hadden het daar inderdaad met Alexander over. En hij zei, waar hij vooral bang voor is, is dat straks dat er een jaar uitkomt dat 60% van Nederland kiest voor die wet. En dat je dan eigenlijk een soort democratisch mandaat hebt om meer van dit soort wetten te maken. Is dat iets waar jullie ook bang voor zijn? Dat het referendum echt ontzettend tegen de initiatiefnemers kan keren?

Ton Siedsma
Nou ja, kijk, ik begrijp zijn zorg. Dus wat hij eigenlijk zegt is, je had het niet moeten doen, want het gaat tegen je werken. Is dat dan reëel risico? Nou, kijk, in zekere zin, kijk, als je inderdaad zo is dat 80% of 9% tegenstemt, dan is het inderdaad zo dat dat altijd tegen je gebruikt. Dat een minister of een ambtenaar of politicus zal zeggen, luister om, je zegt dit nou wel, maar kijk eens hoeveel mensen die met je eens zijn. Maar weet je, dat gebeurt nu ook al. Ik heb al eens een meeting met minister Plaster gehad, maar ook met Kamerleden. En dan zeggen ze, ja, welke burger maakt het nou uit? Als je naar onderzoeken kijkt, dan blijkt dat blijkt bij.

Joost Schellevis
Maar straks hebben ze echt misschien wel een statistiek waar ze mee kunnen schermen.

Ton Siedsma
Ja, maar die hebben ze nu. Kijk, het enige verschil is dat die statistiek misschien wat harder is. nu heb je ook niet zoeken ofzo waar ook een keer iets uit blijkt de NOS heeft volgens mij recentelijk ook nog iets ook nog een onderzoek gedaan die dingen worden natuurlijk ook aangegeven ja die worden dit dingen worden natuurlijk ook aangegrepen Maar eigenlijk denk ik dat het zo vaart niet gaat lopen. Ik denk eigenlijk dat het gewoon goed gaat komen. Je moet ook niet bang zijn om dat debat te owen, denk ik. Je moet ook niet bang zijn om te zeggen, oké, nou ja, dat referendum. Alexander Clubbing had er natuurlijk zijn twijfels over, maar het is er nou eenmaal. Je kan niet meer zeggen, we gaan het referendum benoemen. Maar kijk, we zitten nu in een andere realiteit: dat referendum is er, we gaan ervoor. Je kan toch, zelfs als je er nu tegen bent, dan kan je toch niet zeggen, ja ik wil het eigenlijk liever niet meer. Dat is voorbij.

Randal Peelen
Nee, maar je mag wel degelijk bang zijn dat het de verkeerde kant opslaat. De grote vraag is natuurlijk. . Wat is de goede of verkeerde kant? Want ik heb het daar echt heel moeilijk mee.

Ton Siedsma
Ja, dat begrijp ik wel. Kijk, ik denk dat er twee dingen zijn die ik daar graag over wil zeggen. Het eerste is, kijk, ik hoop wel dat er gewoon een goed debat komt. Waar ik eigenlijk banger voor ben, is dat er een debat ontstaat waarbij je eigenlijk alleen maar een soort veiligheid versus angst krijgt. Dus dat je mensen krijgt als je voor deze wet bent. Als je tegen deze web bent, dan ben je een terroristenvriendje, of dan, of dan, of dan geef je terroristen veel meer aan.

Joost Schellevis
Dat zie je nu al, hè? Vorige week in WNL zei, ik weet niet meer wie. Als die wet niet doorgaat, dan komen er meer aanslagen. Dat soort dingen hoor je natuurlijk nu al. En dat gaat natuurlijk alleen maar heftiger worden.

Floris Bot
Maar de andere kant doet dat ook hoor. Nou maar kijk, er is gewoon. Ik weet niet meer welke wie dat precies was, maar er was een filmpje die ik op Facebook heb gezien. Waarbij iemand op straat staat en gewoon tegen mensen zegt. . Hé hè, mag ik even in je telefoon kijken? Dat is wel een goed filmpje.

Joost Schellevis
Ja, maar dat is natuurlijk heel iets anders. Want de geheime dienst gaat het natuurlijk niet opeens zonder enkele aanleidingen in je telefoon kijken.

Floris Bot
Nee, niet zonder aanleiding, maar ze kunnen wel een hoop vaardigheid.

Joost Schellevis
Kunnen ze nu ook. Dus de kans dat jouw telefoon wordt gehackt, want dat heb je dan over.

Floris Bot
Dat ze het nu kunnen, wil niet zeggen dat mensen het weten. Nee, dat is zeker waar.

Joost Schellevis
Maar dat hele van ja, straks kan de overheid meelezen met WhatsApp. Ja, ik bedoel, beide kanten maken zich, en dat bedoel ik dus vooral de initiatiefnemers van het referendum, beide kanten maken zich wel echt schuldig aan dat soort overdrijvingen. Het is veel genilanceerder.

Ton Siedsma
Ja, maar het is natuurlijk wel zo dat hyperbole horen er altijd bij. Kijk, want het is natuurlijk ook zo. Ik bedoel, of je nou een aftappbed of een sleepnet noemt. Het is allemaal een hyperbol. Het is allemaal een versimplificatie van de werkelijkheid. Ik kan ook de hele dag zeggen, ja, we noemen het een onderzoeksopdrachtgerichte interceptie. Zo noemt de overheid het. Ja, zo noemde ze het zeker.

Randal Peelen
Nee, maar wacht even, waar het mij om gaat, en dat vind ik echt een belangrijk punt, is dat mensen er wel bij nadenken. En door mensen op straat te vragen. Mag ik even je WhatsAppjes bekijken? Maak je wel iets heel tastbaar. Dat mensen eerst zeggen, ja dat mag wel. En vervolgens zegt hij oké, ik heb je WhatsAppjes gezien. Mag ik nu je foto's zien? Oh nee, doe dat maar even niet. En die zag je ook in die clips. Het erover nadenken, dat is voor mij echt een doel op zich. Dan mag je best dat soort middelen wengen, anders krijg je het gewoon niet over. Dat is gewoon bewustwording.

Floris Bot
Ik bedoel, dat is ook een beetje wat Bof probeert, toch?

Ton Siedsma
Ja, dus een van de dingen die we de komende maanden ook gaan doen is eigenlijk gaan zeggen waar leg jij zelf de grens? Dus kijk, wij vinden dat er een nieuwe wet moet komen, maar iedereen moet voor zichzelf bepalen. Of en waar ze de grens willen trekken. Tot te ver vind je dat de overheid in je privédomein mag komen. Op kleine schaal of op grote schaal. Nu hebben we het ook over de overheid, maar dat geldt natuurlijk ook voor bedrijfsleving. Geld voor van alles. En daarvoor hoort dat je eerst ook heel veel kennis aandraagt. Wat gaan we doen? We gaan dus campagnes opstarten om te kijken waar je de grens legt. Kijk, en uiteindelijk, en dat gaat meer richting het nieuwe jaar worden. Want dan gaan we waarschijnlijk alle campagnes losbarsten. Dan gaan we wel ook zeggen, het is wel echt tijd voor een nieuwe wet. We hebben een andere wet nodig dan de wet die er nu voor ligt. Maar. Vond, wij zijn heel blij dat het referendum er is, omdat het een kans biedt om deze discussie heel breed te voeren. Want vergis je niet. Natuurlijk zijn we al jaren met deze web bezig. En natuurlijk is er best wel media aandacht voor geweest. Alhoewel je erover kan discussiëren of dat niet meer had kunnen zijn. Maar het is in ieder geval zo. Dat nu iedereen zich erover uit moet kunnen laten. En die ook vooral zich erover uit kan laten. Dus als we het goed doen, en dat geldt voor zowel voor ons, maar ook dat kan ook gelden voor de overheid. Is er straks. Een mening, of is er straks een stemming die gedragen wordt door hoeveel mensen zullen gaan stemmen?

Joost Schellevis
Het is samen met een gemeenteraadsverkiezing, dus waarschijnlijk al vrij veel.

Ton Siedsma
zullen 4 miljoen mensen zijn of zo?

Floris Bot
Want ik kinderen mocht natuurlijk niet stemmen op dagen ik las iets van 3,5 of zo laten we dat verwachten 3,5 maar dat is een beetje bij de gemeenteraad komt al meer stemmen toch ja maar niet iedereen gaat dan ook vervolgens op het andere dingen stemmen

Ton Siedsma
Maar dat is natuurlijk ontzettend veel. Hoe kan je nagedaan? 3,5 miljoen mensen nadenken over privacy. Welke keuze je dan ook maakt? Dat mag iedereen voor zichzelf beslissen. Ik vind dat fantastisch. Dat is toch winst? Die hebben dat niet.

Floris Bot
Nou, daar ben ik absoluut voor. Ik zit een beetje, ik wil eigenlijk een stapje terug. Want we hebben namelijk een beetje overgeslagen. Wat is de bof? Wat doet de bof? Waar staan jullie voor? Kan je daar een klein stukje over toelichten?

Ton Siedsma
Ja hoor. Zoals ik al zei, we komen dus op voor digitale burgerrechten, die privacy en feitvermeningsuiting. En dat doen we eigenlijk op drie manieren. We doen dat op de aan de ene kant door beleidsbeïnvloeding, dat is wat ik eigenlijk zelf doe. Aan de andere kant doen we dat door middel van bewustwording. Dus dat is mensen uitleggen hoe dingen zitten, we geven veel presentaties.

Floris Bot
Zo'n filmpje als we het net over hadden, zoiets zou bij jullie uit de koker kunnen komen bij wijze van.

Ton Siedsma
Bijvoorbeeld, alleen hadden we dan misschien net iets anders gedaan, maar inderdaad, zo'n soort filmpje had inderdaad gekund. Dus dat zijn tweede tak. En de andere tak is eigenlijk empowerment. Dus we hebben zelf een toolbox. Waarbij mensen zelf tips en interus kunnen krijgen over hoe ze zichzelf beter kunnen beveiligen. En we hebben een tak van vrijwilligers. Wat echt epische basis zijn en basinnen natuurlijk. En die organiseren privacyconfesties. Die helpen mensen om zichzelf beter te beveiligen. In bibliotheken en op allerlei andere plekken. En dan komen mensen met hun eigen laptops heen, maar ook één keer. Iemand met zijn eigen desktop, wat super grappig was.

Randal Peelen
Dat is wel echt heel gaaf. Ben je ook fanatiek hoor, als je dat doet?

Joost Schellevis
Het was geen all in one, zeg maar. Begrijp ik. Nee, het was geen Anneman.

Ton Siedsma
Nee, nee, nee. Het was niet zo mooi. Zo'n iMac kun je nog geen zo'n doos meenemen. Nee, dat was dat was dit duidelijk niet.

Floris Bot
Dat is een oude CFT monitor enzo.

Randal Peelen
Maar stel dat je daarmee bezig bent, ik wil mezelf beter beveiligen. Nerds die hier nou luisteren weten dat natuurlijk al lang. Maar stel dat ze dat nog niet wisten, wat is nou tip nummer één? Waar moet je echt mee beginnen?

Ton Siedsma
Ik zou zelf, maar dat is ook een kleine voorkeur natuurlijk. Ik zou sowieso beginnen met een VPN.

Randal Peelen
Een VPN.

Ton Siedsma
Nou ja, het maakt natuurlijk wel. Het maakt natuurlijk wel uit welke VPN, maar wij geven geen advies over welke VPN. Want dan gaan we een bedrijf voortrekken. Daar heb ik niet zoveel zin in. Maar er zijn wel allerlei tips in.

Joost Schellevis
Het is wel echt lastig om een echt goede VPN te vinden.

Randal Peelen
Maar laten we het andersom aanpakken. Zijn er ook echt overduidelijk slechte?

Joost Schellevis
Bijvoorbeeld heel veel gratis versies. Je moet sowieso ervoor betalen, denk ik, anders word je echt.

Ton Siedsma
Ja, kijk, en dat is natuurlijk een probleem. Ik vind het best een probleem dat privacy geld kost. Dat vind ik echt heel erg hoor.

Joost Schellevis
Maar wat wel gratis is, is tweetrapsauthenticatie. Dus dat je overal een extra login factor hebt als je inlogt. Dus bijvoorbeeld een code op je telefoon.

Randal Peelen
Die is goed om te pakken. Maar ik blijf heel even stilstaan. Want ik heb laatst een podcast geluisterd, dat was Hello Internet. En het is een recente aflevering. Niet de laatste, niet die daarvoor, maar ik denk twee terug of zo. En daarin werd eigenlijk gezegd, joh, we vinden die VPN's fundamenteel onzin. Want je koopt een dienst los in die eigenlijk je internetprovider zou moeten leveren. En ik werk bij een internetprovider, dus ik denk bij mezelf. Ja, sorry mensen, maar internet is gewoon een pijp naar een groot spinnenweb van netwerken. En wat je daar doet, dat moet je juist zelf kunnen weten. Daar hoef ik me als internetprovider niet mee bezig te zijn.

Joost Schellevis
Maar je kunt ook op je ruiter thuis te komen. gewoon een VPN draaien als je een beetje een hippe router hebt, dan. .

Randal Peelen
Ik neem je verstelling tegen VPN's, want ik vind dat eigenlijk onzin. Kijk, als je elke dienst die je individueel gebruikt op een veilige manier doet. Dan ben je er eigenlijk al. De reden dat je VPN zou willen gebruiken is om eruit te zien alsof je uit het buitenland komt. Of dat al het verkeer over je internetverbinding encrypted wordt. Dat laatste kan ook wel zonder VPN.

Ton Siedsma
Ah, maar als je netwerkstip uit je telefoontje. Er zijn hartstikke veel mensen die dat doen. Ik heb zelf altijd G aan staan, want Ik ben een 4G-snop.

Randal Peelen
Jij zegt VPN, maar vooral buiten de deur. Thuis trek je er minder zwaar aan.

Ton Siedsma
Ik gebruik thuis zeker geen VPN.

Joost Schellevis
Ik ken mensen die dat wel doen hoor. Die echt alles VPN. Ik doe het zelf ook niet, want ik ben dus een internet, ik ben een snelheidsnop. Ik betaal voor de 200 megabit. Ik wil die 200 megabit. Ik krijg niet terug naar 40. Ik krijg hem sowieso niet. Ik wil niet terug naar 40. Nee, maar nog even over het Two-Factor. Want ik denk wel, want we wijven nu een beetje weg, maar ik denk dat dat echt de manier waarop je echt. Maar op iedereen gewoon echt. De kans dat je succes wordt geheckt, gewoon zo ontzettend veel kleiner wordt.

Randal Peelen
Ja, maar niet op elke dienst.

Joost Schellevis
Het kan niet op elke dienst. Ja, je hebt mijn spaatje gejat, die had ik gewoon terug. Ik dacht je bedoelde dat ik die mocht hebben. Nee, ik heb er nog geen staan.

Randal Peelen
Deze spaarrood laat hem toekennen aan Boba. Bedankt daar nog een keer voor. Het is wel een liefde aan deze dag.

Joost Schellevis
Niet elke dienst heeft het, maar bijvoorbeeld Google heeft het tegenwoordig, Facebook heeft het, Twitter heeft het. Alle grote dingen.

Floris Bot
Ja, natuurlijk. Maar kijk, luister. Die second factor is hartstikke leuk. Maar ik heb overigens een VPN die jij mij hebt geadviseerd.

Joost Schellevis
Dus bedankt daarvoor.

Floris Bot
Die heb ik op al mijn devices. En in principe aanstaan. Behalve als ik dus Ziggo Sport, weet ik veel hoe die shit-app heet van ze ga kijken om te zeggen ze, nu het mag niet. En bij waarom doe je dat? Waarom alles VPN? Waarom dat draai je? Ja, ik vertrouw die VPN-provider wel, maar ik heb zoiets van ja, ik zet het gewoon standaard aan. Daar hoef ik het niet over na te denken of het per ongeluk uitstaat. Dat is gewoon de groot reden.

Randal Peelen
En denk je dat je daar ook veiliger bent?

Floris Bot
Nee, dat gaat mij niet. Ik heb gewoon zoiets van, joh, weet je, dit is mijn manier om een beetje. een zetje terug te geven. Ik heb gewoon geen zin dat mijn shit in een sleepnet terecht komt.

Randal Peelen
Kijk, stel dat iemand jou wil hacken. Want daar hebben we het elke keer over. Dat mooi hoort, hacken.

Floris Bot
Dan komen ze er toch wel in, want mijn wifi is niet beschermd.

Joost Schellevis
Wat? En dan begin jij.

Ton Siedsma
Nou jongens, het is wel een beetje opnieuw beginnen. Tip 1, we veilig je niet. En tip 1B. Selecteer goede wachtwoorden, gebruik een wachtwoordmanager. Ja, maar dat doe ik dan weer wel.

Joost Schellevis
Maar niet voor je wieder. Dit vind ik toch wonderlijk. Want ik bedoel, dat is een beetje, ik probeer een beetje een vergelijken in de fysieke wereld. Het is een beetje alsof je je voordeur niet van een slot voorziet, maar wel een kuisheidsgordel draagt. Hoe eerst je border afloop?

Floris Bot
Dat is echt een bijzonder slecht vergelijking. Het is meer alsof alsof ik wel de deuren van mijn auto op slot doe met de motor laat draaien. Nee.

Randal Peelen
Nee, maar wacht even. Joost doelt hier natuurlijk om, je hebt je huis eigenlijk wagenwijd openstaan in die zin. Iedereen kan erop, dat wifi-netwerk. Maar even in Florische verdediging, dat is niet zo'n straatje. Waar elke dag 100.

Floris Bot
000 mensen lang je sirene. Meet dat en al mijn machines mogen alleen maar whitelist met elkaar praten en met certificaten.

Randal Peelen
Ja, dus eigenlijk heb je een soort van wat KPN en Ziggo hebben, zo'n openbaar netwerk. Daar lijkt het meer op.

Joost Schellevis
Totdat iemand gewoon kinderporn gaat downloaden met jouw netwerk. Oh, Joost, houd het binnen hoor. Ja, ding, ding, ding, ding, ding, ding, ding.

Randal Peelen
Ja, maar dat is natuurlijk heel erg. Alleen. Om nou te denken dat iemand die dat wil gaan uploaden, dan denkt, nou weet je wat, ik wil dit heel anoniem doen. Dus laat ik naar Noord-Holland rijden. En een dorpje heel ver hier vandaan. En laat ik dan voor de deur parkeren bij iemand. Kijk. Je hebt het natuurlijk over de kans dat je gehackt wordt, de kans dat je misbruikt wordt.

Joost Schellevis
Ik snap ook niet waarom je het niet zou doen. Ik bedoel, je moet het tegenwoordig uitzetten op een router.

Randal Peelen
Ja, ik vind het wel een goede vraag. Waarom heb je het niet gewoon aan? Er is niet echt veel reden dat het uit zou hoeven staan. Je wachtwoord dan. Het is gewoon weer irritant om een wachtwoord te hebben.

Joost Schellevis
Maar vervolgens moet je wel alles whitelisten.

Floris Bot
Dat wachtwoordje in man. Nee, het gaat niet om mijn eigen. Dan is je wachtwoord.

Joost Schellevis
Poepen 1, 2, 3. Nou, daar ben je binnen.

Floris Bot
Dat is te makkelijk, dat kan dus weer niet. Want in mijn parsardmanager werkt dat dus niet.

Randal Peelen
Oké, en vergeet even je wachtwoord, vergeet op je netwerk.

Floris Bot
Het gaat ook om het verkeer door de lucht. Maar kijk, ik heb mijn machines dus dat dat allemaal wel geregeld is en dat je dus niet zomaar bij mijn nas uitkomt en dat soort spul. Maar als jij op visite komt en je wil op mijn wifi visiteur. Maar je kunt ook een apart lokaal netwerk maken met gewoon een kast. Ja, waarom? Je kan nergens bij bij mij.

Randal Peelen
Ja, ik heb ook een schandalig makkelijk wachtwoord daar niet van. Maar ik vind geen wachtwoord wel echt de gouden verzoek. Weet je hem uit je hoofd?

Floris Bot
Ik weet hem al uit mijn hoofd. Ja, nee, ik vroeg het je eigenlijk meer in.

Joost Schellevis
Ik weet mijn eigen wife wachtwoord niet uit mijn hoofd.

Floris Bot
Ja die van mij staat ook gewoon in OnePassword. Maar je hebt geen wife password. Nee, maar alle andere. Sorry hoor.

Randal Peelen
We hebben nu twee tips gehad als je jezelf veilig wil wanen, want 100% veilig. Hoor ik net ook, ben je toch nooit? Dus dan 1 begin met je wifi.

Joost Schellevis
Ja, jij begint met je live. En eventueel nog VPN. En een second factor wil ik toch nog benadrukken.

Floris Bot
Ja, maar second factor is pas veel verderop man. Ik ben een opzomming aan het maken.

Joost Schellevis
Je kunt beter nog een wachtwoord hebben en dat is dan gewoon poepen 1, 2, 3. Die heb ik daadwerkelijk wel eens gebruikt.

Ton Siedsma
Je komt elke keer op dit wachtwoord.

Randal Peelen
Maar dat is zijn fascinatie, is gewoon poepen.

Ton Siedsma
Ik denk dat ik gewoon naar jouw huis ga fietsen en dat wachtwoord in ga. Ik ga kijken hoe ver ik kom.

Randal Peelen
Maar hij telt ook zo af, dan zit hij thuis en dan komt hij op de wc en dan moet hij inloggen op zijn wachtwoord en dan poep ineens. . Wat? Ja, ja. Om tien uur ochtend. Oké, maar jij begint.

Joost Schellevis
Bij wij ze van spreken, dan nog ben je relatief goed beschermd met de second factor.

Randal Peelen
Ja, maar dat heeft niet elke dienst.

Joost Schellevis
Maar scheiden alles tegenwoordig wel.

Floris Bot
We hebben het nu over hoe bescherm je je netwerk en jij zegt ja Hoe bescherm je je brief? Ja, je moet gewoon een blauw irrie en ding over je krant heen leggen.

Joost Schellevis
De kans dat je wordt gehackt met een internetdienst. Is veel groter dan dat je lokaal wordt gekrekt. Die effect factor is zoveel groter.

Floris Bot
Ja, dan hebben we gewoon een verschillende interpretatie. Ik vind als iemand mijn wachtwoord weet te crakken. Dat vind ik geen hacker. Vind ik echt geen hacker. Hekken vind ik als je aan mijn machine binnenkomt en je kan daar dingen doen die je niet zou moeten.

Ton Siedsma
Ik wil nu wel even de strafrechtjuristen uithangen en die zegt. . Het is allebei hekken.

Joost Schellevis
Het is allebei computervredebreuk.

Ton Siedsma
Zeker weet ik.

Randal Peelen
Hé Tom, om even een vraag naar links te spelen.

Ton Siedsma
Ik zit links van je.

Randal Peelen
Waar beschermen we onszelf tegen met al deze tips?

Ton Siedsma
Oh, dit is allemaal tegen criminelen.

Randal Peelen
Alleen maar tegen criminelen.

Ton Siedsma
Ja, nee, absoluut. Ik heb geen enkele illusie dat mocht je in het vizier komen van de politie of van de inlichting of veiligheidsdiensten, dan komen ze toch wel binnen. En dat vind ik ook, dat moet ik ook even bij zeggen, dat vind ik ook volstrekt terecht. Dat is ook hun werk. Mocht je aanleiding hebben gegeven naar het vizier te komen, dan moeten ze gewoon lekker hun werk doen. Dit is echt puur gericht op de crimineel die je wil vissen, die mispraak van je wil maken.

Randal Peelen
Ja, maar daar heb ik een paar keer op mijn donderd gehad. En dat was ik tot voor kort niet voldoende meester. We hebben hier ook Peter Koop over de vloer gehad. En ik was me op dat moment onvoldoende bewust. Wat de afluisteren en inlichtingendiensten eigenlijk allemaal konden. En waar die eigenlijk in dat spectrum van opsporingsapparaten terechtkwamen. En toen werd ik op mijn vinger getikt dat ik het woord crimineel in de mond nam. Want als de AIVD RIVD je aan het bestuderen, dan ben je strikt genomen, niet per definitie crimineel.

Ton Siedsma
Nee, dan ben je een target, klopt. Want dat komt omdat zij vaak in een veel eerder stadium acteren.

Randal Peelen
Maar waarom noem jij nu wel criminelen als ik mezelf moet beschermen?

Ton Siedsma
Omdat jij moet beschermen tegen criminelen en niet tegen terroristen die een aanslag opleveren. Begrijp je, als het tegens een aantal plegen gaat die niet per se jouw telefoon hacken.

Randal Peelen
Dus ik bescherm het tegen iemand die het wel degelijk op mij gemunt heeft. Wil mijn privacy aantasten, die wil iets van mij stelen.

Ton Siedsma
En niet per se op jou, maar gewoon op een. Op iemand. Want iemand die een fissingsactie start. Of een Nigeriaanse scammer. Die heeft het ook niet per se op jou gemund, maar die heeft gewoon gemund op een hele grote populatie.

Randal Peelen
Dus ik wil geen onderdeel worden van een botnet. Dat is wat je zegt.

Ton Siedsma
Maar je wil ook niet gehackt worden, je wil niet gevist worden. Je wil niet dat je bankrekening leeg gehaald wordt. Je wil niet dat je computer besmet wordt met een of ander virus. Je wil niet allerlei bitcoin moeten betalen, omdat je de foto van je kinderen kwijt bent. Daar ben je tegenaan beschermen.

Randal Peelen
Dus dat doe ik met een VPN, dat doe ik met een sleutel op mijn wifi.

Ton Siedsma
Ja, dat gaat daar allemaal over.

Floris Bot
Dat doe je door je DNS niet bij je eigen provider te draaien.

Randal Peelen
Ik heb DNS al degelijk bij mijn eigen provider draaien. Letterlijk en figuurlijk. Vertrouw ze blind.

Floris Bot
Ja, maar dat komt omdat je zelf je eigen provider bent. Nee, maar er zijn natuurlijk wel meer van dat soort trucsen doen. En inderdaad, second factor gebruiken is ontzettend belangrijk.

Randal Peelen
Ja, maar dat is omdat jij daarmee kan bewijzen dat je bent wie je zegt dat je bent. Of in ieder geval daar heel dicht in de buurt kan komen.

Floris Bot
Vooral omdat de kans gewoon zo groot is dat je wel een keer in een visie mail stapt. Je kunt alleen bijwijzen dat jij bij dat account hoort.

Randal Peelen
Ik ben mezelf aan het beschermen, maar niet tegen de overheid. Want die komt toch wel binnen. Niet tegen de politie, want die weet toch alles al.

Ton Siedsma
Nou ja, kijk wacht. Dat was de volgende stap, kijk, wat je wel kan doen, dus als de overheid We moeten wel een onderscheid maken tussen de politie en de en de inlichting van veiligheidsdiensten. Het is wel belangrijk om daar een onderscheid tussen te maken. De ene zit inderdaad op targets, de andere op verdachten. Maar laten we even voor het gemak even de inlichting en veiligheidsdiensten nemen. Want die gaan straks grootschadig onderzoek doen, die gaan veel meer informatie binnenhalen op de selectering.

Randal Peelen
Dat is ook eigenlijk waar de WIV het meest betrekking op heeft.

Ton Siedsma
Nou, eigenlijk niet. Maar dat is wel waar de controversie het meeste betrekking op heeft. Want die wet is veel groter. De huidige wedstrijd 2002. En er is ontzettend veel dingen in die wet. Heel veel goede dingen en ook een aantal hele slechte dingen. En een van de slechte dingen, daar hebben we dus de hele tijd over. Maar hij koupt op zijn microfoon, komt hij aan. Oké, maar het is wel zo. Dat je natuurlijk wel degelijk niet in dat sleepnet wil komen. Ik denk dat je als burger, op het moment dat je weet dat er een sleepnet komt, kan ik me best voorstellen dat je ook denkt naar je luister, ik wil niet in dat sleepnet terechtkomen. Kan je manier gaan verzinnen om eraan te ontsnappen. Maar het probleem is, jij weet niet waar dat sleepnet precies is. Want er is niet één sleepnet. Er zijn straks niet twee sleepnetten, er zijn er ontzettend veel. Zal ik even uitleggen hoe het een beetje werkt?

Joost Schellevis
Doe het.

Ton Siedsma
Ja? Oké, want jullie hebt ook Peter Koopschat, die heeft natuurlijk alles verteld. Jullie hebben natuurlijk zelf ook het nieuws een beetje gevolgd en Joost ben natuurlijk ook ontzettend veel van.

Joost Schellevis
Ik heb het ook nieuws een beetje gevolgd. Het is ook een beetje gemaakt.

Ton Siedsma
Nieuws gemaakt, zelfs.

Joost Schellevis
Ik vind wel dat de media nog een beetje weinig aandacht aan hebben besteed hoor. Nee, het falen van de journalistiek. Daar kun jij ook niks aan doen.

Ton Siedsma
Maar de ton gaat door. Oké, nou ja, dus die huidige wet is uit 2002, die is nu dus vernieuwd. En de diensten, die konden al een aantal dingen. Die konden al gericht aftappen. Die konden al zeggen, nou, we willen hacken, we willen ervoor kiezen om een internettap te plaatsen. Die konden eigenlijk al een beetje. Net iets meer eromheen afleist. Van wat ze niet konden. Is ongericht op de kabel. Dus wat ze wel mochten, was ongericht door de eten. Dus alles wat door de eten ging, konden ze al binnenhalen. Heel handig. Als je bijvoorbeeld piraten in Mali hebt ofzo, en die zijn met elkaar gaan communiceren via allerlei walkie-talkies of allerlei andere manieren. Ik weet niet hoe ze dat tegenwoordig gaan doen. Maar dan kan je daar. Je richt je daar satellieten op. Dat gebeurt ook in. Bijvoorbeeld in Buren gebeurt dat heel veel. In Friesland. In Friesland. Prachtig om een keer heen te gaan, je ziet die satelliet heel mooi staan. Satellitontvangers, hoop ik, want satellieten vliegen. Sorry, niet de satellieten. Oh, oh ton. Daar ga ik dan. Overnieuw. Geloofwaardigheid, helemaal weg. Nee, inderdaad. Nee, je hebt helemaal gelijk. Dankjewel voor die aanvulling. Nou, dus die informatie mag je ongericht binnenhalen en daar mag je dan doorheen filteren. Dat we dus nu ook doen door alle informatie die door de kabel gaat. Maar dat is natuurlijk. Veel meer informatie en veel privacygevoeliger dan wat vroeger door de lucht heen ging. Want het maakt nogal uit of informatie wordt binnengehaald die bijvoorbeeld. Uitsluitend door militairen met elkaar door de lucht wordt gedeeld. Of je die binnenhaalt. Of gaat op de kabel en je gaat over communicatie die door ons wordt gedeeld, omdat wij een beetje met elkaar aan het WhatsApp zijn.

Floris Bot
En je moet een beetje over de tijd nadenken. In 2002 was Wi-Fi natuurlijk. Een stuk minder in gebruik dan nu.

Joost Schellevis
Maar beter gaat vooral wel om grootschalige, dus lange afstand.

Randal Peelen
Maar dan heb je als eindgebruiker toch geen controle op. Weet ik veel of mijn WhatsApp door de lucht gaat of door een kabel. Maar die gaat zo altijd door een kabel.

Joost Schellevis
etencommunicatie is echt alleen maar communicatie met satellieten zo'n beetje tegenwoordig. Dus iridium, satellieten, satelliettelefoons en ook Wi-Fi. Het is veel efficiënt om dat over de kabel te tapen.

Randal Peelen
Vanuit dat perspectief gezien denk ik dit is heel logisch. Want een eindgebruiker die bekomt zich er niet om hoe het zich verplaatst. En vervolgens die informatie die moet ergens getapt worden. Ja, kan het schelen waar? Pak dan alles. Nou ja, dat is ook dus de redenering die de Inlichting Veiligsdienst hanteren.

Ton Siedsma
Sterker nog, die zeggen: luister, we hebben in 2002 een foutje gemaakt, stommen wij. We hadden niet voorzien dat alles via de kabel zou gaan, we dachten dat alles via de lucht zou blijven gaan. Ik geloof zelf niet dat het.

Joost Schellevis
Sowieso ging toen al het internetverkeer ging gewoon over de kabel. In 2002 MSN'en iedereen al.

Ton Siedsma
Maar dit is een argument wat je echt zo vaak hoort en wat je de komende tijd nog vaker gaat horen hoor. Het was een foutje, we hebben ons op het verkeerde medium gericht. Let maar op. Nou, ik word daar een beetje moe van. Ik zeg, ik denk, zeg gewoon, we mogen niet op de kabel. We hebben de kabel nodig. Want 9% van het interverkeer gaat over de kabel. Zullen we er dan ook bij?

Joost Schellevis
Ook we mogen niet op de kabel. Oké, sorry, ga verder.

Ton Siedsma
Daar hebben we het zo over. Ik heb al gezegd dat ze op de kabel mochten, maar dan gericht.

Joost Schellevis
Ja, dat is goede nuance.

Ton Siedsma
Ja, oké. Dankjewel Joost. Joost is mijn grootste criticaster op dit moment. Maar ze willen dus ook ongericht op die kabelken. En waarom willen ze dat? Als je kijkt naar die wet, lees hem vooral een keer. Het is een wet van, volgens mij is het 80 pagina's. Zo, de move van toelichting is, 300 plus pagina's. Super fascinerend. En evenzeer onbegrijpelijk. Ja, dus lees een verhaal. Want dan lees je dat het ontzettend moeilijk is om te begrijpen wat er nou precies straks gaat gebeuren.

Joost Schellevis
Maar wij zijn gaan juistiking. Ik bedoel, als jij het leest, dan lees het met een andere blik, denk ik.

Ton Siedsma
Zeker, maar ook als ik het lees, dan zie ik dat er ontzettend veel vaagheden in staan. En wat ik eigenlijk wil zeggen is: die wet is zo vaag. Die wet geeft zoveel ruimte, eigenlijk. Dat het nog steeds niet helemaal duidelijk is wat er nou precies straks mag gaan gebeuren. Als het gaat om het ongericht in onderscheppen. Dus wat straks mag. is dat als de diensten een bepaald onderzoek willen doen, mogen ze een bepaald deel van de kabel ongericht gaan aftappen. Ze mogen dat eerst gaan aftappen. Vervolgens mogen ze filters toepassen. Na die filters komt alles in een database. En daar mogen vervolgens door analisten erin gaan zoeken. Dat zijn zeg maar de drie stappen die elke keer worden onderscheiden. Maar je kan dan drie dingen denken, of twee dingen denken. Jullie hebben natuurlijk eerder Peter Koop gehad en die zegt eigenlijk, nou ja, luister. Met de stand van de techniek is dat niet zo erg. En je moet vooral kijken naar de laatste stap. Maar wij vinden het feit dat je ongericht op die bij die informatie kan, als dat je op die kabel mag, en dat je daar heel grootschalig mag gaan filteren. Dat vinden wij echt al een heel groot probleem.

Randal Peelen
Dus de discussie is eigenlijk, zo'n veiligheidsdienst die wil een spelt in de hooiberg vinden. Maar we gaan ons eerst bekommen over hoe groot mag die hooiberg zijn. En daarna gaan we ook discussiëren over hoe vind je die spelt. Dat zijn twee losse stappen in het verhaal.

Ton Siedsma
Ja, dat zijn twee of drie stappen, inderdaad, exact. En die worden nu heel vaak samengenomen in de discussie. Maar goed, wat heel belangrijk is, ook als je dus naar die wet kijkt, daar maak ik even verhaal van dan kunnen we er naden over discusseren. Als ik dan kijk naar de reden die worden genoemd waarom dit nodig is. Dan zeggen ze aan de ene kant, we weten niet wie een terrorist is. Dus we moeten heel veel informatie kunnen filteren op basis van bijvoorbeeld patroonanalyse, systeemerkenning. Netwerkanalyse te kijken wie misschien interessant is. Dat is een van de dingen. Maar ook een van de argumenten, of een van de twee andere argumenten, is. Na een aanslag willen ze terug kunnen kijken. En dan willen ze kunnen zien wie er nog meer bij betrokken waren. Want ik zat, ik begrijp het wel, maar denk wel ja, het is achteraf. De aanslag is al geweest. Het kan natuurlijk heel leerzaam zijn, maar om daarna ook gegevens voor op te gaan slaan.

Floris Bot
We gaan natuurlijk proberen te voorkomen dat diezelfde groep nog een keer wat kan doen. Er zit wel een puntje in, maar het is heel sterk.

Ton Siedsma
Maar je ziet ook wel dat aanslagen zich ontwikkelen. Het is nooit één op één kopie. Je moet ook opletten dat je niet precies leert wat er volgende keer mis is gegaan. Want dan gaat er een keer naar iets anders mis. En het laatste aspect is natuurlijk de informatiedeling.

Joost Schellevis
Met andere diensten.

Ton Siedsma
Ja, dus een van de dingen wordt gezegd, een van de belangrijkste redenen om deze wet te doen, is het Hennis ook tijdens het debat gezegd. Hen is natuurlijk minister van de. was minister van Defensie. Ik wil niet terug. Eens. Die gaat de Kamer in. Is dat de zelfstandige informatiebiedt heel erg belangrijk is. Dus dat diensten zelfstandig heel veel informatie moeten kunnen verzamelen om vervolgens uit te kunnen wisselen. Want dan krijgen ze wel andere dingen voor terug. Nou ja, ik vind het. Op zich begrijp ik het idee, hè? Maar het idee dat je gegevens van onschuldige burgers op gaat slaan om te kunnen uitwisselen met andere diensten, denk ik, ja, ik weet niet of de gegevens van de onschuldige burger, de privacy van de onschuldige burger, dan dat wisselgehoud moet zijn. Want als je dat allemaal wil doen, moet je eerst wel moeten aantonen dat het ook daadwerkelijk zin heeft. En ons argument is, een van onze argumenten tegen deze wetens tot nu toe elke keer geweest. Deze bevoegdheid, je hebt niet aangetoond dat het ook daadwerkelijk effectief gaat zijn. Dus je kijkt naar de aanslagen die er toe elke keer zijn geweest, die zijn verschrikkelijk, laten we daar geen misstand over bestaan. Maar die data zwag in het vizier. Die hadden ze al in het oog. Dus daar had meer data niet geholpen, maar wel effectiever en slimmer omgaan met de data. Dus meer mensenkracht. Acteren wie het visiert. Als je kijkt naar hoeveel mensen Engeland in het visierert, maar die ze niet in de gaten kunnen houden, ja, moeten daar gewoon meer mensen in dienst nemen. En je ziet dat ook de Nederlandse overheid al hele slimme dingen op gedaan heeft. Die zijn al veel meer informatie gaan delen. Naar de aanslag in Brussel bijvoorbeeld. Ja, zet dat allemaal gewoon door.

Randal Peelen
Maar wacht even hoor, advocaat van de Duivel is nu. Ik hoef toch niet dat hele kippen-eif verhaal met jou te gaan uitdiscussiëren als ik. Die kip wil hebben, moet er eerst een ei zijn. Ik heb eerst al die data nodig. Daarna kan ik überhaupt pas nadenken over hoe ik het in ga zetten. Waarom moet ik dat nu al verantwoorden? Het is juist heel goed dat het geheim is.

Joost Schellevis
Dan moet je eigenlijk alle bevoegdheden geven aan geheime dienst om vervolgens te gaan kijken wat ze ermee gaan doen.

Randal Peelen
Nou, het is niet gek dat een geheime dienst vraagt om bevoegdheden, toch?

Joost Schellevis
Nee, maar ik denk dat je een hele principiële discussie moet houden of wie gaat dan voor de stuk houden en in hoeverre mogen ze dat?

Randal Peelen
Zijn er überhaupt gevallen bekend waarin zo'n. Gaimerdienst eigenlijk nuttig werk heeft verricht. Waar dat aftappen echt heel belangrijk was voor hun zaak.

Ton Siedsma
Wil je ongericht aftappen?

Randal Peelen
Bijvoorbeeld, ja. Maakt niet uit.

Ton Siedsma
Kijk, in Nederland mag het nog niet. Dat weten we niet. En in het buitenland zijn er naar de slononthullingen onderzoeken geweest. En volgens mij kwamen ze. Een heel bekend onderzoek was dat. Volgens mij was het met Kiet Alexander toen nog. Die is daar terug. Er zijn heel veel zaken waarin het goed is gegaan. Uiteindelijk was er één zaak waarin het een bijdrage had geleverd. Maar je wijst natuurlijk ook niet hoe groot die buiten.

Floris Bot
15. 500 ofzo. Ja, echt ontzettend veel. Ik heb dat stuk toevallig ook gelezen. Ik heb daar een stuk over gelezen en toen dacht ik ook, ja. Maar het is niet effectief. Dus als je nu heel veel. Als je je touwtjes uit handen gaat geven, zeg maar. En je laat toe dat er. Enorm met je data aan de wandel gegaan kan worden. Wie zegt dan dat ze daar daadwerkelijk iets nuttigs mee kunnen doen?

Ton Siedsma
Want tot nu toe is het niet echt gelukt. Ja, dat is het. Kijk, en ik wil ook dat de Indietg en Veiligheidsdienst. Genoeg handvat hebben. Want we willen allemaal geen aanslag in Nederland. Ik bedoel, niemand vindt dat relaxed.

Randal Peelen
Nee, maar dit vind ik een mooi haakje. Want nu ga ik even terug naar dat. Kat- en muisspel eigenlijk, zoals je het niet hebt genoemd. Maar wat ik wel een beetje proefde, toen je zei. We willen aan de ene kant dus dat die burgers zichzelf steeds beter kunnen wapen. En aan de andere kant snappen we heus wel dat de politie en veiligheidsdiensten het een en ander moeten kunnen zien. We gaan wel burgers helpen zichzelf anoniem, onzichtbaar en misschien als het echt lukt onhekbaar te maken. Staat het niet gewoon met elkaar in conflict? Is daar geen spanning?

Ton Siedsma
Nou, dat begrijp ik wel hoor. Maar ik begrijp dat je zegt, alwaar ik niet heb gezegd dat we mensen onhekbaar willen maken, want ik denk niet dat dat kan.

Randal Peelen
Nou, ik leg je woorden in de mond om niet te prikkelen.

Ton Siedsma
Ik voel me zeer geprikkeld. Het ging vooral om criminelen, toch? Het ging om criminelen.

Randal Peelen
Nee, maar als ik onhekbaar ben, stel dat het me lukt, ik kan mijn e-mail onleesbaar maken. Ik kan mijn. . wifi onkraakbaar maken. En het lukt me om via een VPN met 30 hops de wereld om echt onzichtbaar te zijn. Ja, dan kunnen die criminelen me misschien niks meer maken. Maar dan ziet de overheid er ook niet heel veel meer van. Het is voor iedereen even moeilijk om erbij te komen, toch? Of is dat niet zo?

Ton Siedsma
Het is voor overheidsdiensten echt wel makkelijk om erbij te komen.

Randal Peelen
Oké, dus hier ligt een onderscheid. De overheidsdiensten kunnen er altijd wel bij.

Ton Siedsma
Nou, niet altijd. Maar kijk, wat overheidsdiensten kunnen doen, om even een voorbeeldje te geven. Kijk, KPM bijvoorbeeld moet verplicht aftachtbaar zijn. Dat vinden we heel normaal. Dus we vinden het heel normaal dat als je verdacht bent dat je je telefoon afgelist kan worden. KPN heeft dus een systeem ingericht waarbij de politie naar KPN kan gaan en kan zeggen, luister, wij willen Toms Siedsma afluisteren, regel dat voor ons. Met een gerechtelijk besprek.

Randal Peelen
Die gas is leevensgevaarlijk, die zou hier nooit aan tafel komen. Outlaw.

Joost Schellevis
Ja, nou ja, oké. Sorry, ik heb een hele gesprek om de kop. Nee, een beetje maar.

Ton Siedsma
Tons iets maar aftappen. Zeker weten. En dat vinden we allemaal heel erg logisch dat dat kan, toch? Dus ik vind dat heel erg logisch. Maar criminelen kunnen dat natuurlijk niet. Die kunnen niet naar KPN gaan en zeggen: luister, doe maar even die geest van tons iets maan, want ik wil graag zijn bankrekening kunnen

Randal Peelen
Nee, maar dan tap ik die lijn en dan gaat hij via een VPN en dubbel encrypten tap je een VPN two-factor.

Ton Siedsma
Nee, maar ja, kijk, want kijk wat je natuurlijk hebt in de wet. Kijk, dus ik ben dus met je eens hè. Ik wil alleen maar zeggen dat. Aan de ene kant heeft de overheid veel meer mogelijkheden. Die kunnen naar bedrijven toe gaan en zeggen. luister, kun je dat ontsleutelen? Nou, als je het kan ontsleutelen, kan je verplicht worden om mee te werken. In die nieuwe wet op de richting en veiligheidsdiensten, ook trouwens, wel in de huidige. Zitten mogelijkheden om naar providers toe te gaan en te zeggen: luister, jij hebt de sleutel, ontsleutel het en geef ons die informatie. Dus op het moment dat diensten dat kunnen, dan moeten ze ook die informatie overdragen. En ik vind dat nogmaals heel erg begrijpelijk. Dat is allemaal gericht. Dus op het moment dat het richt is op een verdachte, vind ik dat heel logisch. En dat is in het geval van de politie, het geval van een geheimdienst als het gaat met target. Even het onderscheid weer, vind ik dat ook heel erg logisch. Ik heb meer problemen met massasurveillance. Dus ongericht data verzamelen, want daar zitten altijd heel veel geest van onschuldige burgers bij. En dat vind ik problematisch. Hoe gerichter, hoe beter, hoe minder problemen ik ermee heb, mist natuurlijk de juiste waarbeeld. en natuurlijk vind ik die privacy heel erg belangrijk, maar het gaat me ook om meer. Als je kijkt naar die naar die naar het omgericht verzamelen van informatie. Nou laat ik het dan even. Sleepnet noemen, want dan heb ik die term toch maar even gebruikt. Dan zie je dat niet alleen het gaat om privacy. Maar dan zie je ook dat mensen, dat blijkt uit onderzoeken, op het moment dat geest worden verzameld, gaan zich anders gedragen. Zelfs als ze denken dat het mogelijk is dat hun geevens worden verzameld, gaan zich anders gedragen. Nadat ze nodig te lungen zijn mensen anders gaan googlen. Ik vind dat een groot probleem. Want dan durven mensen zich niet meer zichzelf te zijn. En een van de dingen die ik in een vrije samenleving belangrijk vind, is dat mensen zichzelf kunnen zijn, zichzelf durven te zijn. Dat ik. Min in de nacht kan denken. Oh, ik heb een plekje op mijn arm. Heb ik kanker? En dat ik echt super gestrest kan raken. Kijk, naar WebMD gaat wel. Dit is waarschijnlijk lupus puur theoretisch, dit natuurlijk. Maar ik wil het allemaal kunnen doen zonder dat ik bang ben dat dat ergens belandt. Dat het ergens gebruikt moet worden. En nou is het natuurlijk. Dit is een heel onschuldig voorbeeld, maar er zijn voorbeelden die natuurlijk. Heftiger zijn als het gaat om geaardheid.

Randal Peelen
Ja, maar het begint me een beetje te dagen. Want ik dacht eerst dat er een soort spanningsveld was. Tussen aan de ene kant alle mensen die zichzelf. Willen beschermen op internet en al die best practices willen uitvoeren, zodat ze zo makkelijk of zo min mogelijk goed te hacken zijn. Versus de overheid die overal bij moet kunnen. Maar eigenlijk ligt het onderscheid daar voor jou helemaal niet. Het onderscheid lijkt er bij jou veel meer te liggen, is. Brave burgers versus stoute burgers. En wat ik wel heel goed herken in jouw verhaal is: ik denk even na bij mezelf. Ik ben op internet en ik ga naar nu. nl of nas. nl. nl speakers. net. En ik ga een nieuwsbericht lezen. Nou krijg ik daar allerlei banners te zien. En dan word ik getrakt omdat ik recent een babywichtje heb willen kopen. En dan laten ze mijn andere baby spullen zien. En dan denk ik, oké. Ik voel me nog wel veilig. Niks aan de hand. Eén stap verder is, ik ga iets op internet kijken en dan wil ik eigenlijk niet dat iemand het weet. En dat kan zijn dat ik mijn bruilof wil plannen of een ring wil kopen voordat ik mijn vriendin een huwelijk wil vragen. En dat is al redelijk onschuldig. Als ik bepaalde inhoud voor volwassenen wil kijken, dan doe ik misschien wel de gordijnen dicht, mijn VPN aan. En zo'n incognito browser tap op.

Joost Schellevis
Weet het ook alweer jongens. Heeft iemand dat ooit gebruikt? Command Shift.

Randal Peelen
Daar weet ik niet meer. Command Shift nog wat. En dan ben ik al één gradatie veiliger. En als ik dan inderdaad iets wil kopen voor op bepaalde feestjes of ik ben iets van plan. Dan kan ik naar een of andere torbrowser gaan en daar op schimmige websites iets bestellen wat echt niet kan. En als ik het echt helemaal bond maak, dan ga ik kinderporno verspreiden. En dan ga ik alle maatregelen uit de kast pakken die deze wereld bevat.

Joost Schellevis
Maar er zijn natuurlijk wel degelijk scenario's denkbaar waarin je een legitiem doel hebt en toch de overheid wil ontlopen. Als jij. . Een groot. Je hebt een bron en die heeft een grote misstand binnen de overheid die hij aan het licht wil brengen.

Randal Peelen
Ja, maar ik ben het wel met ton eens. De overheid zou er in alle 15 gevallen bij moeten kunnen. Maar die criminelen moeten al bij stap 2 af.

Joost Schellevis
Ja, maar in sommige gevallen wil je dus, en dan. Ik ga er een beetje van van de journalistiek uit, maar er zijn ook vast ook in de advocatuur bijvoorbeeld. In sommige gevallen wil je bijvoorbeeld iets aan het licht brengen en je moet communiceren met iemand die op de radar van de overheid staat. Je moet bijvoorbeeld iets naar buiten brengen. Een misstand aan het licht brengen. En op dat moment. wil je eigenlijk wel onzichtbaar kunnen zijn van de overheid. Ook in dat soort gevallen wil je gewoon daaraan kunnen onttrekken en toch nog kunnen communiceren met iemand. En kan dat nog straks? Nou, ik denk eerlijk gezegd dat dat nu ook al heel lastig is.

Floris Bot
Nee, het kan absoluut. Maar dan ga je de EVPN aanslingeren en vervolgens. Telegram of signal erover heen gooien, of daar ga je even de hoofdheid mee tegenhouden.

Ton Siedsma
Da heb je encryptie over encryptie over dan heb je encryptie, maar Maar metadata blijft. Maar metadata is niet zo erg.

Floris Bot
Inhoud van het bericht is veel erger.

Ton Siedsma
Ik wil even aantonen.

Joost Schellevis
In sommige gevallen. In sommige gevallen is de overheid niet per se je beste vriend. In sommige gevallen hebben jij en de overheid tegengestelde belangen en ben je nog steeds geen kinderporno downloader of fraudeur of terrorist. Maar wat wil je erover zeggen, Tom?

Ton Siedsma
Nou ja, ik wou eigenlijk het punt maken dat metadata wel ontzettend veel prijs is.

Floris Bot
Ik wou zeggen, in dit geval valt het wel mee. Ik moet het ook niet hebben.

Ton Siedsma
In de algemene zin is het wel: kijk, wat je juist hebt.

Floris Bot
Maar metadata kan je al heel veel halen, maar het is. Het is natuurlijk volkomen begrijpelijk dat een journalist met een target, een doelwit, een verdacht crimineel contact wil hebben. Dat is helemaal niet gek.

Joost Schellevis
Want ja, ook terroristen, ik bedoel. . In de westerse journalistiek is het ook geoorloofd om bijvoorbeeld met terroristen te spreken. Je wil alle kanten van het verhaal laten zien.

Floris Bot
Reis heeft daar een paar hele mooie stukken uitgehaald.

Joost Schellevis
Maar in dat soort gevallen wil je niet dat dat interview leidt tot arrestatie. En dat gebeurt vaak wel.

Floris Bot
In principe zou een interview in dit geval kunnen leiden tot een gesprek, maar nooit een arrestatie. Uit metadata kan je niet behalen wat er is besproken, maar ze kunnen wel eens een keer zeggen, wel misschien bijstiep.

Joost Schellevis
Nee, maar ook bijvoorbeeld iemands identiteit achterhalen. Ik bedoel, NEC had een tijdje terug een verhaal. Ik weet niet meer waar het over ging. Maar in ieder geval, de bron moest worden opgesport. Dan hebben ze gewoon de transactie, de gesprekken van die journalist opgevraagd. En gekeken, nou met wie heeft hij helemaal gebeld?

Ton Siedsma
Dat is wel een link. Ja, maar dat blijft straks ook kunnen.

Joost Schellevis
Nee, maar het is meer om even aan het zeggen, het is heel verleidelijk om te denken dat de overheid. . Te vertrouwen is. Nou ja, ik zeg niet dat de overheid niet te vertrouwen is. Maar ik zeg alleen maar: er zijn scenario's denkbaar dat jij als rechtsgeaarde burger zonder kwade bedoelingen, toch in het vizier van de overheid komt en onder de radar wil blijven. Dat wilde ik graag even toevoegen aan dit gesprek.

Floris Bot
Die mogelijkheid is er altijd. Ik vind het heel leuk om documentaires te kijken. En ik zat een documentaire te kijken over kernenergie. Ja, dat mag dus niet. Nou, daar heb ik dus onwijs veel over zitten googlen en Wikipedia en YouTube. Maar ook wat schimmiger websites heb ik heus wel. gehad. Het ging ook over fallout en wat doen ze met dat afval en hoe verwerken ze dat eigenlijk? Want ik kom dan in een soort van Een soort soort reis, zeg maar, terecht. Trends. Nee, een soort van reis over oké, nou je kan dus kernenergie maken. Nou, hoe gaat het eigenlijk ook weer? Welke methodieken zijn er en weet ik veel wat? Hé, maar dan krijg je natuurlijk ook afval. En wat doe je dan met dat afval? En is dat afval dan zo eng? Maaken ze daar dan die enge bom van, nou ja, op een gegeven moment heb je wel genoeg gezocht dat zo'n overheid kan denken. Oeh, daar zijn we al een hoop vlaggetjes voor.

Randal Peelen
Ik noem dat dat jij in reisdiep het konijnenhol van nucleaire toestanden bent ingezet.

Joost Schellevis
Ja, dat zou kunnen.

Randal Peelen
In dit geval is dat bij mij zo. .

Joost Schellevis
Ik denk vooral dat je een hele rare Google attitenties krijgt natuurlijk gezegd. Dat zou ook goed kunnen.

Randal Peelen
Maar hij heeft een VPN hè.

Ton Siedsma
Ah ja, dat is waar. Maar kijk, ik vond ons gewoon heel belangrijk, om het toch even terug te breken. Want ik wil heel graag straks meer weten over je ervaringen.

Floris Bot
Nee, dat hoeft niet.

Ton Siedsma
Ja, wel zeker wel. Maar ik vond het heel belangrijk dat de onschuldige burger niet in het vizier van de overheid komt. Dat is gewoon niet de taak van de overheid. Dus als je kijkt naar opstelt, de minister van een paar jaar geleden, ik weet niet of we nog kunnen herinneren, maar ik denk altijd met veel. Het fundamentale. Het is geen weemoed, laten we wel zijn. Het is misschien wel weemoed hoor. Ja, ik genoot er altijd van hoor. Maar ik vond het altijd, ik vond het altijd. De manier hoe hij een zin kon beginnen. En onaanvolgbaar ten einde kon brengen, was episch. Maar taalkundig was het geweldig. Maar hij zei op een gegeven moment, in een kamerbrief, dus zijn ambtenaren, en hij zeiden dat. Dat je van tevoren. En dit ging over de politie, en niet over de enige Veiligheidsdiensten. Dat er heel veel G's van burgers opgeslagen moest worden, omdat je vooraf niet wist. Wie een crimineel zou zijn of niet. En daarom moest je alles maar gaan opsluiten. Dat klinkt toch logisch? Maar daarvan heeft dus het Europees Hof heel gelukkig gezegd: luister, dat vinden wij geen goed idee. En daarom is de bewaarpers ook afgeschaft. Dat gaat even over de bewaarpigde, over het opslaan van alle gezondheid. Over het opslaan van alle metadata. In Europa vinden we gewoon dat dat niet moet kunnen. Jij als burger in een vrije samenleving hoeft niet continu het vizier van de overheid te zijn. Ook niet passief. En voor mij maakt dat niet uit of dat nou geldt voor de Belastingdienst, voor de politie of voor de inlichting en veiligheid.

Randal Peelen
Oké, dus jij noemde net alweer dat onderscheid waar ik toch elke keer op terug blijf komen tussen brave burgers en criminelen. En dus eigenlijk is dit de nuance die je toepast, is zo'n sleepnet. Bakt ook heel veel brave burgers. Daar gaat het voor jou de mist in.

Ton Siedsma
Ja, exact. Dat is het probleem. Gericht aftappen, prima, ongericht aftappen en allerlei onschuldige burgers meenemen, niet oké.

Randal Peelen
Dus je hebt een heel verschrikkelijke analogie als je wil. Nou ja, hij is zo'n visser. Die gaat van die sleepnetten en die wil gewoon die dolfijnen niet vangen.

Floris Bot
Bombarderen in een oorlog. Een precisie dom bombardement waarbij je zeker weet dat alleen de eerste verdieping van dat en dat appartementencomplex geraakt wordt, is helemaal een beetje oké, Maar die school die 20 meter verderop staat, die mag je nooit van je leven raken. Dus eigenlijk is het opsporen van criminelen. Thomps vindt dat een heel slechte analogie. Oké, laten we dat even gezegd hebben. Nee, deze sleepwet is zo nog zo'n ding die 26. 000 bommetjes wordt.

Joost Schellevis
Nee, maar het woord sleepnet krijg ik wel echt gewoon Uitslag van. Ja, maar ik vind het sleepnet al verschrikkelijk als het over vissen gaat. Kan je nagaan dat het over mezelf gaat? Het wordt sleepnet. Slaat nog ergens op. Maar ook dat is al een frame. Sorry ton. Daar wil ik nog iets over zeggen.

Ton Siedsma
Want als je kijkt naar de PIA. Bij elke wet wordt er tegenwoordig een privacy impact assessment uitgevoerd. Dat is zeg maar een soort van assessment van hoeveel inbreik maakt deze wet eigenlijk op de privacy. Van burgers, of dat nou targets zijn of onschuldige burgers. En de mensen die die PIA hebben gemaakt, dat zijn de hele geleerde mensen, die zeiden zelf ook: luister, die sleep net. Oké, is eigenlijk best wel een goede analogie. Want dat is precies wat er straks gaat gebeuren. Je vangt alle vissen die je maar tegenkomt in plaats van alleen die je wil hebben. Nou ja, kijk, je laat er een auto doorheen, maar je hebt heel veel bijvangst. Dus die oorkaas, zal ik maar zeggen, die blijft erin zitten. Ja, of een dofijn. Ja, de orka gaat waarschijnlijk de boot op.

Floris Bot
Ja, met zo'n aanvanger is het dolfijn.

Ton Siedsma
Ja, precies. Kijk, je hebt hartstikke veel visie die je eigenlijk helemaal niet wil. En dat gaat gewoon straks ook gebeuren. En weet je wat ik eigenlijk vind? Dit gaat onvermijdelijk gebeuren. Als deze wet doorgaat, gaat dat gebeuren. Dat is een feit.

Floris Bot
Ja, maar die bijvangst moet je zoveel mogelijk beperken. Daar gaat het gewoon om.

Ton Siedsma
Zeker.

Joost Schellevis
Maar het gemeent dat sleepwet takkundig gezien gewoon geen woord is.

Ton Siedsma
Sleepwet is talkkundig. Hebben we dat even gehad, maar sleepnet mag het dus wel. Oké, wil ik het nog even over de sleepnet wet hebben, als jij dan daar gelukkiger van wordt?

Joost Schellevis
Takkundig ben ik daar gelukkig mee.

Ton Siedsma
Fijn, kijk, dan ben ik het eens kwijt. Dit heeft hij zo goed gedaan.

Floris Bot
Hij trek je gewoon een beetje concentratie, maar wel zijn het gaat niet. Het gaat niet over het woord. Het gaat over het doel van dat ding.

Ton Siedsma
Ja, nu weet ik wel wat ik wilde zeggen. Kijk, als de regering en als de inrichting en veiligheidsdiensten dit op deze manier willen. Dan moest ik dat gewoon eerlijk zeggen. Dus wat je op een gegeven moment zag aan het eind van het debat in de Tweede Kamer. Dus de Eerste Wet in de Tweede Kamer, toen in de Eerste Kamer. Op een gegeven moment is er door D66 een aantal vragen gesteld. En toen zei de minister oké, je krijgt straks schriftelijk antwoord op. Nou, die antwoorden kwamen vlak voor het einde van het debat. Laten we zeggen, het was 5 voor 12. Het is echt een paar minuten voor het einde van het debat. Dat was ongeveer rond de tijd dat van Raak van de SP, die liep boos weg, omdat hij dacht dat die landverradar werd genoemd. Dat was een prachtig einde van debat, zeg. De aantraden om terug te kijken. Dat was mooi, was het best wel een bijzonder einde. Maar toen bleek schriftelijk, en je kan het ook nog terugvinden, dat die ambtenaren zelf zeiden, ja, dit is gewoon ongericht, dit is breed, er gaat gewoon heel veel gegevens worden opgeslagen. Dat. Maar een andere voorstelling van zaken zou onterecht zijn. Dus nu wordt er. Ze praten ervoor uit. Ze praten ervoor uit. Exact. En ik heb liever dat je ervoor uitkomt en zegt ja, we willen dit doen. Dit is wat er gaat gebeuren. Maar we vinden het nodig. Dan heb je een eerlijke discussie. In plaats van nee, dat gaat niet gebeuren. Will je niet zeggen wat er precies is.

Floris Bot
Er wordt ook wel echt een woordenspelig gespeeld. We gaan zoveel mogelijk data skepen. Krubben en zo kort mogelijk bewaren en dit en dat.

Joost Schellevis
Maar je weet gewoon niet wat je moet scrubben. In essentie is dit nog steeds gewoon dezelfde bevoegdheid als die. vier jaar geleden door een commissie werd voorgesteld. Door een geleerde commissie, geleid door Stan Dessens. Die heeft toen geschreven dat het tijd was voor een gerichte interceptie. Die Kamer schreven dat vrij expliciet, als ik het me goed herinner. Eens? Dat was ook de eerste versie van de wet. En na een tijdje is dat gewoon. . Wilt het stellig maar hebben over onderzoeksopdrachtgerichte interceptie.

Ton Siedsma
Weet je wat komt? Omdat de Tweede Kamer zei, wij willen geen ongericht interceptie. Toen heeft Passec in het debat gezegd, wij halen ongericht uit de wet. Nou, PvdA was hartstikke blij. Andere partijen waren ook blij, want ongericht ging uit de wet. Nou, toen werd het dus onderzoeksopdracht gericht. Maar de bepalingen zelf zijn nog hetzelfde. Kijk. Maar maakt het juridisch nog uit hoe je het noemt?

Joost Schellevis
Nou, dat is dus een interessante vraag. Als het tot een rechtszaak komt, en het komt tot een rechtszaak, daar willen we het ook nog over hebben.

Ton Siedsma
Ja, dat kan zich wel dat er inderdaad tegen deze zaak. Kijk, natuurlijk maakt er uit. En dan maakt eigenlijk elke inperking, gaat dan uitmaken. Maar het feit dat de minister zelf heeft toegezegd dat er zoveel data verzameld gaat worden, gaat ook meespelen. Dus alles wat er is gezegd speelt mee.

Floris Bot
Ja, ik zit gewoon een beetje te denken, ik probeer een beetje aan de wat minder onderlegde luisteraar te denken ook. Hoe ga je dit nou zo begrijpelijk mogelijk maken voor. . Zodat onze luister het aan zijn moeder kan uitleggen. Want dat is, wij gaan al best wel diep. Ik bedoel, wij doken er meteen in. Ik had een beetje bedacht dat we nog een soort van introductie erover zouden doen. Maar nee, het was bam. De diepte in. En dat is op zich tof. Ik bedoel, dat past heel goed bij ons. Maar de cashera van de Aldi, gaat hij dit kunnen volgen? Die moet het wel weten. Wel als het nerd is, laten we niet generaliseren, Floris. Oké, de standaard persoon in de koopgroot in Rotterdam.

Joost Schellevis
Geen idee, lopen daar veel nuts?

Floris Bot
Nee, maar die je niet snapt, de gemiddelde persoon die wel lastig van.

Joost Schellevis
Het is een wet die zo ontzettend. Ik ben er al jarenlang mee bezig. En alsnog ben ik soms in de war. Hoe zit dit ook alweer?

Floris Bot
Maar als je nou super plat slaapt, dan komt het fantastische nare woord. Sleep net wet. Is wel wat er aan naam is. Je moet een analogie hebben voor mensen die ze begrijpen.

Joost Schellevis
En in dit geval is het analogie de aftapwet. Dit is enige trouwens, wel meer media noemen het zo. Snap ik. Maar doe je het daar niet een beetje tekort.

Ton Siedsma
Maar dan zou je het eigenlijk de grootschalige aftap hebben moeten noemen.

Joost Schellevis
Ik noem het de onderzoeksopdrachtgerichte aftaalwet.

Floris Bot
Nee, nee, dat is net waar. Maar dat is natuurlijk verschrikkelijk, want wat er in feite gaat gebeuren is. . Wij onderscheppen alles, we proberen alles te bewaren. En dan gaan we kijken wat we daarmee doen.

Joost Schellevis
Er gaat niet alles. Nee, ook niet nagenoeg alles. Ik bedoel, er moet alsnog wel gewoon een doel zijn. Kijk, het is een hele principiele discussie. waarin. Media als wij het niet te veel stelling moeten nemen. We moeten gewoon neutraal verslaan wat er gebeurt. Die wet heeft een verschrikkelijke naam. De wet op de inlichting en veiligheidsdiensten. 2017. Precies.

Floris Bot
Heel lang was het ook nog 200XX, omdat ze geen idee hadden wanneer die ingoed invullen. Ik heb dan zelf te maken gehad met de wetgenerieke digitale infrastructuur, vind ik een veel klotere genaamd dan dit. Overigens is die maar acht pagina.

Randal Peelen
Die is kloterig, maar die is niet substantieel veel kloteriger hoor. Het is gewoon met je kijkt hoe je daar.

Joost Schellevis
Nee, maar als je het over de WIV hebt, dan weet je bijna, nou misschien sinds zondag met Lubach, want die noemde het wel de WIV, wat ik wel vet vond. Misschien dat het nu wat meer een begrip begint te worden. Maar kijk, als je zegt aftapwet, aftapwet was ook heel lang gewoon de term die de meeste media gebruikte, moet ik zeggen hoor. Totdat het referendum kwam.

Floris Bot
Laat ik het dan zo zeggen. Op het moment dat Ik in de kroeg tegen de gemiddelde Arie die naast me staat zegt. Wat vind je van de aftapwet? Dan zal die niet denken. Oh, daar gaan ze mij ook misschien wel mee te pakken. krijgen. Of daarmee gaan ze misschien ook wel in mijn dorp aan de slag. Weet je, de impact is veel groter dan het woord aftapwet doet vermoeden. En dat is een beetje wat ik wil eigenlijk.

Randal Peelen
Ik ga de discussie even rondmaken, want ik heb ton horen zeggen dat Bits of Freedom het heel belangrijk vindt dat de burger in ieder geval weet hoe hij zichzelf kan beschermen. Ik weet dat Joost het nog heel belangrijk vindt dat we even door kunnen praten over de WIV als het daarvan komt. Maar dat moet eigenlijk nog blijken, want we weten niet of onze opvolgenpodcast wel of niet opkomt daar. Ja, we zijn een beetje te laat begonnen. Dus we gaan nog een keer afronden. En dan gaan we daarna, als het nog kan, dan gaan we gewoon door. Dan zeggen we gewoon jongens, bedankt voor het luisteren. We zijn dus de volgende keer weer. En dan gaan we gewoon door. Het is gewoon een hidden track. En dat doen we gewoon eerst 20 minuten stil zijn.

Ton Siedsma
Altijd een bonus track willen zijn.

Randal Peelen
We hebben het al echt al over privacy gegaan. In ieder geval aan Floris vragen: heb jij nog tips voor onze luisteraars?

Floris Bot
Ja, maar die heb ik even. . Ja. En dat zou ik eigenlijk nu meteen graag willen doen. Jullie hebben het in de podcast met Alexander Klupping gehad over mediteren. Ik had het al een paar keer geprobeerd, maar nooit echt doorgezet. Dus dan doe ik het één of twee of drie dagen achter elkaar of zo. Ik ben nu al een tijdje onderweg. Ik gebruik headspace wat ik niet helemaal fijn vind. Mijn de honden. Maar ja, ik heb nu op het taart voor best wel lang. Dus ik heb zoiets van. . Het brengt wel veel rust en dat vind ik gewoon super fijn. Dus ga mediteren. Dat is echt tip nummer 1.

Randal Peelen
Nou, die onderschrijf ik van harte. En laat het gezegd zijn dat ik eigenlijk iedereen die ik tot mijn vrienden kring reken. toch al meer dan eens die tip moet hebben gegeven. En toch ook al wel vaker heb gezegd, joh, als je dan begint, doe het niet 1, 2, 3 keer, maar hou die tien keer vol. Dus ja, die tip gooi ik er nog even bovenop. Joost.

Joost Schellevis
Ja, lastig hè. Zo'n leuke film gezien laatst. Nee, maar echt. Ik vind heel lang. Ik heb een film gezien en ik denk dat het. Hoe hadden die films met die autofilms, zeg maar, dat ze altijd auto's gingen in Jatten? Ik ben gewoon even viewer. Dat waren toch kutfilms? Laten we het daarover eens zijn. Nee, maar lijstje het filmpje.

Floris Bot
Het is in principe gewoon voor maken meer niet.

Joost Schellevis
Precies. Alleen voor de niets dan goed. Wat ik wel vet vind is dat. Dat films, ik bedoel, je had altijd wel gewoon films, de highbrow films, maar dat ook actilms af en toe gewoon wat slimmer, wat subtieler zijn en wat meer verborgen zijn. Ik ben echt benieuwd naar je tip. Ik heb de zondag Baby Driver gezien. Vond ik echt gewoon een heel leuke film. Gewoon de Fast Nefurius, maar dan net even wat intelligenter. Maar trouwens. Ze stelen helemaal geen auto's. Het is een hele slechte vergelijking. Maar zitten wel auto's in de film? Ja, ik was je al vijf keer kwijt.

Randal Peelen
Ik heb meer mensen erover gehoord. Mijn tip is eigenlijk. Ik heb er twee. Mijn eerste tip is heel algemeen. En dat is. Praat eens wat meer met mensen waarvan je nooit zou denken dat je ermee gaat praten. De eerste keer dat me dat de afgelopen tijd was overkomen is toen ik naar die Appels en Peren show ging in Zwolle. En ik dacht, weet je, we moeten smiddags nog in Deventer zijn. Dat is met mijn vriendin. Die heeft de baby mee. Dus logistiek dilemma. Ik denk ik ga gewoon met OV. Haal zij me op in Zwolle. Dus ik ga naar die trein. Blijkt al, stap 1. Er zijn bussen ingezet. Nou, vervolgens heb ik drie aansluitingen gehad, allemaal gemist. Lang verhaal kort. Ik kwam in die bus al naast mijn vrouwtje te zitten. En die zei eerst tegen die buschauffeur. Nou, dat is wel heel vervelend hoor. Nu heb ik nu al die treinen gemist. Vertraging, blablabla. Het eerste wat ik denk is: Zijkwijf, waarom doe je zo gemeen tegen die buschauffeur? Die kan er ook niks aan doen.

Floris Bot
Echt genoeg, hij komt je helpen.

Randal Peelen
En later op de dag. Was het gewoon mijn beste vriendin? Ik heb met haar gepraat over waar ze woont. Wat de mooie plekjes zijn in ons mooie dorp Kastrikum. En over haar dochter, auto-ongeluk. Dat ze het. Routeplannen had uitgeprint op A4. En die was nu anders. Daardoor kon ze de weg niet meer vinden. Daarom was ze zo boos. En uiteindelijk ben ik met haar tot en met Zwolle gekomen. En hebben we al die tijd te kletsen. En dat had ik echt niet verwacht. En vanmiddag. Kom ik in de supermarkt, in Kastricum ook weer. En toen viel de stroom uit. Toen moesten allemaal naar buiten weg veiligheidsoverweging. Dat was gelul. Want ze willen gewoon niet dat je. Dingen gaat jatten daar. Terwijl iedereen is. Je kon heel lang zonder stroom supermarkt boodschappen doen. Ja, nou vandaag mocht ik niet. En toen ben ik ook met mensen aan de praat gekomen. Dat was best gezellig. Dus dat is gewoon mijn tip in het algemeen. De tweede tip is, ik heb vandaag mijn iMac uit elkaar geschroefd. Dat is een iMac uit 2009. Daarom was ik afgelopen weekend de podcast aan het editen gedaan met nerds om tafel. Dus ik had echt stress. Ik had dat USB-stickje erin zitten. Mijn edit programma altijd staat. Alles bewaard. Ik was het op mijn iMac aan doen op dat moment. En mijn sticky zat erin. Dus ik was op een gegeven moment aan het normalizen. Dat is een van de stappen die je doet. Maar er kost best wel veel tijd. En op een gegeven moment, halverwege het normalizer, bam! Scherm allemaal artefacts. Weet je wel, dat het er gek uitziet. Beetje niet meer super j-peg, maar toch anders. En ik denk, oh kut. Want ik ben nerd. Ik weet het. Dit is mijn GPU. En dit is een iMac van acht jaar oud. Dit kan nog wel eens het einde zijn. En het eerste wat ik dacht was, kut, nu moet ik een nieuwe iMac. En toen dacht ik, oh, dat is eigenlijk wel tof. Daar ben ik wel blij mee. Het tweede wat ik dacht is: ja, kut, nu moet ik die USB-stick eruit halen. Nou, oké, met veel tegenzin USB-stick eruit. In mijn laptop inderdaad, want die heb ik ook. En toen dacht ik echt, toen zat ik echt op mijn knietjes te bieden. In je donger, want dat past echt niet in je laptop. Jawel, want ik heb een stikje met USB-C. Aan de ene kant en aan de andere kant corrected. En die gaat zo meteen ook deze aflevering opstaan. En toen heb ik die uitzending, ja, ik denk 50% van het werk opnieuw moeten doen. Dus ik had best wel stress. Ja, dat is klote, maar het is wel gelukt. En uiteindelijk toch. Wat is nou je tip? Mijn tip is. . . Als je een computer hebt die kapot gaat, ga gewoon googlen als je in ons weegt. Want ik heb uiteindelijk een obscure site gevonden waarop stond hoe je die GPU'en er met pijn en moeite uit kunt slopen. Alles moet eruit, helemaal binnen buiten. En die iMac, weet je, je zou hem halverwege uit frustratie bij het GoFuil willen zetten. Maar als je die GPU eruit haalt, dat is een Radion HD 4850 in dit geval. Die kun je dus in de over doen, 200 graden 10 minuutjes. En als je hem daarna met voldoende koet koelpasta weer terug in die IMAX schroeft, dat doet hij het gewoon weer. En daar kan hij meer dan een jaar mee. Hij doet het serieus. En ik heb al heel veel discussies gelezen waarom het gebaren van wat de neuen is. Ja, het mooie is, in theorie zou het niet moeten werken. Maar het werkt en men is er niet uit waarom. Maar het werkt. En over een jaar moet je hem opnieuw over. Nou, er zijn mensen, dat doet hij nog zeven maanden. Er zijn mensen dat na 17, 10 maanden of twaalf maanden. Dat kan voorlopig weer mee.

Ton Siedsma
Oké, dus dit is? Ik vraag me wat af bij mensen die voor het eerst koeienmalk hebben gedronken, hoe ze bedachten dat het goed idee was om koeienbalk te drinken. Ik heb een beetje hetzelfde bij dit ding. Wie heeft voor het eerst gedacht?

Floris Bot
Op zich is 200. Kijk, zo'n GPU die zit op je moederbordje, of in dit geval een sidebordje, zeg maar, vast. Meteen.

Joost Schellevis
Gewoon meteen.

Floris Bot
En de eerste gedachte vaak is, er zou een connectie niet oké zijn. Relinen. Dus dan ga je hem verwarmen. Niet te warm, want dan gaat alles stuk. Maar wel zo warm dat die tin nog even kan vloeien. En 10 minuten op 200 graden is genoeg om die tin even te laten vloeien. Maar zo kwamen er wel al later achter dat het dus niet die connecties waren, maar iets in de chip. Ja, precies. Wat je dus fixt.

Randal Peelen
In theorie is het nog steeds een rotte chip. Hij gaat weer stuk. Dat weet je. Alleen dat kan best lang duren. In die tijd kan ik gewoon nog even.

Joost Schellevis
Eigenlijk is de tip: als een apparaat stuk is, doe het in de oven.

Randal Peelen
Dat is inderdaad de tip.

Ton Siedsma
Het is gewoon eigenlijk het equivalent van een succesvolle reanimatie. Het hart gaat toch een keer stoppen, maar we hebben in ieder geval even teruggebracht.

Randal Peelen
En het werkt zelfs met huisdieren die het niet meer doen. Alleen mag het tronk gebruiken, toch? Ton, heb jij nog tips voor de luisteraars?

Ton Siedsma
Zeker weten. Twee tips. Dus net op de weg hier naartoe las ik iets wat jullie als podcastmaker waarschijnlijk er gelukkig zullen vinden. Als je aan het hardlopen bent binnen, heb je als je naar beeld kijkt ongeveer 10 of 20, misschien wel meer procent kans om blessure te krijgen. Omdat als je aan het lopen bent en je bent ondertussen naar beeld aan het kijken. Dan ben je minder aan het opbeleid op wat je aan het doen bent. Dus dan deel je je benen hoger op, waardoor je veel blessure gevoeliger bent. Ze raden aan om podcast te luisteren in plaats van beeld te kijken. Win? Ja toch?

Randal Peelen
Doe het ook tijdens de autorijden, de boodschap en de hond uitlaten AUB.

Ton Siedsma
Podcast all the way. Dus dat is één. En het tweede was. Als je even klaar met podcast luisteren, als je denkt, nou ja, ik heb zoveel kennis opgedaan, nu moet ik even unwinden. Maar je wil nog wel diep de ziel in, start je Netflix op en ga Boy Jack Horseman kijken. Dat is een comedyserie toch? Een comedieserie en ook gewoon een hele diepe serie.

Floris Bot
We hadden hem net al even doorgenomen. Hij is echt heel leuk. Zal ik dan een soort van extra aluhoutje tip geven? Waar ik mezelf niet aan heb gehouden. Laten we dat er even hard op bij zeggen. Iedereen moet aan de VPN. Dat is mijn stelling.

Joost Schellevis
Maar wacht, wacht. Dat vind ik toch wat genuanceerd liggen, want uiteindelijk, waarom vertrouw jij je VPN-provider meer dan je eigen internetprovider?

Randal Peelen
Dat is een goede vraag. Floors rond even de tip af. En als er niemand op komt dagen, gaan we lekker verder. Juist. Oké.

Floris Bot
Dus mijn ding was, iedereen moet aan de VPN. Natuurlijk stel ik hem heel zwart-wit. Dus ik zeg iedereen moet aan de VPN. Tweede puntje daarbij is niet je provider DNS gebruiken, tenzij je rand al heet en jezelf je aangeprovider bent. En doe je DNS over T-Les. Dat is hip. Voor WiFi, dat is het stuk dat ik niet doe. Eigenlijk is het beste om je SSID te verbergen, een wachtwoord op je verbinding te zetten. En alleen een handshake toestaan op basis van een SSL-certificaat en MAC whitelisting. Dat is heel moeilijk om te regelen. Dat is heel moeilijk om te regelen, maar het is wel nog net even een stapje verder dan standaard. Maar jij doet dus echt niks van dit? Nee.

Joost Schellevis
SSI Dieverbergen is echt. Dat is pas onzin.

Randal Peelen
Tot zover onze tips en tot zover deze uitzending van Merds om tafel. Hartelijk dank aan onze Patreon supporters: Bas Meijer, Tom, Ruurt Sanders. Chris Wee, Dennis Beverlo en Boba. Frederik Zeverberg is ook een backer, maar die heeft hier ook in de uitzending gezeten. Dus extra dank aan hem. Dubbel en dwars. En Floris Bot heeft inmiddels ook een duidend zakje gedaan, zie ik. Dus jij ook hartelijk dank. En leuk dat je hier bent.

Floris Bot
Ik kan nu mijn eigen parkeren niet betalen zo, want dat betaal ik nu via Patreon.

Randal Peelen
Als je ons zou willen steunen in het voortzetten van onze missie om er een hele leuke podcast van te maken en ook te investeren in de toekomst naar eigen microfoons, eigen apparatuur, zodat we die. Podcast nog vaker kunnen maken en met een nog grotere gemak onze hobby voort kunnen zetten. Dan weet je ons te vinden op www. nerdsomtafel. nl We staan overal op internet waar je ons kunt vinden. En voor nu hartelijk dank voor het luisteren en tot de volgende keer. Joost. Joost, wat. Wat moet je nou nog meer doen om jezelf te beschermen? Want zit je echt waarst dit?

Floris Bot
Nee, kijk, Joost vindt het SSID verbergen. Volgens mij komt het maar die opdagen trouwens. Ik vind dat dat vind ik dus echt bullshit. Maar natuurlijk is dat bullshit. Als je echt gaat sniffen, dan heb je er helemaal geen zak aan. Het is in ieder geval gevoelstechnisch. Nee, natuurlijk niet. Ja, kan je moed gewoon niet houden.

Joost Schellevis
Maar nee, je ss die bescherming vink vind ik dan weer nee zoals een heel klein dingetje.

Floris Bot
Maar als die o openstaat, dan is de stap nog iets makkelijker. Als iedereen zijn SSID dichtzet en je gaat. . Want je ziet nog steeds omdat er een netwerk is. Dus je staat bij mij voor de deur. Dan zie je twee. Netwerken die heten Ero nog wat. Die zijn voor mij.

Joost Schellevis
Je zegt ook welk netwerk van jou is. Zeg even je adres. Dan kunnen we gaan moordschrijven.

Ton Siedsma
Je opzek is episch.

Joost Schellevis
Ik ga echt je boek afschrijven.

Ton Siedsma
Welk wachtwoord?

Floris Bot
Die heb ik niet. Oh ja, oké. Dat je niet dat ik vanavond nog in mijn agenda heb staan om dit even te fixen. Dus nee, maar als je dus bij mij voor de deur staat, zie je dus twee netwerken van mij. En je ziet er 1, 2, 3 van mijn buren. Je ziet er eentje van de kroeg aan de overkant. En je ziet er nog een paar. De kroeg aan de overkant. Ja, maar als je die dus allemaal al niet zou zien. Dan weet je ook niet waar je de meeste signalen op kunt vangen. Dat is eigenlijk wat ik dus wil zeggen met. . stel ik verberg je SSID. Nee, want als jij gewoon met je laptop je ergens gaat staan en je gaat wordriven. Nou, Wardriven gaat al ver, maar je gaat gewoon met je laptop je ergens staan. En zo van, hé, staat hier een open netwerk? Als je alleen maar verborgen SSID ziet, dan weet je het niet. Als je gaat voordriven, zie je alles. Zo simpel is die en zo werkt dat gewoon. Maar hé, je SSID verbergen ze helemaal niet zo eng.

Joost Schellevis
Ik denk dat het hackers vooral benieuwd maakt, eerlijk gezegd. Nou, is het toch goed? Nee, dat zijn we altijd goed! Waarom zou het goed zijn? Maar het is gewoon heel groot aangelegd. Hackers, kom dan.

Ton Siedsma
Ik weet niet wie je bent. Ik heb niks beveiligd.

Floris Bot
Nee, maar letterlijk, als je mijn netwerk op komt, dan kan je bij een Apple TV en een Horizon box. Want ik heb geen idee hoe ik dat ding anders moet beveiligen. En dat was het. De rest is allemaal super secure.

Ton Siedsma
Maar we hebben het alleen maar over de WIF gehad. Volgens mij is jouw huis één grote honeypot. Ik denk dat jij ons echt zo hard voor de gek houdt. Dat werd elke valtrappen die jij het volgens hebt.

Randal Peelen
Hij is eigenlijk luisteraars aan het prikkelen nu om A te vinden waar hij woont. Ze weten ook in welke provincie.

Joost Schellevis
Maar ik weet gewoon je wifi.

Floris Bot
En daarna gewoon op zijn netwerk. Ik heb wel, die zal ik dan even meegeven. Ik heb vier netwerken thuis. Ze beginnen allemaal met er al. En bij twee kom je bij niks uit. Wow, deception. Dat is het de een helft van Honeypot inderdaad.

Ton Siedsma
Is dat ook Ero doodlopende weg? Nee. Of Arrowtact? Nee, nee.

Floris Bot
En Arrow komt natuurlijk van het Portugees. Er al hier staan de films. Dus het is eigenlijk Aero. Maar waarom zeg je dat er dit? Ja, omdat het anders leest, of weet ik veel. Nou ja, dus en honeypot, als je met verkeerd merkadres op mijn router uitkomt, dan wordt het heel gezellig voor je.

Joost Schellevis
Ja, je kunt dus ook gewoon trouwens verbouwen.

Floris Bot
Dat heb ik dan een beetje geobfiskeerd. Dat kan zijn dat je alleen maar two girls van cup te zien krijgt, bijvoorbeeld.

Ton Siedsma
Tenzij daar precies naar op zoek bent, natuurlijk.

Floris Bot
Ja, dan hoop ik dat je in de een van de andere achttien opties terechtkomt, wat een rigrol kan zijn.

Randal Peelen
Dan hoef je toch niet naar Noord-Holland te rijden.

Ton Siedsma
Wel als het niet van je vriendin of vrouw was. Statistisch is er een kans dat dit kan gebeuren.

Joost Schellevis
Ik twijfelde net even, maar je kunt dus ook gewoon heer in. SSRD's vinden. Dus um dat. . Nee Joost, dat kan toch niet. Ze zijn vergelijking.

Randal Peelen
Oh ja, dat is wel waar.

Joost Schellevis
Oké, ik neem het terug.

Randal Peelen
Nee, maar hé Joost, jij zegt net, we hebben het alleen over de WIF gehad. We hadden het nog meer over hem te hebben.

Joost Schellevis
Nou ja, er is nog zoveel meer. Alleen in het privacygebied. Maar ik zei van tevoren ook tegen Ton, we gaan het niet alleen maar over de WIV hebben. Waar dan nog meer over? Over andere cyberdingen.

Floris Bot
Nou, noem maar eens even.

Joost Schellevis
Ja, computercriminaliteit 3 wil je het waarschijnlijk over hebben. Dat is ook interessant. Maar goed, laten we wel weten. Er komt een referendum over de WIF. Dus dat is voorlopig het privacydossier wat het debat gaat.

Randal Peelen
Joost, heb jij de laatste tijd. .

Floris Bot
Sorry, ik mag even één vraag stellen naar Joost. Joost, heb je een update over je telefoons?

Joost Schellevis
Zeker. Wij hadden het laatst een discussie samen met Alexander, het was al een maand geleden, trouwens, denk ik. Dat ik twijfelde of ik een privé-telefoon wilde nemen naast mijn werktelefoon.

Floris Bot
Want ik heb nu, ik heb een soort van burner, zou je dan. aanschaffen.

Joost Schellevis
Dat is een ander verhaal. Gaan we het hebben als deze podcast voorbij is? Nee, ik heb een privé-telefoon, maar wel gewoon een werksim. Daar komen heel veel werkbelletjes en multjes op binnen. En het idee was, als ik nou ook hiernaast nog een privé telefoon heb, dat is dan een stuk relaxter.

Randal Peelen
En toen zeiden we met z'n allen, dit is een softwareprobleem en geen hardwareprobleem.

Joost Schellevis
Maar toen deze podcast voorbij was, toen gingen we nog even zitten in pakken Zwijger. En toen zei iedereen eigenlijk: waarom heb je überhaupt je mailnotificaties aan? Die heb ik eruzet. Wauw. En dat was ongeveer de oplossing? Dat was een deel van de oplossing. Een ander deel van de oplossing. Wat? Ik ga hem ook gewoon laten zien. Ik weet dat het een podcast is.

Floris Bot
Maakt het nog spannender. Dan gaan wij proberen heel hard op te reageren. Holy shit!

Joost Schellevis
Je hebt er één. Het is een nieuwe met het 3G.

Randal Peelen
Het is de nieuwe Nokia 3310.

Joost Schellevis
Ik heb een tweede sim geregeld. Zodat ik dus wel bereikbaar ben. Maar als ik in een soort. . Je hebt ook USB? Zeker, je kan hem opladen met USB. De rest kan je ervoor. Er zitten twee megsekamer's. Ik overweeg een Instagram-account te beginnen met alleen maar foto's van deze telefoon, maar dat gaat dan weer een beetje in tegen het zen idee.

Randal Peelen
Maar wat kan die allemaal wel en niet?

Floris Bot
Maar je hebt dus gewoon twee telefoons, laten we even wel zijn.

Joost Schellevis
Ja, maar wel allebei met dezelfde sim. Dus ik kan ook wel voor werk op gebeld worden. Maar ik kan er voor de rest niks mee. Dus als ik ook op werk word, als ik me wil concentreren, doe ik mijn iPhone uit. En dan doe ik deze aan dat ik wel gebeld kan worden.

Randal Peelen
Maar dat is meer voor je gemoedsrust dan dat het echt praktisch is.

Joost Schellevis
Maar het is heel onpraktisch om hier dan alsnog te gaan zitten telegrammen of WhatsAppen.

Ton Siedsma
Dus als jij de kansen met vrienden afspreekt. Laten we zeggen bijvoorbeeld in Noord, Amsterdam-Noord. Doe je in theorie afgelopen donderdag? Stel je voor dat jij afgelopen donderdag afspreekt in theorie met iemand. En die persoon is als ze gek naar jou aan het telegrammen, dan kan die. Dan. Zie jij het dus niet? Nee, klopt. Dus jij bent gewoon niet te lokaliseren voor iemand.

Joost Schellevis
Nou ja, ik moet zeggen, ik heb dit ding een week. Dus ik weet niet zo goed hoe dit in praktijk gaat werken, maar. Het is gewoon een telefoon. Hij heeft 3G. Dus ik kan er op internetten. Wat ik heel fijn vind.

Randal Peelen
Wat voor apps heeft hij?

Joost Schellevis
Hij heeft Snake, hij heeft voor de rest niet zoveel.

Randal Peelen
Maar hij heeft wel Instagram dus.

Joost Schellevis
Nee, dat. Dat verzonnen iemand aan deze tafel. Nee, jij zei foto's om Instagram. Maar wat ik daarvoor moet doen is de SD-kaarten uithalen. Naar mijn computer doen. Van mijn computer naar mijn iPhone. En vanaf daar Instagram. Dus hij heeft geen Instagram. Hij heeft alleen de enige app die echt nuttig is, is Oprah. Opera browser ken je dat nog? Oprah Mini. Ik weet niet of het Oprah Mini of Opera Mobile is. Dat waren nog twee verschillende dingen. Maar volgens mij is het Oprah Mini, want hij comprest ook alles. Ja, daarmee kun je dus wel browsen, wat best wel nuttig is, want soms wil je gewoon even snel iets opzoeken. Ik kan er voor de rest eigenlijk niks mee.

Ton Siedsma
Ik weet niet hoe de bully zit. Maar ik weet nog dat ik een 3310 had. Dat was Episch Snake 2, beste snake ooit. Je liep ook altijd te klooien. Ik liep ook altijd te klooien met hoeveel berichtjes die je kon opslaan.

Joost Schellevis
Want niemand sms't je.

Ton Siedsma
Wat is het maximum wat je erop kan staan?

Randal Peelen
Geen idee. Het is belangrijk dat we dit nu ter stond achterhalen.

Joost Schellevis
Ja, maar volgens mij is ik het in een review gelezen.

Randal Peelen
We gaan niet weer 100 sms's verwijderen. Ik wil ze gewoon bewaren. Ik was toen al gewoon een datahoorder. Ik dacht mezelf. Ik heb serieus gewoon echt uren zitten twijfelen welke ik weggooi. Nou, ik ook. Want ik kon het niet. Ik wou het niet. Box hier.

Joost Schellevis
Ik ben nog een keer inderdaad op mijn Nokia N82. Ik praat wel over een iets latere generatie, maar. Zet hem even aan.

Randal Peelen
Maar dat is niet een goede geluidje het hoor. Ja, het is de gemoderniseerde afgezwakte versie van de afgezwakte versie.

Floris Bot
Maar waar was ik?

Randal Peelen
Je bent hier in de speling.

Floris Bot
Maar luister, oké. Dus je hebt dus een tweede telefoon, zodat je eigenlijk niet meer continu die. . die alerts krijgt, zodat je dus wel telefonisch bereikbaar bent voor de rest, ja sms, maar dat doet toch niemand.

Joost Schellevis
Nou ja, oké, het gebeurt wel sms, maar. . Niet zo vaak. Niet zo vaak, nee. Veilig voor de dop.

Floris Bot
Maar het blijft dus één nummer. Dus of je nou toestel A of toestel B gebruikt, telefoneren kun je.

Joost Schellevis
Ja, aan de andere kant, ik word. . Oh, ik heb een smsje. Ik heb er geen gedaal.

Randal Peelen
Ik heb een gemiste oproep. Maar Ton, zal je hiermee ook minder makkelijk te hacken zijn, denk je?

Joost Schellevis
Ik denk makkelijker.

Randal Peelen
Een iPhone is wel wat veiliger dan een.

Ton Siedsma
Ik weet het niet. Kijk, als ik bijvoorbeeld kijk naar hoe lange en stuk die onderhouden, die worden op een gegeven moment ook gewoon niet meer onderhouden. Ik weet niet hoe lang hier dit. .

Floris Bot
Nee, maar dat is gewoon symbion of zo, toch? Wat erop zit. Maar even los daarvan. Mijn punt is dus, je hebt wel twee toestellen, maar je hebt één telefoonnummer. Ja. En dat is jouw methodiek. En Randal heeft volgens mij twee toestellen. Ja.

Ton Siedsma
En Ton heeft er denk ik één. Ja, dus dat is echt wel iets wat ik later anders ga doen hoor. Want wat ik dus heb gedaan is dat ik één nummer heb en dat staat ook online. Ja, en wat er dus soms gebeurt, dan krijg ik de s'nachts appjes. Van mensen die af en toe gewoon niet alles even gezet hebben.

Joost Schellevis
Iedereen kan jou privé. Wacht, dat moeten we niet te duidelijk zeggen.

Ton Siedsma
Hoezo? Dat staat toch gewoon op die site? Maar één persoon, kan ik wel zeggen, ik schen zijn privacy verder niet als u dit hoort. Hallo? Die zit in een inrichting. En op de een of andere manier heeft hij mijn nummer achterhaald. En dan krijg je dus regelmatig s'nachts appjes van deze persoon. Met allerlei vragen, comments. Het gebeurt wel eens dat ik gewoon lekker rustig op de bank zit. Gewoon lekker mining mijn own business. Even mijn bojack Horsman het op maandemen. En dan krijg ik in één keer allemaal hele heftige, heftige dingen. Maar is het relevant voor je werk ook of compleet volstrekt irrelevant? Nee, ik denk dat dat afhankelijk is aan wie het vraagt. Dus ik, mijn interpretatie is dat het niet relevant is, andere mensen kunnen anders over denken. Maar ik ga dus wel een ander nummer nemen, want ik ben daar klaar mee.

Randal Peelen
Ik ga het privé-nummer nemen naast je.

Ton Siedsma
Dat soort dingen wil ik gewoon vermijden.

Randal Peelen
Nou ja, en ik kan daar ook wel eventjes op inhaken. Ik heb dus wel twee telefoons. En als ik eerlijk ben. Ik heb er geen spijt van, maar ik denk met enige regelmaat ik die andere gewoon wegdoe. En dan bedoel ik de privé-telefoon. Want om maar iets te noemen, en dat klinkt heel stom, maar het is echt een ding. Ik kan niet mijn Apple Watch aan allebei die telefoons koppelen. Dus als ik mijn privé-telefoon meeneem naar een concert, dan mis ik die functie al. En als ik bijvoorbeeld. Ja, dat is heel heftig voor mij. En als ik. in de praktijk ga turven hoe vaak ik die privé-telefoon nou mee heb, ja dan is dat op één hand te tellen per maand. Echt minder misschien wel. Dus in de praktijk gebruik ik hem eigenlijk niet zoveel. Het gaat mij erom dat ik. . even van de van de kaart kan zijn dat niemand me kan bereiken. En ik heb nu bijvoorbeeld een week. Ik heb deze week vrij van mijn werk en dat vind ik best wel lekker. Maar ik heb wel een functie waarin ik eigenlijk normaal gesproken altijd bereikbaar moet zijn. En waar mensen me ook willen bereiken. Dus ik heb deze week al serieus een paar sms'jes en mailtjes gehad die ik met alle mogelijke manieren heb proberen te voorkomen te zien. Maar ik heb ze wel gezien. En ik weet niet hoe het voor andere mensen is, maar mij zit dat wel dwars. Ik heb nu wel een stemmetje in mijn achterhoofd dat wil eigenlijk reageren.

Joost Schellevis
Maar maar als je. . Ik moet zeggen, ik heb dan geen leidinggevende functie, als ik vakantie heb. Dan verwijder ik gewoon echt een e-mail van mijn telefoon.

Randal Peelen
Dit is niet zo makkelijk hè. Even een voorbeeld. WhatsApp. Ik heb in WhatsApp zitten de familiegroepschats, maar er zitten ook de groepschats van mijn werk. In dezelfde WhatsApp.

Joost Schellevis
Maar ik ken collega's die er gewoon uitgaan op vakantie.

Randal Peelen
Ja, dat mag. Maar dan moet je er later in dan heb je die geschiedenis niet. Er was het gedoe, weet ik veel. In ieder geval, dat is niet het probleem. Die chats kan ik uitzetten. Maar ik heb nu wel een paar berichten van mensen die weten gewoon mijn nummer. En die hebben een één op één chat. Die staat niet op stil. En die heb ik dan gezien: het gaat me er niet om. Dat ik nu moet reageren. Want ik ben niet zo neurotig dat ik dan moet reageren.

Joost Schellevis
Maar deze unit? Die ik hier in mijn hand heb, de Nokia 33G, die heeft geen WhatsApp. Nee, maar daar gaat het niet over.

Ton Siedsma
Nee, maar dan gaat het Bellen of SMS. Ik heb het zelf als het gemeente.

Randal Peelen
Ik wil wel WhatsApp. Ik wil namelijk gewoon in die familiegroep blijven zitten. Die privé telefoon, even weer een ander nummer, andere WhatsApp. Is allemaal lastig. Schedoe's, schedoe. Ik hou niet van.

Floris Bot
Ik heb er dus ook twee. Ik ben nu een tijdje thuis. Dat is niet helemaal mijn eigen keuze, maar zo gaat dat soms. Ik ben niet te ontslagen, ik ben ziek. En ik heb dus gewoon mijn werktelefoon uitgezet op advies van de bedrijfsarts. Dus ik vind het heerlijk dat ik niet meer gestoord word. En er zijn wel wat klanten en er zijn ook wel wat collega's. Al mijn collega's kunnen mij. Bij mijn privénummer staat bij ons gewoon in de wiki. En ik heb een paar klanten die ik heel goed ken, dus die hebben ook mijn privé-nummer. Maar als die. Ja, ik heb gewoon zoiets van ja, als je die hebt, dat kan je proberen. Maar mijn zakelijke kan ik nu uitzetten. Ik heb eindelijk rust.

Randal Peelen
Ja, dat snap ik. Maar ik sta nu in een fluur en vlam en ik heb even een week vakantie. En dat is. Ik merk gewoon dat het voor mij niet is weggelegd. En ik kon er wel overheen. Het is niet zo dat ik hier een schick ben.

Joost Schellevis
Nee, maar je wordt gewoon herinnerd aan werk. Je bent op vakantie en. Ook één appje en één bericht. Het is niet dat je dan meteen helemaal gestrest bent, maar je bent toch weer even met je hoofd bij werk.

Ton Siedsma
Ik was af al op op Vakantie afgelopen zomer ook. Ik heb precies hetzelfde. Dan ben ik daar. En nou ja, dankzij roaming kan je ben je natuurlijk gewoon. En roaming is echt de hel. Dankzij Nely Cruise kan ik gewoon hartstikke veel data binnenhalen. Dat is toch lekker, jongens. Kun je gewoon in Griekenland Boodje Horseman kijken. Nou ja, of Game of Thrones, dat was afgelopen zomer.

Randal Peelen
Oh, toch nog?

Joost Schellevis
We moeten nog ronden, jongens.

Ton Siedsma
Maar ik heb dus precies hetzelfde. Dan word ik gewoon gebeld. En dan. Ook al kan je het ongeblikkelijk uitschakelen. Je gevoel.

Joost Schellevis
Maar we moeten echt afsluiten, jongens.

Floris Bot
Je gevoel blijft gewoon. We hebben nog heel even. Nee, kijk eens achter je. Ja, ik zie ze binnenkomen. Maar dat wil niet zeggen dat we. Dus stoppen. De studio tijd. En de duel Sim dan. Nee, is dat geen mooi woord? Nee, maar daar heb ik hetzelfde probleem. Tenminste, ik heb het probleem dat Daniel dus niet heeft. Daniel die ziet een berichtje binnenkomen en denkt, oh, maar dat is voor wek. En dan is hij het kwijt. Ik kan dat niet. Dus voor mij zou dat niet werken. Dus tweede telefoons is voor mij de oplossing. En wat ik van jou hoor. Even los van je, laat ik het een stalker noemen, van degene die jou die jou op alle momenten van de dag lastig valt. Voor jou ook.

Joost Schellevis
Jongens, ik denk dat we moeten afsluiten. De hoofd van jullie.

Floris Bot
Dit was de bonus check. Dit is een soort van toegeft.