Randal Peelen
Jurian, wat is jouw ontbijt geweest? Mijn ontbijt? Koffie. Waarend?
Jurian Ubachs
Joghurt.
Randal Peelen
Gewoon een bakjoghurt.
Jurian Ubachs
Gewoon een bak yoghurt met alles erin en erop en eraan.
Randal Peelen
Ik kan nog zo gezegd geen psychopaaten aan tafel maken.
Floris Bot
En Floris, ik heb lekker bruin broodje met zelfgemaakte ejersalade gegeten.
Randal Peelen
Holy shit, fijnproefers hier aan tafel.
Floris Bot
Zelfgemaakt? Ja, natuurlijk. Ik tel me alles.
Randal Peelen
Andere keer, doe maar niet.
Floris Bot
Deze man heeft tijd teveel, dat hoor je aan alles. Heb jij ontbeten? Ik? Normaal doe je dat niet toch?
Randal Peelen
Ik heb een maaltje shake gehad. En ik laat in het midden van welk merk. Ik was vandaag de hele dag op een beurs waar heel veel politiemensen rondlopen. En die heet de DEX XL. Daar gaan we zo meteen alles over vertellen. Maar wat mijn eerste aanvaring was met wat ik hier te zien kreeg, was een presentatie van Barend Frans. Die spreken we zometeen nog eventjes. En daarna kwam er een presentatie van Matthijs Jaspers. En Matthijs Jaspers die begon te vertellen over een verhaal met een hele lange boog. Dat begon met een WhatsApp van Ricky Gevers. Ik dacht, hé, Ricky Gevers, die ken ik. Die heeft al een keer bij ons gezeten. Daar heb ik wel vaker over gepraat, over podcasts. Dus ik maak een foto van die presentatie en ik stuur dat naar Ricky. Het eerste wat Ricky zegt is: hé. gebruikt hij die screenshot van mijn WhatsApp bericht. Daar had ik helemaal geen toestemming voor gekregen. Ik heb later van Matthijs gehoord dat dat eigenlijk wel oké was. Maar. Daarnaast stuurde Ricky eigenlijk vijf seconden later eenzelfde foto vanuit dezelfde hoek van datzelfde scherm. Maar dan met mijn achterhoofd op. Toen dacht ik, hè? Toen keek om heen, dan moet dan die gast achter mij die foto hebben gemaakt en ook aan Ricky hebben gestuurd. Dus ik draai om en ik laat hem die foto zien. Ik zeg, hé, mooie foto van mijn achterhoofd. En zijn eerste reactie was van, oh ja, en toen. . Hoe komt hij aan mijn foto? Maar het was echt even vijf tellen op zijn gezicht te lezen. Hoe de realisatie ging? Ja, dat moet beantwoorden. Ja, hoe kom ik aan jouw foto? Inderdaad, dan had ik je helemaal de blits gemaakt. Welkom bij Mat Nerds om tafel. We praten vandaag met. Oh, echt? Ik was eerder aan de beurt. Hoe lang doen we dit? Ja, maar maak ik mijn kant op. Dat is zo, maar zijn naam begint met.
Jurian Ubachs
Aflevering 3461. Dat lukt ons nog steeds niet.
Randal Peelen
We praat vandaag met. Ik ben nog Floris. Mijn naam is Randal Pelen. En hiernaast mij zit Barend Frans en ik zei het al even. Barend is een belangrijk gezicht in de publiek-private samenwerking van de politie. En dus een van de mensen die op pad stuurt als de politie samen moet werken met het bedrijfsleven. En Barend zit hier voor de derde keer bij ons aan tafel. Dus als je zijn verhaal leuk vindt, dan kun je nog twee afleveringen eerder terug gaan luisteren. Doe daar vooral je voordeel mee. Maar vandaag spreek ik hem vooral in het kader van de DEXXL. Ik zei het al even voor de jingle. Een grote beurs waar een heleboel mensen rondlopen. Wat voor mensen lopen hier rond? Waarom is die beurs hier? En wat heb jij er allemaal mee te maken, Barend?
Barend Frans
Dat zijn aardig wat vragen, maar de DEX is een event speciaal voor de digitaal forensische onderzoekers die binnen de overheid werkzaam zijn. En de DEC-studie bestaat inmiddels al 26 jaar. En we zijn heel lang geleden ooit begonnen met een heel klein clubje mensen vanuit het NFI, het Nederlands Forensisch Instituut. Met nog een aantal mensen die binnen de politie werkzaam waren op het gebied van digitale opsporing. En dat hadden we als eerste in. . We hebben het in Zutphen, dat was de rechercheschool. En inmiddels is het uitgegroeid tot een event van rond de 1000 man. Eigenlijk zouden we dit jaar rond de 1200 man willen verwelkomen. Alleen op het allerlaatste moment moesten wij helaas van locatie. veranderen.
Randal Peelen
En dat is wel gelukt. Dit is niet zo'n festival of beurs die je op Google in kan typen en dan in geuren en kleuren kunt lezen wat er allemaal te doen is.
Barend Frans
Nee, er is niet echt veel te vinden op het internet over de DEX. Mogelijk een aantal tweets en heel misschien nog een nieuwsartikel vanuit politie. nl dat wij. De DEX weer hebben georganiseerd. Maar in principe blijft het redelijk binnen de overheid, om het zo maar te zeggen.
Randal Peelen
Ja, dus ik noem politie, Openbaar Ministerie, Nederlands-Forenties Instituut. Instituut en Koninklijke Marechossier, jullie noemen dat allemaal zelf, liever O-M, N-F-I-N-K-M-A-R.
Barend Frans
En dan vergeet je er nog eentje? Oh nee. Jawel. De Belastingdienst in de field.
Randal Peelen
Echt, die lopen ook rond? Die loopt hier ook rond. Dat zijn de echte helden mensen. Handjes op elkaar. Ik vind het wel leuk om hier even bij stil te staan, want ik ben natuurlijk op die beurs uitgenodigd. Ik loop hier al de hele dag rond. Er lopen ook een boel mensen rond met een oranje armbandje. En ik kreeg er geen toen ik daarover vroeg bij de Ali. Hoe zit dat? Ja, dat is echt plaat. Echt een beetje met op mijn dag. Voelde je je niet meer verheven?
Barend Frans
Nee, je hoorde er niet bij. Niet helemaal. Maar goed. Nee, dat Oranje bandje is eigenlijk heel simpel. Op de DEX worden presentaties, workshops gegeven over bijvoorbeeld de nieuwste opsmoringstechnieken op digitaal gebied. En in sommige gevallen is dat eigenlijk alleen maar voor collega's of voor mensen die opsporingsbevoegdheden hebben. Heb je dat niet, dan kan je helaas niet bij zo'n talk aanwezig zijn. Dus dat is eigenlijk het enige verschil met de anderen.
Randal Peelen
Kun je een beeld schetsen van het type talks dat je hier zou kunnen kijken? Want ik heb een boel gezien, maar daaronder vallen ook dingen als lockpicking en solderen en dingen die nog wel tot de verbeelding spreken. Maar het konijnhal is veel dieper dan dat, want jullie hebben meer dan 100 talks gegeven vandaag.
Barend Frans
Ja, klopt nou niet alleen vandaag, want morgen hebben we natuurlijk ook nog een dag. Maar de meeste talks zijn eigenlijk technisch. Wat wij niet willen als organisatie is dat daar een bedrijf iets komt vertellen om een reclame te maken voor het product. Zij verkopen. Wij willen eigenlijk gewoon de diepte ingaan op een bepaald gebied. En dat kan dan zijn met betrekking tot bitcoins, tot data uit telefoons. Data van harde schijven. Je kan het zo gek niet noemen. Of het kan hier gepresenteerd worden als het maar te maken heeft met data. Je hebt misschien ook wel de Tesla hier zien staan. Automotive. Daar worden. Eigenlijk uitgelegd wat er allemaal mogelijk is binnen een auto, welke sporen ze veilig kunnen stellen en wat ontzettend interessant kan zijn voor bepaalde onderzoeken die wij doen.
Randal Peelen
En de mensen die hier vandaag zijn, die hebben een hele mooie app waarop ze kunnen zien wat ze allemaal kunnen bekijken. Een van die dingen was een podcast om zeven uur s'avonds. Dat zijn wij. Mag ik even bewijzen dat hier mensen in de zaal zitten? Dank jullie wel. Ik sling nog als best wel veel. Dat is ook zo, beste luisteraar. Het zit hier stampens vol. Ze hangen met de benen naar buiten en bijna iedereen heeft bier in de handen, dus de sfeer zit er goed in.
Barend Frans
En die mensen die twee uur moeten blijven staan, dat vind ik best wel knap.
Randal Peelen
En je zei meerdaagse, wat is het verschil tussen die dagen?
Barend Frans
Eigenlijk niet. Het zijn gewoon echt twee dagen waar talks worden gegeven over technische digitale zaken. Omdat we zo ontzettend veel talks kunnen geven, workshops, is het over twee dagen verspreid. Waarbij het netwerken, dus het elkaar leren kennen, het kennis delen. Eigenlijk zo ontzettend belangrijk is dat er eigenlijk ook een avondgedeelte is. Nou ja, daarom zitten wij ook hier. En in het avondgedeelte worden eigenlijk de meeste contacten gemaakt en wordt het ook gezellig en is het ook gewoon leuk. En ja, als je een avondgedeelte hebt, dan kan je soms niet richting huis. Dus dan moet er een tweede dag georganiseerd worden.
Randal Peelen
En een hotelovernachting erbij.
Barend Frans
En een hotelovernachting, ja.
Randal Peelen
En een bowingbaan in de kelder.
Barend Frans
Dat is normaal, hebben we die niet. Maar we zitten hier voor het eerst op deze locatie. En ja, in het sportcafé daar zit ook een bowingbaan. En daar kunnen we ook gebruik van maken.
Randal Peelen
Als Floris en Jurjan geen vragen meer aan jullie hebben, dan rest mij nog één laatste vraag. Wat beziel je om morgenochtend om 9 uur met z'n allen? rondje gaan hardlopen.
Barend Frans
Nou, het is zelfs nog twee uur eerder, zo'n zeven uur.
Floris Bot
Name daar de dames daar van Belastingdienst CQ Field, die nu heel hard aan het griebelen zijn.
Barend Frans
Ja, volgens mij lopen ze morgen mee. Tenminste, verwacht ik wel om zeven uur. Ze zijn heel enthousiast. De meeste mensen zijn ook heel erg enthousiast. Nee, dit is wel grappig. We bestaan dus al 26 jaar en ik geloof ik, iets van 21 of 22 keer ben ik erbij geweest. En in het begin was de club heel erg klein. Toen zaten we echt met een mannetje of max 40 in Zutphen. En toen liepen we ongeveer met 10 man ochtends hard. En eigenlijk. Hoe groter de deks is geworden, hoe kleiner de groep hardlopers is geworden. Want drie jaar geleden toen we het voor het laatst hebben gehouden, want de afgelopen twee jaar hebben we het digitaal gedaan. Liepen we met z'n drieën en ik ben zomaar bang dat ik morgen alleen loop.
Floris Bot
Zijn digitaal hardlopen, dat zie ik ook niet zozeer hoor.
Randal Peelen
Ik zal maar verder niet met de organisatie bemoeien, maar ik merk wel op dat er gratis bier wordt uitgedeeld. Dat doet wat met mijn zin om morgens te doen als ik eerlijk ben.
Barend Frans
Nou, je bent welkom.
Randal Peelen
Ik geloof het en ik ben er lekker niet bij. Barend, dank je wel. Ik ga jou subtiel inwisselen, want we hebben nog een. gastneurt weet te strikken. Nou en nu we Barend aan de tand hebben gevoeld over hoe het festival eruit ziet en wat er allemaal te beleven is, denk ik dat de meeste luisteraars denken. . ja. . Ik was er niet bij, ik heb het niet meegemaakt. Spreekt misschien een beetje tot de verbeelding. Maar ik ben nu wel benieuwd wat men daar nou zoal kan leren. Nou, ik vertelde net al voor de jingle dat ik een hele mooie talk heb mogen aanschouwen. En die werd gegeven door Matthijs Jaspers. En Matthijs, het eerste wat ik je zou willen vragen is, ik zie op internet vooral dat je van het cybercrime team Oost-Brabant bent. Maar draagt dat ook nog een hippe functietitel of ben je gewoon van het cybercrime team?
Matthijs Jaspers
Ja, het heeft een redelijk dramatisch functietitel als je het bijvraagt. Dat is accountmanager. Publiek-private samenwerking, cybercrime, als je hem helemaal wil uitspellen.
Randal Peelen
Ja, als je bij Barend op zijn LinkedIn kijkt, dan staat daar publiek-private samenwerking. Dus de vorige aankondiging die ik met hem deed, zei ik gewoon, nou. Barend is de publiek-private samenwerking. Volgens mij zit ik dan zelfs ook niet heel ver van de waarheid. Maar Matthijs, jij trapte vandaag de beurs af met het verhaal over hoe de politie gegijzelde computers bevrijde van een ransomware aanval. Dankzij een truc met bitcoin. Nou, we houden van trucs als nerds. En hartelijk welkom aan onze tafel en veel dank dat je na zo'n lange intensieve dag toch aan wil schuiven. Want lijkt me niet niks. Noem jij jezelf ook nerd?
Matthijs Jaspers
Nou, nee, niet per se. In de zin van dat het me niet zo vaak gevraagd wordt. Maar ik denk dat ik wel aan een hoop van de vinkjes voldoe. Welke zou dat voor jou zijn? Ja, ik vind technologie interessant. Ik hou er wel van om over dingen na te denken. Ik heb zo'n bril zoals je ongeveer in je logo hebt.
Floris Bot
Nou, die klopt vrij goed.
Matthijs Jaspers
Ja, toch? Laat ik zou zeggen, vroeger, toen ik op de middelbare school zat, werd ik wel eens nerd genoemd. Misschien is dat een andere manier om het te omschrijven.
Randal Peelen
Klasgenoten kennen je meestal het beste.
Matthijs Jaspers
Ja, misschien.
Randal Peelen
Ze kunnen recht in je ziel kijken. Jouw talk begon over een bericht dat je van Ricky Gevers kreeg. Kun je ons meenemen door het verhaal? Wat is er allemaal gebeurd en hoe kwam het dat het zo'n gek begin kende?
Matthijs Jaspers
Ja, dat was op zich voor mij niet zo'n heel gek begin. Ik werk nu tweeënhalf jaar bij de politie. In die rol dus van accountmanager publiek private samenwerking. Dus ik ben altijd heel erg aan het kijken hoe kunnen we nou samenwerken met. Partijen die ook bezig zijn met te strijden tegen cybercrime. En ik hou me heel erg bezig met ransomware. Net als een hele hoop cybersecurity partijen, natuurlijk, en Incident Responders. Nou ja, Ricky en het bedrijf Responders met zijn collega's daar. Die kende ik ook op die manier. En zij weten, net als een hoop andere partijen, van onze wens om juist samen te werken. Om te kijken hoe kunnen we nou. . Met z'n allen verenigd die criminelen aan Noer draaien. En zij hadden dit trucje ontdekt. Dus op die manier kwam hij op de lijn. Hij zei van joh, we hebben iets ontdekt. Maar ja, als je dat toepast, dan kan je niet op zo'n manier toepassen dat het niet op gaat vallen. Dus eigenlijk moet je het in één keer goed doen. Dat was, spoel ik iets door. Maar dat was onze intentie om te gaan kijken hoe kunnen wij die truc kunnen. Ja, op zo'n manier gaan opschalen dat we zoveel mogelijk slachtoffers kunnen helpen.
Jurian Ubachs
Ik denk misschien goed is om even helemaal bij het begin te beginnen. Want niet iedereen die dit luistert, zal meteen weten waar het over gaat, hoe het überhaupt begon, wat het probleem was.
Matthijs Jaspers
Check. Helemaal bij het begin. En dan zit ik even te denken. In de zin van
Floris Bot
Je staat op school. Ja, daarom, daarom.
Randal Peelen
Hoe ver gaan we terug? Ietje voor werd geboren. Eva.
Jurian Ubachs
Nee, nee, maar je praat over een trucje wat toegepast kan worden om zijn loer te draaien. Maar dan is er dus al een ze. En die ze hebben dus kennelijk ook al wat uitgesproken. Misschien is dat een goed idee.
Matthijs Jaspers
Dat was de specifieke groepering. Dat is een ransomweggroepering. Wij zeggen nou groepering, maar het is in ieder geval een variant. En die heeft de ransomware ontwikkeld, die vooral gericht is op NAS devices. Dus van die harde schijven die je. Even makkelijk aan je netwerk hangt. Met name QNAP van die fabrikanten. En die hebben een aantal keer een kwetsbaarheid gehad. Die massaal werd uitgebuid door verschillende ransomwarevarianten. En op zo'n schaal dat het ook van de politie een andere manier van werken vraagt. En sowieso is dat al in de bestrijding van cybercrime. En in dit geval hadden wij daar dus een onderzoek op lopen om te kijken van wat kunnen we daar nou tegen gaan doen. En toevalligerwijs kwam toen Ricky met die tip. En dat is de tip van op het moment dat je weer als slachtoffer toegang zou willen tot je bestanden, dan word je gevraagd om te betalen. Maar bij het doen van die betaling, bij het ingang zetten van die betaling, kwam eigenlijk al de sleutel binnen voordat goed de transactie volledig was afgerond. Dat hebben zij ontdekt. Dat is een in de, in de, in de, in de hoek van de crypto, zeg maar, een op zich een bekend fenomeen.
Randal Peelen
En dat hebben we uitgebaakt. Ja, dus als ik een bitcoin naar jou over maak, naast dat je dan heel gelukkig wordt, gaat er eerst nog een aantal validatieslagen aan die transactie vooraf. En daarna moet hij ook nog in een blok terechtkomen voordat hij goed en wel echt verwerkt is. En dat kan even duren.
Matthijs Jaspers
Ja, en van dat moment, daarvan hebben we dus gebruik gemaakt.
Randal Peelen
Hoe goed kenden jullie deze ransomwaregroep al? Want er waren natuurlijk al een aantal aangiftes gedaan ook.
Matthijs Jaspers
Dat klopt. Maar. Vanuit een van de andere dingen waar we mee bezig zijn, is die aanpak van ransomware en dat doen we vanuit een ransomware taskforce. Wij zitten niet per se Diehard op die groep of op een variant. Want voordat je het weet zeggen ze van nou prima, we veranderen van naam of we gaan in een andere samenstelling verder. Dus wij kijken ook heel erg naar hoe kunnen we nou op een andere manier dat fenomeen bestrijden. Dus wij waren niet per se bezig met heel Deadbolt te doorgronden of een van de andere ransomware varianten op die nassen. Ja, daar hebben we wat dat betreft niet de primaire focus geweest van ons onderzoek.
Randal Peelen
Oké, wat was dat wel?
Matthijs Jaspers
Dat was van hoe kunnen we nou met iets wat een probleem is, waar veel mensen last van hebben. Hoe kunnen we daar een interventie op doen of daar überhaupt een better understanding van krijgen? Om op basis daarvan te bepalen wat we kunnen gaan doen. Dus preed bestrijden noemen we dat. Natuurlijk willen we graag kijken wie zit erachter die groep en kunnen we ze oppakken. Maar voor hetzelfde geldt redelijke kans dat ze ergens zitten in een land wat dus niet aan uitleveren van onderdanen doet. En dan hebben we misschien wel veel meer effect met het neerhalen van hun infrastructuur of met het ondermijnen van hun verdienmodel en met het helpen van slachtoffers. Dus dat is dan een ander type interventie die je doet.
Randal Peelen
Ja, en even terug naar die aangiftes. Want ik weet dat onze luisteraar doorgaan zoals al weten wat een ransomware aanval is. Klik op net verkeerde acsen of downloadt niet echt gure screensavers. En dan heb jij opeens een computer die zegt. . Yo, al je bestanden zijn versleuteld, geef ons zoveel bitcoin en dan krijg je een ontsleutelde harde schijf van ons terug. Maar hoe groot is dit probleem? Want je wil natuurlijk als politie graag dat die aangifte tegen wordt gedaan. Tegelijkertijd denk ik, als mijn nas is versleuteld, ja weet je, ik wil die aangifte wel doen, dus misschien vijf minuten werk. politie gaat dit niet voor mij op kunnen lossen. Doen veel mensen hier aangifte van?
Matthijs Jaspers
Nee, en het gaat eigenlijk nog niet. Ik bedoel, die nast device en die particulieren, dat is één deel. Maar het andere wat je vaak natuurlijk in het nieuws ziet, of vaak maar wat geegd in het nieuws is. wat echt een groot probleem is, en dat is echt een miljarden industrie. Dat zijn echt de grote targeted transformeraanvallen waarbij gewoon grote bedrijven, hele stukken van de keten lam komen te liggen. En dan heb je dus niet over een harde schijf met iemand zijn privéadministratie of wat foto's. Maar je hebt het gewoon over totale gemeentes of grote organisaties. Volgedige havens soms. Precies. En dan is dat nog misschien wat meer een statelijke hoek, maar wij kijken vooral natuurlijk naar de criminelen met financiële motieven. En dat is echt een serieus groot issue. En dat is niet minder geworden. Dat is echt wel een ontwikkeling die we al jarenlang zien. En het hij is niet aan het keren.
Jurian Ubachs
Maar groeit het dan ook in. Zeg maar gewoon bij de burger thuis gebeurt dat ook meer. Als je nasjes gaat ransomware, dan kom je dus bij Jan en allemaal thuis natuurlijk.
Matthijs Jaspers
Die zo'n ding hebben bestaan. Eerst was het juist vooral particuliere, zeg maar. Dat was voor mijn tijd bij de politie, maar dat je rond, nou wat het bedjaan was, 2017 of zo. Dat je toen al wel de grotere versies had, ook die de bedrijven raakten. En dat heeft echt een hele grote vlucht genomen. En tegelijkertijd zien we met al die NAS-devices en specifiek wanneer er een kwetsbaarheid is voor een bepaalde NAS. Dan zien we ook die, een beetje de meer oldschool variant van ransomware. Dus daar wordt geen data gestolen. Dat is niet per se onderdeel van een grotere keten van cybercriminelen die samenwerken. Dus die echt van die hele sophisticated aanvallen opzetten. Het is gewoon een soort van vooral heel vaak 1000 euro proberen te pakken in plaats van één keer 5 miljoen ergens buitenmaken.
Randal Peelen
Ja, dus een heleboel kleine visjes in plaats van één grote walf is. Maar ik weet nog uit jouw tolk dat je op een gegeven moment Een beetje de omvang ging proberen schetsen. Is dat iets wat je in de podcast zou willen doen? Ja, prima. Nee, nee.
Matthijs Jaspers
Ik hoop dat ik het niet alleen heb geprobeerd.
Jurian Ubachs
Random, heb jij een oranje bandje, want anders was gelukkig een algemene talk.
Matthijs Jaspers
Nee, ja, we hadden dus een zaal waar plusminus duizend mensen in konden zitten. Zo'n zaal als waar we nu zitten ook. En daar was We hadden Ocean-onderzoek gegaan, dus in open bronnen. En daar bleek dat we in Nederland 1060 devices hadden die dus grens verwerkt waren door deze variant. Die jullie konden vinden. Ja, maar wij kunnen wel goed zoeken, zeg maar. Fair en af. Wij kunnen goed zoeken. Ja, dat is meer dan een Google search. Nee, dus 1060. Dat was ongeveer wat er in die zaal paste. In die zaal zijn natuurlijk allemaal allemaal rijen met stoelen. En ja, de grootste rijen, daar zitten 15 mensen naast elkaar. Er waren minder dan 15 mensen die aangifte hadden gedaan. Dus dat was een beetje de analogie die we gebruikten. Je hebt een knetter grote zaal. Als je dan links en rechts om je heen kijkt, dan zie je gewoon minder mensen dan bij jou aan de reizen te hebben aangift gedaan. En dat was Ja, dat was juist hetgeen wat we ook met dat fenomeen onderzoeken. Dat je eigenlijk beter wil doorgronden van waar zit ze hem nou in. En dat is niet alleen bij particulieren, maar ook bij bedrijfsgrote organisaties, waarvan gewoon in het nieuws komt dat ze plat liggen door een hek. En dan staat er hek en dan heb je allemaal partijen die makkelijker daarover kunnen praten dan de politie die gevraagd worden om het te duiden. En dan is het, nou ja, zal wel Rensenware zijn. En soms kom je in gewoon in de situatie dat ook dat soort organisaties doen dan geen aangifte. En dat is voor ons echt een serieus probleem. Omdat we. . . aangiftes het voor ons zoveel duidelijker maakt waar we ons op zouden moeten richten. We doen niet op basis van één aangifte zeggen, ja dan gaan we, maar we juist we doen juist het stapelen van al die informatie bij elkaar, het stapelen van aangiftes. En op basis daarvan bepalen we onze strategie van gaan wij achter welke interventie gaan we aan.
Jurian Ubachs
Kun je tastbaar maken waar dan het verschil dan in zit op het moment dat je wel veel aangift of niet veel aangift? Wat zijn dan de stukjes informatie die je mist?
Matthijs Jaspers
Eentje is misschien een beetje een politieke aangelegenheid, maar wij echt al heel lang zeggen, jongens, dit is echt een groot probleem. Maar als je gaat kijken naar hoe veiligheid wordt gemeten en naar CBS en dan wordt gewoon ons systeem geraadpleegd en dan staat er, ja weet je, we zien wel een tiental aangiftes. Maar ja, wat is dat nou, weet je, ten opzichte van allerlei andere vormen van criminaliteit moeten we nou gaan investeren daarop? Dus je hebt te maken met Dat dat al daar niet in die cijfers lekker uitkomt. Waardoor je qua prioriteit en capaciteit een uitdaging hebt. En één zaak waarbij, bijvoorbeeld, zoals notpetjes dan niet helemaal. We hebben een aantal zaken gehad waarbij gewoon het laatste tijdje terug, die 120 tandense praktijken, dat is één zaak, weet je wel. Dus één partij die ergens wordt geraakt, maar de impact daarvan is gigantisch groot. Dus die. De ernst, die moeten we heel erg goed tastbaar kunnen maken en daarbij helpen aangiftes. En tegelijkertijd een aangifte ook gewoon biedt ons juridisch heel veel mogelijkheden. En alle informatie die we krijgen in een aangifte, zoals bijvoorbeeld van. een incident response partij die dan onderzoek doet en die informatie met ons deelt, daar kunnen we dan ook op gaan handelen. En dat is anders wanneer dat even informeel binnenkomt, dan wordt het allemaal ietsje moeilijker. Dus het is voor ons heel erg handig en fijn als er een gewoon een goede aangifte ligt.
Jurian Ubachs
Ja, dan kan ik met mijn boerenverstand ook wel een beetje nagaan waarom maar 15 van de duizend mensen aangifte doen. Want wat staat er bij de gemiddelde Nederlander op zijn nas? Ja, en toch.
Matthijs Jaspers
Nee, dat is wel interessant, want we hebben dus spoiler alert, maar dat is dus gelukt om al die Nederlandse mensen die aangeven te hebben gaan, die hebben we kunnen helpen. Maar dat zag je ook. Dat zijn mensen al in het begin dacht ik, het is niet zo erg, want het is maar data. Maar als je nagaat, dan was het toch voor mensen foto's van de ouders die zo'n overleden. Trouwfoto's, foto's van de kinderen. Tegelijkertijd waren het ook gewoon, en dat zag ik ook in het Oosterzoeken, zitten ook bedrijven en organisaties bij die denken van oh, handig, we hebben een projectje, we gooien even zo'n Nasselmine en zo. niet binnen de manier waarop ze regulier zouden werken. En ja, dan heb je natuurlijk ook gewoon daar wel waardevolle data op staan die op die manier. Die je niet als organisatie kwijt wil zijn.
Floris Bot
Je administratie zit vaak ook op je nest.
Jurian Ubachs
Als het zo weinig aangifte van is, ga je toch nadenken. Hoe kan dat? En dan kan ik me goed voorstellen. Dat iemand denkt van, goh, ik heb weet ik veel, vier terabyte aan words hierop staan. Niet handig.
Matthijs Jaspers
Nee, nee, nee. Maar dat is wel interessant. Want bij ons is meer nog eerder het idee dat mensen niet zozeer aangifte deden om te zeggen van ja. Wat kan de politie daar dan aan doen?
Randal Peelen
Dat zou ook mijn gedachte zijn, als ik eerlijk ben.
Matthijs Jaspers
Nee, maar daar mag je eerlijk in zijn. En dat is ook goed. Want dat is juist wat we dus op deze manier. Ik begrijp die gedachte wel, zeg maar. Maar dat is juist wat we op deze manier ook aardig konden laten zien.
Floris Bot
Dat het effect heeft. Maar het is een beetje dubbel zwaard natuurlijk. Dus aan de ene kant zeg je, we hebben heel veel aangiftes nodig. En aan de andere kant zeggen de mensen die die aangiftes moeten gaan doen van ja, ik zie daar geen fiduzie in. Maar ja, dan krijg je ook zo'n vicieuze cirkel. Als je geen aangifte doet, dan kunnen we geen aandacht aan besteden. En dan kunnen we helemaal niks doen. Dus ja.
Matthijs Jaspers
Nou ja, en dat komt bij, want nu hebben we het dan over wat met name MKB een particulier. Maar ook op die op die grotere zaken, op die grote schaal. Ja, daar kan je gewoon echt wel don op zeggen. Dat er doordat partijen en organisaties geen aangift doen, en doordat ze het ook echt soms onder het tapijt schuiven, daar ontstaan gewoon nieuwe slachtoffers. Waarschijnlijk ook gewoon in dezelfde keten. Toeleverancier wordt daar vervolgens ook doorgeraakt. Dus dat is eigenlijk ontzettend pijnlijk en kwalijk, vind ik. Als het op die manier is dat je geen aangifte doet. En ik bedoel. Het feit dat je er geen vertrouwen in hebt, oké. Maar we hopen dus met deze actie te laten zien dat je naast dat je misschien een stukje maatschappelijke verantwoordelijkheid er soms in zit. Dat je er daadwerkelijk maat bij kan hebben. En ja, dat vertalen zich dus ook in mensen die dan na die actie kreeg allemaal telefoontjes en mailtjes. Van collega's, want die hadden eerder dan iemand gesproken die aan het bureau was gekomen. En zei van ja, god, dit en dat is er gebeurd. En kan ik daar aangifte van doen? Ja, hoor zeker. Nou, dan plan eens iets in om die aangifte te doen, of ik krijg een mailtje of zo. En dan blijkt dat ze daar toch van af hebben gezien. Dat hebben ze dan zelf gemuteerd zoals dat netjes staat erin aangetekend van oh nee, meneer ziet er toch van af, heeft er geen vertrouwen in. Die mensen hebben, die staan die zaterdag, vrijdag was in het nieuws, zaterdag staan ze op het bureau van en zei, shit, hebben jullie toch niet iets voor mij? En we hebben dus misschien nog goed om te zeggen, dat hebben we nog niet gezegd. Maar we hebben dus geprioriteerd op mensen die aangifte hebben gegaan. We willen natuurlijk veel meer mensen helpen. Maar we hebben ook internationaal aangiftes opgehaald.
Randal Peelen
Want ik wil nu graag doorpakken op hoe jullie dit hebben aangepakt. Maar nog één klein puntje dat ik zou willen maken rondom het formaat van deze. Je hebt een tiental aangiftes, je ziet er 1060 in Nederland. Dat impliceert dat je online bent gaan kijken en ook hebt gefilterd op Nederland. Hoe groot was het probleem wereldwijd?
Matthijs Jaspers
We hebben uiteindelijk in de lijst waarmee we zagen werken, zeg maar, zaten we op 15. 139. En daarvoor kon je al zien dat er dus actieve besmettingen waren dat om maar zo te zeggen. Maar het waren meer dan 20. 000 slachtoffers die sowieso deze groepering heeft gemaakt.
Randal Peelen
Ja, precies. Nou, jullie kunnen goed zoeken, dus doen we even net alsof dat exact het aantal is waar het ook daadwerkelijk om gaat over de hele wereld. Ricky Gevers heeft jou verteld, ik weet eigenlijk een manier om deze mensen te slim af te zijn. En jullie zijn toen een proof of concept gaan bouwen. Hoe is dit in het werk gegaan?
Matthijs Jaspers
Ja, ik was toen nog op vakantie, dus dat is niet helemaal waar trouwens. Nee, nee, nee. Wat wel goed is om te benoemen, want die tip kwam bij mij binnen. Maar wij werken ook gewoon landelijk samen met natuurlijk alle experts die in de verschillende eenheden zitten. Zo is de politie georganiseerd. En bij een andere eenheid, Oost-Nederland, daar zaten twee experts die aan het feit dat het. De tip die ik heb doorgestuurd, zeg maar, hadden zij al genoeg om te bedenken, hé wacht even, dat lijkt op een replace by fee aanval. En dat was iets wat blijkbaar al uitgebreid beschreven was. En mensen die uiteindelijk heel veel verstand hebben van een bitcoin en van de blockchain.
Randal Peelen
En die dingen bestaan ook al meer dan tien jaar, dus inmiddels zijn we op de laaghangend fruit dingen wel op de hoogte met z'n allen.
Matthijs Jaspers
Nou ja, zou je denken? Ja, en de vraag is een beetje wat is laaghangend fruit voor wie? Het was mij niet bekend, laat ik het zo zeggen. En. Ja, blijkbaar ook een hele hoop anderen. Die groep was al een tijd actief, zeg maar. En er is in die tijd niet eerder die truc.
Randal Peelen
Is dat niet vaak zo, zeg maar, in het cybercrime veld dat je. . Op een gegeven moment heb je een bepaalde truc die je uit kunt halen. En die ligt daar zoals puzzelstukje in je laag voor als je mooi nodig hebt. Warempel zie je opeens een bende die op zo'n manier opereert dat je wat aan die truc gaat hebben. Dit is toch vaak hoe oplossing en probleem elkaar vinden. Ja, zeker.
Matthijs Jaspers
Lijkt mij. Ja, nee, het is ook heel vaak dat bij allerlei type zaken of überhaupt bij innovatie, dus gewoon het combineren van. Een idee met een ander idee of een situatie combineren met een oplossing. Of iets wat dan een oplossing blijkt te zijn. En dat was hier ook. Wat dat betreft hadden we ook vrij snel. .
Randal Peelen
Waar zat dan voor jullie de uitdaging? Wezenlijk het uitvoeren van dit trucje of het uitvoeren van dit trucje op deze specifieke ransomware?
Matthijs Jaspers
Nee, de uitdaging zat hem in het feit dat je natuurlijk een soort interventie doet, die best wel wat voet in de aarde heeft. Hij kan technisch helemaal beschreven zijn. Maar we werken vanuit natuurlijk samen met het Openbaar Ministerie en zo altijd met die wetgeving die een soort van achter de realiteit soms aanloopt. En in dit geval moet je dan gebruik maken van de bestaande wetgeving op dit soort vlakken. En dan kost dat gewoon heel veel inzet om te laten zien dat voor de politie, je haalt je bevoegdheden voort uit onderzoek gericht op een dader. Ik zal niet het juridisch proberen te maken. Maar je kan dus bepaalde dingen en al je bevoegdheden kan je inzetten als je zegt van ik ben op zoek naar een dader van iemand die misschien crimineels heeft gaan. Of dan dit ik er is in de licht geweest. Je kan dat moeilijker inzetten voor we zijn geen informatie, we zijn geen AVD, dus we kunnen geen inlichtingonderzoek doen, bijvoorbeeld. En in dit geval gingen we dus een actie doen die er op toegespitst was, niet zozeer om een dader te vinden. Maar, wat eigenlijk ons werk is, gaan boeven wangen. Maar om slachtoffers te helpen.
Randal Peelen
Doers boeven vangen.
Matthijs Jaspers
En om criminelen, om dat proces te ondermijnen. En dat is. Sommige mensen zeggen van dat is niet onze primaire taak. En daarmee was het de nodige overtuiging vereist om. . Om die actie uiteindelijk goed in gang te kunnen zetten.
Floris Bot
Mag ik vragen, want we hebben het nu een beetje in wollige termen over wat er dan gebeurde bij de mensen die zo'n nas hadden staan. Dus die. Die hebben op een bepaalde manier bericht gekregen van dat ding is versleuteld. En doe maar lappen. En de truc die uiteindelijk bedacht werd is op het moment dat je aangeeften wilde gaan betalen, komt er een sleutel binnen. Was die sleutel voor iedereen anders? Ja. Dus daar, daar, want je gaf net aan, dan stonden de mensen op zaterdag op hun bureau als we het op vrijdag hadden gedaan, ze van hé, ik wil ook wel goed op, maar dat is dan te laat.
Matthijs Jaspers
Of niet? Dat is te laat in de zin van dat. Dan kan je niet meer dezelfde truc doen. Nou ja, nee. Na zo'n actie kan je ervan uitgaan dat zo'n crimineel, als die de stekker uit zijn backend trekt. Dat hij gaat kijken wat er gebeurt en dat aanpassen.
Randal Peelen
Ja, we slaan een stap over, want ik weet ongeveer hoe deze actie gebeurd is. Omdat ik die presentatie heb gezien, maar ik probeer de luisteraar ook door dat proces heen te trekken. Want we zijn nu bij. We gaan bitcoins betalen. Aan ransomware groeperingen betaal je altijd bitcoins. Je krijgt nooit een tikkie of een ideal transactie. Want dat zou best wel goed te traceren zijn, dan weten we allemaal wie het was. plaatsen die willen natuurlijk niet dat jij weet wie ze zijn nou. Je weet dus welke groepering zit hierachter. Je weet niet precies wie zijn die mensen. Maar je weet wel waar willen ze die bitcoins naartoe hebben. En je weet ook nou. Als ik een bitcoin ergens heen stuur, dan moeten daar meerdere verificatieslagen worden gedaan. En daarna moet die ook nog eens in een blok op de blockchain terechtkomen voordat de transactie effectief, echt is uitgevoerd en onomkeerbaar is. De kern van jullie truc zat er eigenlijk in dat je zegt van nou oké, ik maak die transactie gewoon aan. Die klopt helemaal als een bus. Perfecte transactie, niks op aan te merken. Alleen ik ga expres zo weinig mogelijk transactiekosten betalen. Zodat die transactie lekker lang duurt. En terwijl die transactie aan het wachten is, ga ik een update van die transactie uitvoeren. Waardoor ik én wat meer betaal om hem op de juiste plek te laten belanden. En ik wissel snel het doeladres in. Vat ik het zo goed samen? Ja, volgens mij wel. . Waardoor je de bitcoin weer terug naar jezelf kan laten komen. Als een soort boemerang. Je gooit hem, je doet alsof hij die kant op gaat en vervolgens komt hij lekker weer bij jou terug. Maar ondertussen dacht hij ransomwarebender van, oh wacht even, die bitcoin is onderweg, ziet er goed uit. Geef maar vast die sleutel.
Matthijs Jaspers
Ja, ik denk dat er weinig denk aan te was kwam, want zij werkte met een script en dat script daar zat natuurlijk kwetsbaarheid in. Dus zij wachtte niet. Tot zij zagen dat die betaling was aangemaakt. Ik zit even te kijken of je een beetje in de analogie kan hangen van het pakketje, je hebt je track-and-trace code ontvangen van PostNL.
Jurian Ubachs
Ja, dus je betaalt vast dan degene waar je het gekocht hebt.
Matthijs Jaspers
Ja, voort. Maar dat komt ook komt mijn kant op. Dus ik stuur alvast die sleutel en ze had het zichzelf makkelijk gemaakt om dat gewoon te automatiseren. En ja, dat gemak hebben wij gebruikt, zeg maar.
Randal Peelen
Ja. Nu wil ik even inzoomen op het verhaal, want ik vond het een mooi verhaal over hoe je eigenlijk op een. . Vrijdag of zaterdag iemand van vakantie hebt opgetrommeld om te zeggen. Nou, dit is zo'n mooie kans, die willen we zo graag met beide armen beetpakken. Zou je alsjeblieft alvast een scriptje kunnen schrijven dat in ieder geval bewijst dat wij dit kunnen?
Matthijs Jaspers
Nou, dat lag iets anders. Ik was op vakantie. Ik kreeg die tip, ik heb die doorgezet. En die kwam bij mensen terecht en mensen zoals wij. Die dan denken van hé, dat is echt super interessant. En die gaan gewoon aan de slag. Dus die hebben in het weekend, op basis van de redelijk rudimentaire tip, hebben zij gewoon een proof of concept gebouwd. Diezelfde vrijdag was kwamen Rik en ik overigens toevallig tegen in Rotterdam. Wij wildaaven, Doversit te paard en super enthousiast. En die maandag kwamen we op die manier bij elkaar. Dat die cryptospecialisten vanuit Oost-Nederland die dat proof of concept hadden gemaakt, die zeiden van nou ja, we hebben het getest, we hebben het werkend gekregen. En overigens vanuit Ricky had ik al eerder gehoord van zij hebben dat een keer in de praktijk toegepast om hun vermoeden te testen. En hebben toen alsnog de transactie gedaan voor een slachtoffer wat zij bijstonden. Om geen argwaan te wekken. Dus zij hadden echt al in de praktijk gezien van ja shit, dit werkt echt. En wij hebben natuurlijk gewoon op basis daarvan dat gesprek ingeschoten ook met het OM en gezegd, we hebben een werk in proof of concept. Vanaf daar zijn we verder gaan bouwen.
Randal Peelen
Hoe is dat mentaal voor jullie? Want in alles wat je nu vertelt cijpelt een beetje door dat je eigenlijk, ik kan me dat wel voorstellen, ook een beetje als te dood bent van. Eigenlijk ben jij nu boefje en is die ransomware eigenlijk een beetje de politie. Als zij jou doorhebben, dan gaat jouw hele plan niet door. Als zij doorhebben, dat jij dit trucje weet. En kunt benutten. Als zij alleen al weten dat dat kan. Ja, als zij dat trucje één keer zien gebeuren voor één nasje voor maar 1000 euro tussen aanhangingstekens, 1000 euro is een boel geld, maar. . Als ik duizend euro betaal om alles op mijn nas terug te krijgen, dan denk ik, ja, het zij zo, deze trade-off maak ik. Alleen, ja goed, zij zien dat één keer dat trucje uitgevoerd wordt, oh daar zit een foutje in ons script. Dan ben jij de kans kwijt om 1060 mensen te gaan. Oh, zo op die manier.
Matthijs Jaspers
Je bedoelt je niet zozeer van gewoon meer de tijdsdruk en dat gedeelte.
Randal Peelen
Nou, om je kaarten niet te laten zien.
Matthijs Jaspers
Ja, nou ja, dat is dus waarom uiteindelijk aan de ene kant ervaren we druk om die actie uit te gaan voeren, omdat je weet niet wanneer ze erachter komen. En aan de andere kant wil je het op zo'n manier doen dat je voor jezelf de risico's aftrekt en zoveel mogelijk mensen kan helpen. En dat heeft ervoor gezorgd dat we wel vier, vijf weken echt achter elkaar. Bees waar om alle dingen goed wel op orde te krijgen.
Jurian Ubachs
Je zegt ook, jullie hebben met het OM moeten zitten natuurlijk. Wat is de rol van het OM hier? Is dat gewoon een kwestie van dingen, toestemming vragen voor? De noodzaak om dit te proberen, dat hen daarvan te overtuigen?
Matthijs Jaspers
Nou, eigenlijk was die overtuiging direct, zeg maar. En Ik moet even diep nadenken, want volgens mij is het niet eens echt, maar dat weet ik niet helemaal zeker. Ik heb me niet van het juridisch gedeelte me niet zoveel bezig gehouden. Maar volgens mij was het zelfs op basis van gewoon de behoeften die we vanuit de politie hebben. Zo van wij, artikel 3 van de politiewet, wij kunnen mensen helpen als dat nodig is. Volgens mij hebben we op die basis gegaan, maar je bent natuurlijk met iets unieks bezig. Het zou idioot zijn om te zeggen, ja, we hebben we kunnen het op onze eigen bevoegdheid doen. En we hebben gewoon vanaf start gezegd, we gaan met elkaar kijken hoe en wat en wat we daarvoor moeten regelen en organiseren. En daar was ze eigenlijk echt heel snel duidelijk van shit, dit is echt een unieke kans, die moeten we zien te grijpen. Er zijn heel veel elementen in die voor ons, onze manier van werken, belangrijk zijn. En die we in deze casus gewoon optimaal zouden kunnen benutten. Maar ja, daarmee ben je natuurlijk nog niet, daarmee heb je nog niet en je tools en je en je overzicht van je slachtoffers en je grandstelling en zo. Dus ja, daar moest er wel veel gebeuren. Wat is een grandstelling? We hadden voor de willen we maximaal die truc kunnen benutten, dan geven het geld niet uit, maar je hebt het geld wel nodig. Om het eerst uit te kunnen geven. Precies. Te doen alsof je het uitgeeft. Ja, je. Ja, je geeft het uit in de zin van je stuurt het naar jezelf toe, maar daarvoor heb je wel geld nodig, je moet het even helpen,
Randal Peelen
Dus je komt eigenlijk bij je basis en zegt ja luister ik wil wel duizend mensen helpen, maar dan heb ik duizend keer duizend euro nodig in bitcoin, alsjeblieft. Oh, jij wil heel veel bitcoins. Ja, maar zal ik het droppen joh? Vertel maar waar het heen moet. Geen probleem. Hoeveel wil je er? Ik heb wel een GPU-licht in gevolgd.
Matthijs Jaspers
We zijn gelijk aan de mining geslagen. Nee, dat we hebben afgesproken ook, wij gaan geen uitspraken doen over de grantstelling en het bedrag en dat soort zaken. Maar eigenlijk was dat het bijzondere was dat men eigenlijk wel redelijk snel daarvan van overtuigd was. En dat heeft er ook mee te maken dat we natuurlijk ook op allerlei andere manieren internationaal samenwerken. Heel vaak plukken wij ook vruchten van inzet van andere landen. Wij hangen best wel vaak aan de telefoon met bedrijven op basis van informatie vanuit een andere opsporingstak ergens op de wereld. Om te waarschuwen van hey, je bent kwetsbaar en er zit een actor bij je binnen, iets in die richting. Je gaat niet zo'n actie doen die je één keer kan uitvoeren. Ga je niet zeggen van oh, weet je wat, we doen het voor een appel en een ei, want we hebben maar 15 aangifte.
Randal Peelen
Nee, maar er is een hypothetisch bedrag. Als je zegt, oké, er zijn 20. 000 nasjes wereldwijd geransomwerd. Zeggen we dat ze 1000 euro per stuk kosten om te ontgrendelen. Dan kun je uitrekenen wat het hypothetische bedrag zou zijn om iedereen te kunnen helpen. 20 miljoen. Dus dat bedrag had je niet. Hoe bedoel je dat bedrag? Gad je niet? Nou ja, dan zou je in theorie iedereen in één klap kunnen.
Matthijs Jaspers
Oh zo. Nou ja, je hebt sowieso natuurlijk te maken. Nogmaals, ik ga het vaker niet meer, maar daar ga ik geen uitspraak verder over doen. Maar het zat hem ook in. Je krijgt je geld weer terug. Dus je kan zeggen, we hebben duizend euro en we doen gewoon elke keer een blok en we laten hem gewoon tien minuten per blok gemiddeld en we laten gewoon hem heel lang rijden. Maar ja, dat dan weet je geheid dat ze er op een gegeven moment achter komen.
Randal Peelen
Hoe is verder het verhaal gegaan van je weet dat deze truc kan, je gaat een script. schrijven om dat ook te testen. Vervolgens heb je het aangetoond, je bent zover gekomen. Want spoiler, we weten dat het gelukt is. Dus weten we ook dat je door al die stappen heen bent gekomen. Minimum viable product, op een gegeven moment tijd het scriptje helemaal. Doorgewinterde softwareontwikkelaar, denk nu testen, testen, testen, toch? Ja, dan denk ik.
Matthijs Jaspers
Ik ben geen doorgewinterde softwareontwikkelaar, maar laat ik het aannemen. Nee, sowieso mensen zeggen neuten maar mee werkten, die hebben veel getest. Maar ja, wat kan je doen? In vier, vijf weken, zeg maar. Heel veel testen, heel veel de goede dingen doen om de risico's af te dekken. Ja, je hebt vier, vijf weken.
Randal Peelen
Wat waren daarbij de uitdagingen? Want het ging vast niet allemaal alleen maar van een leien dakje. Op technisch vlak bedoel je? Maakt me niet uit, ja.
Matthijs Jaspers
Ja, daar kan ik juist niet zoveel over zeggen, want daar ben ik dus niet bij betrokken geweest. Dat hebben echt twee andere collega's gedaan. Nee, er waren genoeg uitdagingen natuurlijk. Enerzijds al was de vraag het vraagstuk van: hé, hoe organiseren we dat we. . Dat we iedereen meekrijgen in die modus van dat we deze bijzondere interventie gaan doen, daar zijn we echt wel tijd en kwijt geweest. We hebben een communicatiestrategie, en dat klinkt vind ik altijd een klein beetje suf, maar was echt voor ons een groot onderdeel daarvan. Dat heeft ook echt wel voeten in de aarde als je aan een camerap uitnodigt en een journalist, terwijl je zo'n soort actie doet waarvan je. Wacht even, je hebt wat gedaan? Juist omdat we met zo'n brede interventie bezig waren, en heel vaak wordt de politie wel benaderd als er een incident is om ergens op te reageren, maar dat is altijd heel. Dat leidt altijd tot een of ander uitgeknipt stukje dat je als politie zegt van ja het is lastig en mensen doen geen aangifte. En dit keer konden wij, doordat wij zelf die actie. . . gingen initiëren, zeg maar, hadden wij besloten om daar de media bij te halen. En hadden we RTL uitgenodigd. En dat leidde ertoe dat we uiteindelijk daar ontzettend veel profijt van hebben gehad in het laten zien van op wat voor manier wij werken en dus die oproep te versterken van doe aangifte. Maar binnen de organisatie, binnen de politie is het voor heel veel mensen echt totaal niet gebruikelijk. En ook niet iedereen werd er blij van een cameraploeg bij je actie, terwijl je het echt gewoon met z'n allen spannend vindt. Dus dat was wel een. . Ja, dat was wel een. . Dat was intensief, zou ik maar zeggen. Net als vandaag een intensieve dag was qua lang was het toen ook wel intensief van. Ja, weet je, zo'n journalist is natuurlijk terecht nieuwsgierig en zo. En daar zit je dan, die wil toch net proberen iets meer te weten te komen. Terwijl we gezegd, jongens, dit en dat wel en dit en dat niet. Uiteindelijk is het een mooi item geworden waarin eigenlijk heel goed naar voren komt en hoe wij werken. Maar ook wat voor dingen wij doen om slachtoffers te helpen en waarom de slachtoffers daadwerkelijk er baat bij hebben om naar de politie toe te stappen.
Randal Peelen
Kun je ons dan meenemen naar die ene dag waar het allemaal om draait? We hebben hier eerder politiemensen aan onze tafel gehad en dan hebben we het begrip Klapdag leren kennen. En dan denk je. Jee, goed gedaan, politie! Maar nee. Het is eigenlijk de dag waarop het allemaal moet gaan gebeuren. Zoiets heb je hier natuurlijk ook gehad. Vandaag gaan we zoveel nassen proberen te bevrijden. Uit de greep van deze ransomware. Dus er stonden cameraploegen klaar. Mensen hadden een scriptje gebouwd. We gaan nu in één klap al die transacties doorvoeren. Naast dat het natuurlijk wel een spannende dag is en je de technische details misschien niet helder voor de geest hebt. Maar hoe voelt zo'n dag? Hoe ging dat eraan toe?
Matthijs Jaspers
Die heb ik inderdaad goed voor de geest. Eigenlijk hebben we uiteindelijk een aantal keren ingestoken op het draaien van die actie. Dat had te maken ook met de drukte van de blockchain, dat we dachten dat die op een vrijdag zou plaatsvinden. Dus daar hadden we alles op ingezet. En uiteindelijk hebben we hem in twee etappes gedaan, om maar zo te zeggen, of tenminste de actie hebben we in één keer gedaan. Maar een heel gedeelte van de effort zat op een eerste dag waarbij. Dat was een vrijdag waarbij alles in iedereen klaarstond. En dus ook die cameraploeg erbij was. Maar toen was een lang verhaal kort. Het was ook echt een lang verhaal in de zin van een lange avond. Maar op die hele avond werd het gewoon niet druk genoeg op de blockchain om die actie. Ja, uit te kunnen voeren. En toen hebben we hem opnieuw gepland, om maar zo te zeggen. Toen zijn er nog zijn we weer verder wezen ontwikkelen en werd ze ook gekeken naar kunnen we niet zelf die mempool, dus die drukte op de blockchain, kunnen we die niet creëren, kunnen we niet een soort een spammen zodat er een file ontstaat.
Floris Bot
Een D-dosje.
Matthijs Jaspers
Ja, precies ja. Nou, dat hebben we toen is toen ook ontwikkeld, zeg maar, kwam er nog bij. Maar uiteindelijk bleek dat niet nodig te zijn, want op de dag dat het daadwerkelijk in de in de in de. . In de politietermen de klapdag, misschien is het meer een klikdag in de zin van dat je op oké go, ja precies ja. Ja, dat is echt heel intensief. Want je merkte, je bent mentaal natuurlijk er heel erg mee bezig, maar je bent ook met z'n allen fysiek gespannen. En je hebt daar heel erg lang naartoe gewerkt. Dat zijn echt wel lange weken. Dus wat dat betreft zit je dan heel scherp in je focus en in je energie. Tenminste, ikzelf. Maar iedereen zit daar wel een beetje gespannen bij. En ik vond het wel grappig. We hebben dus ook een filmpje van dat we die actie hebben gestart en dat de eerste sleutel binnenkomt. En dan hoor je toch een soort van.
Randal Peelen
Heel kneut van.
Matthijs Jaspers
Maar je merkt gewoon, die spanning staat. Het is heel die avond spannend geweest, zeg maar. En dat. Ja, dat merk je wel. Het is echt zoiets waarvan, net als dat je vakantie in zicht hebt en dat je heel hard werkt om alles af te hebben voor je vakantie. En aan de vakantie word je ziek. En dat was nu ook een beetje: van iedereen werkt aan knijt te lang door. En dan heb je het gehad. En dan komt er wel zo'n moment van shit, blijkbaar heb ik iets teveel gevraagd.
Randal Peelen
Maar ging het in één keer goed? Was het ook echt zo van: je zit daar met een aantal nerds met een cameraploeg over je schouder en je doet op run script. Bam, in één keer perfectie. Alles in één klap. Ja natuurlijk.
Matthijs Jaspers
Nee, er staat een aantal uitdagingen in die we van tevoren ook wel waarvan we dachten, ja, we weten, we kunnen een heel aantal dingen ontwikkelen en inbouwen en voorzien. Maar ook een heel aantal niets. We hebben geen idee van die infrastructuur. We hebben ID's, we wallen de adressen en transacties kunnen gaan doen. Maar we weten niet verder hoe die backend eruit ziet bijvoorbeeld. En dat was ook wel een uitdaging. We hebben toen ook responders erbij gehad. Dus Ricky en Joeri, waarvan de tip dus kwam. En we hebben ook echt moment gehad op die avond zelf. Want ja, we wilden natuurlijk in badges gaan draaien. En wat bleek, er komt maar één sleutel terug terwijl we er vijf wilden hebben. Ik zal niet te diep de techniek ingaan, want dat gaat me waarschijnlijk niet lukken op dat niveau. Maar het kwam erop neer dat we on the fly echt nog moesten kijken van. We hadden gehoopt, slechts verwacht dat we, als we er vijf inschieten, vijf terugkrijgen. Nou, dat bleek niet zo te zijn. Daar moet je een workaround voor hebben. Een soort wachttijd tussen bouwen dan. Ja, we hebben verschillende manieren. We hebben echt met z'n allen na zit denk ik van hoe zouden we dit even kunnen oplossen. En daarvoor hebben ook toen weer Ricky en Jury ook echt wel op niveau mee gedacht. andere crypto-experts. Maar het was niet inderdaad van Huppekase, script aan en en we zijn er. Ze hebben echt wel een aantal aanpassingen gedaan voordat ze voordat het echt ging lopen, zeg maar. En dat zijn wel intensieve momenten, zeg maar, als je daar heel erg mentaal scherp voor moet zijn, terwijl je ook onder druk staat. Want het signaal wat er mogelijk zou kunnen zijn bij die criminelen. Dat zouden ze dan waarschijnlijk al wel hebben ontvangen bij de eerste trainer.
Randal Peelen
Nou precies, dus je wou zo snel mogelijk weg zijn. Kun je iets zeggen over. Je doet al die badges, je komt erachter dat iedereen met vijf van die sleutels niet helemaal werkt. Hoe gek kun je het nou uiteindelijk maken? Kun je op een gegeven moment gewoon. . honderd van die betalingen faken en dan krijg je 100 keys terug als je het maar juist aanpakt. Ja. Ja, ja, ja. Nice. En dan kun je de hele avond door, want dat geld komt steeds terug.
Matthijs Jaspers
Ja, alleen je hebt voor je gevoel is er een window of opportunity. Terwijl natuurlijk ook zoals ransomwarecriminelen graag vlak voor kerst aanvallen of op een vrijdag, zeg maar, zaten wij ook denken van hebben wij een goed moment waarop zij misschien aan het slaan zijn bij wijze van dus je je hebt je wil en die drukte van de blockchain kijk het geld kan je terug naar jezelf sturen als het druk genoeg is Maar als het niet druk is, dan wordt ook gewoon het pakketje met 1 cent postzegel meegenomen, een beetje dat idee. Dus je bent wel gelimiteerd wat dat betreft van hoe lang je die actie kan doen.
Randal Peelen
Nu zal ik tijdens jouw presentatie een beetje met mijn oren te klappen op het moment dat je vertelde over die ene keer dat er een lekkere patch met transacties niet helemaal soepel en geautomatiseerd doorliep. Wil je daar wat over vertellen?
Matthijs Jaspers
Even denken, ik weet wat je bedoelt. Nou ja, als ik hier gewoon op zou reageren, dan Ja, we hebben gewoon een spannend moment gehad dat je vol aan de slag wil met je actie. Een aantal testrondes gehad. Ik zat er niet te uitgebreid in dat opzicht. Maar het kwam erop neer dat juist op het moment dat we vol aan de slag wilden gaan. Was waarschijnlijk daar aan de kant van de crimineel het kwartje gevallen. En hadden ze de infrastructuur eruit getrokken. En toen moesten we alle transacties terughalen. En dat is uiteindelijk gelukt. Maar dat was wel heel, ja, eigenlijk is helemaal niet spannend in de zin van we hadden daar twee uur de tijd voor, omdat het zo druk was op die blockchain dat al die blokken niet werden meegenomen. Of die transacties niet waren opgenomen in een blok. Maar ja, hoe zou ik het zeggen? Zoals mijn collega dat zei, dat was iets waar je nog de rest van je leven van gehoord zou hebben als het op dat moment niet goed was gegaan. Maar het was goed gaan.
Randal Peelen
Maar het was wel gewoon duidelijk het moment van oké, nu zijn we zo ver gekomen als we vandaag aan kunnen komen.
Matthijs Jaspers
Ja, we hebben de dag daarna nog ge nog wel gekaggen. gekeken, getest even, zeg maar, maar inderdaad, het vermoeden was, en we hebben er nog een paar uur later nog even gekeken en dus de dag daarna. Maar het vermoeden was wel van nou, dit is de actie zoals we hem hebben kunnen draaien. Cool.
Randal Peelen
Jurjan Floris, hebben jullie nog brandende vragen die jullie kwijt moeten? Ik zie Floris driftig pennen.
Floris Bot
Ja, ik dacht ik schuif ze gewoon op, anders vergeet ik het weer. Je begon met dat het ongeveer 1060 probleemgevallen waren in Nederland. En dat er 16 aangifte waren. Ja, ik noem het maar even probleemgevallen. En dat er 16 kansgevallen. Daar hebben we het graag liever over. 16 mensen waren de dupe geworden. 1060. 15 of 16 aangifte had ik komen. 14 zelfs. Oké. Hoe heb je die andere 1046 mensen ook kunnen helpen?
Matthijs Jaspers
Nee, maar daar hadden we wel echt van alles voor in werking gezet al. Dus we hadden letterlijk van ja met daarbij al wel bevoegdheden voor, ook in afstemming met OM. Maar we hadden dus van die. Van die adressen, zeg maar, hadden we gekeken van kunnen we dat terugbrengen tot een huisadres? Op het moment van die besmetting en zo. Om ook die mensen te waarschuwen van joh. Wij kunnen jou gaan helpen.
Floris Bot
We gaan wat doen.
Matthijs Jaspers
Ja, want eigenlijk, stel je voor, het was gelukt om 15. 139 sleutels te hebben. Dan was het belangrijk dat die mensen ook hun device offline haalden als ze dat niet al lang gedaan hadden. Want anders was de kans gewoon aanwezig dat ze opnieuw besmet zouden worden. En dat wilde natuurlijk voorkomen. Maar ja, we hebben dus, zoals wij het zeggen, alle mensen die aangifte hebben gedaan. Alle mensen in Nederland en van de andere landen, 14 landen, die hun aangifte met ons gedeeld hebben, daarvan hebben we bijna 90% kunnen helpen en 100% van de Nederlanders.
Floris Bot
Oké. En hoe zit je daar moreel in dan? Dat je dus 1040 mensen niet hebt kunnen helpen? En dan bedoel ik niet dat je bijzelf maar moet denken van oh, jullie jammer pech. Maar dat je bijzelf denkt, maar nu helpen we die misschien wel dieper in de problemen.
Matthijs Jaspers
Nee, dat zou ellendig zijn geweest. Je hebt ook in die situatie, specifiek bij deze. Bij deze kwetsbaarheid heeft de fabrikant zelf ook een keer een patch uitgebracht die eigenlijk het onmogelijk maakte dat slachtoffers nog konden gaan betalen. Nou ja, dat wil je niet hebben, weet je wel. Daarmee.
Floris Bot
Ja, want dan ben je alles kwijt.
Matthijs Jaspers
Ja, en veel mensen zijn alles verkijkt. Wat dat betreft de. Nee, wij hadden heel graag echt heel graag gewoon die actie volledig gedraaid. En het zou die avond zelf voelden we dat ook echt wel als een soort van. In eerste instantie niet zozeer als een succes in dat opzicht. Waar het niet dat het aan zich was de actie een succes, alleen niet in de schouwer van we hadden gehoopt. Maar doordat we heel zorgvuldig in het begin, ook met alle risico's en alle mogelijkheden afwegen, hebben we dus heel erg duidelijk geprioriteerd en gezegd van we gaan eerst de Nederlandse slachtoffers pakken die aangift hebben gedaan. Daar gaan we internationale slachtoffers hebben die aangifte hebben gedaan helpen. En dat geeft, dat gaf wel een beter gevoel. Want dat waren toch ook de mensen die zelf zeiden van shit, ik vind het dusdanig erg dat ik er aangifte van ga doen. Maar het was natuurlijk te gek geweest als je als je iedereen had kunnen helpen.
Floris Bot
Ja, als ze maar één kioden gebruikt, dan was het heel makkelijk geweest.
Jurian Ubachs
Dat lijkt me dus het moeilijke. Nou, zei Randel natuurlijk al, een bitcoinadres kan je niet zo heel veel mee als politie zijnde. Echt vertelde ook al van de insteek was heel erg gewoon de slachtoffers helpen. De mensen die aangifte gaan echt helpen. Dat was de opzet. Ik kan me toch ook voorstellen dat jij of mensen binnen je team toch ook wel zoiets hebben van ja, goh, nu hebben we er veertien of net iets meer geholpen. Er is letterlijk niets dat de verantwoordelijke tegenhoudt hiermee door te gaan. Hoe kijk je daarnaar? Wat is dan de volgende stap voor jullie?
Matthijs Jaspers
Er is altijd een volgende stap. En hoe ik daarte na kijk, dat is gewoon de realiteit. Maar dat is juist waarom het zo belangrijk is dat we op deze manier werken. En we willen natuurlijk gewoon het liefst zo'n keer of die groep of die mensen achterover trekken en zeggen van oké de cel in. Ja, de realiteit is dat, dat lukt, overigens hier en daar. Maar dat zijn wel lange en tijdsrovende onderzoeken die we in internationaal verband doen. Daar zijn we continu mee bezig. Het een staat het ander niet in de weg. Dus in dit geval hebben we onderzoek gedaan en hebben we een hele hoop mensen kunnen helpen. Want het inderdaad veert hij Nederlanders, maar op zich, als je de individuele verhalen hoort, dat zijn ook gewoon MKB-bedrijven en mensen die echt daar heel erg blij mee zijn en heel erg ongelukkig waren dat ze het kwijt waren. Maar ook over de rest van de wereld ook nog in totaal 155 mensen. Of in ieder geval 155 systemen en daarmee misschien wel hele gezinnen of bedrijven ook. Maar we zijn dus ook bezig met gewoon onderzoek naar wie is die crimineel. En die kan vervolgens niet lekker op vakantie. Want dan staat er een staat gesignaleerd. Maar als we zouden zeggen van nee, we doen alleen maar werk om een boef te vangen, dan ben je heel puriteins bezig en dan ben je niet bezig om Nederland digitaal veilig te houden en mensen te helpen. En dat is denk ik ook heel belangrijk.
Randal Peelen
Je zou kunnen zeggen dat er nog een moreel vraagstuk ligt rondom de kwestie dat je eigenlijk zelf ook met een vorm van oplichting bezig bent. Je zegt ik ga een transactie naar jou doen. Vervolgens trek je die transactie op slinkse wijze terug, maar heb je wel de buiten al binnen, namelijk in dit geval een sleutel. Vind je het oké om boeven op te lichten?
Matthijs Jaspers
Nou ja, als de persoon achter deadbolt daar graag een zaak van maakt, dan kom maar aangifte.
Randal Peelen
Dan kan hij mailen.
Matthijs Jaspers
Ja, kom maar aangifte doen. Kom maar aangifte doen. Ja, nee, we hebben serieus al daar natuurlijk ook wel een stukje discussie over gehad, maar dat is niet in deze situatie het geval geweest. Maar we hebben niet daar geen grijs gebied geweest of iets in die richting.
Randal Peelen
Nee, want ik vind dat zelf ook heel erg makkelijk in dit geval af te wegen. Ik vind namelijk als jij moedwillig ransomware aan het verspreiden bent en je wil mensen gewoon echt keihard naaien. En niks minder dan dat. Puur voor geld, ja jammer dan. Elke consequentie die jou overkomt, daar heb ik geen seconde medelijden.
Jurian Ubachs
Ja, maar dat is op zich in Nederland. Voor in ieder geval in andere takken van justitie staat nog niet zo heel makkelijk. Het is hier geen Amerika waar je als agent van alles mag doen en uit lokkerij en dat soort dingen. Dat mag niet in Nederland houden. Oog om oogprincipe en zo geldt hier niet zo.
Matthijs Jaspers
Nee, we hebben wat betreft, het is geen uitloking. Dat sowieso anders.
Jurian Ubachs
Je maakt gewoon gebruik van de kwetsbaarheid in een script.
Matthijs Jaspers
Ja, en even dat fijn, want daar is dus gewoon door mensen die daar veel meer verstand van hebben dan ik, is daarover nagedacht en die afweging gemaakt. Ja, persoonlijk, het gaat niet om mij persoonlijk, maar kijk, dit is natuurlijk wel overduidelijk een actie waarmee je een crimineel. . Dwarshit, zeg maar. Dat past gewoon bij het werk wat wij doen. En waarbij slachtoffers helpt. Dus ja, ik heb je zelf echt oprecht. Het was op een gegeven moment dat iemand zei van hé, hoe zit dat nou dat ik daar wat meer. Ja, want je daarom werkt natuurlijk met een openbaar ministerie samen. Dat is niet iets dat één iemand zegt, oh tof, dit gaan we doen. En zo gaat het gebeuren.
Randal Peelen
Nou daarmee zijn we aangekomen bij de vragen van de luisteraars en die wisten dat je zou komen, dus we hebben er een aantal gekregen. Dat hebben we ze twee uur geleden verteld. Toen wist ik het zelf ook ongeveer. En ja, het aantal vragen dat we hebben binnengekregen, hebben we een beetje gewogen en gekeken welke zijn daarvan allemaal leuk. Nu ben ik benieuwd of Floris of Jurian al een vraag op de call heeft. Want anders.
Jurian Ubachs
Ja, ik zie hier wel een leuke van Erik, maar je hebt ook een aantal keer aangegeven dat je niet per se zelf het meest het diepst in de techniek zit, maar ik ga hem toch vragen. Kan je af en toe ook smullen van de technische vindingrijkheid van ransomware?
Matthijs Jaspers
Jawel, nee, nee, kijk, ik. . Ik ben geen IT'of programmeur, zeg maar. Maar ik vind het wel super interessant. Het ging maar meer net om de hele bitcoin en alle transactieopdeling. Dat is meer van. . Laat dat vooral de echte, echte experts over. Maar ja, als je je verdiept in hoe die criminelen te werk gaan, maar ook hoe wij te werk gaan. Ik denk dat daar. . Nou ja, wederzijdsrespect zal het niet zijn, maar het is wel af en toe dat je denkt: jong jong, dat is wel echt inventief.
Jurian Ubachs
Het respect is niet het goede woordje, maar gewoon een soort van onderkenning van hij kan wel wat. Dit is geen panel.
Matthijs Jaspers
Het zijn geen pannenkoeken.
Floris Bot
Floris, jij dan. Ja, ik ga even de vraag van Niels van der Veer stellen. Het advies bij ransommeer is om niet te betalen, maar hoe overtuig je een bedrijf daarvan als het repareren van de schade en opnieuw opbouwen van een netwerk misschien wel duurder uitvalt dan wel betalen?
Matthijs Jaspers
Ja, dat is als je het hebt over ethische dilemma's en dat soort dingen. Kijk, ons advies is niet betaald omdat wij dus echt zien dat die. . De betalingen worden gewoon gebruikt om nieuwe infrastructuur op te zetten.
Jurian Ubachs
Is dat in alle gevallen zo? Dat jullie adviseren om niet te betalen? Ik kan me ook wel voorstellen dat je casussen tegenkomen bij je denkt van ja. Red je bedrijf.
Matthijs Jaspers
Nee, nee, dat is zo. Maar ons advies zal daar niet mee veranderen. Maar dat wil niet zeggen dat je in een situatie. . Ik doe het aan die mensen. Het zijn die mensen zelf om daar een besluit over te nemen. Maar je zal niet de politie horen zeggen van, nou weet je, ik kan het dilemma en de afweging vanuit een persoonlijk perspectief in zo'n situatie. Dat dat een lastige is, kan ik begrijpen. Maar dat is even heel wat anders dan.
Randal Peelen
Je kunt als politie ook niet zeggen van gij zult niet betalen. Afgezien van de praktische kant van het verhaal, en laat het ook duidelijk.
Matthijs Jaspers
Want dat is ook een van de dingen waar je af en toe van hoort. En ook dat hele vingerwijzen van de politie zegt dat je niet moet betalen. Het is je eigen afweging. Maar wij adviseren om dat niet te doen. En met name dus omdat je gewoon een situatie ziet dat er vervolgens extra wordt afgeperst met de gestolen data. Of dat je denkt van oh, ik moet 50k betalen, dat valt mee. En dan blijkt dat het voor één extensie is en je hebt 130 extensies en zo. Dus je hebt allerlei dingen. Soms krijg je gewoon geen sleutel. Er zijn allemaal redenen om niet te betalen. Maar als je wel betaalt. Oké, maar ga dan vooral alsnog naar de politie. Wij gaan dan echt niet zeggen van je hebt betaalt. Kom eens even mee, meneer. Zo zitten we er ook. Echtani en sterk nog, dat is voor ons juist heel waardevolle informatie.
Floris Bot
En als politie kan je natuurlijk niet zeggen van nou kijk, weet je wat het beste idee is? Gewoon aan die crimineel luisteren.
Randal Peelen
Dan houdt hij vanzelf op. Maar het is natuurlijk wel gewoon een feit dat als vandaag. Iedereen op aarde tegelijk besluiten, we betalen nooit meer aan ransomware, dan is op dit moment de situatie gewoon bevroren. Dan is iedereen die nu geransomware is de Shaak. Misschien nog een halve vol daarna. Maar dan is dat hele businessmodel binnen een week om zeep. Dus in theorie is het natuurlijk gewoon het beste advies dat je kunt geven. In de praktijk is het ingewikkeld.
Matthijs Jaspers
Dat is zo. Wat nog wel interessant is om, we zien nu ook, want op een gegeven moment was zo van nee, maar ja, weet je, het is echt heel het zijn eigenlijk wel. Eerlijke jongens, want ze doen ook altijd wel wat ze zeggen en zo. Maar we zien dat er nu natuurlijk allemaal met allemaal leaks, halve stukken rens weer op straat liggen en zo. En dat we ook wel echt zien dat. . De gentleman's agreement van dat je ook daadwerkelijk geholpen wordt, dat die ook meer onder druk staat. Dus wat dat betreft nog een extra om in je oren te knopen.
Randal Peelen
Marike vraagt zich af, ransomware wordt eigenlijk altijd gezien als iets negatiefs. Is dat ook altijd zo? Zijn er ook gevallen denkbaar waarbij het inzetten van ransomware iets positiefs kan zijn?
Matthijs Jaspers
Ik zit hem even te vertalen. Je hebt natuurlijk sowieso encryptie is vaak gewoon heel goed. En er zijn ook.
Randal Peelen
. In feite is gewoon encryptie.
Matthijs Jaspers
Ja, er zijn ook groeperingen die gewoon bestaande lichtieme, die alles is dan nou bitlockker en zo. Of in een in een. Ik zou in een zip gooien en een wachtwoord opzetten en zeggen van huppaké, je bent ook geransend, zeg maar. Ja, mooie actie. Maar sommige groeperingen profileren zich als een soort van pentestervice waar je achteraf de rekening van krijgt zonder dat je omgevraagd hebt. Nou ja, zo werkt het niet. We hebben jouw systemen getest.
Randal Peelen
Is eigenlijk dat je iemand betaalt en dan zeg je: oké, kijk even hoe veilig ik ben. En zeggen ze: oké, het is gelukt. We zijn bij je ingebroken. Oh, thanks. En nu hebben we ook nog je data.
Floris Bot
Dat is natuurlijk de truc, hè? Dat je dan ongevraagd een pentest langs hebt gehad. En dat ze zeggen, oh ja, en we hebben trouwens nu ook je data. En deze Chinese partij die wil ze wel graag hebben.
Randal Peelen
Beste ASML. Nou, ik kan me voorstellen dat het antwoord op deze vraag vanuit mij zou zijn. Ja kijk, als ik die gasten en dames misschien van Deadbold. zelf had kunnen ransomware. Een hele shit had kunnen verkloten. Had ik wel op die klap gedoe. Ik ben geneigd om te zeggen van wel ja. En nu heb ik filosofen in mijn vriendenkring die je daar waarschijnlijk een veel mooier antwoord op kunnen geven. Maar ik zou niet twijfelen om op die knop te duwen, nee.
Matthijs Jaspers
Nou ja, dat is eigenlijk niet eens persoon een heel serieuze vraag, maar nee, maar interessant, interessant. Nee, het hele idee van terughekken of op die manier is natuurlijk wel iets wat ook onze aandacht heeft.
Floris Bot
Maar dat mag niet in Nederland toch?
Matthijs Jaspers
Of niet zo? Nou ja, nee dat mag niet zo, maar dat is maar goed ook. Maar ook daarom zitten natuurlijk allemaal juridische waarborg in.
Randal Peelen
Jurian.
Jurian Ubachs
Ja, ik zit even te kijken.
Randal Peelen
Als er een vraag dik gedrukt in jouw bestand staat, dan betekent dat dat de luisteraars die extra graag. .
Jurian Ubachs
Geen enkel gedukte. Even je internet aanzetten. Maar lees jij hem op. Doe maar alsof je mij bent. Dan moet je iets sneller praten. En doe maar.
Randal Peelen
Bas die vraagt zich af, heb je een verhaal over een slachtoffer dat alle red flags heeft genegeerd en waarvan je zou kunnen denken dat het diens eigen schuld gewoon is?
Matthijs Jaspers
Eigen schulten, dat is nou daar daar vind ik een beetje. . Hoe zeg je dat? Onzinnig, zeg maar. Er zijn natuurlijk heel veel situaties, ook grotere en in het in het nieuwsbekende aanvallen, waarvan je zegt, zo, dat is nou niet echt. Daar had je een paar jaar geleden ook al kunnen bedenken dat dat niet handig was. Maar de realiteit is overigens dat we dat ook nog steeds dat het dat het best wel vaak wat we zien is. . . Dat de backups dusdanig veel beter zijn dat dus veel vaker de data-extra, dus nu niet bij Deadbolt of zo, die steden hun data, maar doordat mensen dus veel beter zijn gaan backuppen en bedrijven en organisaties. Dat het hele versleuten en afpersen met weer toegang tot je systeem niet zozeer meer een issue is. Dus daar hebben mensen goed op geacteerd. Maar dat daardoor die data-exaltatie steeds belangrijker is geworden. Dus dat ze worden afgeperst met heen, anders lekker we al je data uit. Dus er zijn stappen gezet, maar heel vaak komen komt men toch nog wel op een traditioneel, reguliere, makkelijke manier binnen. Maar een eigen schuldkwestie is het eigenlijk nooit. Als jij je fiets niet op slot zet, dan is het eigen schuld misschien. Maar ook dan is het net.
Jurian Ubachs
Niemand mag jouw fiets meenemen, al zet je hem inderdaad op de dam zonder slot.
Matthijs Jaspers
Ja, nee precies. En zo zit hij ook inderdaad, maar het is wel ongelukkig nog steeds dat je soms hoort over slechte wachtwoorden en alles erop en aan.
Randal Peelen
Flor is nog een mooi vraagje gezien.
Floris Bot
Ja, ik wil een beetje naar de ethische kant. Rulzer heeft daar twee vragen over gesteld. Laat ik de tweede nemen van zijn vragen. Zou het verantwoord zijn om zwakheden in ransomware niet uit te buiten, omdat ze dan gefixt kunnen worden? Kortom, een paar individuen en of bedrijven opofferen, zodat ze niet hun bestanden terugkrijgen, maar je wel die zakheid kunt gaan uitbuiten om eigenlijk het grote goed te dienen.
Matthijs Jaspers
En de vraag was of dat ethisch verantwoord was? Ja, zou dat verantwoord kunnen zijn? Nee, die afweging zou ik zelf niet hoeven willen maken, om het maar zo te zeggen. Of die ligt ook niet bij mij.
Jurian Ubachs
Hebben jullie daar experts voor zo?
Matthijs Jaspers
Hoe zie je dat voor je ook?
Jurian Ubachs
Ja, nee, ik snap wat ik bedoel. Je hebt zeg maar een aantal aangifte van grote, midden, zeg maar midden, kleine bedrijven, particulieren. Dat zou je kunnen oplossen. Maar je kan ook zeggen, wacht even, deze zwakheid is er nu. Wat als er straks een ziekenhuis of een universiteit met dezelfde zwakheden dan nog bestaan? Om er eigenlijk op het juiste moment. iets mee te doen, zeg maar. Net zoals dat toen de Enigma Code gekeken was dat ze niet alle confoien gered hebben, omdat anders de Duits zouden weten dat ze een probleem hadden. Dus om heel selectief. En eigenlijk te wachten tot je iets ziet van nou dit is zo waardevol, dit moeten we redden. En daar offeren we dan de kwetsbaarheid die dan gefixt gaat worden. Want dan weten ze ervan. Dat is een beetje de vraag.
Floris Bot
Ja, en er zijn ook wel van die ransomware aanvallen dat je zoveel dagen hebt. En dat je zeg maar, weet ik veel, je hebt 14 dagen. En je bent tien dagen onderweg en je denkt, oh we zijn er bijna, we zijn er bijna. Oké, nou ja, weet je, we kunnen nu of deze mensen waarvan we het weten redden. Of we komen wel in een ethisch probleem. Maar. . Over dag of vier, vijf hebben we waarschijnlijk de oplossing voor de hele bende. Heb je daar een ethische specialisten voor in dienst? Of hoe gaat dat? Hoe maak je die afweging?
Matthijs Jaspers
De situatie die nu beschreven wordt zit meer aan de incident-response kant. En wij zijn natuurlijk niet degene die op dat moment bij een bedrijf zit om te kijken van hoe kunnen we je weer up en running helpen. Dus daar zit wel een verschil tussen. Ik moest ook inderdaad aan de enigmahoek denken. Ja, ik zie niet een situatie voor me wanneer wij, ook deze situatie die we net besproken hebben, dat is ook, ja, we hadden ook nog even kunnen wachten. Maar ja, waarom eigenlijk? Je wil eigenlijk altijd slachtoffers voorkomen. En ja, de constructie van, oh misschien wordt er over een week wel een ziekenhuis geraakt. Dus laten we hem nu niet benutten. Ik zou dat niet snel zien opgaan.
Jurian Ubachs
En dit was ook heel specifiek die Kunap en Anassa toch?
Matthijs Jaspers
Ja, er waren een aantal andere, maar die kwamen wel veel minder voor.
Jurian Ubachs
Ja. Dus dan. De kans dat dan precies deze bij een ziekenhuis zal opduiken is veel meer.
Floris Bot
Nee, maar er zijn natuurlijk meerdere zaken.
Matthijs Jaspers
Ik kan bij de situatie in de praktijk niet zo snel. Voorstellen. En wat dat betreft, vind ik wel wat. Ik kan er best hypothetisch over nadenken, maar ja, ik zie die situatie niet snel ontstaan, zeg maar.
Jurian Ubachs
Ik denk dat het misschien hypothetisch is natuurlijk een valide discussie. Ik denk dat dat in andere takken van politiewerken een heel vaak voorkomende vraag is van nou ja, wanneer ga je tot actie over? Kijk je of je nog wat meer van het netwerk te weten kan komen. Netwerk, het zijnde crimineel, het zijn de daadwerkelijk een netwerk. Ja, dit is misschien net eventjes een iets andere tak van sport waar het net even in de praktijk wat minder vaak voor zal komen.
Matthijs Jaspers
Ja, wat wel is, is dat we natuurlijk kijken hoe kunnen we slachtoffers kunnen komen en dus notificeren. Dat wordt wel zo proactief mogelijk gedaan. Maar soms. . Ja, bij notificatie eigenlijk niet, want dan kunnen we altijd. . Dat doen we eigenlijk, proberen we gewoon altijd te doen. Ook. Rekening houden met het belang van het onderzoek, wat je hebt lopen. Maar in de situatie dat je echt gewoon kijkt: misschien is het volgende slachtoffer nog groter en laten we hem daar ver gebruiken. Ik zie hem niet snel opgaan in onze hoek.
Randal Peelen
Ik denk dat de laatste vraag die wel leuk is om te behandelen die van Luc is. En die zegt, maak je als slachtoffer en politie enige kans tegen een ransomware bende? Als die criminelen geen domme fouten maken en hun operationele beveiliging tip top in orde hebben. Define dom.
Jurian Ubachs
Laten we dan fatalen. Was dit foutje in het script? Was dat daadwerkelijk heel dom? De een is net wat slimmer dan de ander.
Randal Peelen
Ik vind het de hele avond al jammer dat die criminelen verloren hebben hier.
Matthijs Jaspers
Jij root for the underdog. Even denken hoor, want ik ben de vraag kwijt naar deze dag. Nog één keer.
Randal Peelen
Dus stel nou dat zo'n cybercrime bende een hele opgezeit. Nou, ja, ik um. .
Matthijs Jaspers
. Dat maakt het niet makkelijker, maar wij zijn goed in zoeken. Ook onze partners zijn goed in zoeken. En uiteindelijk als ze het om geld doen, gaan ze het ooit een keer proberen wit te wassen of zo. Het is. Ja, er liggen mooie dingen. We zijn echt wel met dingen bezig waarvan ik op basis hiervan zou zeggen van nee hoor, niemand is onvindbaar, niemand is onschembaar, dat soort zaken gaan ook echt serieus hier op.
Randal Peelen
Wat vrij dicht bij een mooi motto voor de politie hoor? Niemand is onvindbaar. Niemand is onvindbaar.
Jurian Ubachs
Wat ik ook wel vind, de vraag is, maak je kans? Dat gaat natuurlijk dan over je eigen situatie op dat moment. En ik denk dat het ook goed is om je te beseffen dat zelfs als je doet aangifte, ook als je het idee hebt van nou dit gaat. Niet helpen. En misschien zegt de politie wel van, nou waarschijnlijk kunnen we hier niks doen. Wat we net natuurlijk hebben geleerd is dat er ook gewoon op bestuurlijk niveau wordt gekeken van hoeveel aangiftes er zijn op dit vlak. Dus als jij met jou aangifte kunt bijdragen aan die stapel waardoor Martijs en zijn team gewoon ook naar hun basis kunnen aangeven van jongens, moest kijken. Dit loopt uit de hand. Meer geld betekent meer mogelijkheden. Dus jouw hele kleine aangifte en jouw server die wellicht niet gered kan worden, kan wellicht op een wat langere termijn. Toch ook wel weer een bepaald gewicht meebrengen.
Matthijs Jaspers
Ja, maar dat is niet eens. Hypothese, want dat is echt hoe we werken.
Jurian Ubachs
Ja, precies, maar dat haal ik een beetje uit. Als ik een samenvatting moet maken, er staat ook steeds ook bij dat RTL-verhaal van politie dubbele punt, doe aangifte. Dat blijft wel een heel erg centraal thema hierbij.
Matthijs Jaspers
Ja, en dat heeft ermee te maken met dat we dategedreven willen werken en al die zaken bij elkaar ook. Ook de tabs die we draaien in onderzoeken, alle technische informatie die we krijgen van partijen. Dat stapelen we. En op basis daarvan kiezen we de onderzoeken. Dus een aangifte helpt erin. Technische informatie van zo'n rapport helpt daarin. Onze andere onderzoeken helpen daarin. En dus ook gewoon een nagift van iemand met een NAS device, kan ervoor zorgen dat je dat je net gewoon hetgeen in kaart krijgt, wat nog het ontbrekende puzzelstukje was.
Randal Peelen
Matthijs Jaspers, hartelijk dank voor je wijze woorden. Tot nu toe. Nu is het bij Met Nerds om tafel goed gebruiken om af te sluiten met de tips. En al helemaal dat iedereen hier aan tafel dienst tips mag geven. En ik weet dat Jurian en Floris alvast bijzonder goed zijn voorbereid. Dus laat ik hen de eerste beurt geven.
Jurian Ubachs
Ja, mijn eerste tip is: mocht je nou te maken krijgen met dus de problematiek, doe aangifte.
Randal Peelen
Ja, geniaal!
Jurian Ubachs
Dit was PopQiz. Ook, je hebt goed opgelet. Ja, goed. Nee, mijn andere tip is God of War Ragnarok. Dat heb ik afgelopen anderhalve week aardig geno-lifed. En helaas uitgespeeld inmiddels. Dat is altijd goed als je de credits voorbij ziet komen en je denkt dus nee, beste game van het jaar voor mij, zelfs boven Elden Ring. Dus dat is mijn tip. Wel als je alleen de PlayStation 5 hebt trouwens, want de rest heeft inderdaad iets in de beetje.
Randal Peelen
Ja, je hebt een game gespeeld die beter is dan Elden Ring op die ene console die ik niet heb.
Jurian Ubachs
Fok! Elderinks is op andere manieren ook heel erg goed, maar als ik gewoon naar mezelf kijk, wat heb ik leuker gevonden? Dat wil Elderin is niet leuk dan God of War. Ah, pittig.
Randal Peelen
En dan kun je niet eens zo'n PlayStation kopen, al zou je willen. Black Friday komt eraan.
Jurian Ubachs
Nou, het ligt een beetje waar je het doet, maar het schijnt dus gewoon dat er mediamarkten zijn, waar die gewoon ligt. En ook niet eens meer in die idiote 900 euro bundels.
Randal Peelen
Maar gewoon, je moet er wel misschien voor een Middleburg of zo, gewoon andere of andere plekken waar nooit mensen komen, maar nog steeds wel gewoon 500 euro stuk slaan op Een apparaat dat voor mij één spel kan doen, dat beter is dan de andere.
Jurian Ubachs
Ik had inmiddels ook nog een VR-bril van 650 euro bijkopen. De add-on is duurder dan de machine zelf. En als ik dan die bel gooi en die komt weer terug, is het helemaal niet eng. Met VR op. Nee, dat is niet een VR-game. Zo werkt die dingen niet dan.
Randal Peelen
Sorry. Ragnarok, heb je toch dat je die bel kan gooien en dan komt hij terug. Echt?
Jurian Ubachs
Dat wist ik zelfs niet. VR-mode in ofzo. Oh, oké, dat is jammer. Misschien dat ze een losstaande experience maken. Ladem Horizon heeft dat, het is een aparte horizon game voor die VR.
Randal Peelen
Ik zag het gewoon helemaal voor, maar die bel. Gooi hem en dan komt hij terug alsof het een transactie van de politie op de blockchain is.
Jurian Ubachs
Weet je hoeveel mensen dan die controle daadwerkelijk door hun kamer heen en dan denken oh, en dan opkijken en een gat in een televisie hebben.
Randal Peelen
Dan krijg je weer net zoals bij de net zo'n waarschuwing.
Jurian Ubachs
Heel veel gesnijvelde televisies in die tijd.
Floris Bot
Nou Floris, het is toch wel zonde van je LED-tv. Dat is helemaal zonde, want dan kan je niet meer mijn tip volgen. Mijn tip was ga naar Netflix en zoek Lincoln Lawyer op. Dat is gewoon lekker wegkijken. Niet al te moeilijk. Maar dat is toch ook een film? Dat dacht ik dus. Dat dacht ik dus ook. Maar er is een serie van tien episodes. Ja, dat geloof ik ook. En die heet The Lincoln Lawyer. En het is. Het is niet heel slecht, het is ook niet fantastisch. Maar het is gewoon heel leuk.
Jurian Ubachs
Nee, ik zie een poster voor me van een man die op een linken zit, auto. En dat is denk ik, ik wil zeggen Bradley Cooper. Dat hij boos was en dat hij de linker lawyer was. Nee, maar in eerste instantie was dat een film. Dat zal dan nu een serie adaptie hebben. Nou, kennelijk goed.
Floris Bot
Uit 2011 zegt de IMDB. Is er nog een. . Dat was de serie misschien wel eerder dan een film. Nou, gewoon. Tien episodes, drie kwartier lang. Lekker wegkijken. Niet al te hard nadenken.
Matthijs Jaspers
Maar je zei hij niet goed en niet slecht?
Floris Bot
Kijk, het is niet de allerbeste serie die je ooit gaat zien. Maar hij is zeker niet slecht. Kijk, het is geen breaking bed, weet je wel. Het is geen weeds, het is geen better cos op. Echt niks te doen hebt? Nee, maar kijk, ik geef altijd graag. Je hebt al eier zo laten gemaakt. Ik wou zeggen, ik zal de link geven, als je dus in de keuken bent en je hebt bijvoorbeeld een tablet, dan zet je dit op. En als je dan twee minuten mist, dan vergaat de wereld niet. Maar het is wel gewoon lekker wegkijken. Ja.
Randal Peelen
Klinkt goed.
Floris Bot
Virgin River kan je ook kijken, ik bedoel. Of Wanted in Australië, is fucking goed.
Randal Peelen
Mijn tip is een beetje het verlengde daarvan, want het is ook een serie. Alleen het is er wel een waar ik weer even warme gevoelens van krijg. Want we worden natuurlijk helemaal doodgegooid met de volgende betaalde streamingdienst die eraan is gekomen. En dat is Sky Showtime. Want we hebben inmiddels, nou ja, volgens mij kan ik op twee handen goed tellen wat voor een streamingdienst ik tegenwoordig moet betalen. En zij doen datzelfde trucje als ET. Laat steeds van oké. Het is eigenlijk 7 euro. Maar als jij nu abonnement neemt, dan blijf je voor de rest van je leven voor 3,5 euro. En over een half jaar kijk ik toch niet meer. Maar ik denk, ja, ik ga het nu niet opzetten.
Jurian Ubachs
Want als ik dan weer aanga melden, dan ben ik daarna die kurting kwijt.
Randal Peelen
Maar die van HBO ga je verliezen, dat weet je.
Jurian Ubachs
Waarom? Omdat zij samengaan met dat Discovery-platform. En dat is dan een nieuw platform. En dus ben jij straks hier. Dat is nog niet als zodanig aangekondigd. Maar dat is wel wat alle analisten gaan van. Verwachten dat er gaat gebeuren.
Randal Peelen
Dus eigenlijk is Randal nu een investeer je geld zodat je later nog meer kwijt bent. Nou, in ieder geval is dat wel een rand waard. Want ik ben wel zo'n sukker die destijds zei van ik wil geen filmse series downloaden, maar ik kan ze gewoon niet krijgen hier in Nederland. Nou, dat kan inmiddels. wel, dus ik betaal mezelf de pleurens. Ook aan Sky Showtime. En daar kwam ik erachter dat dat eigenlijk de plek is waar tussen aanhangstekens alle, want er zijn nou in principe alle Star Trek. Nou, als je mij blij wil maken, dan moet je mij alle Star Trek geven. En niet alleen alle Star Trek, ook een nieuwe serie. Die heet Strange New Worlds. En wat er recent al Star Trek Discovery gehad en nog wat anders is, die allemaal een beetje afweken van oude Strange New Worlds die heeft weer. De ouderwetse tune van de allereerste Star Trek. Ook weer op diezelfde Enterprise uit de allereerste Star Trek. Maar dan in de periode voor de allereerste Star Trek. En het format van die serie ligt mij ook heel erg omdat elke aflevering is een los verhaal. Star Trek Discovery was een beetje, nee elk seizoen heeft zijn eigen verhaal. En dan moet je meerdere afleveringen kijken om dat verhaal te volgen. Dit zijn gewoon losse afleveringen. Elke keer een moreel dilemma van een nieuwe planeet met nieuw leven dat is ontdekt. En daar hebben we een nieuw probleem dat op een nieuwe manier moet worden aangebracht. En dat zijn gewoon. . .
Jurian Ubachs
Als je het nu omschrijft, vind ik het nu al repetitief. Repetitief? Weet je wat planeten er zijn. Ik kijk voor veel series, ook series die dus een overkoepelende arc hebben, maar ook van die niks zeggende filler tussen episodes. Hier gaat het totale verhaal niet verder. Maar we moeten nou helemaal 23 shows maken in het seizoen. Dus dan gaat de fles ineens veel iemand redden en morgen iemand anders. Dat wil niet zeggen dat er geen overaar moeten zijn. Dit is gewoon zijn. Ik heb gewoon geen reden om dit te kijken. Nul.
Floris Bot
Oh, we zijn het een keer eens. Sorry. Kijk, ik vind mijn tip misschien niet altijd best, maar deze. We gaan tot de manspelen gaan.
Randal Peelen
Ik ga mijn tip lekker binnenden. Ik wil graag aangifte doen van testen. Hate crime. Als jij vroeger. Samen met je vader op de bank, Star Trek keek, en je hebt daar warme gevoelens aan. Dan is dit de serie die exact die gevoelens weer op.
Floris Bot
Gaan we het over die route spelen? Ja, dan ga ik dit nu signal doen.
Randal Peelen
Oké, doei. Ik haal je ook uit de afkondiging. Matthijs, de lat ligt bijzonder laag. Graag gedaan. Oh, God of our.
Matthijs Jaspers
Jij was wel heel enthousiast echt, dat is waar. Even kijken, ik twijfel tussen. Je mag er twee. Oké, top gelukkig, want ik wilde er wat twee gaan doen. Vandaag hebben we met wat mensen gesproken, en het ging net waar Startrekking over, maar een beetje aan de astronomiehoek. Ik vind een andere podcast wel. Ik weet niet of dat oké is. Tuurlijk, maar alles is oké. Het Simerman in Space. Het podcast over de ruimte. Hoe heet het nog een keer? Tiemerman in Space. Z-I-W-M-E-R. En dan de man. Dat is een iemand van de NTR. Gewoon een journalist die heel uitgebreid is, 260 aflevering of zo al. Over de ruimte vertelt en allemaal toffe wetenschappelijke dingen. En hij is ook nog eens iemand die heel erg van geluidbewerken houdt. Dus dan zitten er een aantal leuke mooie effecten tussendoor en zo. Hij praat heel langzaam en Ik moest er in het begin aan wennen, maar wel echt heel veel toffe en nieuwswaardige dingen. Ja, nee, maar nee, nee, nee. Dat moet je niet gebruiken. Kracht je podcast. Maar dan wil je daar weer aangifte voor doen. Ik onthoud me even van de zeden.
Randal Peelen
Ja, ik wil zeggen, dit is dit.
Matthijs Jaspers
En de andere was, ook al een tijd geleden een boek gelezen, Seven Eaves, is dat? Science fiction over op bladzij 1 ontplofte maan, zeg maar, of ontplofte maan valt hij uiteen. En dan alles wat er gebeurt voor de mensheid om aan een zekere demise te ontsnappen. En dat was echt een super vet boek om te lezen. Waarvan ik dacht van wow, als dit een serie zou worden, dan zouden echt heel veel mensen die serie ook super vet vinden. En ik zal er niet veel over vertellen, want het is een tijd geleden dat ik hem heb gelezen. Maar. Er waren echt een aantal momenten waarvan ik dacht van waarbij je gewoon en lekker doorleest en dan toch elke keer weer wordt verrast. Dus dat is echt wel een vet boek als je een beetje van dystopische science fiction houdt.
Randal Peelen
Tot zover deze aflevering van Merds om tafel en met Nerds om Tavel is een podcast door Florisbot, Jurian Uwax en mij. Randal Pelen, dat was ook het gezelschap hier aan tafel. Maar onze panelleden zijn Esther Rabendam, Ruurd Sanders en Sander Bijlenveld. Onze gastneuders van vandaag waren Barend. En Matthijs Jaspers. Matthijs, hartelijk dank voor je komst. Waar kunnen mensen mee over jou te weten komen? Op LinkedIn. Of zoiets? Ja, dat zou goed kunnen. Maar ik weet niet, misschien heb je nog een website die je zou willen promoten. Nee, nee, nee. Een andere plek waarvoor we de rode lopen moeten uitrollen. Meer informatie over. Ons is te vinden op mnot. nl. Join naar onze slach. Da gingen 2200 gezellige charmanten. En capabele nerds, hiervoor. En allemaal ook heel goed in aangiftes doen. Je kunt vragen stellen aan de volgende gatsneur's die eraan zitten komen in het kanaal. Vragen van de luisteraars. En word je nou vriend van de show, dan krijg je toegang tot het. clubhuis er zit een meetup aan te komen dus bijzonder goed moment om dat te doen je krijgt ook stickers en biervultjes van ons door je briefbus een private rs feed zodat je zonder reclame en eerder dan de rest kunt luisteren Meurtjes te vinden op onze webshop. Staat op nerbië. nl. En voor nu hartelijk dank voor het luisteren. Tot de volgende keer. Dank voor het publiek. Jullie aandacht wordt zeer op prijs gesteld. En wij gaan weer aan bier. Dank jullie wel.
goedemorgen, met plezier heb ik deze podcast geluisterd. Ik was 1 van de particulieren die aangifte had gedaan bij de politie omdat mijn NAS met deadbolt was geëncrypt. Vanaf het eerste moment goed te woord gestaan en geholpen door de politie. Het verhaal van Matthijs was dus voor mij heel herkenbaar en goed dat er over gesproken word.