292 – Moet big tech meebetalen aan dataverkeer? – met Rudolf van der Berg

Randal Peelen
Daar zijn we, Floris. Je ploft een tafel met een bounties in je snoet. En je hebt er zin in.

Floris Bot
Een soort van toetje. Ik wil vandaag gewoon afsluiten, dus laten we lekker beginnen. Oké.

Randal Peelen
Welkom bij MetNerds om tafel. We praten vandaag met. . Ja, Floris dus. En mijn naam is Randal Pelen. Onze gastnurds van vandaag zijn Erik Bays en Rudolf van der Berg. En beide waren eerder te horen in deze podcast. Dus je zou ze al kunnen kennen. En als je denkt, godsam, wat een leuke aflevering, dan kun je achteraf ook nog eens meer van deze heren horen. Erik, die hebben we gehoord over IP-adressen, hardware, inzameling voor Oekraïne en datacentra. Nog veel meer. Maar dit is de samenvatting wel aan Rudolf over het gevaar dat we straks geen 1-1-2 zouden kunnen bellen in het buitenland via 4G. Leuke update zometeen. Erik is vooral bekend van A2B internet en Rudolf vooral van Stratix. Maar vandaag hebben we een kerstvers onderwerp, want er is een beweging en die is er eigenlijk al heel lang. Dat telecomoperators grote techbedrijven willen laten meebetalen aan hun verkeer. Nou, dan moet je een beetje weten hoe de telecomoperatorwereld werkt en hoe data van A naar B komt. Daar hebben we Erik voor. En dan moeten we ook een beetje weten wat de grote bedrijven daar allemaal van vinden. Rudolf die gaf daar een tolk over op de NL nog bijeenkomst afgelopen september. Hoe staat het met de noodnummers M4G, Rudolf? Er zijn updates. De vorige keer heb je er een geur en kleur al verteld in je zorgen geuit, maar er is nieuws.

Rudolf van der Berg
Ja. Als gevolg van de acties die de European Emergency Number Association en ik zelf hielden, kwam er in het parlement Hinter Abdul Aziz die jullie. Hier hadden terug terug en Quini Rajkowski van de VVD die zagen beide, joh dit is gewoon een belangrijk onderwerp. Dus die hebben kamervragen gesteld. Bij EZK zitten ook goede mensen. Daar heb ik de afgelopen jaren veel mee mee samengewerkt. Maar die ken ik ook van de tijd dat ik er zelf ooit nog werkte, al twintig jaar geleden. En die hadden zoiets van ja Rudolf is misschien wel raar, maar in dit geval heeft hij wel een punt waarschijnlijk. Dus die hadden ook zoiets van daar moet wat aan gedaan worden.

Randal Peelen
Ik ben het met beide ook wel eens hoor.

Rudolf van der Berg
En dan werkt dat eens heel mooi samen. Want de Kamer vindt het belangrijk. Daar worden vragen over gesteld. Dan kan het ministerie ook actie ondernemen. Dan heeft de minister ook mandaat om wat te gaan doen. En dan werkt dat er aan de telecompartij en kant werkt dat dus blijkbaar ook. Want die komen dan wel aan tafel. En ja, er is blijkbaar nu besloten dat er bij de GSM Association er één profiel moet komen voor emergencycalls. Gewoon voor alle 4G-toestellen. En dat moet dan eigenlijk Europees bereed. Minimaal worden verankerd. En dat moet dan ook in de Radio Equipment Directive komen, vindt Nederland. En dat is zo'n stukje tekst wat eist dat. Ja, mobiele telefoons en andere hardware die je hier verkoopt, voldoen aan allerlei eisen.

Randal Peelen
Ja, dat was eigenlijk jouw relatie vorige keer. Je zei. Dat in het buitenland niet zomaar 1 en 2 kan worden gebeld. Dat heeft te maken met Volti, dus voice over LTI. En dat is eigenlijk 4G. De Volksmond. En dat is eigenlijk te fixen met wat instellingen. Maar er moeten een heleboel partijen, een heleboel instellingen op elkaar afstemmen. En dat vinden ze blijkbaar niet belangrijk genoeg.

Rudolf van der Berg
Klopt. En dan moeten ze dus met z'n allen een hok ingeslagen worden en dan moet je gaan testen. En dan weer gaan testen. En dan weer, totdat op een gegeven moment iedereen het eens is.

Randal Peelen
Ja, nu werkt het.

Rudolf van der Berg
En dat is gelukt. Nou ja, we zijn dus nu bezig met het profiel. Daarna komt de test en dergelijke. Maar als er dus nu eigenlijk ook al een verhaal ligt van je. Radio Spectrum Policy Group, waarin zij zeggen, dit vinden wij belangrijk en dit moet dus ook in de Radio Equipment Directive komen. Nou, dan is het dus een harde ijs, je mag geen telefoon verkopen in Europa die niet aan die ijs voldoet. En om aan die ijs te voldoen, moet je die test doen. En ja, dan is het op een gegeven moment gewoon een simpele waarheid geworden. Ik moet testen. Want anders mag ik het niet in Europa verkopen.

Randal Peelen
En dat wil ik wel graag doen.

Rudolf van der Berg
En dat wil je wel doen. En net als met gsm eigenlijk, dat was toen ook zo'n eis. Hij moest gsm doen volgens die directive. Ja, dus deed hij dat volgens die test. En op een gegeven moment was dat dus de wereldwijde standaard. Want waarom zou je daar dan nog verder over nadenken?

Randal Peelen
Ben je nou niet heel bang als ik dit verhaal zou horen? We zaten negen, tien maanden geleden hier aan tafel eigenlijk deze zorgde uit. En toen hadden we het probleem dankzij jouw kraakhelder in de smiezen. En nu dat het met de Sissen afloopt, zou een cynische nerd kunnen denken van ja god, die Rudolf die slaat elke keer wel alarm. En dan is het binnen een jaar later opeens opgelost. Waar heeft die man het over?

Rudolf van der Berg
Nou ja, ik kan in enigszins zeggen dat het pas gekomen is nadat EZ dus die mensen bij elkaar in een hok gezet heeft en daar druk op gevoerd heeft. Dus omdat het politieke aandacht was, is er wat gebeurd.

Randal Peelen
En omdat het ook echt een best wel groot probleem was, dat In relatieve zin makkelijk te fixen zou zijn.

Rudolf van der Berg
1-1-2 is niet politiek. Als in voor de politieke partijen is het niet iets waar ze over oneens zijn.

Floris Bot
Dat geen politieke bedrijven. Tenzij een andere partij het te moeilijk doet en jij er een punt op kunt scoren misschien.

Rudolf van der Berg
Dat, maar dekking wil iedereen. En ook internationaal. Dus eerst was het vooral vanuit de telecomwereld. Waren er mensen die zeiden, ja die kerel, die shirt. Of het gaat om eigenlijk om. Voice over LTE in het algemeen, zodat de MVNO's ook kunnen bellen. Ja, dat is ook belangrijk. Maar daar ging het mij niet om. Dat 1-1-2 ding. Maar toen. Te vaak bleek dat ze ongelijk hadden. Of bijvoorbeeld zoals een Amerikaanse telko. Die had dan 911 op IPv6 zitten. En de rest van het bellen op IPv4. En daar bleek niet elke telefoon mee om te kunnen gaan van oh alle normale belletjes op IPv4. Maar als ik een emergency call moet doen, dan moet ik dus naar IPv6. Ja, dat was niet goed geïmplementeerd. Dat had ik al van iemand te horen gekregen. Dat is via VIA in de VS Pro land. En toen kregen die lui dik op de donder van de FCC. Dit moet je fixen. En hoe weet ik dat dit waar was en dat die tester die mij dat vertelde, dat hij gelijk had? Ik werd door een Nederlandse partij gebeld deed het iets in de Raming wereld. En die keren was des duivels op mij. Waarom heb jij ETT verteld dat ik jou verteld heb dat zij dit doen met IPv4 en IPv6? Ik weet niet wie jij bent, Kerel. Ik heb die niet gesproken. Maar. Die handset tester die mij dit verteld heeft, lijkt dus wel gelijk te hebben. Dat zit er ook dankvriendelijkser beleefd. En dat liet dus ook her en der wel zien dat er dus echt wel iets speelde. En ja, dan heb je een paar chagrijen die vervelend doen. Maar als het dan. Ja, ik moet wel zeggen, er zitten bij deze economische zaken op dit moment echt goede mensen. En ook bij het hele kombedrijven op bepaalde plekken wel goede mensen die ook echt zoiets hadden dat dit moet gefixt worden. Ja, helemaal mee. En dan moet je doordrukken en dan kom je weer langs die chagreinen. En dan gaat het werken.

Randal Peelen
En dat is gewoon mooi als het dan lukt. Nou, het begon vanuit mijn perspectief met een blogberichtje. Even later zat je hier aan tafel en nu hebben we een goede zaak gedaan. En een van de betrokken personen ondertussen ook nog hier in de podcast gehad. Ik vind het een mooi, mooi, mooi, mooie boog. We zijn natuurlijk ook niet geheel toevallig weer aan tafel beland. Omdat er weer een volgendrelletje is dat wellicht. . binnen een jaar gepiept zou kunnen worden. Als wij even de schouders eronder zetten. En op een gekke manier, ik zei het net al, je hebt een talk gegeven bij de NL nog bijeenkomst. Op een gekke manier begon dat verhaal of is het in ieder geval goed te duiden door even terug te gaan naar het jaar 2019 waarin T-Mobile Nederland. . een routing incident had, waardoor eigenlijk al hun internetsverbindingen een stuk minder lekker liepen. En ik denk, nou als doorgewinter de goero op het gebied van data van AB brengen, Erik. Zou jij dat incident nog eenmaal willen duiden voor de luisteraar?

Erik Bais
Ja, dat was wel een. Dingetje. Het was een dingetje. Dat was best wel een dingetje, ja. Ja, dat begon op een bepaald moment kwam dat op Twitter erboven. Team mobilegebruikers hadden gewoon last van een trage internetverbinding. Konden niet helemaal vinger erachter krijgen van ja, ik heb wel internet, maar ik kan geen VPN mee. En de ring schoot omhoog. Ja, latency ging omhoog en dat soort dingen allemaal. En toen bleek dat op het T-Mobile Forum bleek dat al een hele set aan posts opgeleverd hebben. Bij tweakers draaide al het forum in een overdrive modus. Voor zover de mensen nog überhaupt op het tweakers forum kwamen. En toen ben ik het gaan uitzoeken. En dan zag je dus dat de hele routingstructuur in Nederland eigenlijk weg was en al het verkeer via Duitsland liep. En dan zo weer met een U-turn weer terugkwam naar Nederland. Jij kon dat via BGP gewoon aanschouwen. Ja, dat kon je visualiseren met bepaalde tools. En daar heb ik toen een hele grote blogpost over geschreven. Jongens, wat is hier nou eigenlijk allemaal aan de hand? En dat is toen uiteindelijk ook op het forum van T-Mobile gekomen en bij Tweakers en volgens mij ook bij Geen Stijl en bij de NMS en nog een paar andere. En dat was, volgens mij was dat op een vrijdag of zo dat ik dat poste. En op maandag werd ik al gebeld. Zo van. . Ja, we komen net uit een spoedberaad van de boord. En ja, vanavond gaan we nog terug. Alle internet exchanges die T-Mobile had in Nederland, NLIX, Amsex, alle verbindingen daarmee had iemand afgesloten. Zo van nou ja we hebben genoeg capaciteit naar Deutsche Telekom. En dat gaat vast goed komen. En dit was echt het meest briljante voorbeeld. Waarom interconnectie tussen netwerken en internet exchanges zo belangrijk zijn om zo lokaal mogelijk je internetverkeer uit te wisselen. En dit voorbeeld was echt met alles wat we in de RNO-community of bij klanten gewoon aangeven van. Waarom is peering zo belangrijk voor een internetprovider? Nou, dat was dit voorbeeld. Weet iedereen nu gewoon van. . Oh ja, dat weet ik nog wel. Dat heb ik een keer iets over gelezen. Of in de krant of op. op vorm. En ja, dat liep toen even niet zo makkelijk. Maar dat kwam dus gewoon, omdat we gewoon bij Deutsche Telekom. Daar hadden ze dus aangegeven, ja, we hebben voldoende capaciteit van die Mouwban naar Deutsche Telekom. Het was toen ook nog een volledige dochter. En het bleek alleen dat Deutsche Telecom dus naar het internet toe, naar buiten toe, ja, allerlei filters, trechters en te weinig capaciteit had liggen. Dus die kon nooit die capaciteit aan.

Randal Peelen
Ja, dat was mijn volgende vraag. Als je je ogen sluit en je visualiseert hier is Nederland, hier is Duitsland, je gaat al het verkeer heen en weer sturen, denk je. Suboptimaal, maar het gaat met de snelheid van het licht en er kan ook best wel wat capaciteit overheen. Het zou in theorie niet zo slecht hebben hoeven werken. Voelt vandaag een beetje aan. Waar zat hem dat dan in?

Erik Bais
Nou ja. Duitse Telekom heeft vanuit de historie altijd al een bepaalde ja. manier van internet routeren gehad waardoor ze dus capaciteit op een bepaalde manier minimaliseerde die beschikbaar is voor wat er eigenlijk noodzakelijk was om het echt lekker te laten lopen En dat klinkt alsof je aan het inhouden bent. En dat is een beetje de inleiding naar waar Rudolf zometeen over verder gaat. Want daar zit namelijk een bepaald businessmodel achter. Ze willen namelijk gewoon dat. Ondanks dat het dus voor de gebruikers een vervelende ervaring gaat geven, hun eigen klanten. Willen ze dus dat de partij die dus het dataverkeer moet leveren, de contentpartijen.

Randal Peelen
Dus YouTube, Netflix, ga ze maar door.

Erik Bais
Ja, al die partijen, dat die dus gaan betalen voor. grotere pijpen naar Deutsche Telekom. Zodat ze dus én van de klanten geld krijgen en dus van de contentpartijen. En daarmee dus de partijen gewoon dwingen. Joh luister, je krijgt gewoon te weinig capaciteit Duitsland in. En Waardoor je dus niet de revenue kan halen. Omdat namelijk al die klanten die denken dat die app gewoon slecht is. Maar de app is niet slecht. Het netwerk, de netwerkleverancier die ze hebben in Duitsland, en in dit geval was dus. . Die maalbal in Nederland was daar dus een onderdeel van geworden. Ja, die hadden gewoon niet voldoende capaciteit naar de populaire apps die Nederlanders allemaal gebruikten.

Rudolf van der Berg
Het is zelfs nog erger, want jij zegt apps en content, nee. Ze hadden ook niet genoeg capaciteit naar surfnet. Als er iemand in Nederland genoeg capaciteit heeft, waar dan ook naartoe? En met iedereen peert en met iedereen verbindt, dan is het SurfNet. Dat zijn de Nederlandse universiteiten. Als je daar je bid niet snel genoeg afgeleverd gekregen hebt, dan ligt het echt aan jezelf. Team Obel Nederland had ruim voldoende capaciteit. Mijn collega Paul zijn zoon probeerde vanuit huis bij de Universiteit Leiden te komen en die had 30% packet los. Na dit routeringsincidentje, dat duurde bijna een week trouwens. Dus ik begon op vrijdag maar pak het los op je internetsverbinding, dat is echt niet van deze tijd. Nee, zeker niet van 2019, en zeker niet als je op afstand probeert af te studeren en bij bepaalde systemen moet komen, om je proefjes te doen, wat je afgesproken hebt met je professor. En met 30% packet los. Er zijn een heleboel dat niet meer lekker werken. Is er een hele hoop bijna niet meer mee te werken? Nee, dus dat is gewoon niet te doen. Maar dat was ook. Bij een kennis van Martoni, die doet bewaking van allerlei bedrijventerreinen, bouwterreinen en eigenlijk van die camera's. Dat Ruert ook gedruktelijk via T-mobile liep dat. Het is bij allemaal hosting. Nou ja, 30% pack het los. Allemaal hostingpartijtjes hier in Nederland. De Belastingdienst. Allemaal van die sukkels, die niet snappen, dat je Deutsche Telecom moet betalen. Mensen, zo denken ze in Duitsland dan. Maar ja, in Nederland heeft iedereen zijn eigen AS en doet zijn eigen ding en doet zijn eigen routering. Dat die Duitsers opeens via Duitsland gingen roteren, hadden ze niet even een paar manden van tevoren gecommuniceerd. Nee, de Nederlandse Duitsers. Nee, Duitsland had dit eigenlijk allemaal geregeld. Ik begreep dat de kerel die er in Nederland voor verantwoordelijk was, was die week op vakantie.

Randal Peelen
Maar als je in Nederland verantwoordelijk bent voor de routering van T-Mobile Nederland, dan is het toch op zich wel fijn om voor je vakantie te weten dat men het roer van jouw Koninkrijk om gaat gooien. Ja, waarschijnlijk wel.

Rudolf van der Berg
Wie was hij nou eigenlijk, weet je wel? Je hebt Doodje Telekom en je hebt Team Mobile Nederland. Ik vind het onbegrijpelijk.

Floris Bot
Je hebt Team Mobile thuis, toch? Ja, dus het is nog een onderdeeltje van.

Rudolf van der Berg
Ja, precies. Maar het mooiste was wel, het was de week dat die mobile een nieuw product ging lanceren. 25 euro voor 1 gigabit internet over glasvezel naar je huis. Plus onbeperkt mobiel op 4G. Voor 25 euro. Als je dat gezamenlijk nam. Dan kreeg je dat dus voor 50 euro per maand. Dat was de beste deal die je kon krijgen. Daar zouden zij maanden, weken lang reclame op doen. En ze hadden 30% pack het was. Dus daar viel helemaal niks meer op te draaien. Dat was dodelijk voor het bedrijf, maar het liet ook direct zien. Hoe erg of het dus in Duitsland is. En dat is het daar nog steeds. En Deutsche Telecom vindt het ook volkomen normaal, want haar hoolsteelorganisatie vindt dat je aan hem moet betalen. En als jij dus packendloss hebt in de Duitse Telecom, dan heb je maar één optie.

Randal Peelen
Nu ken ik in Nederland ook een bedrijf dat heel veel dataknooppunten heeft en daar schandalige, maar echt perverse bedragen voor durft te vragen. Maar daar gaat deze aflevering niet over. Kun je vertellen hoe gaat dat in zijn werk? Want T-Mobile, of nou nee, ik moet zeggen Deutsche Telekom, die vindt klaarblijkelijk. Iedereen die verkeer genereert, wat ons een core business is, die moet daarvoor betalen. Dus eigenlijk zowel de klant als. De verzender en in dit geval eigenlijk. En andere ISP's en iedereen die niet. Iedereen die over hun netwerk gaat moet betalen. En voor mij als Nederlander, maar misschien is dat onze eigen kijk op de wereld, voelt dat dus gewoon echt. Als ouderwetse niet van deze tijd, maar tegelijk dat er is ook wel wat voor te zeggen. Kom op, als ik RTL 4 wil zien, moet ik ook betalen. Mijn. Internet of televisieprovider moet ik zeggen, die moet dan ook aan RTL betalen. En RTL krijgt vervolgens ook nog reclameinkomsten. Dus dat best wel normaal. Maar daar zit wel een verschil in. Want

Erik Bais
Het concept waar we eigenlijk wereldwijd afgesproken hebben met elkaar, is dat iedere partij. . . Als je een contentpartij hebt, heb je abonnementen, zoals Netflix bijvoorbeeld of YouTube. En die betaalt zijn eigen infra en zijn eigen transit en dat soort zaken. En de netwerken, dus de infrapartijen, die hebben dus abonnementen voor internetaccess. En daar krijgen hen het geld uit. Dus beide partijen worden betaald en houden een eigen broek op. Wat in dit geval anders is, is dat Deutsche Telekom dus wil doubbelduppen. Die wil dus én van de contentpartijen en van hun eigen gebruikers. Of anders knijpen we je.

Randal Peelen
Ja, dat is eigenlijk de consequentie.

Floris Bot
Maar dat is toch omdat ze, laten we voorzichtig zeggen, beweren dat die contentpartijen het voor hun zo duur maken om een fatsoenlijk netwerk voor hun eindgebruikers te leveren?

Rudolf van der Berg
En dat roepen ze dus al meer op 25 jaar. Dus ik heb ook echt de geschiedenis erbij. Maar ze zijn dus recent met een voorstel weergekomen in Brussel. En tien jaar geleden bemoeide ik me hier ook al mee. En 15 jaar geleden ook. Ik heb ooit bij Economische Zaken als ambtenaar gewerkt. En toen hadden ze ook al zo'n voorstel, toen heb ik het eerste stuk over netneutraliteit in Nederland geschreven in 2006. Het is een beetje groundhogday voor mij. En zelfs van: oh ja, vijf jaar verder. We beginnen weer geloofd.

Floris Bot
Het is een soort golfbeweging, toch? Elke vijf jaar komt het weer terug.

Rudolf van der Berg
En. Er zijn wel een paar grote telco's die daar heel erg vokaal op zijn. De KPN's van deze wereld wat minder. Ze willen er ook wel een rol in. Ze zijn ook niet helemaal schoon, maar. Nou ja, optisch zie je het niet.

Erik Bais
Maar een rol in wat? Nou, dat ben ik niet helemaal met je eind hoor.

Floris Bot
Nou, als argeloze eindgebruiker moet je echt wel goed je best doen, wil je het opvallen, toch?

Randal Peelen
Nou, dat valt best wel mee.

Floris Bot
Wacht even, waar hebben we het nu over?

Randal Peelen
Over KPN. Ja, maar waar merk je dan wat van?

Floris Bot
KPN is volgens mij vooral goed in lobbyen zonder dat wij als eindgebruiker dat direct zien.

Rudolf van der Berg
Ja, rond dit onderwerp zijn ze gewoon wat stiller op internet connectieniveau, wat ik denk bedoeld is, alles verkeer moet nu via de NLIX.

Floris Bot
Ja, oké, maar de Argoze. Mijn schoonmoeder zou dat niet weten.

Erik Bais
Nee, je schoonmoeder niet wellicht. En wat dat betreft heeft de KPN het iets beter ingeregeld. Dat ze het voldoende capaciteit naar andere partijen hebben liggen. Helaas dat een van die partijen Deutsche Telecom is. Tegenwoordig. Maar. En daarin is het ook wel geinig om te zien dat Liberty Global, dus het UPC Zico bedrijf, levert dus transit aan KPN tegenwoordig. En dan heb je dus drie punten waar je dus mogelijkerwijs verkeer met KPN kan gaan uitwisselen. Dat is of verkeer kopen bij Liberty Global Ziggo. Of bij Deutsche Telekom. Of via de NLIX, wat bij KPN is.

Floris Bot
Wat stiekem ook KPN is.

Erik Bais
Je moet altijd door een door een tolgatein. Ja, en dat is gewoon raar in deze business. Hoewel je merkt gewoon dat er in bepaalde landen dat sommige partijen. .

Floris Bot
echt op die manier hun peering policy proberen proberen hun aangeuntreffing te shapen op die manier.

Rudolf van der Berg
En daar gewoon geld aan te verdienen. En ja. Nu hebben ze dus weer op Europees niveau zo'n proposal gelanceerd, weer door hun vereniging, de Etno, European Telecom Network Operators, de grote, alles wat een landenaam eigenlijk had. Weet je wel. Dus Frans Telecom, Deutsche Telecom, Telefonica, Speent Telecom, et cetera. En dan komen ze met heerlijk huilverhalen.

Floris Bot
Een beetje janker.

Rudolf van der Berg
Precies 50% meer data groei in de afgelopen jaren. Wij kunnen het allemaal niet aan en dat komt allemaal door de grote vijf Amerikanen. Let wel Amerikanen, want dat is eng en fout natuurlijk. En die dumpen al dat verkeer op ons netwerk en wij verzuipen, want dat heeft exponentiële groei. En dat kunnen wij niet aan.

Randal Peelen
En dan komen ze met terabits en terabytes Rudol van der Berg van stratiks. Dit is allemaal echt waar. Die top 5 Amerikaanse bedrijven zorgen ook voor exponentieel meer verkeer elk jaar. Dat is ook zo.

Rudolf van der Berg
Ja, alleen wordt die exponent steeds kleiner. Dus waar het ooit 50% groei was, zitten we nu op 20% groei. Maar het is wel steeds meer. En dan mogen die oprechts allemaal allemaal gaan hun. De eerste telco sinds gisteren. Die gezegd heeft dat hij minderste keer gedraaid heeft. Oké, maar dat is leuk. Rens Telekom in Ierland. Deed vorig jaar minder verkeer. Of dit 2022 minder verkeer dan in 2021.

Randal Peelen
Is allemaal schattig en wel. Alleen het groeit en. De eindgebruiker gaat niet meer betalen. Althans, is inflatiecorrectie. Maar over het algemeen is dat een best stabiele prijs. Klopt. Maar dan moeten we even gaan kijken naar hoeveel verkeer doe je dan echt.

Rudolf van der Berg
Ja, nou, ga door. Volgens de firma KPN in een recent hoolzelaanbod deden Nederlander gemiddeld ongeveer 3,87 megabit per seconde met 21% groei. Dat hebben ze uiteindelijk in het voorstel 5 megabit gemaakt. Dat is dus per 1 januari krijg je nu als hoofdstilpartij 6 megabit per klant, gemiddeld als piekverkeer. Nou, reken je daaruit over de hele BV Nederland als dat het verkeer is. 4 miljoen KPM-klanten over hun netwerk. Dan doe je ongeveer 24 terabit. De firma Nokia heeft een hele leuke doos staan, tegenwoordig. Die doet 240 terabit in één doos. Dus die hele doos. Kan KPN Envo de Vou Ziggo en de rest alle 8 miljoen Nederlandse huishoudens 8 keer houden. Dat is één switch. Dat is niet één dubbel reks ofzo. Dat is gewoon een half rek.

Erik Bais
Is dit overdreven, Erik? Nee, dat is gewoon één koelkast. We willen gewoon zo'n apparaat de grote van de koelkast. En daar stop je een paar van die blades in met van die lijnkaarten 800 gigpoorten en dat soort dingen allemaal. Het is wel een duur beestje. Het is niet goedkoop. Maar op het moment dat je dat verkeer hebt en die aantallen aan gebruikers.

Rudolf van der Berg
Als je daar 8 miljoen mensen gebruik van laat maken, je bent natuurlijk gestort. Dan hebben we het echt over minder dan een euro. Maar je bent natuurlijk gestort als je het over één doos heen laat gaan.

Randal Peelen
Single point of failure.

Rudolf van der Berg
Lijkt me niet helemaal. Maar een beetje verstandig. Telk ook, heeft daar een paar van staanden gedistribueerd door het land. Maar je bent natuurlijk ook gestort als je al dat verkeer over één punt laat binnenkomen in je netwerk. Mooie spof. Waarom zou je niet een CDN toegang geven tot dieper in je netwerk? Zoals bijvoorbeeld de firma KPN wel degelijk doet met Netflix. Een content delivery network. Eigenlijk gewoon lokale harde schijven waar alle Netflix content op staat die we leuk vinden met z'n allen. Dus Wednesday of een nieuwe populaire serie, die staat dan op 80 of 100 locaties bij KPN overal in de regio. Dus dat verkeer komt daadwerkelijk binnen 20 kilometer van jouw huis. Naar je toe. Dat is ook echt zo, hè?

Randal Peelen
Netflix die belt internetproviders die zegt, joh, mogen we een paar van die machines ophangen. Want we zien dat daar en daar. .

Rudolf van der Berg
Of andersom. Toen ze daar één keer van wisten, snapte slimme ISP's ook wel. Dit scheelt mij een hele hoop in backhool interfaces. Ik heb ook gehoord dat bij je niet nadert te noemen ter welcoat, dat De afdeling netwerken die Dos al lang besteld had, en dat Holstil nog bezig was met de propositierichting Netflix. Daar kun je ons voor betalen.

Randal Peelen
Netflix denkt natuurlijk ook: dat scheelt mijn Rackspace, scheelt mijn stroom. En heb ik een dure machine.

Rudolf van der Berg
Zij hoeven ook minder database. Bij de telco scheelt dat een paar miljoen per jaar.

Randal Peelen
Iedereen wordt hier beter van. En dat is 25% van je verkeer hè? Ja, maar dat is eigenlijk dus wel grappig wat je nu zit te betogen. Dat het Deutsche Telekom zegt Netflix moet meebetalen. En dit is eigenlijk een manier om gewoon in gezamenlijkheid dat probleem samen op te lossen. Een soort van meebetalen, eigenlijk.

Rudolf van der Berg
Maar ze zijn dus keihard aan het lobbyen in Brussel dat dat in de wet moet komen, dat Netflix moet betalen? Maar denk je nou dat je in Duitsland binnen het netwerk zo'n cashdoos van Netflix tegenkomt? Nee, Doorts Telecom staat geen cashes toe. Dat is beleid. En waarom is dat beleid, nou boze tongen, bewerder, dat anders de hoeselafdeling geen bestaansrecht heeft? Want alles moet via de hoofdselafdeling komen richting het eigen netwerk. Ik heb zelfs als een keer een telko meegemaakt. Waar de interne mensen moesten betalen aan de holsafdeling voor het verkeer dat er op hen af kwam. Dus toen stond ik met een Oezopet op te beweren dat de datakosten. Op een internet exchange, er waren toen iets van 40 cent per megabit, of zo, weet je wel. En dan was iemand helemaal boos. Dat was helemaal niet waar. Dat lag op 4, 5 euro per megabit. Kijk die keer al aan. Op zich van wie ben jij? Grote nationale telco. Aan wie betaal je dat dan? Aan onze wholesaleafdeling. Toen dacht ik, dan heb jij de meest fantastische CEO voor je wholesaleafdeling. Want die kerel heeft een goudgerande bonus. Ieder jaar, want die laat aan de buitenkant mensen betalen. En aan de binnenkant.

Floris Bot
Ja, die is ook aan het dubbeldippen.

Randal Peelen
Die heeft hele mooie euro's in zijn Excel-sheet staan die de rest van de wereld helemaal niet tegenkomt.

Floris Bot
En zijn CEO die roept maar eens, oh dat is echt. Daar maken dat money, money, money.

Rudolf van der Berg
Ja, maar de rest is roep. Godverdomme, wat kost dat verkeer veel? En dat YouTube en dat Netflix kost mij de kleren. Als jouw interne rate voor verkeer hoger is dan je externe rate, en dit zijn geen onzichtveran, dit gebeurt dus bij sommige van die partijen. Maar men gelooft heilig dat dat soort kosten er zijn. Maar de realiteit is, een meegebit hier in Amsterdam, onder de 10 cent als je in afdoende capaciteit inkoopt. En het is gewoon, het geldt niet meer. En als jij vriendjes bent met Netflix, dan kun je dus 25% van je verkeer lokaal afwandelen. Dan bel je die aardige meneer van Google ook nog even voor het YouTube-verkeer. Nou dan ben je 50% van je verkeer kwijt.

Floris Bot
Zo heb je nog Amazon en Hulu en Disney<unk>. Maar dat zijn allemaal relatief kleine hapjes.

Erik Bais
Als je kijkt. naar bijvoorbeeld Amazon, bij ATB hadden we twee keer 10 gig naar AWS liggen. En ik zeg tegen die gozen die dat regelt hier in Nederland. Zeg van joh luister, ik wil eigenlijk gaan upgraden. Want Fireplay komt eraan. Ik zeg dus ik wil meer capaciteit naar AWS hebben. Mule 1. Want ik wist dus dat dat bij AWS vandaar zou komen. Hij zegt ja, maar we doen geen team gek meer. Dus dan moet je nou 100. Ik doe maar 100 dan. Ik zeg: wat dan? Hij zegt ja, 100? Ik zeg, nou is goed, doe maar twee keer honderd dan. Dus dat werd gewoon echt binnen vijf minuten is dat geregeld.

Floris Bot
Betouw je helemaal ziek of fout mee? Of is dat meer een peeringachtige deal?

Erik Bais
Dit is een peeringachtig deel. Het is gewoon een rechtstreekse verbinding. We hebben gewoon twee keer 100 giet naar AWS liggen. Gewoon puur omdat zij zoveel mogelijk verkeer kwijt kunnen.

Floris Bot
Ik wil niet zeggen nooit, maar die ga je voorlopig niet vol kunnen douwen.

Erik Bais
Ik hoop het wel. Dat is commercieel zie. Ik had bijvoorbeeld bij Surfnet als laatst kwam net al even te spraken. We had een klant die doet backups, gewoon online backups. Die heeft in een datacenter hebben ze van die net app storage apparaten staan. En wij zouden die klant zouden wij aansluiten. En ik zei van, joh, wat voor soort klanten heb je? Nou ja, dat en dat en dat. En RIVM. Ik zeg, ah, zeg surfnet? Ja, surfnet. En ja, er moeten zoveel petabytes per dag moeten we gaan backuppen voor ze, dat soort dingen. Nou kijk. Dus ik heb de jongens van SurfNet gebeld. Ik zei van nou, zeg er komt een beetje verkeer aan. Het is nu nog niet zoveel, maar het komt eraan. Ik zeg, leg die pijp maar alvast maar neer. Ja, die pijp zit gewoon. Zover mogelijk vol iedere nacht. Omdat ze namelijk gewoon alleen maar aan het standpen zijn. Dat is voor hun voordelig en voor ons voordelijk. Op die manier help je beide je eigen kanten. En kan je zo snel mogelijk die. .

Floris Bot
Als zo'n private peer is zelfs nog goedkoper, zeg maar, dan via een, nou analyx wil ik niet zeggen, want ik ken die prijzen niet, maar via een AMSX. Want er zit nog een partij tussen die ook nog voor die poortjes betaald moet worden.

Erik Bais
Ja, nou ja, op het moment dat je dus over een bepaalde hoeveelheid dataverkeer heen gaat op een internet exchange. dan kan het best interessant zijn om te zeggen van joh doe even een P<unk>I. Dus gewoon een touwtje in het datacenter. En dan scheelt het ook nog welk datacenter je neemt. Want als je bij Equidic zet. Dan betaal je alsnog helemaal schil. En er zijn ook datacentra waar ze zeggen. Nee, geen touwtjes door ons datacentra, AUB. En er zijn ook datacenters waar ze gewoon zeggen.

Floris Bot
Ik doe gewoon van de Meetme room naar de Meetroom. Nee, nee. Moet je dat ook niet meer? Sommige datacenters. Ik ben echt blij dat ik niet meer in die business zit.

Randal Peelen
Er zijn datacentra in Nederland, daar zeggen ze: Je mag alleen maar een touwtje van buiten het pand naar ons toe.

Rudolf van der Berg
Nou, dan ben je dus niet zo'n klant. Maar ja, goed. Laten we het niet over dat soort data.

Floris Bot
Ik mag niet fluisteren wie dat is, want ik heb uni hardop genoemd. Nee.

Rudolf van der Berg
Wat zie je dus nu komen? In Korea hebben ze dus nu dit beleid dat je moet gaan betalen aan de Koreaanse ISPs. Dat willen ze dus in Europa ook. Het internet werkte nooit op deze manier.

Erik Bais
Kwam dat het nou in Korea opeens er ter sprake kwam? Wat was daar de druppel voor?

Randal Peelen
Dat was niet een grote druppel, dat was het gestoorte. Mag ik een gokje doen? Ja? Olympische Spelen? Nee. Oh fuck.

Erik Bais
Het had te maken met een Netflix-serie.

Rudolf van der Berg
Nee, nee, nee, nee. Nee, dit was. . Word game. Nee, Squid Game is alleen maar in de pers gekomen. Maar dat is alleen maar als voorbeeld gebruikt. Het speelde daarvoor al jaren daarvoor. Nee, in Korea. Het idioot in Korea is: iedereen heeft een glasvezel. En het doet het ook nog en het was heel snel. Maar ze hebben eigenlijk maar drie grote providers: Samsung. Nee, SK, wat gespinnen was van Samsung geloof ik? SK Telekom. LG, echt van LG en Korea Telecom. Katie. We hebben het over Zuid-Korea, maar Zuid-Korea. Ze hebben ze iets anders dan gasvezel. Dat ging een tijdje goed. Maar opeens kreeg iemand daar dus de reiging van ik wil daar geld voor hebben. En ze hadden een haakje in hun wette en regelgeving waar je dat mee kon. Dat was eigenlijk uit de prehistorie. Maar dat werd aangepakt. En die kwamen ook met het verhaal, wij kunnen het anders niet aan. Wat gestoord was, want zij hebben het snelste internet in de hele. OESO, en dat was ook volgens alle statistieken zo. Het is de OESO ook alweer. De Organisatie voor Economische Samenwerkingontwikkeling. En dat zijn de rijke landen die onderling met elkaar vergelijken. En Korea. Die landen vergelijk onderling, zodat beter beleid voor betere levens is te sloken. Dus als ik weet wat jouw beleid was en wat de effecten zijn, dan kan ik daarvan leren, hopelijk, zodat ik het beter doe. En het grappige was, de Koreanen stonden bovenaan de breedpandstatistieken vanaf de eerste keer dat ze verzameld werden. Want de rest van de wereld had nooit naar hen gekeken, maar daar liepen ze voorop. En die had ook direct in 2010 eigenlijk iedereen glasvezel. Dus het werkte daar allemaal goed. Maar toen wilden ze geld hebben. En wat gebeurde er? Alle contentpartijen gingen buiten Korea zitten. En ook het mooiste: Korea Telecom heeft alle. Zekabels richting Korea. En Korea ligt stiekem best ver van de bewoonde wereld. Want in het noorden heb je Noord-Korea, daar zijn ze geen vriendjes mee. Dan heb je heel veel China. Daar zijn ze ook geen vriendjes mee. Dus waar liggen die kabels naartoe? Hongkong en Tokio. Dat is alsof je vanaf hier een verbinding hebt met Helsinki. En Athene.

Randal Peelen
Dat hebben we vast ook wel.

Rudolf van der Berg
En niet rechtstreeks, op deze manier. Maar al hun verkeer loopt nu via Hongkong en Tokio. En Korea Telecom is de eigenaar van de zeekabels. En wat doet hij? Die rekenen daar geld voor. En dan komt het mooiste. Die hebben dus SK Telecom, onder andere weten te overtuigen. Dat dat veel geld kost. Dus Eska telekom moet Korea telecom betalen. Dat verkeer komt dus uit Japan. En SK Telekom loopt leeg op zijn Korea Telekom rekening. En die proberen dus nu in Korea geld te krijgen voor die rekening. In plaats van dat ze dus die machtspositie van Korea Telecom onderuit schoppen. Ze quit game. Daar gingen ze dus dan over klaar in het parlement. En daar loopt een hele discussie over. Ze willen ongeveer 4-5 euro per meegebit. Let wel, hè? Dus veertig keer minstens van wat wij hier betalen, tot bijna 100 keer tegenwoordig. Maar goed, Script Gamers 1,2 terabit. De Formule 1 dit jaar de openingsrace was 2,5 terwit alleen op de KPN. Maar Squid Game was voor. SK Telecom, die twee keer zo groot is als KPN, 1,2 terabit. Dus dat stelt niks voor. KPN doet dubbele, drievoudige bijna aan Netflix verkeer op dit moment. Maar 1,2 terabit was volgens hen teveel. Konden ze niet aan, was duur. Dat is 150 kilobit per klant wat je dan wegzet. Sorry hoor, je hebt een glasvezelnetwerk gebouwd en je kunt geen 150 kilobit aan. Maar ja, het moet wel uit Tokio en Hongkong komen. Ja, dan snap ik wel dat je door je eigen stupiditeit veel geld kwijt bent aan een zeekabel. Maar dan bel je toch die aardige mensen van Netflix. Om een paar honderd van die dozen. Ja. Kom maar casje. En dan zet je dat toch in je land neer.

Randal Peelen
Maar waarom doen ze dat nou niet? Ik heb het gevoel dat ik dat gemist heb, die clue.

Rudolf van der Berg
Omdat ze geld willen. Omdat zij van mening zijn. En dan bepaalde Koreaanse content providers betalen dus nu ook in Korea. Aan die telco's om dat verkeer af te leveren. Net zoals dus in Duitsland eigenlijk bij Deutsche Tech.

Randal Peelen
Het is eigenlijk een beetje Mexican standoff: zo van een van de twee moet als eerste zijn eisen laten vallen.

Rudolf van der Berg
Ja, en kijk, in deze Mexican standoff komt er dan op een gegeven moment gewoon geen content meer over de lijn. Of krijg je dus de Duitse situatie dat iedereen aan Deutsche Telecom moet betalen. Maar. Korea laat ons in ieder geval zien dat het een dom idee is. Zeker in een land dat op voet van oorlog staat met z'n twee naasten buren en hangt aan vijf zeekabels. Dat wil ik niet veel zeggen. Maar met een paar vissersbootjes en een anker kan ik een hele hoop lol hebben rond Zuid-Korea. En dan komt er dus helemaal niks meer dat land binnen. Dan is gewoon 50% van hun internetverkeer zoek. En je wilt niet weten hoe dat allemaal met elkaar verknoopt is. Ze hebben de mazzel dat er nog een AWS datacenter in het land staat. Dus een deel is er nog.

Randal Peelen
Maar de rest is gewoon in het buitenland. Ik ben wel eigenlijk heel blij, maar toch ook wel weer verdrietig dat een deel van de verhalen die je nu als soort van waarschuwing gebruikt. In ieder geval nog Duitsland en Zuid-Korea zijn. Maar het is allebei ook wel een verhaal dat ik kan volgen. Zo van waarom komt dit? Geld en macht.

Rudolf van der Berg
Ja, en tien jaar geleden hadden we dezelfde discussie. Toen heeft Ed nooit geprobeerd in een ITU-verdrag te fietsen. Wie wat? Etno, dus de Europese telecomboer, liepen hier toen ook voor te lobbyen. En toen wilden ze het in een VN verdrag. Een VN telecom verdrag. Fietsen. Dat dit een verplichting zou worden. En wat is de verplichting dan? Dat iedereen aan de net aan de telecompartijen moet betalen. Zo werkt het eigenlijk wel een beetje in de telefoniewereld. Is ook gestort als je er later over nadenkt. Maar dat gebeurt dus ook. Als je belt, betaalt jouw netwerk aan het ontvangen netwerk voor het gesprek. Als jij dus een advocaat belt en hij rekent daar 500 euro per uur voor, moet jouw netwerk nog steeds aan zijn netwerk betalen, terwijl die kerel verdient daar zijn geld mee. Maar op het internet hadden we dat systeem niet, en waarom hebben we dat niet? Als Erik zijn netwerk met gouden pluggen wil gaan bouwen. En. Prachtige ivoren ingelegde switches en dergelijke moet hij dat helemaal zelf weten. Als hij daar betere klanten mee krijgt, dan is dat zijn ding.

Floris Bot
Kan je niet adviseren hoor. Het was gaat niet heel goed samen.

Erik Bais
Good, fast, cheap, pick, and eat too. Maar ik vind het.

Rudolf van der Berg
Iedereen bouwt transwegen netwerk op zijn eigen manier. Zij zeggen wel. Dus als je je eigen netwerk op je eigen manier bouwt, doe je het fout, ga je zelf viiert. Is jouw probleem. Op het internet zeggen we, jij bouwt jouw netwerk op jouw manier, er hebben 75. 000 netwerken wereldwijd. Zo komt meer dan telecomboeren. In de telecomboerenwereld voor telefonie, en dat zie je in Afrika nog steeds heel veel. Ja, dan betaal je gewoon 25 cent per minuut om. Een minuut af te leveren in Ghana. Als je daarover gaat klagen, dan is dat de wet. En jullie rijke westerlingen moeten meebetalen aan ons netwerk, want jullie zorgen voor zoveel verkeer.

Erik Bais
Ja, maar dat. Een van de dingen, want ten eerste wij vergelijken natuurlijk Nederland nu wel als de standaard voor dataverkeerde goedkoop. Wel, dataverkeer is nergens ter wereld zo goedkoop als in Amsterdam. Echt gewoon letterlijk nergens. Als je dataverkeer in Dubai afneemt, of in Qatar of Kuwait. of ne. Kijk naar naar Korea, Australië, Japan. Wel, bel een willekeurige internetprovider of trenteprovider in die landen. En de prijs die je in Amsterdam krijgt, ga je daar nooit krijgen. Je kan soms wel zeggen van nou ja ik wil gewoon een global contract, dit is de prijs en doe me daar een poort. Dan worden ze niet blij als je dat doet. Maar in sommige gevallen kom je ermee weg. Maar er zijn dus gewoon. Dus dat is wel even een iets andere standaard waar wij aan gewend zijn als Nederlanders. Of als Nederlandse partijen. Want we zijn echt verpest wat dat betreft. Dataverkeer hier in Nederland is bij de gratis. Er valt geen droogbralte in te verdienen. Ja, er is veel concurrentie. Maar er komt. . Ten eerste concurrentie, maar er is ook heel veel interconnectie. En waardoor je dus met internet exchanges gewoon heel veel verkeer kan uitwisselen zonder dat je het hoeft in te kopen. Dat scheelt heel veel in je kostprijs. En gemiddeld halveert de prijs voor Transet iedere 18 maanden. Damn. En dat is dus gewoon Moore's Law. De spoelboard gaat gewoon op een bepaald moment de prijs naar de bodem toe en. Word je eigenlijk op een bepaald moment alleen maar maar afgerekend op poortprijs? Wat kost een 10 gig poort of een 100 gig poort? Maar de hoeveelheid verkeer en capaciteit wat je eroverheen duwt, maakt niet meer uit.

Floris Bot
Secundair geworden.

Erik Bais
Het maakt gewoon absoluut niet meer uit. Je ziet gewoon steeds meer hier in Nederland flat V-partijen. Dus partijen die dus gewoon zeggen van joh, je kan een tien griefpoort met verkeer. Maar dat is zoveel. En maakt niet uit wat je eroverheen doet.

Floris Bot
Ik weet nog, ik zat ooit in de hostingen. We praten 2004 of zo. 2005, misschien hooguit. Toen was het, weet je, wil je een serfje ophangen? Oké, dan kost je traffic, weet je wel, zoveel per gig of MB of MB in dit geval, een megabit dan. Maar nu is het dus eerder van nou je rekspace kost gewoon geld en de poortje er kost geld en ja succes.

Erik Bais
Ja, er zijn letterlijk al, we doen bijvoorbeeld bij DC1 Amsterdam de colo. Nou, dat doen we zowel shared, dus meerdere klanten in één rak met hun eigen servertje of gewoon een full rack. En bij de full recland hebben we gewoon de optie, je hebt 1 gig redundant, flat, of 10 gig redundant, flat. En daar zit 150 euro verschil tussen beide.

Floris Bot
Dat zit, joh.

Erik Bais
Tussen 1 en 10 given. Want het maakt gewoon niet meer uit. Not namelijk de poortcapaciteit is gewoon het verschil. Je gooit er andere optek in. En ja, die klant doet meer verkeer of kan potentieel meer verkeer doen. Maar uiteindelijk. Al die klanten doen ongeveer in een rek, 30, 40, Hembit ofzo. Dus dat kan je makkelijk, heel lang kan je dat uitsmeren voordat je überhaupt een keer aan de team zicht zit. En die switches waar je dat in prikt, die hangen allemaal met 100 giga elkaar. Dus dan maakt het ook allemaal niet meer uit.

Floris Bot
Nee, als jij dan 30, 40 megabit doet, dan merk je het niet eens.

Rudolf van der Berg
Nee. Nu zie je dus in Europa die discussie en dan wordt het heel erg gehangen aan de Amerikanen. Maar dat ze dan eigenlijk de partijen waar ze dan misschien nog net niet de leverage op hadden, dat ze daar de hoge bedragen aan kunnen vragen. Want kleine ISPs en contentpartijen en in Nederland omdat het makkelijker is om een NS te krijgen en goed is moeten connecteren, zie je dus heel veel kleine partijen die zelf dingen doen. In Duitsland hebben ze gewoon veel minder partijen die überhaupt zelf iets durven te doen. Want je komt niet eens binnen bij Deutsche Telecom en dan ga je over die brakkentransit lijnt van hun met 30% traffic. Pek het los. Dus ja, waarom zou je zelf het proberen te doen? Ik laat dat aan iemand anders over. Dus, eigenlijk betaalt een groot gedeelte al. Nu willen ze alleen de laatste nog. Te pakken krijgen met behulp van de overheid. Maar met als gevolg dat het alleen nog maar slechter gaat functioneren in die landen. Maar door ze teurelijk om dat rekenen op dit moment 80 cent per megabit. Dus ik had laatst er iets over geschreven en toen had ik uit een Duits rapport genoemd dat ze 20 cent per meegebid rekenden. Toen kreeg ik van een hosting provider ergens uit een Europees land te horen van. Je hebt het niet helemaal begrepen, of eigenlijk die onderzoekers van WIC hebben het niet helemaal begrepen. Dat is de blended prijs. Maar als wij. Een gig hebben voor Deutsche Telekom. Dan vertellen ze ons dat wij 4-Gig Transit mogen inkopen bij ze. Maar die 4 Gig willen wij helemaal niet. Willen gewoon een gig. Dus die drie krijgen we er gratis bij. Maar omdat zij eigenlijk geen netwerk erachter hebben waar je überhaupt mee wilt connecteren, dan zit niemand achter Dortje Telekom waar je je spullen op kwijt wil. Krijg je 3 gig gratis. Waardoor je blended prijs lager is, maar in feite betaal je gewoon 80 cent. Per ambit. Dus 809 euro. Zij deden nog best wel wat meer verkeer richting Duitse Telekom. Nou, als je dat dus afzet, tegen dat je de rest. 8 cent of minder betaald. Dan kan je op een gegeven moment ook gewoon zeggen. Ja, fuck it, ik gooit wel over transit. Ja, maar als je het dan over transit gooit. Dat hebben de Duitse universiteiten tijdens COVID nog even mogen leren. Al die Duitse studenten gingen thuis zitten. En die had ook 20% packet los.

Floris Bot
Want die transitproviders zijn er ook niet klaar voor?

Rudolf van der Berg
Nee, Dortje Telekom is er niet klaar voor. Dus eigenlijk is Dortje Telekom een grote boem man. Die laat het in ieder geval heel mooi zien. Tot zover deze aflevering. In Frankrijk gebeurt dit ook. Daar hebben ze dan Open Transit, dat is Orange. Heel Frankrijk gaat via Parijs. Volledig wappie. Je kunt dus daadwerkelijk heel Frankrijk internet plat leggen richting Frans Tijelkom, Orange. Door Parijs plat te leggen, heeft plaats iemand ook nog gedaan door er gewoon een cirkels achterheen te trekken.

Randal Peelen
Alle kabels in de grond gaan lachen.

Rudolf van der Berg
Ja, daar liggen niet altijd in de grond, want de grond is hard.

Randal Peelen
Dus daar hebben ze mooie spalen boven de grond.

Rudolf van der Berg
Er gaan eerlijk mooie betonnen bakken. Waar je in kunt staan. Dus als je weet waar je moet zijn. En dus lag opeens een heel stuk van Frankrijk eruit. Want alles gaat via Frankrijk. Het is zo gestoord dat een deel van het Aziatische verkeer komt in Marseille aan. Gaat uit de zee. Eerst naar Parijs. En dan weer terug naar Marseille of de Provence of waar dan ook. En dan hebben we in Europa ook het mooie van.

Floris Bot
En is dat maar is dat ontstaan uit legacy? En en hebben ze zoiets van veel te duur om nu te gaan fixen? Beetje vierkante wielen syndroom? Of is het gewoon ontstaan omdat ze dachten, maar vast een interessante business case te maken?

Rudolf van der Berg
Dus de Franse telecomautoriteit is de enige die bijhoudt hoeveel verkeer of ze doen. Het hele land doet 40 terabit, tenminste vorig jaar december ze 41 terabit of 43 terabit aan verkeer. Frans Telekom doet geen CDN's onnet. Dus geen. . Je doet geen peering.

Randal Peelen
Dus geen Netflix dozen in de pot en ook geen. . Stel je voor, daar hebben je gebruikers alleen maar profijt van. Je moet er zelf aan te verdienen. Maar wacht even, deze podcastaflevering leek in eerste instantie over te gaan dat er een gezonde marktwerking is tussen partijen die elkaar om geld vragen. Als de markt zijn werk doet, dan krijgt de juiste partij gelijk, maar eigenlijk gaat deze aflevering puur en alleen maar over monopolies.

Rudolf van der Berg
Over een paar partijen die een terminating monopoly, zoals we dat dan zouden noemen, een terminatiemonopoly. Dit is mijn netwerk, jij wilt bij mijn klanten komen. Die dat proberen te exploiteren. Dat bij een hele hoop kleine partijtjes lukt. Want die zijn te klein, dus de Duitse universiteiten. Die hadden twee transit providers. En op een gegeven moment zijn ze Dortje Telecom gaan betalen. Want ze konden kiezen. Of de studenten konden college volgen. Of is ze op taal aan Duartje Telekom. Of ze hadden 20% packet los. Nu kon je dus geen videoverbinding. Alle andere Duitse ISP's, zelfs fotofoon en telefonica, hebben gewoon een extra. Private Interconnect naar de Duitse surfnet genomen. En daar ging het verkeer gratis overheen. Maar Deutsche Telekom was alleen duurder dan de twee transitpartijen die ze al hadden. Voor 1 100 gig verbinding.

Randal Peelen
Maar dan ben je niet alleen een monopolist, dan ben je bovendien een klootzak. Ja.

Rudolf van der Berg
Dus dat heb ik ook genoemd in mijn LNL nog presentatie. Want echt, als dit dus de manier is waarop je het Europese internet wilt verkloten. En daar dan een commissaris als Jerry Breton, oud-directeur van Orange ook nog, als loopjongen voor gebruikt. Ja, dan word ik des duivels. Dan hebben we het dus niet meer over een inhoudelijk debat. Over hoe werkt het internet en kunnen we het verkeer wel aan. En er wordt ook gewoon keihard. Gelogen, dus ze hebben stroven, we hebben 50% verkeersgroei. Maar bij Deutsche Telecom kon je nooit zien hoeveel verkeersgroei ze hadden. Tot dit jaar. Eerst vertellen ze een rapportje dat ze maar 20% verkeersgroei hebben. Dat onderzoek van WI. Dan denk je, hé, nou wait a minute. Dat is minder dan 50%. Dat is een heel stuk minder dan 50% per jaar. En daarna melden ze het zelf in een persbericht laatst. En dan denk je echt. Hé, de marketingafdeling heeft zitten slapen. En zegt dus nu dat hun CEO gelogen heeft in een brief aan de Europese Commissie. Hmm. Joh, 30% groei op mobiel, geloof ik, 20% op vast, zoiets was het. Oftewel, waar hebben we het over? En als je dus bent. Heel Frankrijk is 43 terabit. Eens zo'n dood is doet 240 terabit. Dat is dus anderhalve Mbit interconnectieverkeer per Franse breedbandklant. In Nederland rekenen we met 6. Ik heb de rest van de wereld ook uitgezocht. Vijf, zes is voor iedereen ongeveer gebudgeteerd. Die grote dozen zijn ook helemaal niet meer voor de ISP's en de telco's. Dat zijn niet meer de grote jongens. De mensen die veel verkeer doen, dat zijn de Amazons en dergelijke van deze wereld. Want als heel Nederland tegelijk Formule 1 zit te kijken. Dan is KPN de ene helft, van Zikko de andere helft. En dan is het 10, 20% bij de rest. Maar bij Amazon moet dat allemaal uit één doos komen. Of nou ja, een rek aan dozen. Een aantal dozen. Dus zij zijn degene waar Nokia die doos voor bouwt. Een 240 terabit. Ding, die heb je helemaal niet. Je bouwt je netwerk altijd op de piek. En die piek is dus 5, 6 enbit. Er huishouden, dus dat is helemaal niet zo spannend. En er zijn nog goede telco's. Want British Telekom haalt een keer al rondlopend naar geddekt Neil McRae, helaas in januari met pensioen, maar goed. Die kwam binnen van een kleine ISP. En die werd naar de baas en die het eerste dat hier gezegd heeft dat gezek met betale verpering, daar stoppen we mee. En we doen het interconnecteren op tien plekken in het land. Want als zij het daar naartoe willen brengen, hoef ik het niet ernaartoe te slepen vanuit Londen. Dank u vriendelijk. Indirect overal CDN's in zijn netwerk. 60% van zijn verkeer kwam van doosjes van die partijen. 40%, wat voor verkeer doet hij? Hun huidige piek was 28 terabit. Maar dat komen ze dan ook openlijk vooruit. Maar dat doen ze dus volledig met peering en gratis verkeer.

Randal Peelen
Maar help me even. Oké, dus dit is een overzichtelijk verhaal. Ik denk dat we daar een aardige punt achter kunnen zetten en dat we daar aardig wat van opgestoken zijn. Tegelijkertijd bekrui me ook het gevoel, dit is gewoon hebberigheid over en weer van grote bedrijven richting elkaar, laat ze lekker stoeien, I don't care. Daar hebben we als klanten toch niet heel veel last van. Ja, behalve dan die momenten dat ze door de mand vallen. Maar dan zijn ze in het nieuws en dat vinden ze niet leuk. Dus dat lost zichzelf ook nog wel op. Hier in Nederland is het bovendien helemaal niet aan de gang. En elke keer dat jij hier aan tafel zit, is negen maanden later gefixt door een overheid. Dus hier komt gewoon Europese wetgeving voor.

Erik Bais
Daar zijn we er vanaf toch. Dit is wel iets te makkelijk hoe je er nu overheen stapt. Kijk, die Peering Wars, dat hebben we al sinds 1998 of zoiets. En misschien wel eerder ook. De grote T1 partijen die dus inderdaad zeggen van joh luister. Als je niet in het clubje van 15 zet, ben je per definitie een klant. Ja, en dat zijn dus de grote partijen, dus de eh eh Lumen, voormalig level 3. AT<unk>T, Verizon, dat soort clubs. NTT, GTT, Cogent, al die partijen die dus de tier ones zijn wereldwijd. En door dus, dat zijn de partijen die dus geen transit inkopen. Die regelen alleen het verkeer onderling met elkaar. En that's it. Die hebben een hele strikte peering policy. Ze hebben gewoon zoiets van wij zijn internet. Ja, wij zijn de backbone wereldwijd. En als je dan gaat kijken naar. Dus dit verhaal is niet nieuw dat partijen zeggen van joh, als je op mijn netwerk wil aansluiten, dan moet je daar gewoon voor betalen. Wat wel anders is, is dat de Deutsche Telekom voorbeeld hier In mindere mate ook in Nederland speelt. Want je kan nergens op een internet exchange op dit moment met Ziggo peren. Tenzij KPN NNIX-poort afneemt, kan je ook met KPN niet peren. En dat zijn dus de dat soort zaken spelen heel sluimerend in de achtergrond ook met de huidige internetproviders, ook in Nederland. Ja en dus de PSP mobile. Wel, het lichtende voorbeeld nu is.

Rudolf van der Berg
Grappig genoeg, teamobal Nederland is een goed voorbeeld van die het wel snapt.

Erik Bais
Nu. Dus na dat ruutingincidentje waar we mee begonnen zijn, hebben ze daarna hun peringpolicie helemaal omgegooid. Ze hebben het licht gezien en zijn ook daarna gaan acteren. Ze zijn ook gaan kijken van hoe kunnen we dus een goede. peering policy, transit policy en interconnect policy gaan neerzetten. Dus voor de partijen die te groot worden voor een voor een internet exchange. Daarvan gaan we gewoon P<unk>I afspraken maken. En daar wordt dan voor een P<unk> kan je dan gewoon wel gewoon een bepaalde portfee vragen. Dat soort concepten, dat is vrij normaal. Dat zie je wel vaker. Maar in de Delta, daar kan je ook voor een redelijk goed peering afspraken mee maken. En dan heb je de grote partijen in Nederland. Waar is 50% zegt van nou we doen het niet. Gewoon per definitie. En 50% zegt van, nou, daar valt over te praten.

Rudolf van der Berg
Maar wat ik dan dus nu, waar ik bang voor ben en waar ik dus tegenaer, is dat als dit dus een Europese regel zou worden, zoals. Deze grote talkoos willen. En let wel, ook de CEO van KPN heeft meegetekend in een brief waarin hij oproept. Voor een eerlijke verdeling van het geld.

Randal Peelen
Waar teken je dan voor de regelgeving waar jij bang voor bent, die staat het toe?

Rudolf van der Berg
Sterker nog, die verplicht dan? En dan zeggen ze, ja, dat geldt alleen voor de grote. Maar ja, we weten uit ervaring dat niet alleen de grote jongens zijn. Dat is dan vrij snel iedereen die dan meebetaalt. En dat betekent dus dat, stel je voor, je hebt net een podcast platformpje gestart. Dat is enigszins populair. Da komt wat verkeer uit. Maar ja, de dataprijzen liggen opeens op tienvoudige. Van wat je nu hebt. Omdat je te hopen. Heb je wel een kleine uitdaging. En dan waar data opeens niet. In je begroting, of eerst niet in je begroting stond. Zo van ja, we betalen voor service en voor verbindingen, maar joh, verkeer. Het zal mijn zorg zijn. Dus als jij het afmixt op 512 kilobit of een megabit, eigenlijk zal

Randal Peelen
Dat vinden MP3etjes niet eens leuk. Maar dat gaat er niet om.

Rudolf van der Berg
Ik heb er geen verstand van. Maar dan staat er opeens hier iemand van de afdeling Finance Flip. Kan dat niet met wat mindere pitjes de volgende keer?

Randal Peelen
Ik ben een beetje in de warm, want bij Dagnacht Media werkt een flip.

Floris Bot
Ik trigger er ook op. Maar ik kan me voorstellen dat je zegt van op het moment dat je nu zeg maar. een bedrijf hebt en daar doe je traffic in of dat nou een webwinkel is of of iets anders. En je bent gewoon gewend aan een bepaalde opbouw van je kosten en ineens komt er een kostenpost bij die je nog nooit hebt gezien en die is ook nog hoger dan je had verwacht. Ja, dan ga je wel pijn hebben.

Randal Peelen
Maar vertaal dit is naar de eindgebruiker. Want wij in Nederland hebben Europees gezien zeker niet de goedkoopste thuis internetverbinding. Maar het is alleszins betaalbaar. En ons internet is over het algemeen snel zat. Hebben we hier effectief veel last van? Of kunnen die bedrijven dat aan de achterdeur lekker uitvechten met elkaar?

Rudolf van der Berg
Daar ga je last van krijgen. Want wat zie je in landen waar dit dus wel een beetje avance is. Dus Frankrijk. Duitsland, Spanje in enige mate, in de VS zie je het soms. Dan doen bepaalde diensten het gewoon minder Of er wordt minder gebruik van gemaakt, of het komt op lagere kwaliteit.

Randal Peelen
En dat is dan binnen conflict met de netneutraliteit. En de enige manier om dan netneutraliteit te garanderen, dat wil zeggen elk verkeer wordt gelijkwaardig behandeld, is als er ook op die manier betaald wordt aan de achterdeur.

Rudolf van der Berg
En nou. . Dat is dus het vernecuratieve. Ze zeggen dan, ja, maar wij klooien niet met jouw verkeer, dus het valt binnen netneutraliteit. Want het verkeerd inkopen van je transit, dus het verkeerd roeteren, wat dan zo'n telco doet. Ja, dat is eigenlijk domheid. En domheid mag onder de wet. Je mag wel gewoon een slecht product leveren, als je maar niet. Specifiek voor Piet slecht maakt. Maar je kunt dus wel het ietsje beter inkopen met die Duitse universiteiten. Die Duitse universiteiten hadden genoeg capaciteit. Alleen niet naar Deutsche Telekom. In het Midden-Oosten gebeurt dit ook. Daar zie je dan bijvoorbeeld dat de lentie heela slecht is voor bepaalde dingen. Want dan loopt het via Europa. Nou, voor gaming, Korea trouwens ook recent, er is een games partij die is uit Korea gegaan. Want de servers daar en vooral het verkeer kosten hun zoveel geld. Dat wat zij normaal gewend waren voor die online game te vragen, multiplayer, etcetera. Dat komt gewoon niet meer uit in Korea. Nu klagen de Koreanen dat waar ze vroeger bovenaan stonden in alle lijstjes als beste. Ja, nu hebben ze een latency van 100 milliseconden. Ja, dan ben je opeens de sukkel.

Randal Peelen
Helder. Ik wil een moment maken voor de vraag van de luisteraars, want ik denk dat dit een heel mooi strik is om dit te helaas was. Heb je toevallig een vraag gezien die je wel zou willen stellen?

Floris Bot
Natuurlijk, mijn eigen vraag. Wat denk jij nou? Ik heb er eentje bij gezet, helemaal onderaan. Slimme sneaky in. Ja, natuurlijk. Ik ga even Erik wat vragen. Goh Erik, jij en ik, we hebben geen glasvezel thuis. Nee. En ik weet niet of je het bekend wil maken via via nu internet, maar we doen het via hetzelfde. Gaat jouw verkeer ook via Duitsland of is dat alleen bij mij?

Erik Bais
Nee, dat is inderdaad ook bij jou.

Floris Bot
Maar ook bij mij. Ja, ik krijg allemaal Duitse banners en Duitse reclames. Ik word er helemaal gek van ook. Oh, dat heb ik niet gemerkt. En soms doet Google ook denken dat ik in Duitsland ben.

Randal Peelen
Dan gaat het verkeer niet via Duitsland. Dan heb je gewoon een IP-blok te pakken dat ooit ergens anders vandaan is geplukt.

Erik Bais
Ook. Dat zal dan eerder het geval zijn. Nou ja, kijk, wij voelde schnoisje, wij hebben alle twee een starlink in de tuin staan.

Floris Bot
Je hebt wel zo'n vierkant.

Erik Bais
Ja, ik heb nu zo'n versie 2 zonder etenrituitsluiting. Die erbij moest kopen. Ander verhaal. Starlink heeft op dit moment peering into connections in Londen en in Frankfurt. Dus als jij zegt mijn verkeer loopt over Duitsland, dan klopt dat. Wat ik heel raar vind. Maar je hebt tegenwoordig, als het goed is, wel IPv6.

Floris Bot
Oh ja, dat heb ik nog niet opgemerkt.

Erik Bais
Ja, daar waren ze me bij zich. Want ik heb die meneer gesproken op EPF. Mooie conferentie. Wanneer komen jullie even in Amsterdam peren en dat soort dingen? Want ja, kom eens naar Amsterdam toe. En ze zeiden van ja nee, we staan in Frankfurt en in Londen. Kom maar naar ons toe. Dus dat was een kort gesprek. En wat ga je IPv6 doen? Hij zegt. Want we zitten nu met V4 zit Starlink achter een dubbel nat omgeving.

Randal Peelen
Dat is wel een beetje naar.

Erik Bais
Maar toen zeiden ze van ja. We gaan binnenkort V6 uitrollen. Nou, dat hebben we allemaal gemerkt. Want toen heeft het er gewoon anderhalve dag uitgelegen. En daarna even restarten en toen kreeg ik ook IPv6. Dus je kan nu.

Floris Bot
Anderhalve dag eruit, dat kan ik me niet terughalen.

Erik Bais
Ik heb er echt gewoon zeker.

Floris Bot
Ik weet wel een keer een uur, maar toen hadden wij druk contact daarover.

Erik Bais
Ja, ik heb er serieus lang uitgelegen toen. Maar dat was dus daarna, want toen waren ze dus die routers aan het updaten en iets met IPv6 aan het doen. Maar het kan dus zijn dat je dus op een IP-blok zit momenteel. Wat dus niet Nederlands gelokeerd staat.

Randal Peelen
Hebben jullie thuis ook nog normaal internet? Of is dit gewoon.

Erik Bais
Ja, nee. Dit is ook. Het is gewoon mijn primaire internet. Starting.

Floris Bot
Want je andere optie is zeg maar koper van KPN gebruiken?

Erik Bais
Ja, ik heb ook een koaks aansluiting voor Zigro thuis. En ik heb een DSL van KPN in huis. Maar ja, KPN is al bezig met het verglazen van de buurt. En dus die zal binnenkort ook wel zeggen van we stoppen überhaupt met DSL leveren. Sterker nog, we gaan die koopendraad gaan we doorknippen.

Randal Peelen
Halleluja, prijs de heer. Dus wel lekker als dat er dan eerst glas ligt en ze niet zeggen ja, maar dat is dan netjes duur.

Randal Peelen
Als jij nou een 4G-modemt.

Erik Bais
Ik heb dus al. Klanten bij ons die dus DSL afnemen van ons, die dus aanmeldingen hebben gekregen van KPM: we gaan je koper afsluiten, maar waar dus nog geen glasvezel ligt. Ja, dus daar hebben ze al een apart proces voor. Dan moet je die verbinding dan aanmelden als zijn van, oh, deze nog niet, want er is nog geen glas.

Randal Peelen
Dat moet jij ook doen, dat is zo mooi.

Erik Bais
Ja, dat moeten wij dan doen, want dat weet KPN waar schijnbaar niet.

Floris Bot
Nee, KPN kan niet zien of er überhaupt iets gebeurt met die koperdraadjes. Hoe moeten zij dat dan weten, is niet ergens in hun systeem.

Randal Peelen
Alsof het zo makkelijk is. Draai jij maar eens een internetprovider dan?

Floris Bot
Ja nee, dan moet jij lekker zo'n wholesale netwerk aanbieden over het kopen wat iemand anders heeft. Oké, sorry.

Erik Bais
Dus. Maar dat is een andere rant even. Maar ik heb dus. Je kan zigo? Ik kan zegel, maar wil ik niet. Ik kan KPN, maar wil ik ook niet. Heb geen glas. Want dat gaan ze aanleggen. Dat zeiden ze al in augustus. Dat is de discussie van ja, dan met een maandje of twee starten.

Floris Bot
Maar mij zou ze ook augustus, september komen brengen. Ja. Het wordt nu maandag. Ja, daar gaan ze boren in ieder geval.

Erik Bais
Bij jou zijn ze al verder dan bij mij. Want bij mij zijn ze, de is er een. Zoals ze dat noemen, een technische obstructie. Bij mij heet dat gewoon een sloot. En ze zijn de kabel kwijt. Ik zeg. Ik weet precies waar de overbuuren glasvezel hebben. Zo ver kan hij niet zijn. Maar ja, dat. Maar ik denk dat het nog even duurt bij mij.

Floris Bot
Nou ja, ze komen maandag binnenboren, maar dan nog.

Randal Peelen
Het hangt een beetje vanaf welke deal de aannemer bij jou lokaal heeft gesloten. Als die per meter betaald worden, ben je snel in de beurt. Maar als ze per adres betaald worden als laatst.

Erik Bais
Uiteindelijk. Ze zullen een keer aan de gang moeten. Maar ik heb ook begrepen dat er een andere ploeg bezig is die gewoon. De nieuwbouw doet als de bestaande bouw. Maar ook een andere ploeg die weer de vergeten adressen aansluit. Dus er zijn met twee of drie aannemers in permanent bij ze.

Rudolf van der Berg
En dat schiet nog niet op. Ja, en dan is er ook nog weer een andere ploeg die de thuisuansluitingen doet. Het hassen. Want natuurlijk degene die het grote graafwerk doet, die. komen overal vandaan. En namelijk Bulgarije en die komt draaien vandaan.

Floris Bot
Ja, ik had inderdaad Bulgaren voor op zich niks mis bij een hele aardige gastenwaarde. Ze hebben wel een teringbenden van gemaakt en straten maken kunnen ze ook niet. Maar wellicht wel glas.

Rudolf van der Berg
Daar moeten gemeentes dan dus weer op letten, maar met een andere pet op fiek ze dan weer van advies? Nee, moeilijk.

Floris Bot
Ramba, jij wil nog zeggen, bevalt het?

Randal Peelen
Nou, een Starlink ziet, kijk, een glasvezel, dat is een heel dun draadje, maar letterlijk de hele capaciteit van heel het internet past er doorheen. Dus in die zin zie ik geen bottlenecks op internet überhaupt. Want overal nergens ligt glas. Dus het hele dataverhaal is sowieso een wasseneus. Maar dan hebben we deze podcast uitgebreid gemerkt. Maar Starlink, dat vindt mijn onderbuik wat lastiger, want dan heb je het over. Door de lucht en wolken en stof en weet ik veel wat er allemaal. Lijkt mij haast een hogere ping en pure bandbreedte.

Floris Bot
De ping is een stuk hoger.

Erik Bais
Ja, Ping is wel wat hoger.

Floris Bot
Die bandbreedte zal gezien de satellieten ook wel een stuk hoger zijn.

Erik Bais
Ik moet zeggen, voor het normale huisstuin- en keukengebruik is het prima te doen.

Randal Peelen
Want ik betaal thuis minder dan 40 euro voor een gier. Maar jullie zullen drie keer dat bedrag betalen. 85 euro. Oké, maar hoeveel? Want ik betaal 100. Wat betaal je? Ik betaal 85 euro. Wat krijg je voor snelheid? 270 in B-down. Oké.

Erik Bais
En up? Rond de 30 35 NB. Oké. Maar ik moet. . Mind you? Het meest vervelende op het moment dat je dus SSH-verbindingen doet en zo, en dat doe ik nog wel eens in mijn werk.

Randal Peelen
Schijn maar.

Erik Bais
Ja, dat vindt hij niet toch.

Randal Peelen
Je typt de letter in, dan komt hij een seconde later in beeld.

Erik Bais
Nee, dan. En je wacht bijvoorbeeld een minuutje. Omdat er dus die kerngreed nat tussen zit. Dan krijg je opeens een onder IP-adres waarmee je dan weer verbindt naar buiten. Want houdt gewoon die sessie vast. En dan zegt hij van, oh ja, maar ga nu maar even via dit IP naar buiten. Dat schijnen SSH-servers niet zo leuk te vinden. Disconnect hier, dan moet je weer opnieuw connecten. De server denkt, ah, noop.

Floris Bot
Die server heeft meer zoiets van. En wie was jij?

Erik Bais
Dus SSH vindt dat een beetje vervuilend, maar voor de rest, prima dienst.

Randal Peelen
En laten we even zeggen dat het heel knap is dat het kan en werkt en dat het wel snel is geregeld.

Erik Bais
Ik was met name verbaasd wetende hoe lastig die geolocation dingen zijn, om dat goed te krijgen in je netwerk. Wij hebben bijvoorbeeld best wel een lange tijd bij ons het netwerk issues gehad met Disney<unk>. En andere providers, via play, wat gewoon niet werkte. Omdat ze gewoon hun IP geolocation gewoon niet goed waren. Starlink, neerzetten, draaien. Gewoon echt geen enkele streamingdienst in Nederland die je kan gebruiken. En ik heb er redelijk wat. Die niet werkte. En daar was ik serieus van onderin.

Randal Peelen
Dat was met Fireplay destijds toen ze kwamen, dat ze dan zeiden: hé, wacht even, jij zit niet in Nederland, jij zit duidelijk ergens anders. En dan zat je wel degelijk in Nederland. Nou ja, sterker nog.

Erik Bais
Ze hebben alleen naar KPN en Zeg al gekeken van je play in het begin. En de rest werkte gewoon niet. En Disney Plus was exact hetzelfde.

Randal Peelen
En dat heeft even geduurd. Maar dit komt niet. denk ik door Starlink zelf.

Erik Bais
Dit komt gewoon doordat de meeste partijen denken, ik vind jawel want zij hebben namelijk heel specifiek bepaalde groepjes IP-adressen, dus bepaalde subnets. voor een land op geolocation gezet. Dat vervolgens heel structureel in de geolocation database is aangemeld. Voordat zij überhaupt launch deden naar de customers. En dus als jij in Nederland zit, krijg je uit een Nederlands blok een IP-adres. En zij je in Bij Floris want. Maar dan krijg je dus een Nederlandse IP-adres en dan krijg je dus Nederlandse Google, Nederlandse. content die je kan kijken en dat soort dingen. En als je dan inderdaad gaat routeren, dan zal je wel zien dat je over Frankvoert heen gaat. Omdat namelijk, je gaat in Nederland, ga je omhoog en je komt in Duitsland gaat hij weer naar beneden. Maar de streamingdiensten vinden dat prima, zolang ze maar het idee hebben van het is een Nederlandse IP-adres.

Rudolf van der Berg
Ja, oké. In Europa werkt dit redelijk, omdat eigenlijk niet veel mensen Starlink gebruiken. Maar ik heb in Amerika een paar kennissen nu, in de VS, die de keuze hebben tussen Starlink. En niks. En die merken nu dat de buren daar ook achter gekomen zijn. En de buren van de buren. En dan in het. je moet ongeveer 300 kilometer van het Starling Grondstation afzitten. Dus dat is een straal, toch, 600 kilometer langer. Hoe moet dat? Omdat Starlink routeert eigenlijk als een U-bocht naar beneden. Dus je moet. Binnen dat grondstation, daar moet die satelliet boven zitten. En hij kan niet verder. Met de nieuwe generatie die nu de lucht ingaat. Dan gebruiken ze lasers. En alles is natuurlijk mooier als er lasers op zitten. Maar in dit geval. Zijn het ook echt stoere lasers? Dan hebben ze opeens tussen twee satellieten. Da zitten dan geloof ik. Twee rijen satellieten weer tussen, maar dan doet de derde rij, daar heeft hij dan verbinding mee. En die loopt helemaal synchroon met die. Rijden verder. En dan hebben ze dus echt gewoon rechtstreeks laserverbindingen tussen de satellieten. En dan wordt het leuk, want dan kan hij dus van satelliet naar satelliet het verkeer laten hoppen.

Erik Bais
Maar dan kan je dus ook, stel je dus, als je dus naar militaire toepassingen gaat kijken. Kan het dus zijn dat je Starlink gebruikt in Oekraïne, dat je hem via de satellieten in het Amerikaans grondgebied weer naar beneden laat komen? Dat soort toepassingen zijn ze mee bij.

Randal Peelen
Ik volg alleen één ding niet en dat is, hoe kan het dat als jij iets ontvangt van die, jij stuurt iets naar boven, naar die satelliet, dat je uploadt. En je gaat downloaden, dat komt in Frankfurt. Hoe komt het van Frankfurt bij jouw huis dan?

Erik Bais
Dat is mijn schatten. Mijn Rietschotel staat bij mijn huis. Ja, precies.

Randal Peelen
Die Starlink satelliet fungeert een soort van spiegel.

Floris Bot
Je moet hem eigenlijk zo zien, die Starlings satelliet is je laatst mail. En dus is het wijkstation Frankfurt.

Rudolf van der Berg
En als ze er nou eentje in Burum gehad hadden, dan was het via Burum geweest. Maar dat was dus ook het probleem met tonga. Want die hadden dus echt geen internetverbinding, maar het dichtst bij zijnde eiland voor hen is Fiji 700 kilometer verderop. Dus te ver. En dat werkt niet.

Floris Bot
Dat is echt te ver. Ja, je moet dus even bedenken dat zo'n satelliet kan in een bepaalde hoek kan naar beneden toe dat signaal zenden. En dichtstbijzijnde andere stuk land, zeg maar, viel buiten die hoek.

Randal Peelen
Ik snap hem. Is er nog een leuke vraag? Rudolf, jij zat net te kijken door het document. Ik wil er anders ook wel eentje stellen. Ja, pak jij die maar. Oké. Ik ga die van Boba doen. Hij vraagt zich af: wat is normaal gebruik qua bandbreedte? Ik gebruik gemiddeld 300 mbit. En vind je dat best prima? En ik vind dat best prima voor mijn Giegebit? Maar ik zal wel flink boven het gemiddelde liggen. Waar heb ik anders gigabit voor? Nou, zal ik een klein boekje open doen over mensen die 24 fucking 7 300 Mbit doen. Is best wel knap. Ik bedoel, dat doe je niet met een raspberry pie die alleen maar, weet ik veel. Hij heeft toch zo'n toorservertje loopt rijden. Deze man die heeft echt, nou daar ging ook een draad over in het kanaal vragen van waar ben je in godsnaam mee bezig. Je moet wel een heleboel maatschappelijke toepassingen zien voor jezelf. Wil je dit überhaupt voor elkaar krijgen? Dan moet ook wel apparatuur staan te draaien dag in dag uit om dat voor elkaar te krijgen.

Floris Bot
Dus ik. heel wat panelen op zijn dak liggen.

Randal Peelen
Het is inderdaad best wel apart gebruik dat gezegd hebben. Ik heb bij een internetprovider gebruikt. Hij is zeker geen record houden. Nee.

Erik Bais
Zeker niet. Nee, maar dit zijn wel. Het houdt gewoon op een bepaald moment het op. Hoeveel bandbreedte je kan gebruiken als we het hebben over downloadsnelheid. Want als je downloadt. En tenzij je gewoon echt high-dance video aan het downloaden bent. En dat tegelijkertijd consumeert. Maar als je dat wil opslaan. Ja, weet je, je hartisk is maar zo groot. Maar in dit geval, want ik heb het draadje ook gelezen op Slack. Als je dus aan het seiden bent, en laten we het dan even over maatschappelijke wikidata in Linux distro's hebben. Precies, dat soort. Dan kan ik me voorstellen dat mensen dat de hele tijd aan het downloaden zijn. Dus eigenlijk ben je gewoon de hele tijd dezelfde data aan het versturen. Dan komt het naar jouw noden toe en gaat het ook weer meteen naar buiten. Dus dan heb je geen e-harddiskopslag. Dus dat valt op zich ook wel mee. Is het normaal? Ja, het is een beetje excessief voor standaard huisluin en keukengebruik. Is dat erg? Nee, het is wel een factor 50, excessief, toch? 50, 6? Nou ja, KPN zegt gemiddeld 6MB per subscription. 5 tot 6.

Randal Peelen
In dat geval, ja. Het zou kunnen, afhankelijk van hoe jouw internetprovider aan de achterdeordienst contract heeft geregeld, dat je voor je internetprovider een heel vervelende klant bent. Als die het weer wegzet bij zo'n partij die.

Rudolf van der Berg
Als je dit bij KPN wholesale. In de mix hebt zitten, dan zijn een paar van dit soort klanten natuurlijk wel. Die ervoor zorgen dat je dan boven die 6 Mbit uitkomt. En dan mag je 50 cent per Mbit. Gaan dokken voor alles wat je eroverheen doet.

Erik Bais
Even een keer op je wappoord.

Rudolf van der Berg
Ja, en dan een paar van dit soort jongens erbij. Ja, die zorgen er dan opeens voor. Dat je dus een paar honderd euro extra in de maand kwijt bent.

Randal Peelen
Als het maar zo plat als 50 cent per ambit meer. Want daar zitten nog andere formules achter. Nee, dit is de nieuwe formule. De nieuwe formule is dat voor naam mijn tijd. Precies.

Rudolf van der Berg
Maar dat is 1,24 euro voor 6 inbit en 21% groei per jaar. Wat al krankzinnig is. Dat hebben wij ook gezegd in persberichten en dergelijke toen dit bekend werd. Richting de ACM en de ACM heeft dit geaccepteerd, omdat het in ieder geval. Een bot was en nu gaan ze het verder onderzoeken. Dat is voor een andere podcast misschien. Ik zou het toch eens moeten reguleren, mensen. Maar in ieder geval, nou ja, je moet je regulering ook door het CBB. Zien te krijgen en de rechtbank. En dat is het grotere probleem hier. Maar ja, dit is veel. Aan de andere kant ook weer niet. Een gekkigheid, normaal IT kun je dit best wegzetten, want een normale internet aansluiting is 32 klanten op een 10 gig. Of 48 op de 10 gig. Dat is een beetje hoe je tegenwoordig bouwt als je glasvezel doet. Nou, dan is zo'n partij erbij niet direct waar je bang van wordt. En met 6 inbit gemiddeld. Joh.

Randal Peelen
Nee, ik vind. Kijk, wat Boba doet, het is niet normaal. Maar jij zou je er niet voor hoeven schamen ten opzichte van je internetprovider. Alleen de wereld is nou eenmaal wel zo dat dat.

Rudolf van der Berg
Onder normale omstandigheden niet. En als iemand. De regulering van KPN een beetje fixt, daar ook niet. En ja, dan zijn dit geen gekke getallen. Ik had wel het voorbeeld dat ik in mijn presentatie zitten. Kijk, iedereen heeft altijd het idee. Ja, maar waar heb ik die Giech nou voor nodig? Nou, toen ben ik wat websites gaan openen. En dan gewoon in Windows kun je even kijken wat je netwerkverkeer is. Neton of zo. Precies. En dan op hoge resolutie. Naar een aantal websites pak je soms zo 100 mbit heel even voor een seconde. Maar ja. Als jij een file wilt downloaden van 12,5 megabyte. Dat is 100 Mbit is een seconde. Je wilt niet honderd seconden moeten wachten als je daar één inbit hebt. Ja, gemiddeld genomen zit je daar misschien zo wel op. Maar je hebt liever dat het een seconde kost. En dat dan de volgende mag, dan dat jij honderd seconden zit te wachten op die stomme vile. Want dat is wel een hele andere internetervaring. Dus iedereen is wel eens een heftige gebruiker. Toen keek ik ook even welke content providers maken dan zoveel gebruik van je internetverbinding. Nou, die hele grote Europese telecomvereniging, et nou. Die blijkt echt een uitstekende Belgische hostingprovider te hebben. Die deed 122 Mbit naar mijn huis. Meer eigenlijk dan wie dan ook. Ja, wel voor een seconde, maar toch. Telefonica vanuit Spanje waarschijnlijk. 50 Git. KPN was dan eigenlijk PowerPoint. En ik zit nog wel bij KPN. Die deden iets van 10 of 15 Mbit. Je kunt ook zeggen, die hebben gewoon een heel. . Lean and mean design van hun website, dat is ook waar waarschijnlijk.

Floris Bot
Laten we dat een keer zeggen.

Rudolf van der Berg
Maar gemiddeld genomen is een Netflix stream 5 Mbit ofzo. Dus. Je wilt die gigabit wil je ook, omdat je niet lang wilt wachten. En zeker als er de PlayStation update komt, weet je wel.

Randal Peelen
Nou, daar is nog wel een andere grap, want ik ken dus mensen die hun PlayStation regelmatig moeten updaten en al die spelletjes vooral. Dat het is jarenlang waar geweest dat je dan beter een Xbox kon hebben. Omdat die Microsoft updates, die gingen gewoon lekker 3, 4, 500 ambit. En Playstation, als je de 100 aantikte was je blij. Dan ben je dus vijf keer zo lang aan het wachten. En ik kan er thuis ook al over meepraten, want ik moet de podcast die we nu aan het opnemen zijn morgen gaan publiceren. Dan moet ik dus eerst ongeveer 24 gigabyte downloaden aan WAF bestanden in een MP4'tje. Om deze bij mij thuis neerzetten. Dan ga ik hem editen. Dan moet dat allemaal weer omhoog. Niet allemaal, maar een heel groot deel daarvan moet dan ook weer omhoog. En dan merk je echt wel hoeveel ambit je hebt hoor. Zeker als ik die video op YouTube zet. Ja, ik bedoel, zo'n bestand is een keer 10 gig. Daar hoeft niemand bang van te worden. Maar als ik dat op kantoor doe, dan zit ik daar een uur op te wachten. Bij mij thuis is het minder dan tien minuten. Reken maar dat ik dat zo dagen soms liever thuis zit. Dan mag jij operator wel eens heel goed gaan betalen, meneer, voor al dat dataverkeer.

Rudolf van der Berg
Dat gaan wij in Europa dus nu even met z'n allen regelen, dat dat soort dingen niet meer zomaar kunnen.

Floris Bot
Sorry, het is dus 100 gig per maand, dus een derde van de megebit. We hebben het over. Nee, nee, nee, nee.

Randal Peelen
Het is eigenlijk nog grappiger dat YouTube. Dan moet ik betalen aan mijn provider om mijn MP4 te mogen ontvangen.

Randal Peelen
Zo zit het dan wel weer in elkaar.

Rudolf van der Berg
Dat is echt het hilarische met dit hele voorstel. Want als je die leid anders spreekt. Die telko's. Nee, zij betalen.

Randal Peelen
Ja.

Rudolf van der Berg
Ik had iemand te pakken die deed dan de cloud computing voor een van die grote jongens, die we al vaak genoemd hebben. Of de cloud gaming. We wilden zij een rol gaan spelen. Ik zeg nou, 25 Enwit. Ik zeg nou, elke keer ISP in jouw land is hartstikke blij dat je dit in de markt gaat zetten. Ook toegankelijk voor hun. Klanten, want met deze prijs die jullie willen, 50 cent per ambit of iets dergelijks, tik jij dus iedere maand 12,5 euro af naar je conculega ISP. Nee, dat was niet de bedoeling.

Floris Bot
Misschien te weer even terug naar de tekentafel. Volgende vraag, Erik.

Erik Bais
Ja, ik zag een vrij specifieke vraag van Simon.

Randal Peelen
Hij is akelig specifiek.

Erik Bais
Ja. Hele mondvol. Hoe is het met de colo? Ja, we zijn lekker bezig. We zijn ondertussen van één locatie uitgegroeid naar drie. Dus we staan nu op drie verschillende lokalen. Heette dit bedrijfje ook alweer. DC1 Amsterdam. Punt Amsterdam, toch? DC1. Amsterdam.

Floris Bot
Lekker dure de mijnaam erachter gehangen.

Randal Peelen
Zo zou ik het makkelijk joh. En boos dat je er gebruik van maakt. Amsterdam.

Floris Bot
Ja, wat had hij dan moeten doen? taxi.

Erik Bais
Nou, daar zaten we dus ook al aan na te denken, want we zitten er ook over na te denken om dus uit te bereiden richting Rotterdam. En daar gaat dit wel een uitdaging worden, deze naam. We staan nu op drie verschillende locaties: eentje bij North Sea, twee bij Digital Realty, Science Park en Business Park. En we hebben ook al een aanvraag gekregen voor een vierde locatie vanuit een datacenter. Om met name dus de leads op te pakken die eigenlijk voor hun te veel werk zijn omdat intern de offertes over te veel schijven heen moeten. En wij dat hele ordeproces intake volledig weggeautomatiseerd hebben in ons portal. Dus dat loopt vrij aardig. En we merken, zo links en rechts zijn er toch wel redelijk wat veranderingen in deze markt. Sommige datacenters die verhogen hun stroomprijzen gewoon tot 98 euro cent opeens. Of een datacenter is gaat er is failliet ofzo. Of een datacenter ziet van ja, we zijn eigenlijk meer met managed hosting bezig. En is colo niet echt strategisch voor ons? Dus alle klanten hebben ze dan een briefje gestuurd van we stopt maar met het datacenter. Want dit kunnen we net zo goed elders neerzetten. En dan gaan ze gewoon het datacenter verkopen. Dus er is heel veel beweging in de markt. En dat is goed, want dan gaan mensen om zich heen kijken. Want op het moment dat je met Colo ergens staat, dan sta je daar over het algemeen wel een tijdje. Tenzij er dus, ja, dit soort rare dingen gebeuren. En er is genoeg gebeurd afgelopen jaar daarin. Lekker voor, ja. Dus ja, nee, het gaat echt leuk.

Randal Peelen
Het gaat echt leuk. Rudolf wat wil jij hierover kwijt? Nee, ik had moos retnaar. Oh, jij wilde volgende vraag. Dat is een heel goed idee. Ja, je was aan de beurt, vind ik. Dat ben ik hem eens.

Rudolf van der Berg
Mosretna vraagt: wat er na glasvezel? Nog sneller internet. Holofiber. Oftewel glasvezel zonder dat er eigenlijk een glasvezel nog in de kern zit. Dan is het. Vacuum en licht door glasvezel doet maar 200. 000 kilometer per seconde. Maar licht door vacuum doet 300. 000 kilometer per seconde. En dan worden dus de eerste touwtjes vooruitgerold, onder andere in Londen. Maar dan wordt natuurlijk door allerlei flitshandelaren en dergelijke nagegeven.

Floris Bot
Ja, want die hebben geld, ja.

Randal Peelen
Wat is de snelheid van het licht ook alweer? 3,1415926. Dus daar zit je tegenaan te slikken met je Holofiver.

Rudolf van der Berg
Ja, dat ga je van 200. 000 kilometer naar 300. 000. Nou, dat is op Londen Miljard. Begint dat best een dingetje. En dus hollow fiber.

Floris Bot
Maar het is eigenlijk een soort reageer. Ja, het is een beetje een reageerbuis, maar dan heel klein. Met twee gaten alleen maar heel aan het eind.

Randal Peelen
Ik ga hier wel even een Bill Gates uitspraak doen die je eigenlijk nooit kan doen. Bill Gates heeft ooit gezegd, 640 kb-werkgeheugens over iedereen genoeg moeten zijn. Nou, die is de boeken ingegaan als een van de domste quotes ooit verbezigd. Zo gaat het mierde.

Randal Peelen
Meestal achterhaalde dan.

Randal Peelen
Hij werd wel snel achterhaald. Maar de vraag van Mosret, je hebt hem mooi samengevat, maar hij vroeg zich wel af. We hadden een telefoonlijn, een kabel, en toen ADSL. Nu glasvezel, wat wordt het volgende ding waardoor we nog sneller internet krijgen? Nou sorry Mos Retna, jij gaat thuis niet nog sneller internet krijgen. Want niemand gaat die holo fiber bij jou neerleggen. Jij glasvezel gaat voor jou de last mile, voor huishoudens in Nederland, voor altijd het beste zijn.

Erik Bais
Ja, maar ik denk wel dat er bepaalde upgrades gaan komen qua optics. Dus dat je wel thuis snellere internet qua capaciteit gaat krijgen, meer capaciteit. sneller zal het niet worden, maar wel meer capaciteit uiteraard. En dus van 1 gig. Dat je dus naar protocol, naar 10 gig, naar 25 gig. Die stappen, die zie je nu al wel komen. Ik ken zelfs iemand die heeft al 100 gig in zijn kantoor liggen op dit moment. Ja, eentje maar. Herken. Maar er zijn. Dus sneller dan ja, hoe sneller het door een glasvezel heen gaat, zal het niet gaan worden. Alleen ilatency, maar zelfs hier in Nederland merk je daar bijna niks van.

Randal Peelen
Dat vind ik ook mooi in de vraag van Mosretna Verwerkt. Hij zeg, we hadden eerst een telefoon 1 en toen ADSL. Dat is dus voor die tijd heel knap dat je denkt, ja kut, we willen internet door een kabel die daar van oorsprong nooit voor bedoeld is. En dat dat is gelukt. En we daar tot de dag van vandaag de vruchten van ploeien.

Randal Peelen
Dat is in principe heel tof.

Randal Peelen
En dat kan natuurlijk met glasvezel ook zijn. Dat er op een gegeven moment ontdekkingen worden gedaan van. . hé, God, als we het. . . Het licht nou eens zo en zo doen, dan kunnen we toch meer snelheid halen. Of gaat het net een procent sneller door die kabel heen? Weet ik veel, maar de drager, gewoon een glasvezel die daar ligt. Niemand gaat dat ding zolang wij leven en tien generaties verder opgraven om daar zo'n holle Kabel neer te leggen, denk ik. Ik zie niet. Als heel internet nu al door één glasvezel past.

Floris Bot
Nee, ik kijk even naar. Kijk, dus qua generatie, een volgende stap evolutie. Hebben we dus gezien inbellen, ADSL, ik vind coax er ook nog tussen horen. En dan glas. Logischerwijs zou ik zeggen, we weten het niet precies.

Randal Peelen
Nee.

Floris Bot
Want wij zien op dit moment geen snellere mogelijkheid dan glas. Dus gebruikstechnisch zou je kunnen zeggen. Ik denk niet.

Erik Bais
Ik heb er niet altijd verstand van. Er zijn wel opties om sneller te gaan dan glas, wel je kan nu ook gewoon hoogfrequent al gewoon draaien. En dat is ook sneller dan glas. Ja, maar dat is niet. . Niet heel specifiek wel. Het is niet wat je in een in een in een standaard rijtjeshuis gebruikt. Ik heb het al even over flitsers.

Rudolf van der Berg
Kijk, in radio netwerken, uiteindelijk met te veel mensen red je dat gewoon niet. En dat is altijd net draadloos het probleem geweest. Dus dat valt er buiten. En ja, er is ook een vraag over 5G use cases.

Randal Peelen
Ja. Jesse vraagt zich, wat zijn volgens jou mooie use cases voor 5G? Want volgens Nokia en Eriksson. Is het dat iedereen over een paar jaar low latency 8 KVR brilen wil gebruiken op 5G?

Rudolf van der Berg
Nou, al dat soort dingen. Dus, chirurg op afstand en dergelijke heb ik al twintig jaar nu moeten aanhoren. Bij elke generatie? Daar geloof ik niet in.

Floris Bot
Daar had je een stuk over gezien. Die hangen tegenwoordig allemaal wel aan UTP.

Rudolf van der Berg
Die robots. Sowieso. Dat soort dingen zijn het niet. Maar al die andere dingen wel. Camerabewaking op bedrijventerrein, ja, als je één keer de capaciteit hebt, dan gooi je zo'n camera erbij. En ook bij nieuwe bouwplaatsen en dergelijke. En dan voordat je het weet weet niemand meer dat je het niet zo wil hebben.

Floris Bot
Maar mag ik dan concluderen dat eigenlijk de oplossing waarschijnlijk niet zo sexy is als we hopen?

Erik Bais
Het wordt de toepassing autonome auto's zelfs. Die hebben allemaal helemaal niet zoveel traffic nodig. Zo'n auto kan echt. gigantisch veel dataverkeer genereren maar dat zo'n auto met 120 langs de snelweg van cel naar cel gaat hoppen En al dat dataverkeer gaat afleveren terwijl het draait.

Rudolf van der Berg
Zelfs dat geloof ik allemaal, dat dat kan. En waarover het gebeurt, is een tweede. Maar niemand gaat ooit goedkeuren dat de rembeslissing. Afhankelijk is van de lentie van 5G. De Duitse telecom. Ja, dan loopt je. Dan kan hij met 15 kilometer per uur over een woonerf rijden. Maar als een liefschattig klein kindje achter een voetbal aanrendt en achter een auto vandaan komt, dan moeten we niet te horen krijgen. Oh ja, de dekking was wat minder in uw wijk.

Floris Bot
U zat even op 3G.

Rudolf van der Berg
De rem wordt natuurlijk gewoon gedaan door de onboard processing. En of dat ik nou zelfstandig rijd of niet, dan ben ik blij dat er een computer meekijkt en op allerlei manieren heel hard Een rem inrand, want die is echt sneller dan dat ik ben. Maar dat gaan we niet bouwen op basis van een 5G, 6G, 7G netwerk. Nee, natuurlijk niet. Mag hopen we niet. Maar tegen de tijd dat. Die goede verbindingen hebben. Een kennis van die. Welde laatst dat hij een week lang eigenlijk op 5G had gewerkt. Maar dat had hij even niet helemaal doorgehad. Want er zat zo'n LTS of zo'n 5G Chipie in zijn laptop, geloof ik. En die was niet op de wifi terechtgekomen, maar gewoon. Toen had hij 150 gig gebruikt over het mobiel. Maar hij had het niet doorgehad. Deze operator was ook die boos gehoord. Nou, mooi toch? Iedereen blij. Dus het kan wel. Het is mooi een spul. En we moeten het ook met z'n allen gaan gebruiken. Maar magisch?

Randal Peelen
Nee. En dat is het probleem als marketeer bij internetproviders altijd. Je moet dus mensen vertellen waarom ze iets nieuws willen hebben. En als jij de gegevensdrager bent, dan ben je dus in die zin niet het sexy product. Ja, dan is dat lastig. En dan gaan marketeers chirurg op afstand verzinnen. Dus ik, ik, ik, ja. Ik snap de uitdaging ook wel. En ik snap ook dat het tijd is voor de tips. Ik ga de eerste tips geven. Ik ga als eerste even valspelen, want het is natuurlijk gebruikelijk dat je elke week met verse nieuwe extreem goed doordachte tips komt, maar ik ga er eentje herkouwen. Die is namelijk een paar weken geleden hier ook al gegeven door Sanekaanes. En er is ook al veel gezegd over deze serie. Het is The White Lotus, die je op HBO kunt kijken. En ja, ik ben wat late to the party. Ik heb pas recent gekeken. Ik heb het hele eerste seizoen af. En de pitches die ik heb gehoord van mensen waren niet zodanig dat ze mij grepen. En daarom ga ik hier een pitch geven waar ik wel voor zou zijn gevallen, zodat er misschien wat luisteraars zijn die daar hun voordeel mee kunnen doen. Het verhaal is eigenlijk een heel erg luxe resort hotel. En daar zitten een aantal gezinnen op. En al die gezinnen hebben een eigen verhaallijn. En die personages die vlecht ook lekker zo door elkaar heen. En aan het eind van het verhaal komt dat op een hele grappige manier samen. Maar het is een HBO-serie. Dus er zit ook naakt in. En er zit ook seks in. En er zit ook drugs in. En er zitten allerlei andere nare dingen in. Die het leven best wel rauw en werkelijk maken. En ik heb heel veel momenten in die serie gehad waarin ik gewoon echt. Wet een personage meevoelde. En ik vind dat dat te weinig gebeurt de laatste tijd. Meestal zijn HBO-series daar wel goed in. Dus The White Lotus is de eerste. Er zijn ook heel veel podcasts over gemaakt trouwens. De tweede is een band waar ik helemaal kapot verzot van ben geraakt. En als je van punkrock houdt zoals ik, dan heb je er sowieso al van gehoord. Maar dat is Alkaline Trio. En die is voor veel mensen bekend omdat Matt Skiba, de zanger, gitarrist daarvan, twee albums lang bij Blink heeft mogen spelen. Tom de Long terugkwam. En nou ja, hebben ze al heel veel decennia aan goede albums liggen. Als je ze niet kent, je kan gaan luisteren. Maar waar ik even als kerst op de taart deze tip. Aan wil besteden. Ze zijn heel veel van die nummers. Hebben ze ook vet goede akoestische sets van gedaan. Dus als je een beetje gaat zetten, YouTuber. dan zijn er best wel veel versies waar gewoon de zanger en de bassist Met twee akoestische gitaren. Voor mij traantrekkend mooi muziek zitten te maken. Dus daar geniet ik wel van. Nou, je zullen we eens doen. Floris is lekker aan het typen. Jij hebt een heleboel tips voor ons in petto, Floris.

Floris Bot
Ja, ik dacht ik gooi er eens een heleboel op.

Randal Peelen
Heb je kapot verveeld of is het wat anders?

Floris Bot
Geno comment. Kun je lekker gaan hoppen over de serie? Oké, nee laat ik beginnen met deze. Ik heb mijn e-book reader, maar we is uit de stof getrokken. En toen bedacht dat het echt wel een klein kutscherm is, maar dat is een ander verhaal. Want ik dacht, joh, ik ben alleen maar series aan het kijken. Daar krijg je weer zometeen een paar van te horen. En ik heb gewoon op volledig willekeur uit mijn goodreads iemand aangewezen en gezegd, wat lees jij nu? En dat bleek een serie te zijn die heette Dragonblood. En dat leeft hij heerlijk weg. Er zit een lintje naar de Goodreads. Volgens mij was fictie. 9 boeken en het is fictie. Het voelt een beetje aan als rond 1900 of zo. Dus het gaat wel over vliegende schepen en zo, maar wel een soort van Zeppelin-achtig. Dus er zijn wel propellers met motoren, maar ze hebben nog niet bedacht dat ze ook vleugels kunnen maken. Dus het is wel allemaal met een soort ballonnen erboven en zo. Een beetje steampunk. Een beetje steampunk gevoel. Elk boek, tenminste, ik ben nu in het tweede bezig. Het eerste boek gaat over. Hij heeft eigenlijk twee hoofdpersonen. En die bewegen dan naar elkaar toe. En het tweede boek gebeurt blijkbaar hetzelfde, want ja, daar zit ik nu mee in. Ik vind het wel geinig en ik vind het niet super hoogdravend ofzo. Het is geen zilveren pennen waard of weet ik veel wat ze daarvoor geven. Maar het leest al gewoon lekker weg. Er zit best wel veel spanning in. En ik vind het wel relaxed. En ook het. Oké, dit is geschreven door iemand die ongeveer nu leeft. Hoe heeft hij bedacht dat ze dat dan toen deden? Weet je wel, hoe gaat zij een gap slaan over communicatie over lange tijd? navigatie of weet ik veel wat en soms dan zie je dat ze daar wel wat moeite mee heeft en slaat ze gewoon dingen over. Maar ik vind dat dus wel heel grappig. En maar ik vind het heel leuk geschreven. Nou, dus die. En dan heb ik, ik heb er nu 1, 2, 3, 4. Volgens mij heb ik er vijf opgeschreven. Dus laat ik even heel snel vijf series opnoemen. Op Netflix. Allemaal. Peripheral, dat gaat over een soort post-apocalyptische wereld. Waarin VR een heel groot ding wordt en een beetje meta-achtig. Ik vind het wel heel cool opgezet. Ik trok het zelf niet helemaal om dat achter elkaar te blijven kijken. Want het is best wel. Ja, dat heb ik ook wel een beetje met die serie. Het is best wel serieus, best wel heftig. En ehm. Je moet er echt een beetje bij zijn, zeg maar. Je kan hier gewoon wegkijken.

Erik Bais
Nee. Nee, je moet wel bijblijven met die.

Randal Peelen
Dat is trouwens wel een ding. Ik heb laatst ontdekt, zeker tijdens het kijken van The White Lotus, dat. Ik af en toe mijn telefoon pak waar ik fucking kleine aandachtspannen heb tegenwoordig. Alleen ik zet dan die serie even op pauze. En dan opeens is tien minuten later ik, fuck jongen, wat ben ik mee bezig? En dan moet ik die telefoon echt even weggooien en dan weer op play. En toen had ik dat gesprek met meerdere mensen en al die mensen zeiden stuk voor stuk: waarom zet je hem op pauze? Ik heb gewoon telefoon en serie te kijken tegelijk. Dat kan ik dan dus weer niet.

Floris Bot
Ik kan het super goed. Volg je de serie dan ook?

Randal Peelen
Supergoed! Suboptimaal.

Floris Bot
Nee, suboptimaal. Maar als Clarisse dan naast me zit op de bank, we zijn samen Virgin River aan het kijken bijvoorbeeld ofzo. En dan wordt ze afgeleid omdat er een berichtje binnenkomt. Ik zit gewoon om mijn telefoon spelletjes te spelen ze. En dan zeggen ze, wat heb ik gemist? En dan kan ik gewoon het hele gesprek wat er net heeft plaatsgevonden herhalen. Nul moeite mee. Terwijl ik gewoon op mijn telefoon iets heel anders aan het doen ben.

Rudolf van der Berg
Dan ben je dus de ideale echtgenoot ofzo. Want ik ben, als ik dat gevraagd krijg, krijg ik altijd te horen dat. Ja, nou ja, nou kan ik het helemaal beter terug spoelen, want nu snap ik het nog minder.

Floris Bot
Ik doe dat ook regelmatig hoor. Dan zeg ik, nou weet je, het is best wel een verhaal, weet je wat? We gaan wel even terug. Maar we kunnen het hier heel lang over hebben. Volgende tip, ik ga ze niet eens meer uitleggen. Nou, niet allemaal. Pine gap. Pinecap volgens mij 5, 6, 7, 8 afleveringen. Echt leuk. Gewoon doen. Is de moeite. Dan heb ik er eentje die heet travelers. Travelers is een beetje freaky. Nou, hij is een beetje raar. Hij is een beetje raar. Gaat over time travelers, maar die gaan. . Mensen die overlijden, daar nemen ze het lijf even van over of zo. Het is heel raar. En het is met die dude van Will <unk> Grace. Dus het is ook. Ook daar moet je een beetje schakelen. Dat was altijd een heel flagrante homoseksueel en nu is het een FBI agent toe. Dus het is even schakelen, soms. Dan heb je een vrij bekende, volgens mij, nou erg Scandinaafische serie die heet Wallander. Een Wallander is gewoon een detective serie. Is fucking goed. Nog beter, Jang Wallander. Is de voorloper natuurlijk op Wallander toen hij nog jong was en net als een politiecarrière begon. Echt supergoed, echt wel de moeite. En de laatste die ik ga noemen is Salvation. En daar ga ik geen woorden over vuil maken. Moet je gewoon opzetten.

Erik Bais
Punt. Of anders?

Randal Peelen
Anders mis je het. Het is gewoon.

Randal Peelen
Heb je dat nog niet gezien dan? Nee, ik heb heel vaak het gevoel als ik met mensen praat, dat ik minder tijd heb dan die mensen. Ik kan één serie max in een maand of zo.

Floris Bot
Ja?

Randal Peelen
In mijn leven.

Floris Bot
Oh nee, pijncap had ik in een dag.

Randal Peelen
Ja, maar daarom? Kijk, ik snap wel, iedereen heeft evenveel uur. Dus het is wat je wil doen, slash waar je tijd voor maakt en niet de tijd die je hebt. Maar bij mij staat series consumeren echt gewoon heel erg laag. Om mijn lijst. Alleen als je dan vraagt, wat ben je er al die tijd wel aan het doen? Dat weet ik veel. Werken.

Floris Bot
Oké, ik zal het even een klein stukje uitleggen. De dag na kerst hebben we mijn schoonvader in palliatieve sedatie gebracht. Dat betekent dat hij. . Een soort van coma-achtige situatie wordt gebracht. Je krijgt de slaapmedicatie en wordt niet meer wakker. Die periode was heel zwaar en heel moeilijk. Ik wilde er graag zijn voor mijn vrouw. Dus ik was thuis. Ik hoefde even niet zoveel te doen voor mijn werk, dus dat was heel fijn. Of althans, ik moest wel dingen doen, maar ik kon dat op andere momenten doen. Dus wij zaten samen op de bank. Dat is wel lekker. Weet je, en ik moest er gewoon zijn voor haar, vond ik, en vond zij uiteindelijk heel prettig. Daar ga je elkaar toch een soort van vermaken en dan ga je gewoon als een malle door korter series heen. Dus ik weet niet zo meer of het Salvation was of een ander, maar die was maar vier of vijf episodes. Die was heel goed. Er is ook een serie over. Teravision. Dus zeg maar de voorloper van Google Earth. Dat is heel naar dat ik dat zou noemen. Want Google Earth is gewoon Teravision, maar gejat door iemand anders, namelijk de oprichter van Next, volgens mij. En die heeft dat weer aan Google verkocht. Maar dat zijn drie of vier episodes met duren anderhalf, twee uur. Het is super interessant om te kijken. En je bent erbij. Maar het is ook niet heel erg als je even een keer tien minuten mist omdat je naar wc moet. Of een broodje gaat maken voor elkaar of whatever. En zo hebben wij gewoon vrij veel tempo gemaakt om daar doorheen te komen. En er voor elkaar kunnen zijn. En lekker Hugo met een Lego en zijn treinen. En weet ik veel. Dus dat was onze. Even een soort van redding. Ja, dus hebben wij nu anderhalve week, twee weken niks anders gedaan dan op de bank gehangen en tv.

Randal Peelen
Nee, maar dat is natuurlijk een hele. bitterzoete reden om zoveel Netflix series te krijgen, maar het viel mij ook wel op. Erik die zit gewoon, ja die serie is goed, ja die is ook goed, heeft ze blijkbaar ook gezien. Elke week komen je twee of drie Netflix series aan bod in de tips. Dat kan toch alleen maar zo zijn als er A heel veel series zijn en B heel veel mensen die series dus ook zitten kijken. Want sommige mensen zitten één keer per maand, soms twee keer per maand hier aan tafel. Ik kan niet. Elke week hier aan tafel zit elke week een serie tippen. Gaat mij nooit gebeuren.

Floris Bot
Nee, maar jij hebt tip bijvoorbeeld heel veel muziek. En ik maak heel weinig tijd voor muziek. En ik luister heel vaak hetzelfde. Dan merk je. Waar ik me mee bezig hou. Voor mij is muziek vaak een soort achtergrondgeleid. Dus dan ben ik aan het werk en dan is het iets wat ik graag herken. Dus dat er geen nieuwe verse dingen in zitten. Want dan word ik afgeleid van wat ik eigenlijk moet doen.

Erik Bais
Dat überhaupt als ik muziek op heb als ik werk.

Floris Bot
Ik zet heel veel hetzelfde op. Ken je synthwave? Dat is de moeite. Of lo-fi hip hop. Maar ik vind dat chill en dan en dan heb ik zeg maar, dus dan zet ik bijvoorbeeld cirkel op. Dat is gewoon heel relaxed. Maar dat kan ook wel keihard techno zijn. Of iets van above en beyond. Iets wat ik al vaker geluisterd heb, zodat ik weet, oh dit komt er nu aan. Er zitten er geen nieuwe dingen in. Maar er zit wel een beat in. Dus als ik moet gaan typen en ik zet iets op wat 140 bpm is, is heerlijk als ik moet typen. Ja, snap je? Of als ik moet gaan lezen, dan wil ik weer iets wat heel ritmisch is. En zo gebruik ik muziek op een andere manier. En ik snap dat het voor andere mensen weer anders is. En mijn vrouw bijvoorbeeld zet. Ik noem dat meuk YouTube, zeg maar, van die familievloggers en weet ik wat op. Want die zegt gewoon, ja maar dat stopt nooit en dat is gewoon achtergrondgeluid. Ja, die mensen brengen een half uur tot drie kwartier video per dag uit. Dus ja, weet je, YouTube zet er wel de volgende op. Het is allemaal prima.

Rudolf van der Berg
Kijk, dat is nou een verspilling van internet.

Erik Bais
En daarom willen ze dat ervoor betaald wordt. Er worden gewoon zorgvuldiger gekeken wat voor troepen naar je toe komt.

Floris Bot
Ik zat gisteren wel een filmpje te kijken van een YouTube content creator en die deed zo door zijn studio en zijn kantoor enzo. En iedereen had dus als een soort van screenshaver ging automatisch. YouTube aan met video's van hunzelf, want ja, elke view is een view. Ja, ik ben wel door mijn tipjes heen. Nou, Rudolf.

Rudolf van der Berg
Als eerste MPO-podcast, het China van Xie. Over hoe Xi Jinping werkt en dergelijke en Ja, toen zag ik vandaag dat hij zijn nieuwjaarspeech gehouden had. En dat er dus zelfs een artikel van de officiële staatsmedia is. Wat elke foto betekent die op het boekenkastje stond dat achter hem. Stond. En waarom die daar dan was en wat dat. Dus dat is allemaal georganiseerd. Maar als je dan deze podcast gehoord hebt in vijf delen. Dan snap je opeens een hele meer van. Waarom dat een eng mannetje is, en waar we toch vooral uit moeten kijken. En waarom de wereldpolitiek dus een stuk minder makkelijk is sinds die man daar zit. En ja. Het is een verbazingwekkende wereld. En hij heeft redelijk paranoïa. Ja, staat bekend als anticorruptie, maar dat is ook heel handig. Want je bent. In China van de communistische partij, dus corrupt. En dus kun je ook altijd uitgeschakeld worden, omdat je corrupt bent. Dat is echt een briljante constructie.

Floris Bot
Elke pon heeft toch wel eens gezegd: het is zo makkelijk om gangster te zijn als je beste vriend de baas van de politie is ofzo. Ik zie Jinping is eigenlijk de grootste gangster van China. Dus ja.

Rudolf van der Berg
Ja, en hij is de baas over de anticorruptie.

Floris Bot
Ja, dus is makkelijk.

Rudolf van der Berg
Dus dat is makkelijk. En nou. Een andere, ik ben dit jaar op vakantie geweest naar New York. Omdat mijn dochter tegen mij zei dat ze wilde met het vliegtuig. En het was toch mogelijk om naar Amerika te gaan. En ik zei: ja, maar liefd, weet je wel wat dat kost. Dat is niet te betalen, zo'n ticket. En toen zei ze, ja, dat zeg je wel, maar je hebt niet gekeken. Dus papa, kijk. En ik zeg: nou zie je wel. Dat is iets van 900 euro of zo, weet je, of 1000 euro alleen al om me te komen en en. Je zegt, hier dan papa, daar staat 400.

Floris Bot
Als je 9 februar gaat vliegen, is 250 euro.

Rudolf van der Berg
Nee, dat leek dus via Brussel te zijn. En dan kun je dus met delta KLM en dergelijke. Uiteindelijk waren we dus voor 2200 euro met z'n vieren in New York. Als je dat afzet tegen een DUI vakantie naar een of andere Heilhoog met een zwembad.

Floris Bot
Heilhoog met een zwembad. Ga ik onthouden.

Rudolf van der Berg
Maar ja, dan ben je in New York. Toen we het hotel boekten, was het, of tenminste, toen we het appartement via Airbnb boekten, was het 2200. Nadat de. euro nog wat verder weggezakt was, was dat eigenlijk toch wel iets meer geworden. Oké. Maar dan loop je door New York en dan blijkt er dus een boekje te zijn en dat heet Networks of New York. En er heeft iemand een handleiding geschreven en een sortiment reischids, waarbij je de netwerken van New York kunt herkennen en ook alle belangrijke plekken waar het internet en alle telecom bij elkaar komt. En volgens mij 22 Avenue of the Americas is echt helemaal fantastisch. Dat is het oude ATT-gebouw uit de jaren 30, waar vroeger alle telefonie bij elkaar kwam. En daar hebben ze van die Aard deco. Mosaïken aan de muur van de Hog. Waar je ook zo gewoon naar binnen kunt lopen. En daar staan alle werelddelen op. En daar staan dingen, een wereldkaart met. Telecommunicatie verbindt de wereld en verbroedert de landen of iets dergelijks. En dan een Westinghouse Telegraph is het geloof ik, ofzo. Die hebben ook zo'n gebouw, maar dan mag je helaas niet naar binnen. Maar daar zit nog wel ook gewoon. En op die locatie zitten nog steeds de datacentra. En de Internet exchanges. En de Internet exchanges, dus het zit er nog steeds, maar je kunt er dus ook. Dus dat is ja. En ik kreeg een boekje gratis, want het was natuurlijk nergens te koop toen ik er was. Maar de uitgever zit in Brooklyn bij de Brooklyn Bridge. Dus ik liep naar binnen, kan ik het kopen? Ja, dat kon natuurlijk niet. Dat was niet de procedure. Maar ze hadden het wel staan, dus toen kreeg ik het gratis als ik dan al wegging. Dus nou ja, omdat.

Randal Peelen
Goed excuus.

Rudolf van der Berg
Daarom promote ik het dus ook hier. Een leuke IOD-podcast is die van Stacy Higgenbottom. Die heet ook The Internet of Things podcast. En daar was recent onder andere ook een Nederlander over de HOMI. En ik hoorde jullie daar vorige week over praten.

Randal Peelen
Een soort gebruiksvriendelijke versie van Home Assistant waar je eerder geld tegenaan moet gooien dan zielloze hoeveelheden tijd die je ook aan series had kunnen besteden.

Rudolf van der Berg
Dat. En die ze blijkbaar nu op de nieuwe versie op CIS presenteren deze week. Dus het was gewoon leuk om een Nederlander te horen die daar in een veel geluisterde podcast. En Stacy ken ik dan al een jaar, omdat ze ooit journalist was. En ik toen met haar samengewerkt heb ook rond dit soort discussies. Tien, twaalf jaar geleden. Dus nou. Altijd leuk om dat dan zo te zien. Dus die is ook een aanrader. En elke week vertelt ze wat er in Internet of Vinksland allemaal gebeurt. En heeft ook een wereldwijde blik. Dus het is niet alleen wij en Amerika. Maar ze kan breder kijken, dus dan hoor je opeens ook een Nederlander daar. En dan denk je, hey, verrek! En als laatste, en dit is eigenlijk gewoon natuurlijk in januari een verschrikking om nog te vertellen, want iedereen probeert aan zijn lijn te denken. Maar de mensen van Weerterse Echte hebben een of andere variant van crack bedacht. Ik zag al in je tips. Ik kreeg al. Dit is popcorn en van die pretzels gedipt in wittersechte Karamel met zout en zo, karamelzeezut. Dat klinkt heerlijk. Dat is echt heel onzichtelijk. Dat is echt fantastisch.

Floris Bot
Ze hebben een soort van popcorn gepakt. Hebben ze van die pretels verkruimeld. Daar hebben ze over elkaar geflikkerd. En toen hebben ze van die echte weertus echte snoepjes eroverheen gekieperd.

Randal Peelen
Dat is niet goed voor je.

Randal Peelen
Linkt heel fout. Derters original van die achterelijke reclames, dat je zo'n opaatje ziet die dat dan. Maar mag ik even een hele gekke vraag stellen?

Floris Bot
Nee.

Randal Peelen
Kijk, dit zijn de mensen die ook merci en toffie vee en knoppers maken. Maar ben ik echt de enige aan tafel? Waarop dit gewoon geen aandrekking is. Ik hoef dit. Ik zie de site. Ik zie de romige karamel. Ik zie de popcorn en de. Ik hoef gezien.

Floris Bot
Erik en ik al zaten te gapen. En ik ben echt benieuwd hoor. Als de tip van Rudolf is, denk ik dat jij de enige aan tafel bent die nu denkt, ja het zal wel.

Randal Peelen
Maar ik verbaas me, want echt heel veel mensen, gewoon die suiker worden gewoon helemaal hitzig.

Rudolf van der Berg
Dit is helemaal super lekker. Dit is helemaal leeg. Hier zit geen enkele. Waarde in whatsoever.

Randal Peelen
Dit gehad de miljardste van de calorieën die dat wel nuttig is.

Rudolf van der Berg
Dit zou verboden moeten worden. Dit geeft geen enkele nut. Dit is puur crack. Dit kregen wij. Volgens mij was het gewoon zo'n gratis zakje bij de Albeim de Zorg. Of zo weet je wel, dat je echt denkt van Say what? En daarna pak je de foto en dan denk je, ja daarom geven de drugstealers altijd De eerste sample free. Dit is gewoon dit is de hel op aarde en waarom ik nu. Kijk in een zakje. Precies, het krijgt ook heerlijk.

Erik Bais
Ik ben wel benieuwd hoor. Slijf vind ik echt de beste tip van de avond.

Floris Bot
Ik zie koffiefeest staan en dan kan ik me ook helemaal ziekenhuis gegeten.

Randal Peelen
Ik wil dit kanaal napraten. Naar aanleiding van deze tip wel weten hoeveel mensen op onze Slack echt gewoon. Van suiker houden en hoeveel mensen niet. Want ik heb wel een theorie dat een soort van. De ene persoon die komt gewoon als bijen op de honing op suiker af. En de andere die interesseert. En mind you, als deze tip over een of andere nieuwe lekkere chips ging. Of droge worst. Of. Lekker stuk kaas of zo. Ik hou wel echt gewoon van. Laten we het een beetje civiel houden. Ik kan wel snacken, maar ik ga niet. Suiker heeft voor mij gewoon geen.

Erik Bais
Ik heb dat met heel veel snacks ook. Maar ik heb echt gewoon een zwak voor iets met karamel en zeezout en dat soort dingen. Wel chocola met zeout en karamel, oh heerlijk. Er zijn verschillende varianten van Ben Jerry's of heerlijke repen van Tony.

Randal Peelen
Maar ja hoor. Dat is een wondering van mij. En ik zeg ook niet van als ik het eet dat ik het vies vind. Dat zeg ik niet. Ik heb alleen niet zoiets van.

Floris Bot
Maar wil jij een chips tip dan? Die kan ik ook geven. Of een droge worst tip, heb ik ook voldoende voor. Door Lees heeft een nieuwe smaker, die heet Hyperdepiper Satesas. Beste moeite. God in hemel.

Rudolf van der Berg
Ja, nee, laat maar.

Floris Bot
Ja, nee, je kan het proberen. Ik ben zelf bijzonder fan van de ketchup smaak.

Rudolf van der Berg
Naturel chips met gewoon afdoende zout.

Randal Peelen
Ook lekker glutenvrij.

Rudolf van der Berg
Maar Friese Groninger, Drentse, droge worsturmen zijn hier. En er zijn een paar artisanalen. Leveranciers die her en der in Nederland leveren, echt in Almere, bij de Almere Plan staat een meneer, die levert dat elke week op twee dagen daar. Ja, daar gaat nog wel eens wat van mijn geld. Ik kom uit Friesland, ik ben daarmee opgegroeid. En dan denk ik toch: waarom leveren we half Frankrijk zijn vuets hier af? En kun je in ergens de Albert Heijnen, goede Friese Groninger of Drentse droge worst krijgen, maar alleen van die ongelooflijk vette rotzooi van een of andere megafabrikant. Terwijl er zoveel. Goede lokaal gemaakt te zijn.

Randal Peelen
Geen idee.

Floris Bot
Mag ik nog één kort vraag stellen? Ja, maar ik wil eigenlijk tips van Erik horen. Dan gaan we naar de tip van Erik.

Erik Bais
Nou, in het afgelopen week gestart met Kleider Scoop, ook Netflix.

Floris Bot
Oh, het zou een serie zijn.

Erik Bais
Ja, weet je, maar dat is. Die kan ik zeker aanraden. Het gaat over een vrij ingewikkelde harst die ze willen doen. En met verschillende tijdelementen erin. Ik kan zeker aanraden. . Ik ben er nog niet helemaal doorheen. Ik geloof dat ik nog één of twee afleveringen te gaan heb. Maar ik ben eergisteren begonnen. Dus ik ben al ben al redelijk aan het bitje geweest. Tijdens de kerstvakantie had ik op tweede kerstdag zoiets van. Toch eens even kijken of er niet ergens al een PlayStation 5 te koop is. En zo waar kon ik er eentje bij de mediamarkt in Horen daadwerkelijk een in de winkel afhalen. Dus ik had zoiets van bestellen. En er zaten nog een paar spelletjes bij ook. Ondertussen op Twitter Jur nog even gevraagd van welke moet ik nou echt hebben? En daar kwamen een aantal leuke tips kwamen eruit. Toen ben ik begonnen met Horizon binnen West. Zeker een aanrader.

Floris Bot
Had je zeerdona gespeeld?

Erik Bais
Nee. Nee. Nee, ik had geen Playstation. Die was voor de vier. Ja, die staat met mijn jongste zoon op zijn kamer en die krijg ik echt niet uit zijn handen. Maar de vijf staat nu gewoon in de woonkamer. En ik heb al een aantal avonden de tv alleen voor de Playstation gebruikt. En dan zit mijn vrouw gewoon een beetje om de iPad gewoon filmpje te krijgen. Terwijl ik gewoon heftig zit te gamen. Dan praat ze af en toe. Sorry, zei wat. Ik moet even springen. Ik ben even bezig. Dus dat is wel heel erg leuk om weer weer een beetje te gamen. Dus ik kan er erg van genieten op dit moment. En God of War, zeker ook een hele goede. Dus dat waren mijn tips.

Randal Peelen
Tot zover deze aflevering van Met Nerds om Tafel en met Nerds om Tavel is een podcast door Floris Bot, Jurian Ubaks en mij, Randal. Onze panelleden zijn Esther Grabbendam, Ruurd Sanders en Sander Bijlenveld. En onze gastneurts van vandaag waren Erik Beijs en Rudolf van der Berg. Erik en Rudolf, hartelijk dank voor jullie deelname en jullie komst naar de studio. Erik, begin bij jou. Waar kunnen mensen meer over jou te weten komen?

Erik Bais
Het handigste is mij op Twitter te volgen. Dat is zeker gewoon het handigste. Er is leuk. Er zit op Slack.

Rudolf van der Berg
Hetzelfde geldt voor Rudolf, maar je heet daar anders. Ja, internetfold op Twitter. Op andere dingen, meestal reindeer met AI, ooit verkeerd gespeeld. Regendier. Eigenlijk wel. Maak een goede woordschap. Houd daarop. Het was 1994. Ik spelde het verkeerd. Maar daarmee was ik wel direct de enige op IRC die zo heette. En dat heeft het vijf. Nou ja, bijna 30 jaar nu al volgehouden. Zag je vandaag nog op hier zijn? En internet valt was ooit mijn blog. Naar LinkedIn communiceer ik ook nog wel eens wat. En ik blaag telcoos nog wel eens op dat soort plekken, ook, zoals vandaag Doortje Telekom, die vertelde dat ze heel veel verkeer hadden gedaan met oud en nieuw. Wel 33 megabyte per klant. Niet. Ja, maar ja, hun regelgevingman heeft gezegd dat 7 megabyte een YouTube-verkeer echt niet te handelen is door hun netwerk. Dus ik ben echt zo trots op ze dat ze dus die 33 gedaan hebben.

Floris Bot
Wauw, bijna vijf keer zoveel.

Randal Peelen
Nou, voor dat soort tweets moet je dus bij jou zijn. Onze website is mnot. nl. Join je onze slecht, daar gingen 2200 charmante kapabelen. Een heel gezellige nerdje voor. Die stellen vragen in het kanaal, vragen van de luisteraar aan de volgende gastnudders, want dan komen we weer leuk aan. En word je nou vriend van de show, dan krijg je toegang tot het clubhuis en dus ook de meet-ups. Stickers en bierfiljes door je briefbussen, geen reclame, want jouw private RSS feed. Zorg dat jij eerder dan de rest kan luisteren.

Randal Peelen
En reclamevrij. Merch staat op onze webshop Nerdbier op nerdbier. nl En voor nu hartelijk dank voor het luisteren en tot de volgende keer.